DE ZOUTKOEPEL VAN PIETERBUREN  Over gas, kernafval en CO2 in een zoutkoepel LEZING DOOR HERMAN DAMVELD  TE EENRUM  OP 14 D...
VOORSTELLEN <ul><li>Herman Damveld </li></ul><ul><li>Zelfstandig onderzoeker en publicist over energie te Groningen.  </li...
INHOUD <ul><li>Wetenswaardigheden zoutkoepel Pieterburen </li></ul><ul><li>Opslag kernafval </li></ul><ul><li>Opslag aardg...
PROEFBORINGEN? <ul><li>De zoutkoepel Pieterburen in 1976 op lijst voor opslag van kernafval (regering Den Uyl).  </li></ul...
WAAROM KERNAFVAL IN ZOUTKOEPELS? <ul><li>In Nedersaksen ligt de zoutkoepel Asse, waarin tot 1978 zo'n 125.000 vaten laag- ...
WAAROM PIETERBUREN? <ul><li>Zoutkoepel Pieterburen in 1971 aangeboord bij kruispunt weg naar Eenrum: 313 meter diep. De to...
DOORSNEDE
LIGGING KOEPEL
ZOUTBERGEN
OPSLAG KERNAFVAL  <ul><li>Pieterburen in 1976 op lijst van vijf plaatsen voor proefboringen voor opslag van kernafval.  </...
KERNAFVAL SCHADELIJK VOOR PIETERBUREN <ul><li>Opslag van kernafval betekent bovengrondse gebouwen met afstand tot woonwijk...
AARDGAS IN ZOUTKOEPELS STRUIKELDE IN 1987 OVER KERNAFVAL <ul><li>1987 Gasunie plannen opslag van aardgas in zoutkoepels ni...
MISBRUIK VOOR KERNAFVAL   <ul><li>Voor het maken van holtes is een concessie nodig. Gasunie vroeg die aan voor de drie loc...
GASOPSLAG IN ZOUTKOEPEL ZUIDWENDING   <ul><li>Wel zette de Gasunie opslag door in de zoutkoepel bij Zuidwending, omdat die...
ZUIDWENDING (2)  <ul><li>De ondergrondse opslag omvat vier cavernes (holten) van ruim 500.000 m3; kosten 700 miljoen euro....
CO2 OPSLAG  <ul><li>De vorige regering heeft in juni jl. drie plaatsen uitgekozen voor opslag van CO2: Boerakker en Sebald...
CO2 IN ZOUTKOEPELS <ul><li>Gasunie-advies aan regering:  opslag CO2 in zoutkoepels minder dan 1500 meter diep “zijn een be...
CONCLUSIE PIETERBUREN <ul><li>Zoutkoepel Pieterburen:  </li></ul><ul><li>Ongeschikt voor opslag kernafval, wegens breukvla...
WAAROM DEZE PLANNEN?  <ul><li>Waarom deze opslagplannen?  </li></ul><ul><li>Energievoorziening heeft gevolgen voor klimaat...
ENERGIESITUATIE <ul><li>De zon is een heel belangrijke bron van energie. Als een plant of een boom groeit, wordt er zonne-...
BROEIKAS <ul><li>Kooldioxide (CO2) komt vrij bij de verbranding van aardgas, kolen en olie.  </li></ul><ul><li>De afgelope...
KLIMAAT-BUDGET <ul><li>Het klimaatbeleid van de westerse regeringen aanvaardt dat de gemiddelde temperatuur op aarde zal s...
VOORRADEN BEPERKT <ul><li>Wereldwijd gebruiken we nu in één jaar de fossiele energie die zich in één miljoen jaar heeft ge...
AARDGASRESERVES EN -BATEN <ul><li>De aardgasreserves bedroegen eind 2006 ruim 1400 miljard kubieke meter. Deze reserves zu...
ZONNEPANELEN <ul><li>Vanaf medio oktober 2007 tot medio van dit jaar produceerden de zonnepanelen 7200 kilowattuur (kWh), ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

De zoutkoepel van Pieterburen

1,377 views

Published on

Over gas, kernafval en CO2 in de zoutkoepel van Pieterburen. Lezing van Herman Damveld op 14 december 2010 in Eenrum.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,377
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
44
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

