VODI^ ZA
PRIMENA NA
ZAKONOT ZA
VOLONTERSTVO
Mirjanka Aleksevska
Mirjanka Aleksevska
VODI^ ZA PRIMENA NA
ZAKONOT ZA VOLONTERSTVO
Copyright © 2008 Evropski centar za neprofitno pravo (European Center for Not-for-Profit Law - ECNL),
Budimpe{ta. Site pra...
CIVIL SOCIETY STRENGTHENING PROJECT
In partnership with the Center for Institutional Development (CIRa),
European Center f...
Po~ituvani ~itateli,
Sobranieto na Republika Makedonija na 2 juli 2007 go-
dina go donese Zakonot za volonterstvo i istiot...
[to sodr@i Zakonot za volonterstvo?
So Zakonot za volonterstvo se uredeni organiziranite formi na
volonterstvo, pri {to:
d...
Volonterstvoto ne e aktivnost koja se obvrzuva so zakon, tuku se temeli na pricipot na do­
brovolnost. Principot na dobrov...
Uslovi i mo@nosti za volontirawe na stranski lica
Stransko lice mo`e da volontira vo Republika Makedonija, vrz osnova na p...
Vo rok od 60 dena od izdavaweto na volonterskata soglasnost, organizatorot na volon­
terskata aktivnost treba da go izvest...
10
anga`iraat volonteri, odnosno da se definira vidot na uslugite koi
se saka da se dobijat od volonterite (pr. pomo{ na o...
11
Koi se pravata na volonterot?
Pravata na volonterite se definirani so ~lenot 10, spored koj volo-
nterot ima pravo:
vo ...
12
i od mestoto na volontirawe, tro{ocite za slu`beni patuvawa
i tro{ocite za obuka, pod uslov prethodno da ima dogovor za...
13
Koi se obvrskite na volonterot?
Pokraj pravata, volonterot ima i obvrski koi se definirani so
~lenot 11, i toa da:
go i...
14
obezbedi tajnost na podatocite i za­{ti­
ta na privatnosta;
obezbedi drugi uslovi propi{ani so
ovoj zakon ili za koi me...
15
Dogovor za volontirawe
Dogovorot za volontirawe, soglasno ~len 14 od Zako-
not, e zadol`itelna obvrska za:
volontirawe ...
16
Odnosot pome|u volonterite i organizatorite se regu­
lira so dogovor za volonterstvo. So potpi{uvawe
dogovor za volonte...
17
tivnost vrz osnova na evidencijata koja
ja vodi toj.
Kni{kata sodr`i 20 stranici i na
sekoja stranica to~no se navedeni...
18
Volonterska kni[ka.....
e predmet i sodr`ina na zakonskite pro-
pisi ili akti na konkretnite dejnosti.
Rabotnoto iskust...
19
Korisni kontakti:
Vo Republika Makedonija postojat nekolku volonterski centri i
volonterski infoto~ki kade mo`e da javi...
20
Tolerantna mladina - Debar
ul. „8 Septemvri“ b.b.
Debar 1250 Makedonija
tel.: 046/835-132
faks: 046/835-106
e-mail: rin...
21
22
водич за примена на законот за волонтерство
водич за примена на законот за волонтерство
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

водич за примена на законот за волонтерство

476 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
476
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

водич за примена на законот за волонтерство

  1. 1. VODI^ ZA PRIMENA NA ZAKONOT ZA VOLONTERSTVO Mirjanka Aleksevska
  2. 2. Mirjanka Aleksevska VODI^ ZA PRIMENA NA ZAKONOT ZA VOLONTERSTVO
  3. 3. Copyright © 2008 Evropski centar za neprofitno pravo (European Center for Not-for-Profit Law - ECNL), Budimpe{ta. Site prava se zadr`ani. Izdava~ Evropski centar za neprofitno pravo, European Center for Not-for-Profit Law (ECNL) Apaczai Csere Janos u.17, 1st floor Budapest 1052, Hungary phone: (+361) 318 6923 / 483 1774 fax: (+361) 266 1479 www.ecnl.org Centar za institucionalen razvoj (CIRa) ul. „Dime Anicin” 9, 1000 Skopje, Makedonija tel: 02/3114-855; faks: 02/3214-132 e-mail: cira@cira.org.mk www.cira.org.mk Avtor: Mirjanka Aleksevska Lektura: Daniel Medaroski Grafi~ki dizajn: Koma lab. Ilustracii: Filip Trajkovski Skopje, 2008 godina Tira`: 1000 CIP - Katalogizacija vo publikacija Nacionalna i univerzitetska biblioteka “Sv. Kliment Ohridski”, Skopje 316.354-056.87:340.13(497.7) ALEKSEVSKA, Mirjanka Vodi~ za primena na zakonot za volonterstvo / Mirjanka Aleksevska. - Skopje : Centar za institucionalen razvoj - CIRa, 2008. - 20 str. : ilust. ; 20X20 sm ISBN 978-9989-2736-4-3 a) Volonterstvo - Zakonodavstvo - Makedonija - Vodi~i Cobiss.MK-ID 72021002
  4. 4. CIVIL SOCIETY STRENGTHENING PROJECT In partnership with the Center for Institutional Development (CIRa), European Center for Not-for-Profit Law (ECNL) and Macedonian Institute for Media (MIM) Ovaa publikacija be{e ovozmo`ena so poddr{ka od Institut za trajni zaednici (ITZ) preku fondovi na Agen- cijata na Soedinetite Amerikanski Dr`avi za me|unaroden razvoj (USAID). Mislewata {to se ovde izrazeni mu pripa|aat na avtorot i ne gi odrazuvaat stavovite na Institutot za trajni zaednici (ITZ), na Agencijata na Soedinetite Amerikanski Dr`avi za me|unaroden razvoj (USAID) na Evropskiot centar za neprofitno pravo ECNL (ECNL) ili na Centarot za institucionalen razvoj (CIRa). Isto taka, cpomnuvaweto trgovski marki ili komercijalni proizvodi ne pretstavuva poddr{ka ili preporaka za koristewe.
