Kablolar

YAPISAL KABLOLAMA Teknoloji geliştikçe, kurumsal ağların ses, veri, video ve multimedia uygulamalarını desteklemesi gerekmektedir. Bütün bu uygulamaların yer aldığı bilgi sisteminin üstüne kurulacağı yapısal kablolama bu nedenle büyük önem taşımaktadır. VİS, kurumsal ağınızın aktif yapısını oluşturan ürünlerle birlikte, uzun vadeleri olarak bilgi sisteminizi üzerinde taşıyacak yapısal kablolama sistemlerinin tasarım ve kurulum hizmetlerini de veriyor. Yapısal kablolama sistemi tüm iletişim ağının üzerinde yer alacağı evrensel bir platform oluşturur ve bu platform ISO standartlarıyla belirlenir. Her kullanıcı ucunun bir dağıtım merkezi ile birleştiği 'yıldız topoloji' yaklaşımı ile oluşturulan kablolama sistemleri; ölçeklenebilirlik ve kolay yönetilebilirlik sağlarken, pahalı aktif cihazların az sayıda merkezde toplanmasını ve bu sayede toplam sistem maliyetinin daha düşük olmasına neden olur.

KABLOLAMA SINIFLAMALARI

İletişimde kullanılacak kablolar EIA-568/A ve ISO 11801 standartlarının her ikisinde de sınıflara ayrılmıştır. Bu sınıflamalar kabloların türlerini, uygulama alanlarını ve konnektörlerdeki uçların bağlantı şekillerini tanımlar. EIA/A’da kablolar Cat3, Cat4, Cat5 ve Cat6 diye sınıflara ayrılmıştır. ISO 11801 ise bu kablolar A, B, C,... şeklinde sınıflanmıştır. Her sınıf için uygulama alanı ve bağlantı şekli farklıdır

Sınıflama özellikleri tanımlarken kullanılan maksimum frekans uygulamaların maksimum bit hızı ile karıştırılmamalıdır. İletilecek veri çeşitli şekillerde kodlanabilir; bazı kodlama teknikleri diğerlerinden daha çok bant genişliği gerektirebilir. 10BASE-T’de kullanılan Manchester kodlaması 10 MHz’de 10 Mbps’lik bit hızı sağlar; bu durumda en az kategori 3 veya C Sınıfı bağlantı gereklidir. Kablolama alt yapısı kurulurken, kullanılan kablo, sonlandırma konnektörleri, ara bağlantı birimleri vs. hepsi aynı sınıftan olmalı veya bir üst sınıftan olmalıdır. UTP Cat 5 kablo kullanılıyorsa, priz, RJ45 fiş hepsi Cat 5 standardında olmalıdır;Cat 3 standardında olan bir malzeme kullanılıyorsa, Cat 5 standardının sunduğu garanti iletim ortamı özellikleri elde edilmeyebilir.

Hem 100 base-T4 hem de 100 base-TX, 100 Mbps bit hızına sahip olmalarına rağmen, ilki kategori 3 veya C sınıfı bağlantı ile kullanabilirken, ikincisi kategori 5 veya D sınıfı bir bağlantıya ihtiyaç duyar.100 base T4 te verinin taşınması için üç çiftli kullanılır ve kodlama sonucunda en yüksek temel frekans 12,5 MHz’e indirilir;bu değer kategori 3 ve C sınıfı bağlantılar için limit olan 16 MHz’in altındadır.100 base-TX söz konusu olduğunda en yüksek temel frekans 62,5 MHz’dir .

