Straitéis 20 bliain don ghaeilge   pmc - mf2011
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share

Straitéis 20 bliain don ghaeilge pmc - mf2011

  • 433 views
Uploaded on

Thug Pádraig Mac Criostail léargas ar phríomhfhorálacha na Straitéise 20 Bliain don Ghaeilge....

Thug Pádraig Mac Criostail léargas ar phríomhfhorálacha na Straitéise 20 Bliain don Ghaeilge.

Pádraig Mac Criostail gave a presentation highlighting the main provisions of the 20 Year Strategy for the Irish language.
Further information available on www.gaelport.com

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
433
On Slideshare
433
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide
  • D’eascair an Straitéis 20 Bliain don Ghaeilgeseoas an stádas atá ag an teanga sa Bhunreacht agus tógtar ar Ráiteas an Rialtais i leith na Gaeilge a foilsíodh i mí na Nollag 2006.Dhearbhaigh an Ráiteastacaíocht an Rialtaisd’fhorbairt agus do chaomhnú na Gaeilge agus naGaeltachtaagusleagséamach 13 cuspóir ó thaobh polasaí maidir leis sin:Is Státdátheangach í Éire inarb í an Ghaeilge an chéadteangaoifigiúil de réirairteagal 8de BhunreachtnahÉireann;Is í an Ghaeilge an teangalabharthaliteartha is ársa san Eoraip i gcomhthéacsár n-oidhreachtaEorpaíDe réirDhaonáireamh 2006, tácumasáiritheag 42% de dhaonranahÉireann an Ghaeilge a labhairt - is ionann sin agusthartar 1.66 milliún duine in aois na 3 bliana nó os a chionn as daonracónaitheachiomlán de thartar 4.2 milliún;Is í an Ghaeilge an phríomhtheangaphobailagus theaghlaigh de 3% de dhaonra na tíre;De réirsuirbhéannaaguspobalbhreitheannacreideann an chuid is mó den daonra go mbaineanntábhachtfaoileith leis an nGaeilgeónadtaobhféin go pearsantaagus/nó don tírtríd is tríd;Rinne an Rialtas an Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge a fhaomhadhar an 30 Samhain 2010.  Rinne an Taoiseach an Straitéisa lainseáilar 21 Nollaig 2010.  Rinne FIONTAR in OllscoilChathairBhaileÁthaCliathtaighdetharceannnaRoinneGnóthaíPobail, ComhionannaisagusGaeltachtaagusfoilsíodh a thuarascáil i míFeabhra 2009.  RinneAcadamhnahOllscolaíochtaGaeilge in OllscoilnahÉireann, GaillimhtaighdetharceannnaRoinneGnóthaíPobail, ComhionannaisagusGaeltachtaagusfoilsíodh a thuarascáil in 2007. PróiseasComhairliúcháin – curtha i gcríchag an Roinnfhéin,agusag an gComhchoisteOireachtais [An comhchoiste um GhnóthaÍTurasóireachta, Cultúir, Spóirt, Pobail, ComhionannaisagusGaeltachta].Bhítacaíochttras-pháirtí mar thoradhar an gcomhairliúchán sin.
  • Leagtaramachaidhmpholasaí an Rialtais i leithnaGaeilgesaStraitéisNáisiúntaseo.Meastargurbionainn an 250,000 cainteoirlaethúilagus an maischriticiúilatá de dhíthchun go mbeidh an Ghaeilge mar theangabheo i measc an phobail.
  • LeagtaramachfaoinStraitéis go –ndíreofarsachéadbhliainarfheasacht an phobail a ardúmaidir le spriocannaagusábharnaStraitéisemaraon leis nastruchtúireagraíochtúlaagusoibríochtúlaargá a bhunú; ndéanfarcuidmhaith de nabeartafadtéarmachafaoinStraitéis a fheidhmiú go hiomlánnó a thosú le linnbliantatosaighnaStraitéise;‘Séardatá i gceist le leathnúagusdoimhniú (CéimFeidhmithe II) nálánfheidhmiúnambeartábharthaar fad.Beidhan chéimcomhdhlúitedírithearnabeartaar fad a phríomhshruthú.Maidir le hacmhainní, tá €1M curthaarfáil don Roinn i mbliana do chur i bhfeidhmnaStraitéise. Beidhgá le níosmóná sin snabliantaromhainn le Straitéis a chur i bhfeidhm go ráthúil.
