• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Konsorsiyal elektronik dergi kullanımına dayalı lisans modelleri
 

Konsorsiyal elektronik dergi kullanımına dayalı lisans modelleri

on

  • 1,422 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,422
Views on SlideShare
1,419
Embed Views
3

Actions

Likes
1
Downloads
1
Comments
0

1 Embed 3

http://www.slideshare.net 3

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Konsorsiyal elektronik dergi kullanımına dayalı lisans modelleri Konsorsiyal elektronik dergi kullanımına dayalı lisans modelleri Presentation Transcript

    • Konsorsiyal Elektronik Dergi Kullanımına Dayalı Lisans Modelleri Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/tonta.html -1 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Plan • ANKOS, ULAKBİM, EKUAL • Türkiye’de elektronik dergilerin konsorsiyal kullanımı – ScienceDirect – SpringerLink – Wiley InterScience • Kullanıma dayalı lisans modelleri • Öneriler -2 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Yöntem • 148 üniversite, 2,5 milyon öğrenci, 80.000 öğretim elemanı • Anadolu Üniversite Kütüphaneleri Konsorsiyumu (ANKOS) (www.ankos.gen.tr ) • Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) (www.ulakbim.gov.tr ) • Elektronik Kaynaklar Ulusal Akademik Lisansı (EKUAL) • Elsevier ScienceDirect, SpringerLink ve Wiley InterScience elektronik dergileri • Elektronik dergilerden 2001-2007’de indirilen 30 milyona yakın tam metin makale verileri -3 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Araştırma soruları • İndirilen makalelerin dağılımı ve güç yasaları (Bradford, Pareto, Price, Urquhart) • Çekirdek dergiler • Çekirdek dergilerin yıldan yıla değişimi -4 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Bulgular -5 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • ANKOS tam metin makale indirme istatistikleri (2001-2006) 12.000.000 10.483.372 10.000.000 9.542.763 8.246.653 8.000.000 6.000.000 5.686.213 4.000.000 2.263.851 2.000.000 1.402.490 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Kaynak: http://www.ankos.gen.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=60 -6 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • ScienceDirect dergilerinden indirilen makale sayıları (2001-2007) 7.000.000 5,843,049 5,652,780 (est.) 6.000.000 Number of downloaded articles 5,264,423 5.000.000 4,575,094 4.000.000 3,346,381 3.000.000 2.000.000 1,362,934 810,203 1.000.000 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Year -7 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • ANKOS tam metin dergi veri tabanları maliyetleri (2006) $6.000.000 Toplam: $12.570.888,00 5017238 $5.000.000 $4.000.000 $3.000.000 1906096 $2.000.000 1585182 914138 $1.000.000 765753 636641 471343 262364 180000 129704 120874 89945 85127 78380 74896 73779 71669 44803 31856 31100 $0 e st l R r ID M IP co ce y P M C F P D AO el ge CS ge ur ile T& ue TO U U LJ S IA C w A V bs en Sa at O in C W A P A ck O S oq A JS E N pr ci la Pr S S B Kaynak: http://www.ankos.gen.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=60 -8 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • ScienceDirect dergileri kullanımı Bradford eğrileri 2001/07 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 100 C umulative percentage of dow nloaded articles (% ) 90 80 Number of journals 70 Region 2001/07 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 60 1 105 77 83 95 103 103 92 93 50 2 273 206 225 255 271 274 262 257 3 1719 950 1292 1304 1409 1498 1553 1663 40 Total 2097 1233 1600 1654 1783 1875 1907 2013 30 20 10 0 0 150 300 450 600 750 900 1050 1200 1350 1500 1650 1800 1950 2100 2250 Cumulative number of journals -9 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • SpringerLink ve Wiley InterScience dergileri kullanımı Bradford eğrileri C u m u lativ e p ercen tag e o f u se (% ) 100 90 80 SpringerLink: 2004/07 70 Wiley InterScience: 2003/06 60 50 40 30 20 10 0 0 150 300 450 600 750 900 1050 1200 