  5. 5. Po~ituvani ~itateli, Sobranieto na Republika Makedonija na 2 juli 2007 go- dina go donese Zakonot za volonterstvo i istiot e obja- ven vo „Slu`ben vesnik na Republika Makedonija” br. 85/2007. Doneseni se i podzakonskite akti so koi se doureduvaat pra{awata od Zakonot, i toa: Pravilnik za formata i sodr`inata na volon­ter­ skata kni{ka, na~inot na nejzinoto izdavawe i zapi{uvawe na podatocite („Slu`ben vesnik na RM” br. 128/2007); Pravilnik za na~inot, postapkata i evidencijata za izdavawe soglasnost za volontirawe na stranski lica vo Republika Makedonija („Slu`ben vesnik na RM” br. 128/2007); i Pravilnik za vodewe na evidencijata na volon­ ter­skata rabota („Slu`ben vesnik na RM” br. 128/2007). Zakonot e podgotven vo po{iroko partnerstvo pome|u Ministerstvoto za trud i socijalna politika, Minis- terstvoto za obrazovanie i nauka, Ministerstvoto za zdravstvo, Ministerstvoto za pravda, Ministerstvoto za vnatre{ni raboti, Ministerstvoto za finansii, Oddelenieto za sorabotka so nevladiniot sektor pri Generalniot sekretarijat na Vladata na Republika Makedonija, Sekretarijatot za evropski pra{awa, Agen- cijata za mladi i sport, Evropskiot centar za neprof- itno pravo ECNL (ECNL) od Budimpe{ta, Centarot za institucionalen razvoj (CIRa), Mladinskiot kulturen centar vo Bitola (MKC), Gra|anskata asocijacija MOST, Zdru`enieto za emancipacija, soliradnost i ednakvost na `enite na RM (ESE) i brojni drugi zdru`enija i fon- dacii. Vklu~uvaweto na pove}e subjekti ovozmo`i vo    Zakonot da se vgradat odredbi koi gi izrazuvaat interesite na site zasegnati strani od edna stra- na i obezbeduvawe na negovata funkcionalnost, od druga strana. Imaj}i predvid deka postoeja nekolku inicijati- vi, pred sè od zdru`enija na gra|ani i od fonda- ciite za pravnoto ureduvawe na volonterstvoto, vo tekot na podgotovkata na Zakonot se organiziraa i rabotilnici na koi zdru`enijata i fondaciite imaa mo`nost da u~estvuvaat vo definiraweto na odredbite od Zakonot. So donesuvaweto na Zakonot za volonterstvo se obezbedi pravno ureduvawe na volonterstvoto, se obezbedi soodvetna primena na drugite zakonski propisi, se nadminaa pre~kite i se sozdadoa us- lovi za pottiknuvawe na volonterstvoto, a i mnogu bitno e toa {to volonterskiot trud }e bide pre- poznatliv za licata koi sakaat da volontiraat i za po{irokata zaednica. Pokraj toa, so donesuvawe- to na Zakonot, Vladata na Republika Makedonija ja ispolni prezemenata obvrska za polnopravno ~lenstvo vo EU, vo odgovorot na pra{alnikot na Evropskata komisija. Podgotovkata na ovoj vodi~ ima za cel na sega{nite i na idnite volonteri i organizatori na volont- erskata aktivnost da im ja objasni sodr`inata na Zakonot, da se dade odgovor na naj~esto postavu- vanite pra{awa vo vrska so dosega{nata primena na Zakonot, razjasnuvawa na odredeni dilemi, a so toa da se pomogne vo sproveduvaweto na Zakonot i toj da go pottikne i prepoznae volonterstvoto vo Republika Makedonija. MIRJANKA ALEKSEVSKA
  6. 6. [to sodr@i Zakonot za volonterstvo? So Zakonot za volonterstvo se uredeni organiziranite formi na volonterstvo, pri {to: definiran e poimot na volonterstvo; ureden e na~inot na vr{ewe na volonterstvoto, pokonkretno se utvrdeni pravata i obvrskite na volonterite i organ­iza­torite na volonterskata aktivnost; definirani se elementite i sodr`inata na dogovorot za vo­lon­ te­r­stvo; propi{ana e obvrskata za vodewe evidencija na volon­tiraweto i obvrskata za izdavawe volonterska kni{ka; i propi{ani se prekr{o~ni odredbi za odgovornite lica kaj organizatorot i volonterot za nepo~ituvawe na odredbite od Zakonot i sl. [to e volonterstvo? Vaka definiranata zakonska odredba na poimot gi opfa}a trite klu~ni principi na koi se osnova volonterstvoto, i toa: principot na dobrovolnost, principot na dejstuvawe vo korist na drugi lica (a ne za sebe) i principot na anga`man bez finansiski nadomest. Imeno, soglasno so vaka utvrdenata zakonska odredba zna~i deka volonterstvoto e dobrovolna aktivnost vrz osnova na slobodno izrazena `elba na fizi~ki lica da davaat uslugi, da vr{at odre­ dena aktivnost bez kakov bilo vid pari~en ili drug vid nadomest za vlo`eniot trud. Ova odredeno lice-volonter, na dobrovolna os­ nova bez kakva bilo zakonska obvrska, koe ima odredeni znaewa i ve{tini, mo`e da mu pomogne na drugo lice, da pomogne na grupa gra|ani, na organizacija, na institucija (pr. dr`ewe seminari za oddelni temi za koi postoi interes, pomo{ na stari lica vo domovi ili bolni, deca bez roditeli, pomo{ na bolni zgri`eni vo zdravst­ veni ustanovi, dr`ewe ~asovi za kompjuteri ili angliski jazik vo ramkite na programi na gra|anski organizacii, pomo{ vo u~ili{ta ili gradinki, pomo{ na odredeni institucii pri organizirawe odd­ elni manifestacii, kako {to se seminari ili rabotilnici, akcija za za{tita na `ivotnata sredina i okolina i sl.).      Volonterstvo e dobrovol­ nodavaweli~niuslugi,zna­ ewa i ve{tini, ili vr{e­we drugi aktivnosti vo korist na drugi lica, organi ili organizacii i institucii, bez nadomest (~len 3, stav 1). volonterstvo...