  • TáStruchtúirFeidhmitheleagthaamachfaoinStraitéis, mar atá:Déanfaidh an CoisteRialtaisar an nGaeilgeagusar an nGaeltacht, a mbeidh an Taoiseach inachathaoirleach air,maoirseachtardhulchuncinnnaStraitéiseagustabharfaidhsiadtuairisc don Rialtas mar is gá. TabharfaidhGrúpaOifigeachSinsearachinambeidhoifigighardleibhéil ó RannaRialtaisábharthatacaíocht don ChoisteRialtais. BeidhAireSinsearachagusRoinnRialtaisar a mbeidhlárfhreagrachtmaidir le cúrsaíGaeilgefós ann.TáCoisteRialtaisbunaithefaoichathaoirleacht an Taoisigh chundíriúarghnóthaíGaeilgeagusGaeltachta, rud a thuganntosaíochtarleith do chur i bhfeidhmnaStraitéise. Tionóltarcruinnithe an ChoisteRialtaisfaoinngnáth-rúndacht a bhaineann le cruinnitheRialtais. TánachéadcéimeannatógthachunAonadStraitéise a churar bun saRoinnGnóthaíPobail, ComhionannaisagusGaeltachta, an RoinnEalaíon, OidhreachtagusGnóthaíGaeltachta mar atáanois. TáAonadStraitéisenaRoinnefreagrach as:maoirseacht a dhéanamhar an bpróiseaspleanálastraitéise;monatóireacht a dhéanamharfhorbairtacmhainní;a chinntiú go ndéantarfeidhmiútras-rannacharthionscnaimh;sainchomhairle a sholáthar;maoirseacht a dhéanamharphleanannaoibríochta mar a bheidh forbartha ag na comhlachtaíforfheidhmithe; tuairiscícothrom le dátaaguscáipéisíochtchuí a fhoilsiú mar eolas don phobal.Táfoireann an Aonaidagobair go dlúthfaoiláthairarfhorfheidhmiúnaStraitéiseagusarreachtaíocht a bhaineann le hathbhreithniúarshainmhíniúnalimistéirGhaeltachta.  Tápleanforfheidhmithe don chéadtríbhliainromhainn á réiteachag an Roinn don Straitéis, d’fhonnnaspriocannaindéanta a chur i gcrích, agus go bhfuilseo le cur faoibhráid an Aire. Chuigeseotátríghrúpaoibrebunaithenóartí a bheithbunaitheag an Roinn i gcomhar le páirtitheleasmhara, mar atá; Grúpa 1: An RoinnmóideÚdarásnaGaeltachtaagusForasnaGaeilgeGrúpa 2: An Roinnmóide An RoinnAirgeadaisagus An RoinnFiontar, Post agusNuálaíochtaGrúpa 3: An Roinnmóide An RoinnOideachaisagusScileannaBunaíodhGrúpa 1, chundeighiltnagcumhachtaífaoinStraitéisidir an tríghrúpaseo a shoiléiriúagusaontrasnáil a sheachaint. BunaíodhGrúpa 2, chundul i ngleic le cúrsaífiontraíochtasaGhaeltacht. Tá an grúpaseobunaithe le tamallagusiadagcomhoibriú le chéile go leanúnach.  Luíonn an phríomhfhreagrachtmaidir le múineadhnaGaeilgear an RoinnOideachaisagusScileanna, agus is í sin an chúis go bhfuil An Roinnagiarraidh an grúpaoibreseo a bhunú, d’fhonn go mbeadh an comhoibriúatáriachtanachann leis an RoinnOideachaisagusScileanna i dtaca leis an nGaeilgesachórasoideachais. Tátéarmaítagartha an ghrúpaseo á aontú i láthairnahuaire.Tá An Roinnagbreathnúar an Straitéischríochnúil a chur i bhfeidhmlaistigh de chlár an Rialtais, agglacadh leis i gcónaígurStraitéis 20 bliainatá i gceist.