1350 1500 1650 1800 1950 Cumulative number of journal titles - 10 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Dergilerin bölgelere göre yıllık dağılımı (ScienceDirect) 1st region 2nd region 3rd region 100 Percentage of journals (%) 10 1 2001-2007 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Year - 11 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Dergilerin bölgelere göre yıllık dağılımı (SpringerLink ve Wiley InterScience) SL 1st re gion SL 2nd re gion SL 3rd re gion W 1st re gion W 2nd re gion W 3rd re gion 100 Percentage of journals (%) 10 1 2003/06 2003 2004 2005 2006 2007 2004/07 Year - 12 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Ortak çekirdek dergiler için korelasyon katsayıları (ScienceDirect) Spearman korelasyon Yıllar katsayısı (ρ) 2001-2002 0.402 2002-2003 0.706 2003-2004 0.778 2004-2005 0.780 2005-2006 0.791 2006-2007 0.874 - 13 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Ortak çekirdek dergiler için korelasyon katsayıları (SpringerLink ve Wiley InterScience) Spearman rank order correlation coefficient (ρ) Years SpringerLink Wiley InterScience 2003 - 2004 - 0.556 2004 - 2005 0.836 0.796 2005 - 2006 0.505 0.760 2006 - 2007 0.781 - - 14 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Ortak çekirdek dergiler Ranks by years Journal name 2001/07 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Food Chemistry 1 9 9 12 1 1 2 1 European Journal of Operational Research 2 5 5 4 2 2 3 2 Lancet, The 3 29 11 1 3 3 5 6 Journal of Materials Processing Technology 4 6 2 2 4 6 7 3 Journal of Food Engineering 5 26 24 21 6 8 4 5 Tetrahedron Letters 6 19 13 15 12 4 10 15 Journal of Chromatography A 7 13 10 11 10 11 9 14 Analytica Chimica Acta 10 7 12 6 18 17 12 13 Water Research 11 3 4 10 15 16 22 30 Cement and Concrete Research 12 27 6 5 19 5 30 52 Materials Science and Engineering A 13 15 23 19 16 20 17 8 Tetrahedron 15 32 27 23 25 7 14 17 Polymer 16 18 22 16 23 19 15 11 Biomaterials 17 49 19 20 14 15 20 26 Surface and Coatings Technology 18 24 16 36 26 18 18 10 Bioresource Technology 20 36 28 39 28 21 16 7 - 15 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • En sık kullanılan 10 ScienceDirect dergisi World-wide Turkey (2001-2007) Journal name Rank % Rank % The Lancet 1 1.56 3 0.71 Tetrahedron Letters 2 1.55 6 0.55 Cell 3 0.99 919 0.03 Biochemical and Biophysical Research 4 0.97 47 0.27 Communications Tetrahedron 5 0.93 15 0.47 FEBS Letters 6 0.87 96 0.21 Journal of Chromatography A 7 0.67 7 0.54 Journal of Molecular Biology 8 0.60 309 0.09 Journal of the American College of Cardiology 9 0.58 8 0.54 Brain Research 10 0.55 30 0.36 - 16 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • İndirme verileri ve güç yasaları • Dergilerin %5-%6’sı tüm Percentage of downloaded articles (%) indirme isteklerinin üçte Pareto birini • %29’u %80’ini Price • 208 dergi isteklerin yarısını karşılıyor Bradford - 17 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Urquhart Yasası • Kütüphanelerarası kullanım kütüphane içi kullanımı yansıtır • ULAKBİM ScienceDirect OnSite kullanımıyla üniversitelerin ScienceDirect kullanımı arasında güçlü pozitif ilişki var (Spearman’s ρ = 0,833, N = 1702) - 18 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • İndirme isteklerini karşılayan dergilerin dağılımı 100 90 80 Cumulative percentage of use (%) 70 ScienceDirect-ULAKBIM-2002/06 60 ScienceDirect-ANKOS-2001/07 SpringerLink-ULAKBIM-2003/06 50 SpringerLink-ANKOS-2004/07 Wiley InterScience-ULAKBIM-2003/06 40 Wiley InterScience-ANKOS-2003/06 30 20 10 0 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1000 1100 1200 1300 1400 1500 1600 1700 1800 1900 2000 2100 2200 Cumulative number of journal titles - 19 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Basılı-elektronik dergi kullanımı (SpringerLink) # of journals used by # of journals used total # of downloads by bo th ULAKBİM on- total # of downloads by by both ULAKBİM Consortium members site users and