  7. 7. Volonterstvoto ne e aktivnost koja se obvrzuva so zakon, tuku se temeli na pricipot na do­ brovolnost. Principot na dobrovolnost ja pravi ovaa aktivnost razli~na od pripravnic­ ite, od probnata rabota i od sta`antite za koi postoi zakonska obvrska. Pripravnikot za vreme na pripravni~kiot sta` sklu~uva dogovor za vrabotuvawe. Dokolku volonterskiot sta` e uslov za polagawe stru~en ispit ili za samostojno vr{ewe dejnost, vo toj slu~aj se primenuvaat odredbite za pripravnik (~len 61 od Zakonot za rabotnite odnosi), a ne odredbite od ovoj zakon. Ureduvaweto na pra{aweto na volonterstvoto ne go ograni~uva vremenskiot period za vr{ewe na volonterskata aktivnost. Ova zna~i deka Zakonot dava mo`nost edno lice da volontira podolg vremenski period, na razli~ni mesta, a naedno i slobodno da gi defini­ raat uslovite vo dogovorot za volontirawe, kako i za prestanok na volontiraweto. So Zakonot ne se ograni~uva mo`nosta za volontirawe od slu~ajna priroda (pr., pomo{ vo slu~aj na poplava, po`ar, sobirawe hrana i sl.). Volontiraweto treba da se vr{i bez kakov bilo vid nadomest ili dobivka, so isklu~ok na tro{ocite koi mo`e da se nadomestat, vo vrska so hranata, prevozot do i od mestoto na volontirawe, tro{ocite za slu`beni patuvawa i tro{ocite za obuka. Ova zna~i deka volontiraweto mo`e da bide i bez nadomest na tro{ocite za hrana i prevoz, pod uslov dvete strani da se dogovorat. Koj mo@e da bide volonter? Sekoe fizi~ko lice, bez ralika na vozrasta, polot ili religiskata pripadnost, mo`e da volontira, volontiraweto e na dobrovolna os- nova i bez finansiski ili kakov bilo vid nadomest. Volonter ne mo`e da bide pravno lice. Volonterot ima mo`nost na dobrovolna osnova da izbira i odlu~uva za toa dali }e volontira, vrz osnova na sloboden izbor }e dava usl- ugi i }e im pomaga na organi i institucii koi ne sozdavaat profit i dobivka. Seto toa }e go vr{i bez finansiski nadomest ili kakov bilo vid materijalna dobivka. So Zakonot samo se predvideni in- stituciite i organite kade mo`e da se volontira, a ne se ograni~eni vidovite uslugi i aktivnosti. Zakonot dava mo`nost i maloletno lice da mo`e da volontira, no isklu~ivo so pismena soglasnost na negovite roditeli ili starateli (~len 5, stav 2). Volonter e fizi~ko lice koe dava uslugi, ve{tini i znaewa vo korist na drugi lica, organi, organiza- cii ili institucii, na do- brovolna osnova i bez fi- nansiska ili druga li~na dobivka (~len 4). Volonter mo`e da bide doma{no i stransko fizi~ko lice (~len 5, stav 1).