  • NB.Mairfidh an status quo maidir le feidhmeannareatha an Údaráis go ginearálta.
  • Leagtar 9 réimsegnímhamachsastraitéislena n-áirítearoideachas, an Ghaeltacht, an teaghlach, seirbhísípoiblí, an geilleagar, nameáinagus an reachtaíocht.
  • Aithnítearan córasoideachais mar bhunchloch do bhaintamachpríomhspriocannanaStraitéise. Is tríd an córasoideachais go príomhdha a fhorbrófar an cumasteanga a bhfuil an Straitéisbunaithe air.DéantarforáilsaStraitéis don chórasoideachais a fheabhsúarnabealaíseo a leanas:Beocht a chursaGhaeilgetaobhamuigh de gheataínascoiletríchórasnagColáistíSamhraidh a fhorbairt;Go mbeidhábhairbhreise átheagaisctrímheánnaGaeilge;Go mbeidhionstraimítástálacaighdeánaithe don iar-bhunleibhéalchuninniúlachtéisteachtaaguslabhartha i nGaeilge a mheas;Go mbeidhleibhéald’oideachasGaeilgeréamhscoilearfáil;TeagascnaGaeilge a threisiú i mbunoiliúintmúinteoiríagussocrúcháinchuntréimhsíníosfaide a chaitheamhsaGhaeltacht a churarfáil do mhúinteoirí;Cuirfearthartar 20% de naháiteanna i gColáistíOideachais i leataobh do mhicléinn a gcuirtearoideachasorthutrímheánnaGaeilge i scoileannaGaeltachtaagus i ngaelscoileannaagusdóibhsiúd a bhaineannardleibhéalcumaisamach i scrúdúGaeilgenahArdteistiméireachta; Déanfarinfheistíochtníostreise san oiliúintinseirbhíse a chuirteararmhúinteoiríagus i scéimeannanascoláireachtaíGaeltachtaatádírithearmhúinteoiríatáagteagasccheanaféin; Tabharfartacaíocht don Údarás um Ard-Oideachaschunclár a bhunúchunoideachastríúleibhéaltríGhaeilge a fhorbairt;Clárfoghlamateanganáisiúntacomhaontaithe do dhaoinefásta a sholáthar;Acmhainní don Ghaeilge a sholátharatáoiriúnach do riachtanaisleanaílenambaineanncumasteangaéagsúla i scoileannaGaeltachtaagus do Ghaelscoileanna;IonadacmhainníoideachaisGhaeilgefaoicoimirce COGG a fhorbairt??Aitheantas do phríomhról COGG maidir le feidhmiúnaStraitéise san earnáiloideachais;Stádasnateangatharlear a ardú.
  • Aithnítear go bhfuilghéarchéimtheangeolaíochsaGhaeltacht. Tugadh le fiossaStaidéarCuimsitheachTeangeolaíocharÚsáidnaGaeilgesaGhaeltacht (2007) nachmairfidh an Ghaeilge mar theangaphobailagustheaghlaighsaGhaeltacht ach arfeadh 15 nó 20 bliaineile. BeartaítearsaStraitéisaghaidh a thabhairtar an tsaincheist sin tríghníomhaíochtaínabpríomhinstitiúidíStáitatáfreagrach as an nGaeltacht a chur san áireamh i gcreatcomhtháite um pleanáilstraitéiseachteanga do phobailGhaeltachta. Chuige sin,táReachtaíochtnua á ullmhúag an Roinnfaoilathair - BilleGaeltachtaatá le foilsiú de réirchlárreachtaíochta an Rialtais i 2012.‘Séardatá i gceist leis an reachtaíochtnuaseoná go ndéanfarforáilreachtúil:Go mbeidhstádasnaGaeltachtabunaithearchritéirteanga (de réirmholtaísaStaidéarCuimsitheacharÚsáidnaGaeilgesaGhaeltacht).Go ndéanfarPleanannateanga a ullmhúagleibhéal an phobail do gachceantairGaeltachta a chuimsíonngachgné de shaol an phobailsnacheantairfaoiseachlenafaomhadhagan AireEalaíon, OidhreachtaagusGaeltachta; [Déanfarathbhreithniúarphleanannateangagach 7 mbliana.]I gcáspobalnachbhfuilábaltanacritéirsareachtaíochtnua a chomhlíonadh, tabharfar 2 bhliaindóibhchunpleanannateanga a fhorbairtchun a stádas mar phobailGhaeltachta a choinneáil; I gcás go dteipfidharphobailpleanannateangainghlacthainbhuanaithe a fhorbairtlaistigh den tréimhse 2 bhliain sin, níáireofarsaGhaeltachtiadníosmó;agusGo ndéanfarforáilreachtúil do BhailteSeirbhíseGaeltachta, i.e. bailteinagcuirfearseirbhísíarfáil do cheantairGhaeltachta.Chomhmaith leis sin, tá i gceist go n-ullmhóidh an RoinnComhshaoilagusRialtasÁitiúiltreoirlíntepleanálachuncuidiú leis nahÚdaráisÁitiúlamaidir le feidhmiú an AchtaPleanálaagusForbarthasaGhaeltacht.TánótaónRoinnmaidir leis nanitheseosaphacáisteeolaisatáagaibh.