KABLO TÜRLERİ FİBER OPTİK KABLO Fiber optik kablo (FO) veri ve ses iletimi için en ideal kablo türüdür. Ancak maliyeti yüksek , döşenmesi zor olmakta ve kolayca kırılabilmektedir. Genel olarak yüksek band genişliği gerektiren veya uzak mesafelere gidilmesi gereken uygulamalarda kullanılır. Aktif ağ cihazlarının yüksek hızlarda birbirine bağlanmasında uzak mesafelerdeki cihazların birbirine bağlanmasında ve omurga kurulmasında kullanılır. Elektriksel olarak gürültünün çok olduğu düşük hızlı uygulamalarda ve noktadan noktaya güvenlik gerektiren uygulamalarda da seçim olabilir. Elektriksel gürültü ışık demetini etkilemeyeceği için aktarım sorunsuzca gerçekleştirilir. FO kabloya aradan bağlantı yapılıp uç çıkarmak zor olduğu için noktadan noktaya güvenli bir şekilde iletim yapılır.

Fiber Optik kablo üzerinden veri aktarımı ince fiber cam üzerinden ışık dalgası şeklinde gerçekleştirilir. Aktarılacak her bir ışık işareti için ayrı bir ince fiber cam kullanılır. Basit bir Fiber Optik kablo şekli aşağıda gösterilmektedir. Şekilde de görüleceği gibi üç temel parçadan oluşur ; uygulamada fiziksel mukavemetin sağlanması açısından, FO kablonun kullanım yerine bağlı (bine içi veya bina dışı gibi) olarak başka parçalarda içerebilir. Örneğin hava veya bina dışı uygulamalarda kullanılan fiber optik kablolar ağırlığın direkler arasında taşınması için çelik tel, dış ortamın yağışlı etkisinden korunmak için kılıftan sonra jel tabakası ve bir kılıf daha içerir. Fiber Optik Kablo

Işık iletkeni (ligth conductor) çok ince çekirdek liften oluşur; ışığın iletilmesini sağlayan ana parçadır. Işık bu parçanın üzerinden, arada herhangi bir tazeleme yapılmadan kilometrelerce gidebilir. Ana malzemesi camdır, ancak plastikten de yapılmaktadır, Plastikten yapıldığında gidilebilecek mesafe oldukça azalır. Örtü (Cladding), çekirdek lifi çevreleyen cam kılıftır; ana görevi ışığı çekirdek life geri yansıtmaktır. Ayrıca ışık iletkeni üzerinden akan ışığı dış ışık etkilerinden korur. Kılıf (Jacket) , üzeri cam kılıf ile örtülmüş çekirdek lifî dış fîziksel etkilerden koruyan kısımdır. FO kablo üzerinden aktarım yapılması için, elektriksel durumdaki veri gönderici tarafta ışık işaretine, alıcı tarafta ise tersi yapılarak elektriksel işarete dönüştürülmelidir. Bu dönüşüm işlemleri için gönderici tarafta LED (Ligth Emiting Diod) veya ILD (Injection Laser Diod) kullanılır; alıcı tarafta ise ışığa duyarlı fotodiyot veya fototransistör Fiber Optik Kablo

Koaksiyel Kablo Koaksiyel kablolar, elektriksel parazitten korunma açısından bakır kablolar içerisinde tercih edilen bir kablo türüdür. Elektriksel işaret en ortadaki tel yumağı üzerinden taşınırken, iki üstünde bulunan kafes tabaka onu dış elektriksel parazit etkilerden korur. Ancak, veri iletimi kablolanmasında, döşenmesinin zor, diğer tür bakır kablolara göre pahalı olması ve buna karşılık çok yüksek hızlara çıkılamaması koaksiyel kablolara olan yönelimi daha ucuzu olan büklümlü çift kablolara yöneltmiştir. Aşağıda LAN uygulamasında kullanılan birkaç çeşit koaksiyel kablonun özellikleri ve kullanıldığı LAN standardı verilmiştir.