  8. 8. Uslovi i mo@nosti za volontirawe na stranski lica Stransko lice mo`e da volontira vo Republika Makedonija, vrz osnova na prethodno obezbedena soglasnost od Ministerstvoto za trud i socijalna politika i so reguliran prestoj vo Republika Makedonija (~len 8, stav 1). Organizatorot e dol`en vo rok od 60 dena od denot na izdavaweto soglasnost da go izvesti Ministerstvoto za trud i socijalna politika za po~etokot na volontiraweto na stranskoto lice (~len 8 stav 2). Na~inot i postapkata, kako i evidencijata za izdavawe na soglasnosta za volontirawe na stranski lica, pokonkretno se propi{ani so Pravilnikot za na~inot, postapkata i evidencijata za izdavawe na soglasnosta za volontirawe na stransko lice vo Republika Makedonija. Sekoe stransko lice koe saka da volontira vo Repub­ lika Makedonija najprvo treba da ima obezbedena so­ glasnost od Ministerstvoto za trud i socijalna poli­ tika. Soglasnosta se izdava vrz osnova na barawe od strana na organizatorot na volonterskata aktivnost (~len 2 od Pravilnikot). Kon baraweto, organizatorot na volonterskata ak­ tivnost, do Ministerstvoto za trud i socijalna poli­ tika, treba da ja dostavi i slednava dokumentacija: dogovor za volontirawe; programa za volontirawe; dokument, so koj se doka`uva identitetot na stranecot; izjava deka ne e kaznuvan za prekr{ok; kopija od upisot vo Centralniot registar na Republika Makedonija, odnosno nadle`niot sud na organizatorot na volonterskata aktivnost; visinata i na~inot na pokrivawe na patnite tro{oci i tro{ocite za prestoj na volonterot. Pri podnesuvawe na baraweto za volontirawe, licata koi prethodno volontirale vo Republika Makedonija treba da dostavat i izvestuvawe za prethodnite volon­ terski aktivnosti (~len 4 od Pravilnikot).      
  9. 9. Vo rok od 60 dena od izdavaweto na volonterskata soglasnost, organizatorot na volon­ terskata aktivnost treba da go izvesti Ministerstvoto za trud i socijalna politika za po~etokot na volontiraweto (~len 8, stav 2 od Zakonot). Ova zna~i deka dokolku vo ovoj rok ne se dostavi izvestuvaweto za po~etokot na volontiraweto, soglasnosta ne e real­ izirana i stranskoto lice }e se izbri{e od evidencijata za izdadena soglasnost. Po obezbeduvaweto na soglasnosta, a zaradi regulirawe na prestojot vo RM po osnova na volonterstvo, stranskoto lice-volonter treba da podnese barawe do diplomatsko-konzu­ larnoto pretstavni{tvo na RM vo stranstvo vo dr`avata ~ij dr`avjanin e ili vo zemjata kade {to pretstojuva toj. Kon baraweto koe se dostavuva do diplomatsko-konzularnoto pretstavni{tvo, stranskoto lice treba da prilo`i i dogovor za volontirawe. Dozvolata za prestoj po osnova na volontirawe ja izdava Ministerstvoto za vnatre{ni raboti. Koj mo@e da bide organizator na volonterska aktivnost? Soglasno ~lenot 6, organizator na volonterska aktivnost mo`e da bide: zdru`enie na gra|ani ili fondacija; verska zednica i religiozna grupa; javna ustanova; organite na dr`avnata vlast. Organizatorot na volonterskata aktivnost ja utvrduva potrebata od anga`irawe volonteri, vidot na uslugite i na~inot i postapkata za obezbeduvawe na istite, vrz osnova na programa za volontirawe (~len 6, stav 2). So zakonot to~no se definirani subjektite kaj koi mo`e da se volon­ tira, a toa se samo pravni lica od neprofiten karakter i od javna korist koi ne sozdavaat profit ili dobivka. Zakonot ne propi{uva mo`nost za volontirawe kaj stopanskite subjekti i javnite pretpri­ jatija. Organizatorot na volonterskata aktivnost zadol`itelno treba da ima podgotveno programa za volontirawe i vo istata treba da se predvidi za koi aktivnosti se planira i postoi mo`nosta da se     Imaj}i predvid deka edna od celite na Zakonot be{e da go promovira volonterstvoto kako op{testvenokorisna ak­tivnost od ~ii rezultati polza ima po{irokata zaed- nica, vo pogled na defini- rawe na organizatorite na volonterskata aktivnost, za­pazeni se principite na neprofitnost, t.e. nedistri- bucijata na profit i javniot interes. Vo taa nasoka i Za- konot predviduva i dano~ni olesnuvawa na del od tro­{o­ ci­te povrzani so volonti- raweto koi voobi~aeno se voveduvaat kako poddr{ka na aktivnosti od neprofiten i javnokorisen karakter. Se
  10. 10. 10 anga`iraat volonteri, odnosno da se definira vidot na uslugite koi se saka da se dobijat od volonterite (pr. pomo{ na odredena grupa ili lica - stari, deca, pomo{ pri obezbeduvawe zdravstvena za{tita, dr`ewe ~asovi za kompjuteri i matematika, predavawa za odredeni bolesti ili ~asovi za odredeni aktivnosti vo gradinki, nekoi hu­ manitarni aktivnosti, za{tita na `ivotnata sredina) ili vo ramkite na koj proekt }e se anga`iraat volonteri i na~inot i postapkata za obezbeduvawe na volonterite (pr. preku sredstva za informirawe, dostavuvawe barawe do odredeni institucii - fakulteti ili nevla­ dini organizacii) i dr. Vo Vodi~ot se spomenati samo nekolku vi­ dovi volonterski uslugi, a vo praksata postojat mnogu pove}e. Potoa, vo zavisnost od uslovite i mo`nostite na organizatorot na volonterskata aktivnost vo odnos na prostorot i sredstvata, kako i od vidot na aktivnostite, organizatorot bi bilo dobro vo programata da go utvrdi i brojot na licata koi bi mo`ele da volontiraat. Zakonot ne propi{uva {to treba da sodr`i programata i ostava toa sekoja organizacija sama da go odredi. No, ovoj dokument }e bide od isklu~itelna va`nost za organizatorot pri inspekciska kontrola da potvrdi deka licata koi se anga`irani volontiraat, a ne vr{at rabota, odnosno ne zamenuvaat isprazneto rabotno mesto (~len 17). Poradi toa, se prepora~uva programata da bide podetalno utvrdena. smeta{e deka volontirawe- to koe e na dobrovolna os- nova i bez nadomest ne treba da im dade pridones na sto- panskite subjekti za zgol- emuvawe na nivniot dohod i dobivka, a bez vlo`eniot trud da dobie odredena vrednost, odnosno da se plati. Volonterstvoto treba da pretstavuva aktivnost od interes za gra|anite i za dr`avata, koja treba da pri- donese za podobruvawe na kvalitetot na `ivotot so ak- tivno vklu~uvawe na lu|eto vo op{testveniot `ivot. Od tie pri~ini i so Zakonot e ograni~ena mo`nosta za volontirawe vo stopanski subjekti koi vr{at stopans- ka dejnost i sozdavaat dohod i dobivka.
