Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Isolcumleme

3,858 views

Published on

Published in: Education
  • Login to see the comments

  • Be the first to like this

Isolcumleme

  1. 1. <ul><li>İŞ ÖLÇÜMLEME TEKNİKLERİ </li></ul><ul><li>Prof. Dr. Nilgün FIĞLALI </li></ul><ul><li>Kocaeli Üniversitesi, </li></ul><ul><li>Endüstri Mühendisliği Bölümü </li></ul><ul><li>2009 </li></ul>
  2. 3. TEMEL VERİMLİLİK ARTTIRMA TEKNİKLERİ <ul><li>Teknoloji temeline dayalı teknikler </li></ul><ul><li>Emek temeline dayalı teknikler </li></ul><ul><li>Ürün temeline dayalı teknikler </li></ul><ul><li>İş temeline dayalı teknikler </li></ul><ul><li>Malzeme temeline dayalı teknikler </li></ul>
  3. 4. İŞ ETÜDÜ <ul><li>Üretken birimlerin faaliyetlerini sistematik bir yaklaşımla incelemek, kaydetmek, geliştirmek, standartlaştırmak ve ölçmek için kullanılan bilimsel bir yöntemdir. </li></ul><ul><li>METOT ETÜDÜ </li></ul><ul><li>ZAMAN ETÜDÜ </li></ul>
  4. 5. İŞ ETÜDÜNÜN AMAÇLARI <ul><li>Gereksiz faaliyetlerden kurtulmak </li></ul><ul><li>Gerekli faaliyetleri mümkün olan en ekonomik şekilde düzenlemek ve üretimde kullanılan faktörlerden yararlanma oranını arttırmak </li></ul><ul><li>Uygun çalışma yöntemlerini standartlaştırmak </li></ul><ul><li>İş ile ilgili doğru zaman standartlarını saptamak </li></ul>
  5. 6. İŞ ETÜDÜ ADIMLARI <ul><li>Etüt yapılacak işin veya sürecin seçimi, </li></ul><ul><li>En uygun kayıt tekniğini kullanarak doğrudan gözlemle, oluşan her olayın kaydedilmesi, </li></ul><ul><li>Kaydedilen olayların eleştirilerek incelenmesi ve yapılan her işin sırası ile işin amacı, yapıldığı yer, yapılma sırası, yapan kişi, yapıldığı yöntem açısından gözden geçirilmesi, </li></ul><ul><li>Bütün koşulların dikkate alınarak en ekonomik yöntemin geliştirilmesi, </li></ul>
  6. 7. <ul><li>Seçilen yöntemin kapsadığı iş miktarının ölçülmesi ve bu işin yapılması için gerekli standart zamanın hesaplanması, </li></ul><ul><li>Yeni yöntemin ve buna bağlı zamanın tanımlanması, </li></ul><ul><li>Yeni yöntemin ayrılan süre ile birlikte onaylanarak standart uygulama olarak yerleştirilmesi, </li></ul><ul><li>Yeni standartın denetimle sürdürülmesi </li></ul>
  7. 8. STANDART ZAMANLAR Tanım <ul><li>Verilen metot, araç ve gereçleri kullanarak, belli şartlar altında, iş için gerekli maharete sahip ve yetiştirilmiş bir işçinin normal tempo ile çalışarak, o işi yapması için gerekli olan zamana “Standart Zaman” denir. </li></ul><ul><li>Normal Tempo : Fiziksel ve zihinsel yetenekleri yönünden yaptığı işe uygun ve o işte yeter derecede yetişmiş bir işçinin normal iş şartlarında, mesai süresi boyunca aynı tempoyu devam ettirebileceği ve mesai süresi sonunda kendisini tükenmiş hissetmeyeceği çalışma temposudur. Tempoyu karakterize eden “Tempo Faktörü” sayısal olarak ifade edilir ve normal tempo için bu değer 1.00’dir. </li></ul><ul><li>Alçak Tempo : Tipik iş şartlarında icra edilen tempodur. İşçiler genellikle sıkı bir kontrol altında olmaktan uzaktırlar. İş standartları yoktur. Tempo faktörü 0.833 olarak kabul edilmektedir. </li></ul><ul><li>Yüksek Tempo : Normal tempoyla yapılan üretimin 1.30 katının meydana getirilmesi için gerekli olan tempodur. Genellikle işçinin bu temponun üzerine çıkmasına müsaade edilmez. </li></ul>
  8. 9. TEMPO TAKDİRİ