  • - Chun gurféidirgréasáinina n-úsáidtear an Ghaeilge go nádúrtha a churchuncinntrímheicníochtaíinaleanfarleo sin i measc teaghlach agus grúpaí cairde nuair a bhíonn an tréimhsesaCholáisteSamhraidhthart
  • Bhí i gceist go ndéanfaíathruithestruchtúrthamaidir le forfheidhmiúnaStraitéise vis-à-vis rólFhorasnaGaeilgeagusÚdarásnaGaeltchta – ach tásé sin pléiteagamcheana.FaoinmBilleGaeltachtaatá le foilsiú de réirchlárreachtaíochta an Rialtais i 2012 (luaitecheanaarshleamhnán 9), tá i gceist go ndéanfarforáilreachtúil go mbunófarcineálnua de cheantair ‘Gaeltachtgréasáin’ a bheidhlasmuigh de naceantairGhaeltachtareachtúlaatáannfaoiláthair. Is ceantairiadseo a mbeidh a bhformhór i bpobailuirbeachaagus a mbeidhcnapbunúsachcriticiúil de thacaíochtphobailagusStáitacu don Ghaeilge. (féachnótaónRoinn)Féadfarlimistéirnua a áireamh mar GhaeltachtmáchomhlíonannsiadnacritéirtheangeolaíochanuafaoinAchtnuaGaeltachta. Aithnítear an “tábhachtmhórshiombalach” a bhaineann le húsáidnaGaeilgesaphríomhchathair. Tá i gceist, dáréir, go bhforbrófarmórphlean do churchuncinnnaGaeilge i mBÁCsachéadtréimhse de ChéimFeidhmithe II.Tugtaraitheantas do rólnahearnáladeonaí go háitiúilmaidir leis seo. Tá i gceist go bhforbrófarionaidfhisiciúlaacmhainnísnapríomhcheantairuirbeachaar a laghad a chuimseoidhspásamharclainne, siopa, caifé, oifigíd’eagraíochtaíGaeilge, seomraícruinnithe / comhdhála, srl. Ní léir gofóill an mbeidhséseoindéanta de bharr an droch-aeráideacnamaíochtareatha.MoltarstádasnaGaeilgesaGharda Síochána agussnaFórsaíCosanta a fhorbairt – baineannséseo leis an tábhachtshiombalach go mbeadhseirbhístríGhaeilgearfáil don phobal ó naheagraíochtaí sin.

Transcript

  • 1. STRAITÉIS 20 BLIAIN DON GHAEILGE
    ForléargasarphríomhfhorálachanaStraitéise
    SeimineárEolais
    28 MeánFómhair 2011
  • 2. CúlranaStraitéise
    Seoltaag an Taoiseach ar an 21 Nollaig 2010.
    Faomhthaag an Rialtasaran 30 Samhain 2010. 