  11. 11. 11 Koi se pravata na volonterot? Pravata na volonterite se definirani so ~lenot 10, spored koj volo- nterot ima pravo: vo pismena forma da go dobie opisot na pravata i obvrskite koi treba da gi ispolni i da bide zapoznaen so uslovite i opasnostite povrzani za vreme na volontiraweto, pred zapo~nuvawe na volontiraweto; da bide zapoznaen so op{tite akti na organizatorot na uslugite, odnosno na onie delovi koi se odnesuvaat na volonterskite uslugi, za koi e anga`iran; da koristi sredstva za za{tita pri rabota soglasno propisite za za{tita pri rabota; na obuka, dokolku istata e potrebna za obezbeduvawe na uslugata koja e predmet na dogovorot; na otsustvo za vreme na volontiraweto, ako za toa postojat opravdani pri~ini; na dneven odmor; da se konsultira i da bide informiran pri odlu~uvawe za na~inot na davawe na uslugite; na nadomest na odnapred dogovorenite tro{oci povrzani so volonterstvoto (tro{oci za hrana, tro{oci za prevoz do i od mestoto na volontirawe, tro{oci za slu`beni patuvawa i tro{oci za obuka); i na za{tita na privatnosta i li~nite podatoci. Volonter - stransko fizi~ko lice, pokraj pravata od stavot 1 na ovoj ~len, ima pravo i na tro{oci za prestoj, zdravstveno osiguruvawe i povratni patni tro{oci (stav 3 ~len 10). Iako volontiraweto e na dobrovolna osnova, sekoj volonter pred zapo~nuvawe so volontiraweto treba da bide zapoznaen so svoite prava za vreme na volontiraweto. Zakonot dava mo`nost, odnosno predviduva na volonterot da mu se nadomestat odredeni tro{oci koi nastanale vo tekot na davaweto na volonterskite uslugi, i toa tro{ocite vo vrska so hrana, prevozot do          Bidej}i Zakonot ne pro­ pi­{uva zadol`itelno p­o­ tpi{uvawe dogo­vor do odreden broj ~asovi na volontirawe, toj predviduva pravo volonterite (i so toa obvrska na organizatorot) da bidat informirani vo pismena forma, odnosno da bidat izvesteni za pravata i obvrskite i za drugi uslovi povrzani so volontiraweto, i toa pred da zapo~ne so volontiraweto. Definiraweto na pravata na volonterot za dvete strani odnapred }e pridonese za namaluvawe i otstranuvawe na mo`nite nesoglasuvawa koi bi mo`ele da nastanat vo tekot na volontirawe- to. Dokolku prethodno se definirani negovite prava, odlukata za volontirawe e mnogu jasna i taa ne treba da sozdava odredeni proble- mi i nejasnotii vo tekot na volontiraweto.
  12. 12. 12 i od mestoto na volontirawe, tro{ocite za slu`beni patuvawa i tro{ocite za obuka, pod uslov prethodno da ima dogovor za ovie ili del od ovie tro{oci. Zakonot ostava prostor volon­ terot i organizatorot sami da re{at dali }e bidat pokrieni nekoi od gorespomenatite tro{oci. No, za toa mora odnapred da se dogovorat i dokolku se dogovorat tro{ocite da bidat pokri­ eni, toga{ organizatorot mora da gi pokrie istite (~len 13). [to se odnesuva do visinata na tro{ocite koi mo`e da se nado­ me­stuvaat, taa mo`e da bide do iznosot koja se isplatuva kako na vrabotenite kaj organizatorot. Isto taka, ovie tro{oci, dokolku se utvrdeni vo dogovorot za volontirawe i se napraveni za vreme na davaweto na uslugite, istite se oslobodeni od person­ alniot danok na dohod soglasno ~len 1 od Zakonot za izme­nuvawe i dopolnuvawe na ~lenot 6 od Zakonot za personalen danok na dohod („Sl. vesnik na RM” br. 160/2007). Dokolku tro{ocite ne se utvrdeni vo dogovorot, istite ne podle`at na dano~ni oslo­ boduvawa, soglasno navedenata zakonska odredba. So sklu~uvawe na dogovorot za volontirawe ne se gubat pravata po osnov na nevrabotenost, soglasno so propisite za vrabotu- vawe i osiguruvawe vo slu~aj na nevrabotenost (~len 18). Ova zna~i deka lice koe volontira i e nevraboteno, a koe pre- thodno se steknalo so odredeni prava i gi ostvaruva istite po osnova na nevrabotenost (zdravstveno osiguruvawe po osnova na nevrabotenost, pari~en nadomest, pridones za penzisko i in- validsko osiguruvawe) vo isto vreme mo`e da volontira, a i da gi koristi steknatite prava po osnova na nevrabotenost. Zna~i, ova lice i za vreme na volontiraweto mo`e da go zadr`i statu- sot na nevraboteno lice i ne gi gubi steknatite prava.