UTP Kablo Büklümlü çift bakır kablolar LAN uygulamasında yoğun olarak kullanılan kablo türüdür; koaksiyel kablolara göre çok ucuz ve döşemesi kolaydır. Büklümlü çift kabloların üretim şekli olarak, aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi her bir çift birbirine dolanır. Böylece elektriksel işaretin taşınması sırasında olabilecek parazitler her iki telde de benzer etkiyi bırakacağından, uç taraflarda parazitlerin etkisini yok etmek kolay olur. Dolayısıyla büklümlü çift kablolarda çiftler olabildiğince birbirinden uzaklaştırılmaması gerekir; aksi durumda teller anten özelliği oluşturmaya başlar. Büklümlü çift kablolar UTP, STP, FTP olarak adlandırılan farklı türlerde üretilir. En yalın üretim şekli ikişer ikişer birbirine dolanmış 4 çift kabloyu bir dış kılıf içerisine koymaktır. Bu tür kablo UTP (Unshielded Twisted Pair) olarak adlandırılır ve LAN uygulamasında yaygın olarak kullanılır. Uygulama genişliği ve koaksiyel kabloların korumalı özelliğinin sağlanması için STP, FTP olarak adlandırılan büklümlü çift kablolarda üretilmektedir. STP (Shield Twisted Pair ) kablo, UTP kablonun üzerine koaksiyel kablodakine benzer bir dış iletken koruyucu tabaka koyularak üretilir. Böylece çok fazla manyetik gürültü olsa dahi, standardın garanti ettiği hızda iletişim sağlar.

UTP Kablo FTP kablolar ise hem STP’ de olduğu gibi en dışta hem de her bir çift için iletken koruma tabakası koyularak üretilir. Böylece çiftlerin birbirine olan etkisi en aza indirilmiş olur. STP kablo, IBM jetonlu halka (TR) ve Apple Local Talk uygulamasında kullanılan bir kablo türüdür. Her çift birbirine dolanmış yapıda iki ince kablodan oluşur. 4 çift (8 kablo) bir kılıf içine koyularak UTP kablo , kılıftan önce iletken koruma kullanılırsa STP, her büklümlü çift ayrı ayrı iletken koruma içine koyulursa FTP kablo oluşturulur. Büklümlü çift kablolarda hangi çiftlerin ne amaçla kullanılacağı, konnektör uçlarına hangi çiftlerin bağlanacağı standartlar ile belirlenmiştir. Çiftlerin birbirine olan etkisi açısından standartlara uygun sonlandırma yapılmalıdır. RJ45, büklümlü çift kabloların sonlandırılmasında kullanılan 8 uca sahip bir konnektör çeşididir.

UTP Kablo Dolanım Çift Tel: Network haberleşme sistemleri ve yüksek dereceli telefon hatlarında kullanılan kablodur. ki çeşidi vardır: Korumalı (STP) ve korumasız (UTP). 10BaseT/100BaseTX standartlarında kullanılır. RJ-45 konnektörlerle sonlandırılır. Thin Ethernet Koaksiyel : Network koaksiyel, 10Base 2 olarak ta adlandırılır. BNC konnektörleri kullanırlar. Thick (Kalın) Ethernet: Standart Ethernet olarak ta adlandırılır. 10 Mbps band genişlikli ağlarda kullanılır. Ar, sert ve kurulumu güç ve pahalı bir kablolama yöntemidir. BNC konnektör kullanırlar. Fast Ethernet: 100 Mbps veri taşıyabilen sistemdir. 100 BaseTX olarak ta bilinir. 10Base-T Ethernet’le benzerlik gösterir, fakat 10 kat daha hızlıdır. Korumasız sarılım çift tel (UTP) : Kategori 3 (10Base-T, 10 Mbps ağlar için) ve Kategori 5 (100Base-TX 100 Mbps Fast Ethernet Ağlar için) kablolama ile kullanılabilir.