Spearman's Consortium members on-site users and Spearman's 60 üyeden 47’sinde Member N % Consortium members r Member N % Consortium members r K1 61 0.0 8 .814 N 4,573 1 .2 188 .465 pozitif ilişki H1 35,915 9.8 222 .684 M 21,488 5 .8 216 .431 B1 23,368 6.4 215 .672 M1 1,063 0 .3 86 .419 Y1 9,484 2.6 206 .669 Z 2,006 0 .5 156 .389 Y 17,564 4.8 219 .664 P2 1,055 0 .3 111 .261 .5 ve üzeri ilişki O1 14,711 4.0 160 .659 R2 766 0 .2 123 .230 C1 10,545 2.9 208 .646 J 892 0 .2 65 .209 olanlar %75’ini indirdi C 13,300 3.6 218 .643 V1 1,175 0 .3 129 .154 L 4,002 1.1 170 .643 K2 783 0 .2 162 .133 S 22,212 6.0 223 .638 A2 964 0 .3 100 .132 Z1 8,277 2.3 191 .598 H2 173 0 .0 28 .123 P 21,231 5.8 218 .594 D1 256 0 .1 26 .116 B 2,919 0.8 156 .586 I 3,588 1 .0 188 .06 D 7,883 2.1 200 .578 T1 10,695 2 .9 217 .045 J2 3,535 1.0 167 .576 A1 1,578 0 .4 106 .016 A 9,418 2.6 189 .576 K 41 0 .0 8 .015 I2 10,773 2.9 210 .573 J1 1,707 0 .5 120 .002 G 11,386 3.1 164 .569 E2 26 0 .0 5 .000 N1 6,479 1.8 178 .561 E 116 0 .0 20 -.001 R1 4,188 1.1 186 .556 H 1,371 0 .4 118 -.047 U 9,344 2.5 207 .554 F1 57 0 .0 15 -.052 N2 8,626 2.3 181 .552 M2 2,320 0 .6 104 -.102 S1 2,751 0.7 158 .548 B2 106 0 .0 36 -.166 C2 9,917 2.7 208 .547 V 127 0 .0 20 -.202 O 5,029 1.4 184 .533 U1 431 0 .1 62 -.241 F2 6,014 1.6 193 .532 G1 6,801 1 .9 176 -.28 D2 7,445 2.0 210 .483 R 595 0 .2 52 -.315 L1 8,944 2.4 208 .476 L2 13 0 .0 4 -.316 T 3,174 0.9 156 .475 I1 76 0 .0 7 -.482 O2 3,876 1.1 136 .466 E1 175 0 .0 3 -.866 Total/Avg 367,388 99 .6 137 - 20 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Araştırma sonuçları Az sayıda çekirdek dergi indirme isteklerinin çoğunu karşılıyor Çekirdek dergiler ortak Güncel dergiler daha çok kullanılıyor Urquhart Yasası elektronik dergiler için de geçerli: ULAKBİM’de sık kullanılan dergiler Konsorsiyum üyesi üniversitelerde de sık kullanılıyor - 21 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • ANKOS tam metin dergi veri tabanları maliyetleri (2006) $6.000.000 Toplam: $12.570.888 5017238 $5.000.000 $4.000.000 $3.000.000 1906096 $2.000.000 1585182 914138 $1.000.000 765753 636641 471343 262364 180000 129704 120874 89945 85127 78380 74896 73779 71669 44803 31856 31100 $0 e st R l D P r AM o y P e JC M F UP SD O el S ge ge ur ile sc nc AI T& ue TO U VI AC PA AC kw Sa AL at O rin C SI W Eb ie O oq JS ac N Sc Sp Pr Bl Kaynak: http://www.ankos.gen.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=60 - 22 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • ANKOS tam metin veri tabanları maliyet ve kullanım oranları (2006) %60 %50 %40 %30 %20 %10 %0 AM UP P O SD D JC P M S ge F o re y l R e t r el s ge AI ile sc CU T& VI nc AC PA AC TO tu ue kw Sa AL O SI W Eb O r in Na ie oq JS ac Sc Sp Pr Bl Maliyet Kullanım Kaynak: http://www.ankos.gen.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=60 - 23 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • ANKOS veri tabanları 2006 birim maliyet miktarları $12,00 $11,12 $9,93 $10,00 $8,00 $6,00 $4,03 $4,00 $3,06 $2,45 $2,34 $2,21 $2,08 $1,81 $1,68 $2,00 $1,63 $1,58 $1,56 $1,42 $1,31 $0,88 $0,79 $0,58 $0,54 $0,29 $0,19 $0,00 AM UP P SD O JC D P M S ge F o y re l R e a t r el s ge AI ile sc CU T& VI nc AC PA AC TO m tu ue kw AL Sa O SI W Eb O la r in Na ie oq JS ac r ta Sc Sp Pr Bl O Kaynak: http://www.ankos.gen.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=60 - 24 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • ScienceDirect 2006 üniversitelere göre maliyet ve kullanım oranları 10 9 M a l i y e t  v e   K u l l a n ı m   O r a n l a r ı   (% ) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 Üniversiteler Maliyet Oranı K ullanım Oranı Kaynak: http://www.ankos.gen.