  13. 13. 13 Koi se obvrskite na volonterot? Pokraj pravata, volonterot ima i obvrski koi se definirani so ~lenot 11, i toa da: go izvesti organizatorot na volonterstvoto za bolesta ili za drugi pri~ini za nemo`nosta za davawe na uslugite; dava usluga soglasno so zakon, so dogovorot za volonterstvo i so op{tite akti na organizatorot na volonterstvoto so koi e zapoznaen prethodno; dava usluga li~no i neposredno; u~estvuva vo obuka, so cel da se obezbedi kvalitetot na davaweto na uslugata; gi ~uva doverlivite podatoci, odnosno klasifici­ranite infor­ma­cii na organizatorot na volonterskata rabota, so koi e zapoznaen pred davaweto na uslugata; i go izvesti organizatorot na volonterskata rabota za {tetnite posledici za koi e zapoznaen koi{to mo`at da nastanat za organizatorot i za samiot sebe ili za treti lica. Koi se obvrskite na organizatorot na volonterskata aktivnost? Organizatorot na volonterskata rabota, soglasno ~lenot 13, e dol`en da: obezbedi uslovi za vr{ewe na volonterskata rabota so­gla­ s­no Zakonot i dogovorot za volonterska rabota; mu izdade na volonterot volonterska kni{ka za volon­te­ rskata rabota i vo istata da gi navede podatocite pro­pi­{a­ ni so ovoj zakon; obezbedimaterijaliisredstvazavr{ewenavolonterskata rabota; obezbedi navremena isplata na odnapred dogovorenite tro{oci;           So ~lenot 6 od Zakonot za iz- menite i dopolnuvawata na Za- konot za penziskoto i invalids- koto osiguruvawe („Sl. vesnik na RM” br. 153/2007), se predviduva, kako i za drugite lica, i volo- nterot da mo`e da se stekne so pravo na invalidska penzija i telesno o{tetuvawe za povreda koja nastanala za vreme na volo- ntiraweto. I ova pravo volo- nterot mo`e da go ostvari ako prethodno taka se dogovorile stranite i toa pretstavuva eden od elementite na dogovorot. Vo
  14. 14. 14 obezbedi tajnost na podatocite i za­{ti­ ta na privatnosta; obezbedi drugi uslovi propi{ani so ovoj zakon ili za koi me|usebno se dogovorile tie; i obezbedi osiguruvawe od profe­s­ i­­onalni bolesti i povreda na ra­ bota za vreme na volontiraweto, soglasno propisite za pe­n­ziskoto i invalidskoto osiguruvawe i propisite za zdravstvenoto osiguruvawe, dokolku e dogovoreno taka.    ovoj slu~aj, organizatorot na volontiraweto za toj period treba da pla}a pridones za invalid- sko osiguruvawe vo slu~aj na povreda za vreme na volontiraweto vo iznos od 4 % od prose~nata mese~na neto-plata vo dr`avata isplatena za prethodniot mesec. Pr., iznosot koj treba da go plati rabotodava~ot za mesec dekemvri 2007 go- dina iznesuva 613 denari (prose~nata mese~na neto-plata po rabotnik vo dr`avata za mesec noemvri spored podatocite na Dr`avniot zavod za statistika iznesuva 15.320 denari H 4 %=612 denari). Zakonot dava mo`nost volonterot da se stekne i so pravo na osiguruvawe od profesion- alni bolesti soglasno propisite za zdravstvena za{tita, dokolku taka se dogovorat stranite, no vo isto vreme organizatorot na volonterskata aktivnost treba da pla}a pri- dones za profesionalno zaboluvawe vo iznos od 0,5 % na osnovicata koja se primenuva za pridonesot na zdravstveno osiguruvawe. Pr., za mesec dekemvri 2008 godina iznosot bi iznesuval 38 denari (15.320 H 50 % = 7660 denari najniska osnovica za pridones za zdravstveno osiguruvawe; 7660 H 0,5 % = 38 denari). Navedenite iznosi se pro­menlivi i zavisat od iznosot na prose~nata mese~na neto- plata po vraboten vo dr`avata.
  15. 15. 15 Dogovor za volontirawe Dogovorot za volontirawe, soglasno ~len 14 od Zako- not, e zadol`itelna obvrska za: volontirawe koe trae pove}e od 40 ~asa vo tekot na mesecot; i site stranski volonteri, bez ogled na vreme­tra­ eweto na volontiraweto. Zakonot dava mo`nost dogovor za volontirawe so doma{ni fizi~ki lica da se sklu~uva i vo slu~aite koga volontiraweto trae pomalku od 40 ~asa vo tekot na mesecot. Dogovorot go sklu~uva organizatorot na volonterskata aktivnost i volonterot. Dogovor za volontirawe so maloletno fizi~ko lice mo`e da se sklu~i samo so pismena soglasnost na negovite roditeli ili starateli. Dogovorot za volontirawe treba da gi sodr`i sled- nive elementi: 1. Dogovorni strani: organizator na volonterskata rabota (naziv i sedi{te);    volonter (ime i prezime, adresa na `ivea­li­{te­ to, odnosno na prestoju­vali{teto); 2. Predmet na dogovorot; 3. Mesto na volontiraweto i vremetraewe na volonti- raweto, a dokolku ne postoi postojano mesto, toga{ se naveduvaat samo mestata kade {to se davaat usl- ugite; 4. Volonterski aktivnosti ili uslugi koi se obez- beduvaat; 5. Posebni prava i obvrski; 6. Na~in na osiguruvawe za vreme na volontiraweto pri doa|awe i vra}awe do mestoto na volonti- raweto i drugite aktivnosti predvideni za vreme na volontiraweto; 7. Odnapred dogovoreni tro{ocite za volontiraweto i na~inot na nadomest na istite; 8. Na~in na prestanok i raskinuvawe na dogovorot za volontirawe; i 9. Datum i mesto na sklu~uvawe na dogovorot. 