Network standartlar 10 Mbps ve 100 Mbps Ethernet ağlar için kablo tiplerini belirler. Kategori derecesi kalite veya veri tama yeteneğini gösterir. Kategori derecesinin yükselmesi verinin güvenilirliğini arttırır. Evlerimizde telefon kablosu olarak kullandığımız kablo Kategori 1 kablodur ve RJ-11 konnektör kullanır. Baz ticari kurumlar telefon hatlarında Kategori 3 kablolama kullanır. Ağ bağlantılarında Kategori 1 kablo kullanılamaz, sadece Kategori 3 ve 5 kullanılır. Kablo Kalite Standartları

RJ-45 Konnektörler 10 BASET ve 100BASETX kablolar RJ-45 konnektörleri ile sonlandırılır. Hub veya Switch üzerindeki porta takılarak güvenilir bir bağlantı sağlar. BNC Koaksiyel Konnektörler BNC kablo bağlantısı bilgisayarınız ile ağ arasındaki durumu Leh’ler yardımıyla izlemenize olanak vermez. Kablonun açık uçlar 50 Ohm luk direnç ile sonlandırılır. RJ-45 Düz Portlar Bunlar Hub ve Switch’lerde bulunan standart portlardır. Hub (veya switch) ile node arasında bağlantı bu portlardan sağlanr. RJ-45 Crossover Portlar Ağ bağlantılarında merkezi bağlantı noktasından buna bağlı olan ekipmanlar arasında düz kablo kullanılır. Fakat ağ genişlemesi durumunda iki hub’ birbirine bağlayacağımız durumlarda crossover bağlantı kullanmamız gerekir. Baz hub veya switch’lerde “crossover” bağlantı gerektirmeyecek ekstra port bulunur. BNC Portlar 10 BASE2, koaksiyel kablo bağlantılar için kullanır. Konnektör ve Portlar

Kategori 3 UTP Kategori 3, 10 Mbps band genişliğindeki ağlarda kullanılır . 100 Mbps ağlarda kullanılamaz. Kategori 5 UTP Kategori 5, 100Mbps band genişliğinde veri transferi yapabilen ağlarda kullanılır. 10 Mbps ağlarda da sorunsuz çalışır fakat Kategori 3’ten biraz pahalıdır. lerde 100 Mbps’e geçmek isteyen ağlar şimdiden Kategori 5 kablolama kullanabilir. Koaksiyel Kablolama Koaksiyel kablo, kablo TV veya bildiğimiz anten kablosuna benzer fakat daha yüksek kalitede veri transferine izin verir. Ağlarda kullanılan iki çeşit koaksiyel kablo vardır. Bunlar 10BASE 2 ve 10BASE 5. 10BASE 5’dir. Kalın koaksiyel günümüzde çok kullanılmaktadr. 10BASE 2 BNC konnektör kullanır. Küçük ve orta büyüklükteki ağlarda kullanılır. Güvenilir fakat oldukça pahalıdır. BUS yap ağlarda kullanılır. Kablo Kalite Standartları

Yapısal kablolama da anahtar sözcükler esneklik,iletişim hızı garantisi, ağa koyulacak sistemlerin fiziksel katmanlarına sürekli çalışılabilen güvenilir bir iletim ortamı sunmaktır.

Esneklik

Ağa yeni sistem ekleme ve sistemlerin yerini değiştirmede esneklik sunması;kablolama alt yapısına bir ekleme yapılmaksızın, çapraz bağlantılarda değişiklik yapılarak genişleme sağlanması.

Garanti

Ağ cihazlarına standartlara uygun bir iletim ortamı sunması;ağ cihazları kendilerinden beklenen başarımı , kendi gereksinimlerini sağlayan bir kablolama alt yapısıyla sağlarlar.

Güvenirlilik

İletim ortamının sürekli güvenilir olması;böylece iletimin sürekli yapılması garanti altına alınır ve tüm sistemin sürekli çalışması sağlanır.

Yapısal Kablolama Mimarisi

Bütünüyle bir kablolama mimarisi Kampüs Omurgası, Bina Omurgası ve Yatay Kablolama adı altında üç alt kablolama sistemine ayrılır.

Kampüs Omurgası

Birkaç kilometrelik çaplı alan içerisinde bulunan binaların birbirine bağlanmasını sağlar. Genel olarak FO kablo (MMF ve SMF) kullanılır.