De zoutkoepel van Pieterburen

  1. 1. DE ZOUTKOEPEL VAN PIETERBUREN Over gas, kernafval en CO2 in een zoutkoepel LEZING DOOR HERMAN DAMVELD TE EENRUM OP 14 DECEMBER 2010
  2. 2. VOORSTELLEN <ul><li>Herman Damveld </li></ul><ul><li>Zelfstandig onderzoeker en publicist over energie te Groningen. </li></ul><ul><li>Sinds 1976 volg ik opslagplannen in zoutkoepels. </li></ul><ul><li>Stroomproducent via zonnepanelen. </li></ul><ul><li>www.co2ntramine.nl </li></ul><ul><li>www.GroenGroningen.nl </li></ul>
  3. 3. INHOUD <ul><li>Wetenswaardigheden zoutkoepel Pieterburen </li></ul><ul><li>Opslag kernafval </li></ul><ul><li>Opslag aardgas </li></ul><ul><li>Opslag CO2 </li></ul><ul><li>Waarom opslag: energiesituatie </li></ul><ul><li>Klimaat en broeikas </li></ul><ul><li>Zon, wind, grond </li></ul>
  4. 4. PROEFBORINGEN? <ul><li>De zoutkoepel Pieterburen in 1976 op lijst voor opslag van kernafval (regering Den Uyl). </li></ul><ul><li>In 1987 werd Pieterburen ook al genoemd voor opslag van aardgas, maar viel toen af. </li></ul><ul><li>Het Franse EDF wil na proefboringen aardgas opslaan in de zoutkoepel bij Pieterburen. </li></ul><ul><li>Gegevens proefboringen kunnen gebruikt worden voor de opslag van kernafval. </li></ul><ul><li>Ik volg de historie en begin bij kernafval. </li></ul>
  5. 5. WAAROM KERNAFVAL IN ZOUTKOEPELS? <ul><li>In Nedersaksen ligt de zoutkoepel Asse, waarin tot 1978 zo'n 125.000 vaten laag- en middelradioactief afval zijn opgeslagen. </li></ul><ul><li>De opslag zou zeker 40.000 jaar veilig zijn. </li></ul><ul><li>Daarom wil de Nederlandse regering ook zoutkoepels. </li></ul><ul><li>Nu blijkt er al na 40 jaar radioactiviteit te lekken. </li></ul><ul><li>Alle vaten weer naar boven. </li></ul><ul><li>Kosten 3,9 miljard euro. </li></ul>
  6. 6. WAAROM PIETERBUREN? <ul><li>Zoutkoepel Pieterburen in 1971 aangeboord bij kruispunt weg naar Eenrum: 313 meter diep. De top ligt westelijker op 218 meter diep. </li></ul><ul><li>Breuk in de zoutkoepel ontdekt bij de boring: volgorde zout omgekeerd. </li></ul><ul><li>In totaal drie breukvlakken vastgesteld. </li></ul><ul><li>Eisen overheid 1979: geen breukvlakken. </li></ul><ul><li>Dus Pieterburen ongeschikt. </li></ul>
  7. 7. DOORSNEDE
  8. 8. LIGGING KOEPEL
  9. 9. ZOUTBERGEN
  10. 10. OPSLAG KERNAFVAL <ul><li>Pieterburen in 1976 op lijst van vijf plaatsen voor proefboringen voor opslag van kernafval. </li></ul><ul><li>Door verzet geen proefboringen tot nu toe. </li></ul><ul><li>Regering-Balkenende: opslag in zoutkoepels of kleilagen kan voorwaarde zijn voor vergunning nieuwe kerncentrale. </li></ul><ul><li>Huidige regering wil de bouw van één of meer kerncentrales. Opslag van kernafval in zoutkoepels kan dus zo maar weer aan de orde komen. </li></ul><ul><li>PvdA-minister Alders in 1993: enige eis terughaalbaarheid. Daardoor Pieterburen nog steeds op de lijst, ondanks breukvlakken. Onjuist, vind ik. </li></ul>
  11. 11. KERNAFVAL SCHADELIJK VOOR PIETERBUREN <ul><li>Opslag van kernafval betekent bovengrondse gebouwen met afstand tot woonwijken. </li></ul><ul><li>Die gebouwen moeten pal boven de top van de zoutkoepel komen; dit betekent naar mijn mening de afbraak van een deel van Pieterburen . </li></ul><ul><li>De zeehondencrèche ligt overigens net aan de goede kant. </li></ul><ul><li>Dit stelde ik op 12 maart 1993 hier in Pieterburen. </li></ul>