  16. 16. 16 Odnosot pome|u volonterite i organizatorite se regu­ lira so dogovor za volonterstvo. So potpi{uvawe dogovor za volonterstvo i definirawe na negovata sodr`ina se pravi jasna razlika pome|u raboten od­ nos i volonterska aktivnost. Vo dogovorot za volon­ tirawe isto taka bitno e da se navedat i tro{ocite za volontirawe, za koi se odnapred dogovoreni stran­ ite za da mo`e da podle`at na dano~nite olesnuvawa predvideni vo ~lenot 1 od Zakonot za izmenuvawe i dopolnuvawe na ~lenot 6 od Zakonot za personalen danok na dohod („Sl. vesnik na RM” br. 160/2007). Zakonot sodr`i i prekr{o~ni odredbi i dokolku istite ne se po~ituvaat, organizatorot ili volon­ terot treba da platat opredelen iznos za storeniot prekr{ok (~lenovi 22, 23 i 24). Pr., dokolku vo do­ govorot za volontirawe e predvideno za vreme na volontiraweto na volonterot da mu se nadomestuvaat patnite tro{oci, a organizatorot ne se pridr`uva kon istite, odnosno ne izvr{i navremena isplata, vo toj slu~aj kaznata, soglasno Zakonot, se dvi`i od 500 do 1.000 evra vo denarska protivvrednost. Vo vakov slu~aj volonterot mo`e da go raskine dogovorot za volontirawe. Evidencija na volontiraweto Organizatorot na volonterskata aktivnost dol`en e da vodi evidencija za volontiraweto za site volon- teri (~len 19, stav 1 od Zakonot). Na~inot na vodewe na evidencijata e propi{an so poseben pravilnik so koj se predviduva vo evidencijata koja ja vodi or- ganizatorot zadol`itelno da se vnesuvaat slednite podatoci: reden broj; li~nite podatoci na volonterot (ime i prezime,   mati~en broj, mesto na `iveewe, odnosno mesto na prestojuvali{te); broj na dogovorot sklu~en so doma{no fizi~ko lice; broj na dogovorot sklu~en so stransko fizi~ko lice; pismen dokument potpi{an od dvete strani vo koj se utvrdeni pravata i obvrskite na volonterot i organizatorot na volonterskata rabota za volonterite za koi ne e sklu~en pismen do­go­ vor; vremetraewe na volontiraweto; vremetraewe na volonterskite ~asovi vo tekot na mesecot; vid i vremetraewe na obukata koja ja imal volo­n­ terot za vreme na volontiraweto; i potpis na volonterot i liceto ovlasteno za za­sta­ pu­vawe i pe~at. Vodeweto na evidencijata e od posebno zna~ewe i za volonterot i za organizatorot i istata treba da slu`i kao izvor na podatoci koi se vnesuvaat vo volonter- skata kni{ka. Volonterska kni[ka Formata i sodr`inata na volonterskata kni{ka, so- glasno Zakonot, ja propi{uva ministerot za trud i socijalna politika so Pravilnikot za formata i sodr`inata na volonterskata kni{ka, na~inot na ne­j­zinoto izdavawe i zapi{uvawe na podatocite („Slu`ben vesnik na RM” br. 128/2007). Istata e ot­pe­ ~a­tena i sekoj volonter mo`e da ja obezbedi od Min- isterstvoto za trud i socijalna politika, odnosno podra~nite slu`bi na Ministerstvoto za trud i soci- jalna politika. Podatocite vo volonterskata kni{ka se vpi{uvaat od organizatorot na volonterskata ak-       
  17. 17. 17 tivnost vrz osnova na evidencijata koja ja vodi toj. Kni{kata sodr`i 20 stranici i na sekoja stranica to~no se navedeni po­ datocite koi treba da se vpi{at (~len 3 od Pravilnikot). Generalnite po­ datoci za volonterot e predvideno da se vpi{uvaat na tretata stranica, i toa: ime i prezime; mati~en broj na liceto; den mesec i godina na ra|awe na liceto; mesto, op{tina i dr`ava na ra|awe; adresa i mesto na `iveewe; dr`avjanstvo i potpis na volonterot. Podatocite za volontiraweto treba da se vpi{uvaat vo rubrikite od ~etvrtata do sedumnaesettata stranica, i toa: na­ ziv i sedi{te na organizatorot; vid na aktivnosta na volonterot; vid na obu­ kata; vremetraewe na volontiraweto, kako i pe~at i potpis. Dokolku odredeni podatoci se bit­ ni, a za toa ne e predvideno mesto za vpi{uvawe soglasno propi{anite rubriki, istite mo`e da se vpi{at na stranicata 18 od volonterskata kni{ka. Site podatoci koi se zapi{uvaat vo volonterskata kni{ka treba da se zapi{uvaat so mastilo i pe~atni bukvi (~len 5 od Pravilnikot). So ~lenot 5 od Pravilnikot se dava mo`nost dokolku se napravi gre{ka pri vnesuvawe