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=60 - 25 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Fiyatlandırma • Fiyat modeli belirli bir müşteri grubunun ihtiyaçlarını karşılamak için geliştiriliyor. • Her iki tarafın da memnun olması lazım. • Örneğin, artık eşzamanlı kullanıcı sayısına göre fiyat belirlenmesi pek anlamlı değil çünkü bilgisayar gücü ve bant genişliği ucuz (bulut hesaplama) - 26 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Lisans modelleri • Ulusal lisans • Aboneliğe çevrilen kullanım başına ödeme (pay per view converting to subscription) • Önceden kullanım başına ödeme satın alma • Açık Erişim (AE) – yazar öder • AE - karışık - 27 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • ANKOS’ta geçmişte kullanılan lisans modelleri • “sadece elektronik artı konsorsiyum ücreti” (American Chemical Society, Elsevier Science Direct, IOP, Wiley); • “basılı artı konsorsiyum ücreti" (Emerald, Springer – with Kluwer); • Nüfusa dayalı (TZE) (American Institute of Physics, Blackwell Synergy, Cambridge University Press, ebrary, JSTOR, Oxford University Press); • “ölçekli" (fiyat azalması üyelerin artmasına bağlı (Association of Computing Machinery, Bowker Books in Print & Ulrich's, MathSciNet, OVID, Serials Solutions, SIAM, Taylor & Francis; • TZE, derme bütçesi, İngilize düzeyi ve kullanımı (EBSCOhost, IEL, ProQuest, Web of Science). • Sadece Thomson Gale konsorsiyumdaki tüm kurumlardan sabit bir ücret alıyor. Kaynak: Erdoğan ve Karasözen, 2005 - 28 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Kullanıma dayalı lisanslandırma • Standart kullanım istatistikleri • Aşırı ya da az kullanımın dengelenmesi (hem yayıncılar hem kütüphaneler açısından) • Yıldan yıla fiyatı ayarlama süreci • Kullanım başına fiyat konusunda uzlaşma (hem yayıncılar hem kütüphaneler açısından) Kaynak: http://www.library.yale.edu/~llicense/ListArchives/0610/msg00126.html - 29 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Kullanıma dayalı modeller • Kullanım başına ödeme (Elsevier Science PEAK) • Aboneliğe çevrilen kullanım başına ödeme (pay per view converting to subscription) • Çekirdek dergiler artı çevre dergiler (Core plus periphery) Kaynak: Konyers ve Dalton, 2005) - 30 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Kullanıma dayalı modellerin sorunları • Çift sayma • Çekirdek dergilerin yıldan yıla az da olsa değişmesi • Kullanım başına ödeme miktarının belirlenmesi • İlk yıl için ya da konsorsiyuma yeni katılan üyeler için fiyatın belirlenmesinde güçlükler • Hem yayıncılar hem de kütüphaneler açısından kullanım kayıtlarının tutulması ve izlenmesi • Bütçelendirme sorunları Kaynak: Konyers ve Dalton, 2005) - 31 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Öneriler Konsorsiyum çekirdek dergileri saptanmalı ve koleksiyonda tutulmalı Hiç kullanılmayan ya da seyrek kullanılanlar ayıklanmalı ve lisans ücretinden kademeli olarak düşülmeli (OhioLink uygulaması) Konsorsiyum üyelerinin kullanım verileri analiz edilmeli Kullanılan dergiler için maliyet-yarar analizi yapılmalı Kullanım verilerine ve güç yasalarına göre fiyatlandırma politikaları gözden geçirilmeli - 32 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Teşekkür • Bu çalışma TÜBİTAK destekli bir projenin (SOBAG- 106K068) verilerine dayanmaktadır (Y. Tonta ve Y. Ünal, Dergi Kullanım Verilerinin Bibliyometrik Analizi ve Koleksiyon Yönetiminde Kullanımı. (Proje No. SOBAG 106K068) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü. Ankara, 2008. (xvi, 88 s.). Projeyle ilgili diğer yayınlar için bkz. – http://yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/yayinlar/tonta-unal-elpub-2008-06-26.pdf – http://yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/yayinlar/tonta-unal-urquhart-issi-nisan-2009- son.pdf • Çalışmanın değişik aşamalarındaki katkıları için: M. Uğur Yılmaz; Hatim El Faiz; Zeynep Niksarlı; Burcu Keten; Erol Gökduman; Dr. Umut Al; Dr. Stephen J. Bensman; ULAKBİM ve TÜBİTAK’a teşekkür ederiz. - 33 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya
    • Konsorsiyal Elektronik Dergi Kullanımına Dayalı Lisans Modelleri Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/tonta.html - 34 ANKOS 9. Yıllık Toplantısı, 24-26 Nisan 2009, İnönü Üniversitesi, Malatya