  12. 12. AARDGAS IN ZOUTKOEPELS STRUIKELDE IN 1987 OVER KERNAFVAL <ul><li>1987 Gasunie plannen opslag van aardgas in zoutkoepels niet dieper dan 1500 meter en minimaal 700 meter dik. </li></ul><ul><li>19 zoutkoepels waaronder Pieterburen. </li></ul><ul><li>Eisen: kwaliteit zout, lengte leidingen. </li></ul><ul><li>Keuze voor Onstwedde, Hoogezand, Gasselte en Zuidwending. </li></ul><ul><li>Gasunie liet Pieterburen afvallen. </li></ul>
  13. 13. MISBRUIK VOOR KERNAFVAL <ul><li>Voor het maken van holtes is een concessie nodig. Gasunie vroeg die aan voor de drie locaties. Daarvoor zijn proefboringen in het zout nodig. </li></ul><ul><li>Gegevens van proefboringen zijn geheim en moeten worden doorgestuurd naar de RGD (TNO), zeg maar het ministerie van Economische Zaken. </li></ul><ul><li>Kans op misbruik gegevens . </li></ul><ul><li>PvdA-fractie in de Tweede Kamer vroeg in 1987 de regering de door de Gasunie genoemde locaties te schrappen van de lijst voor opslag van kernafval. </li></ul><ul><li>De regering wilde dat niet. </li></ul><ul><li>Dat leverde zoveel weerstand op, dat Gasunie afzag van de opslagplannen bij Onstwedde, Gasselte en Hooghalen. </li></ul>
  14. 14. GASOPSLAG IN ZOUTKOEPEL ZUIDWENDING <ul><li>Wel zette de Gasunie opslag door in de zoutkoepel bij Zuidwending, omdat die in eigendom is van Akzo Nobel, die daar al vanaf 1967 zout wint. </li></ul><ul><li>Met de opslag van aardgas in deze zoutkoepel wordt het risico voor opslag van kernafval afgewend. </li></ul><ul><li>Volgens de planning kan die gasopslag binnenkort beginnen </li></ul>
  15. 15. ZUIDWENDING (2) <ul><li>De ondergrondse opslag omvat vier cavernes (holten) van ruim 500.000 m3; kosten 700 miljoen euro. </li></ul><ul><li>De cavernes – 1000 tot 1500 meter diep - worden gemaakt door zout op te lossen in water, waarbij pekel wordt gevormd. </li></ul><ul><li>De pekel stroomt naar boven, en gaat via een bestaande pijpleiding naar AkzoNobel te Delfzijl voor de productie van chloor, loog en soda. </li></ul><ul><li>Gaat om maximaal 1,6 miljoen m3 gas per uur in de opslag injecteren of eruit halen. </li></ul><ul><li>Opslag vraag veel stroom: 80 Megawatt (15% kerncentrale Borssele). </li></ul>
  16. 16. CO2 OPSLAG <ul><li>De vorige regering heeft in juni jl. drie plaatsen uitgekozen voor opslag van CO2: Boerakker en Sebaldeburen in de provincie Groningen en Eleveld in Drenthe. </li></ul><ul><li>De gasvelden met de minste boorgaten zijn volgens de regering het meest geschikt. Bij zowel Eleveld als Sebaldeburen zijn er twee en bij Boerakker drie boorgaten. De overige gasvelden hebben er meer, bij Annerveen zijn het er 25. </li></ul><ul><li>De regering wilde haast maken om in aanmerking te komen voor minimaal 180 miljoen Europese subsidie. </li></ul>
  17. 17. CO2 IN ZOUTKOEPELS <ul><li>Gasunie-advies aan regering: opslag CO2 in zoutkoepels minder dan 1500 meter diep “zijn een betere optie” dan de diepere. </li></ul><ul><li>Deze koepels liggen voornamelijk in Groningen en Drenthe, maar zijn voor een deel bestemd voor zoutwinning of gasopslag. </li></ul><ul><li>Gerrit van Werven, Energy Valley: CO2 ook in zoutkoepels (OOGTV, 7 dec jl.). </li></ul><ul><li>Maar er kan relatief weinig in een zoutkoepel, dus erg duur en “geen praktische oplossing” volgens Gasunie. </li></ul>