na podatocite, istite da se precrtaat. Zakonot ne sodr`i odredbi so koi se upatuva na retroaktivna va`nost na istiot, odnosno izdavawe volonterski kni{ki pred donesuvawe na Zako- not. Poradi ova, se smeta deka toj ne treba da va`i retroaktivno, odnosno da se izdavaat volonterski kni{ki za volonterska aktivnost za period vo koj ne postoelo zakonsko ureduvawe na ova pra{awe. Po- datocite koi treba da se vnesuvaat vo volonterskata kni{ka se vrz osnova na evidencija koja treba da ja vodi oraganizatorot na volonterkata aktivnost. Po donesuvaweto na Zakonot, propi{an e i na~inot na vodewe na evidencijata so Pravilnikot za na~inot na vodewe na evidencijata na volontiraweto („Sl. vesnik na RM“ br. 128/07). Po donesuvawe na Zako- not i na Pravilnikot, organizatorot ima obvrska da vodi evidencija so to~no utvrdeni podatoci koi potoa treba da gi zapi{e vo volonterskata kni{ka. Pred donesuvaweto na Zakonot i na Pravilnikot, organizatorot nemal obvrska za vodewe evidencija i ne mo`e so sigurnost da se smeta deka se vneseni to~ni podatoci. Volonterska kni[ka........ Pri prijavuvaweto na volonterot za vrabotuvawe istiot mo`e da ja prilo`i i volonterskata kni{ka, od koja rabotodava~ot mo`e da dobie informacii za volonterot za steknatite znaewa, ve{tini, obuki i sl.. Zakonot ne sodr`i odredbi so koi e predvide- no volonterskoto iskustvo da se smeta kako rabotno iskustvo. [to treba da se smeta za rabotno iskustvo,
  18. 18. 18 Volonterska kni[ka..... e predmet i sodr`ina na zakonskite pro- pisi ili akti na konkretnite dejnosti. Rabotnoto iskustvo e obvrska koja proi- zleguva od Zakonot za rabotnite odnosi i istite se razli~ni od volonterskite obvrski i zatoa treba da postoi razlika pome|u niv. Sepak, sekoj rabotodavec e sloboden sam da oceni dali i kolku }e go zeme predvid volonterskoto iskustvo kako faktor vo procesot na vrabotuvawe- to. Odgovornost vo slu^aj na [teta Zakonot predviduva i nadomest na {teta od strana na volonterot na organizatorot na volonterskata ak- tivnost, ili na treti lica, dokolku istata se napravi namerno ili od krajno nevnimanie, kako i nadomest na {teta od strana na organizatorot na volonter- skata aktivnost na volonterot. Pritoa, Zakonot ne go propi{uva na~inot na nadomest na {tetata, tuku upatuva na Zakonot za obligaciski odnosi (~len 12 od Zakonot).
  19. 19. 19 Korisni kontakti: Vo Republika Makedonija postojat nekolku volonterski centri i volonterski infoto~ki kade mo`e da javite dokolku ste zaintere- sirani da volontirate i imate pra{awa okolu mo`nostite za volon- tirawe i za va{ite prava. Nekoi od niv se navedeni podolu vo ovaa publikacija, no postojat mnogu drugi zdru`enija i fondacii, kako i javni ustanovi koi vo svoite aktivnosti gi vklu~uvaat i volonterite kade mo`ete da se javite. VOLONTERSKI CENTAR NA MAKEDONIJA Mladinski kulturen centar - Bitola ul. „Car Samuil“ 29 Bitola 7000 Makedonija tel.: 047/233-020 faks: 047/203-925 e-mail: mkcbt@mt.net.mk web: www.mkcbt.org.mk VOLONTERSKI INFOTO^KI Mladinski sovet - Ohrid bul. „Turisti~ka“ JP Komunalec Ohrid 6000 Makedonija tel.: 046/252-925 e-mail: mladinskisovet_oh@yahoo.com web: www.mso.org.mk SPPMD - Kavadarci ul. „Bra}a Haxi Tefovi“ 28 Kavadarci 1430 Makedonija tel.: 043/412-947 faks: 043/410-408 e-mail: vavilon@sppmd.org.mk web: www.sppmd.org.mk
  20. 20. 20 Tolerantna mladina - Debar ul. „8 Septemvri“ b.b. Debar 1250 Makedonija tel.: 046/835-132 faks: 046/835-106 e-mail: rinitolerante@hotmail.com Mladinska alijansa - Tetovo ul. „Radovan Coni}“ 6 Tetovo 1200 Makedonija tel.: 044/338-884 faks: 044/332-877 e-mail: mladinskaalijansa@yahoo.com Mladinski edukativen centar - Del~evo ul. „M. M. Brico“ 17 Del~evo 2320 Makedonija tel.: 033/413-355 e-mail: mec.delcevo@gmail.com Dokolku vi se potrebni pove}e informacii okolu sproveduvaweto na Zakonot, mo`ete da se obratite do: Centarot za institucionalen razvoj (CIRa) ul. „Dime Anicin” 9 1000 Skopje, Makedonija tel: 02/3114-855 faks: 02/3214-132 e-mail: cira@cira.org.mk www.cira.org.mk
  21. 21. 21
  22. 22. 22

×