    Bunaithear
    thaighde a rinne FIONTAR, OllscoilChathairBhaileÁthaCliathi gcomhar le saineolaitheidirnáisiúnta;
    comhairliúchánle páirtitheleasmhara.
    Cuimsíonn an StraitéismoltaíóndTaighdeCuimsitheachTeangeolaíocharúsáidnaGaeilgesaGhaeltacht (D. Fómhair 2007).
    Tógann an Straitéisarchuspóiríleagthasíos i Ráiteas an Rialtais i leithnaGaeilge (Nollaig 2006)
  • 3. CuspóiríSonrachanaStraitéise
    an líon daoine a labhraíonn Gaeilge gach lá lasmuigh den chóras oideachais a ardú ó 83,000 go 250,000.
    an líon daoine a labhraíonn Gaeilge sa Ghaeltacht gach lá a ardú faoi 25% tríd is tríd, mar beidh borradh a chur faoin nGaeltacht fíorthábhachtach don Straitéis fhoriomlán.
    Táthar ag súil leis go mbeidh spriocanna sonracha do cheantair Ghaeltachta ar leith leagtha amach sna pleananna teanga áitiúla atá molta.
    an líon daoine a úsáideann seirbhísí Stáit trí Ghaeilge agus atá in ann teilifís, raidió agus na meáin chlóite a rochtain tríd an teanga a ardú.
  • 4. Straitéis Chéimnithe
    Céim an Bhunaithe
    Céim Feidhmithe I – Na Bunsraitheanna a leagan síos
    Céim Feidhmithe II – LeathnúagusDoimhniú
    CéimFeidhmithe III - Comhdhlúthú
  • 5. FeidhmiúnaStraitéise
    CoisteRialtaisar an nGaeilgeagusar an nGaeltacht.
    An Taoiseach mar Chathaoirleachar an gCoiste sin.
    GrúpaOifigeachSinsearacha bhunúinambeidhoifigighardleibhéil ó RannaRialtais.
    AonadStraitéise a churar bun saRoinnGnóthaíPobail, ComhionannaisagusGaeltachta.
  • 6. FeidhmiúnaStraitéise
    Go praiticiúil
    Coimeádfaidhan RoinnEalaíon, OidhreachtaagusGaeltachtaan phríomhfhreagrachtmaidir le gnóthaíGaeilge;
    LeanfaidhForasnaGaeilgeagcomhlíonadh a dhualgasi gcomhthéacsuile-oileáin mar áisíneacht den bhForasTeanga ForfheidhmitheThuaidhTheas;
    Beidhan fhreagrachtmaidir le forfheidhmiúnaStraitéiselasmuighden Ghaeltachtar an Roinn i gcomhpháirtíocht le páirtnéiríStáitábhartha.
    Féachfararnaféidearthachtaí go bhféadfadhForasnaGaeilgeseachadadh a dhéanamhareilimintíáirithe den Straitéisarbhonncomhaontaithe; agus
    BeidhÚdarásnaGaeltachtafreagrach as cur i bhfeidhmnaStraitéisesaGhaeltacht
  • 7. Réimsí Gnímh
    Oideachas
    An Ghaeltacht
    An Teaghlach ag Cur na Teanga ar Aghaidh -
    Idirghabháil go Luath
    Riarachán, Seirbhísí agus Pobal
    Na Meáin agus an Teicneolaíocht
    Foclóirí
    Reachtaíocht agus Stádas
    Saol Eacnamaíochta
    Tionscnaimh Leathana
  • 8. Oideachas
    Naisc le húsáid na teanga lasmuigh den scoil
    Páirt-Tumadh
    Measúnú Náisiúnta
    Curaclam do mhúineadh na Gaeilge
    Cláir thacaíochta do thuismitheoirí agus don réamhscolaíocht
    Soláthar Sainábhar
    Oideachas Múinteoirí
    Oideachas Príomhshrutha – An Córas Bunscoile
    Oideachas trí mheán na Gaeilge – An Córas Bunscoile
    Oideachas trí mheán na Gaeilge – An Córas Iar-bhunscoile
    Oideachas Ardleibhéil in Éirinn
    Daoine Fásta ag Foghlaim Teanga