  18. 18. CONCLUSIE PIETERBUREN <ul><li>Zoutkoepel Pieterburen: </li></ul><ul><li>Ongeschikt voor opslag kernafval, wegens breukvlakken; </li></ul><ul><li>Opslag aardgas: Gasunie zag er niets in; </li></ul><ul><li>Opslag CO2 te duur en niet praktisch. </li></ul><ul><li>De zoutkoepel is dus voor geen enkele opslag geschikt . </li></ul>
  19. 19. WAAROM DEZE PLANNEN? <ul><li>Waarom deze opslagplannen? </li></ul><ul><li>Energievoorziening heeft gevolgen voor klimaat. </li></ul><ul><li>Eindige voorraden raken in hoog tempo op. </li></ul><ul><li>Daarom allerlei noodoplossingen. </li></ul>
  20. 20. ENERGIESITUATIE <ul><li>De zon is een heel belangrijke bron van energie. Als een plant of een boom groeit, wordt er zonne-energie opgenomen. </li></ul><ul><li>In de loop van miljoenen jaren vormden zich aardolie, aardgas en kolen uit afgestorven resten van dieren, planten en bossen. Iets wat afgestorven is, noemt men fossiel. Daarom worden olie, aardgas en kolen ook wel fossiele brandstoffen genoemd. </li></ul><ul><li>Het Nederlandse aardgas is ongeveer honderd miljoen jaar geleden ontstaan. Dit gas is in feite in het verleden opgeslagen zonne-energie. </li></ul><ul><li>Zon en wind in 1980 0,2%, nu 1% energiegebruik. </li></ul>
  21. 21. BROEIKAS <ul><li>Kooldioxide (CO2) komt vrij bij de verbranding van aardgas, kolen en olie. </li></ul><ul><li>De afgelopen 20 jaar waarschijnlijker dat het klimaat verandert door de toename van de uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2. </li></ul><ul><li>Deze gassen vormen als het ware een deken om de aarde: ze zorgen voor warmte-isolatie: het broeikaseffect. Om die deken wat dunner te maken wil de regering CO2 opslaan. </li></ul><ul><li>Of het broeikaseffect bestaat is voorwerp van discussie. </li></ul>
  22. 22. KLIMAAT-BUDGET <ul><li>Het klimaatbeleid van de westerse regeringen aanvaardt dat de gemiddelde temperatuur op aarde zal stijgen met 2 graden. </li></ul><ul><li>Bij hoeveel CO2 bereiken we die 2 graden? </li></ul><ul><li>Ons klimaat-budget is nog 700 miljard ton CO2. </li></ul><ul><li>Wereldwijd in het jaar 2024 – dus over 14 jaar – door die 700 miljard ton heen. </li></ul>
  23. 23. VOORRADEN BEPERKT <ul><li>Wereldwijd gebruiken we nu in één jaar de fossiele energie die zich in één miljoen jaar heeft gevormd. </li></ul><ul><li>Olie 46 keer het huidige gebruik wereldwijd. </li></ul><ul><li>Aardgas 60 keer. </li></ul><ul><li>Kolen 150 keer. </li></ul><ul><li>Sinds 1800 tot nu 32 procent van de voorraden fossiele brandstoffen gebruikt , in 2035 is de helft op. </li></ul><ul><li>Uranium in 2050 op. </li></ul><ul><li>Fossiel en uranium niet lang vol te houden, niet duurzaam. </li></ul>
  24. 24. AARDGASRESERVES EN -BATEN <ul><li>De aardgasreserves bedroegen eind 2006 ruim 1400 miljard kubieke meter. Deze reserves zullen met het huidige winning tempo, ongeveer 70 miljard kubieke meter (2006), in twintig jaar uitgeput zijn (CBS, 18 februari 2008). </li></ul><ul><li>Aardgasbaten 2005/9: 12 miljard euro per jaar. </li></ul>
  25. 25. ZONNEPANELEN <ul><li>Vanaf medio oktober 2007 tot medio van dit jaar produceerden de zonnepanelen 7200 kilowattuur (kWh), meer dan ik gebruikt heb. </li></ul><ul><li>Het kan dus anders, om te beginnen bij mezelf. </li></ul><ul><li>Idee: Pieterburen zonneburen; kleine windmolens samen kopen. </li></ul><ul><li>Bij Onstwedde plan om met z’n allen een stuk grond boven de zoutkoepel kopen om zo de omgeving te beschermen. Wat voor u? </li></ul>

×