Bina Omurgası

Binalardaki katlar arası bağlantıyı ve bina içerisinde bulunan sistem odaları arasındaki ana bağlantıları kapsar. Genel olarak FO veya CAT 5 (veya daha yukarısı) bakır UTP kablo kullanılır.

Kablolama Mimarisi

Yatay Kablolama

Bina içerisindeki sistem odalarında bilgisayarlara veya diğer sayısal sistemlere yapılan bağlantıyı içerir. Genel olarak UTP CAT5 kablo kullanılması hız-maliyet dengesini optimum yapmaktadır.

Kablo, bina içine 3-5 metreden fazla girmeden sonlandırılıp bina omurgası ile birleş tirilir. Bu nedenle bina girişlerinde kampüs omurgası ile bina omurgasını birleştiren sonlandırma kutular koyulur. Binalar arasına döşenen kablo hem o anki gereksinimi karşılamalı hem de yedek anlamında birkaç tel fazla içermelidir.

Bina omurgası, kampüs omurgasından gelen bağlantıyı sistem odalarına taşır ve sistem odaları arasında bağlantıyı sağlar. E ğer binanın katlarında ayrı ayrı sistem odaları veya dağıtım odaları varsa katlar arası bağlantıyı sağlar den ilebilir.

Yatay kablolama, anahtar,HUB gibi ağ cihazları ile uç sist emlerin( yazıcı,bilgisayar ) bağlantısını sağlar. K ullanıcılara dağıtım yapılan kablolama diye de adlandırılır. Genellikle CAT 5 U TP kablo kullanılır.

Kanal iki cihaz arasında, bir uçtan bir uca uzanan iletişim yolunu belirtirken;bağlantı, kablolama sisteminin iki ara y üzü arasındaki iletişim yolunu belirtir. Kat dağıtıcıları veya bina dağıtıcıları kendi aralarında doğrudan birbirlerine bağlanabilir. Bu şekilde sistemin esnekliği arttırılabilir.

Fiziksel Uzunluk ve Elektriksel Uzunluk

Bir kablonun fiziksel olarak ölçülebilen uzunluğu fiziksel uzunluk olarak adlandırılmaktadır.

Elektriksel uzaklık işaretlerin bir kablo çifti üzerindeki yayılımın gecikmesine bağlıdır. Elektriksel uzunluk test aletleri ile ölçülebilir.

ANSI/EIA/TIA-568/A

İlk olarak 1991 yılında yayımlanan EIA/TIA-568 (Bina Telekomünikasyon Kablolama Standardı ), binalarda farklı üreticilerin ürünlerinden oluşabilecek ortamları destekleyecek genel bir telekomünikasyon kablolaması sistemini tanımlıyor. Bu standart aynı zamanda telekomünikasyon ürünlerinin tasarımı ile de ilgili buyrukları içeriyor.

ANSI/EIA/TIA-569

1990 yılında yayımlanan ANSI/EIA/TIA-569 (Binalarda Telekomünikasyon Kablo Yolları ve Yerleri Standardı). Bina içi ve binalar arasındaki telekomünikasyon kablolarının, yolların ve yerleri hakkında tasarım ve kuruluş bilgileri verir.

ANSI/EIA/TIA-570

1991 yılında yayımlanan ANSI/EIA/TIA-570 (Konut ve Küçük Binalarda Telekomünikasyon Kablolama Standardı). Küçük binalarda genelde bir ile dört arasında telefon hattına bağlı telekomünikasyon kablolaması hakkında bilgi verir.

ISO/IEC 11801

IEC/ISO JCT 1/SC 25 Bilgi Teknolojisi Cihazlarının Birbirine Bağlanması adındaki teknik komite.

Kablolama Üzerine Standartlar

İki Sistemi Birbirine Bağlama Üzerinde Ethernet portu olan iki sistem, bir HUB veya anahtar cihazı olmadan çapraz (cross-over patch cable) ara kablo kullanılarak doğrudan birbirine bağlanabilir.