    Seirbhísí Comhairle agus Tacaíochta
    Oideachas sa Ghaeltacht
    An Chomhairle um OideachasGaeltachtaagusGaelscolaíochta (COGG)
    BunúScoileannaNua
    Cúrsaí Gaeilge Tríú Leibhéal Thar Lear 
  • 9. An Ghaeltacht
    Stádas teanga pobal Gaeltachta – reachtaíocht nua
    Pleanáil Teanga sa Ghaeltacht
    Seirbhísíá soláthar chuig pobailGhaeltachta
    PleanáilagusForbairtsaGhaeltacht - treoirlínte
  • 10. An Teaghlach ag cur na teanga ar aghaidh – Idirghabháil Luath
    Scéimna gCúntóirí Teanga atáag feidhmiú i scoileanna Gaeltachtaa leathnúchuiggach gaelscoil;
    Tacaíochtníos fearr do ghréasáin de theaghlaigh a labhraíonn Gaeilge ag an leibhéal áitiúil;
    Tacófar le cláir chun cuidiú le seantuistí agus le daoine scothaosta eile an teanga a chur ar aghaidh go dtí an chéad ghlúin eile;
    Socrófar deiseanna foghlama teanga a bheidh dírithe d’fhonn cuidiú le teaghlaigh nach labhraíonn ach tuismitheoir amháin iontu an Ghaeilge;
  • 11. An Teaghlach ag cur na teanga ar aghaidh – Idirghabháil Luath
    Béimníosmóar thaithí foghlama teanga do theaghlaighsnaColáistíSamhraidhGaeltachta;
    Feasacht a ardúfaoina buntáistí a bhaineann leis an dátheangachas in obair phríomhshrutha gairmithe sláinte agus cúraim shóisialta a bhíonn ag obair le teaghlaigh óga; agus
    Ról leathnaithe d’Údarás na Gaeltachta maidir le feidhmeannana gcoistí contae cúram leanaí maidir leis an earnáil réamhscolaíochta ar fud an Stáit.
  • 12. Riarachán, Seirbhísí agus Pobal
    Athruithe Struchtúrtha
    Bearta don Ghaeilge sa tSeirbhís Phoiblí
    Tionscnaimh agus Pleananna Teanga Áitiúla lasmuigh den Ghaeltacht
    Pleananna Teanga Contae
    Plean Teanga do Chomhairlí Cathrach agus Contae Bhaile Átha Cliath
    Ról Tábhachtach na hEarnála Deonaí
    Ionaid Fhisiciúla Acmhainní
    An Garda Síochána agus na Fórsaí Cosanta
  • 13. Na Meáin agus an Teicneolaíocht
    Léamh, Scríobh agus Labhairt
    Teicneolaíocht Faisnéise agus Cumarsáide (TFC)
  • 14. Foclóirí
    Foclóirí Béarla-Gaeilge agus Gaeilge-Béarla cothrom le dáta a fhorbairt
    Acmhainní corpais agus uirlísí foclóireachta d’fhorbairt foclóireachta Gaeilge, a thacóidh le foclóirí aonteangacha
    (stairiúla) agus cinn dhátheangacha (comhaimseartha);
    Foclóir Gaeilge Stairiúil atá á fhorbairt ag Acadamh Ríoga na hÉireann i gcrích faoi 2037;
    Téarmaíocht nua-aimseartha i nGaeilge a fhorbairt agus a scaipeadh
    An Caighdeán Oifigiúil do litriú agus do ghramadach na Gaeilge a athbhreithniú go tréimhsiúil.
  • 15. Reachtaíocht agus Stádas
    Seasamh Dlí
    Stádas AE
    Reachtaíocht Nua
    Tuaisceart Éireann
  • 16. An Saol Eacnamaíochta
    Scéimeanna Deonacha Teanga
    Lipéadú agus Pacáistiú Dátheangach
    Gníomhaíocht Eacnamaíochta
  • 17. Tionscnaimh Leathana
    Meitheal Smaointe
    Suíomh Tairsí
    Ról an AE ó thaobh na Gaeilge de
    Clár Digitithe
  • 18. Go raibh maith agaibh as ucht bhur gcuid ama.