  9. 10. STANDART ZAMANLAR Kullanım Alanları <ul><li>Planlama ve Programlama </li></ul><ul><li>Metotların Saptanması </li></ul><ul><li>Stok Kontrolü </li></ul><ul><li>Standart Maliyetler </li></ul><ul><li>Nezaretçilerin Hangi İş İstasyonlarına Daha Fazla Dikkat Etmesi Gerektiği </li></ul><ul><li>Verimlilik Saptaması </li></ul><ul><li>İşgücü Planlaması </li></ul><ul><li>İş Standartları </li></ul><ul><li>Mamul Projelendirme </li></ul><ul><li>Yerleştirme ve Taşıma </li></ul><ul><li>Beşeri İlişkiler </li></ul><ul><li>İş Değerlendirme </li></ul>
  10. 11. STANDART ZAMANLAR İş Ölçüm Metotları <ul><li>İş Örneklemesi </li></ul><ul><li>Elemanter Zamanlar veya Standart Veriler Metodu </li></ul><ul><li>Geçmişteki Kayıtlara Dayanan Metot veya İstatistik Veriler Metodu </li></ul><ul><li>İşi yapacak Olanın Tahminine Dayanan Metot </li></ul><ul><li>Sübjektif Genel tahmin Metodu </li></ul><ul><li>Kronometraj Metodu </li></ul><ul><li>Sentetik Zamanlar veya Önceden Belirlenmiş Zamanlar Metodu </li></ul>
  11. 12. STANDART ZAMANLAR İş Ölçüm Metotları <ul><ul><li>İş ölçümü metotları arasında büyük farklar vardır. Bu farklar aşağıdaki faktörlere bağlıdır : </li></ul></ul><ul><ul><li>Metodların tarifi, </li></ul></ul><ul><ul><li>Sonuçların kesinliğinin ölçüsü, </li></ul></ul><ul><ul><li>Subjektif kararalar, </li></ul></ul><ul><ul><li>Kullanılan araçların cinsi, </li></ul></ul><ul><ul><li>Ölçümü yapanların maharet ve tecrübeleri, </li></ul></ul><ul><ul><li>Ölçümü yapmak için gerekli masraflar. </li></ul></ul>
  12. 13. İŞ ÖRNEKLEMESİ Tanımı <ul><li>İş Örneklemesi (İÖ) çalışan kimselerin, makinaların ya da gözlenebilen herhangi bir durum veya şartın zaman yönünden sayısal analizine dayanan bir “Ölçme metodu” dur. Metot tekrarlanmayan veya düzensiz cereyan eden işler için özellikle elverişlidir. </li></ul><ul><li>İÖ Metoduyla etüd edilecek olan insan veya makinanın her türlü boş kalma veya çalışma zamanları, malzemelerin durumları veya karakteristik büyüklükler, önceden kesin olarak tarif edilmiş ve işin durumuna uygun kategori ve elemanlarına ayrılırlar. Sonra tesadüfi zamanlarda veya sistematik olarak gözlemler yapılıp her bir elemana isabet eden gözlem sayısı saptanır. </li></ul>
  13. 14. İŞ ÖRNEKLEMESİ Tanımı <ul><li>Gözlem sayısı aşağıdaki formül yardımıyla hesaplanır: </li></ul><ul><li>n: gözlem sayısı </li></ul><ul><li> 1 - p p: boş kalma oranı </li></ul><ul><li>n = z 2 z: güven derecesi katsayısı </li></ul><ul><li>(h p ) 2 p h p : bağıl hata </li></ul><ul><li>Standart Zaman (S) da aşağıdaki formül ile hesaplanır: </li></ul><ul><li>(Saat olarak toplam (Ondalık olarak (Ondalık olarak </li></ul><ul><li> gözlem periyodu) çalışma zamanı) tempo) ondalık </li></ul><ul><li>S = x (1 + ilaveler) </li></ul><ul><li> Üretilen Parça Sayısı </li></ul>
  14. 15. İŞ ÖRNEKLEMESİ Uygulama Alanları <ul><li>Metot Etüdü, </li></ul><ul><li>Standart Zamanların Elde Edilmesi, </li></ul><ul><li>Yönetim, </li></ul><ul><li>Makina ve Teçhizatın Etüdü, </li></ul><ul><li>Ücret Yönetimi, </li></ul><ul><li>Malzeme Nakli Çalışmaları, </li></ul><ul><li>İnsangücü Planlama, </li></ul><ul><li>Psikolojik Araştırmalar, </li></ul><ul><li>Üretim Planlaması, </li></ul><ul><li>Kalite Kontrolu, </li></ul><ul><li>İdari İşlerin Rasyonalizasyonu, </li></ul><ul><li>Ekonomiklik Sorunları, </li></ul><ul><li>Genel Konular. </li></ul>
  15. 16. İŞ ÖRNEKLEMESİ’NİN Uygulanması <ul><li>A) Hazırlık Safhası, </li></ul><ul><li>1. İÖ’nin hangi probleme uygulanacağına karar verilmesi, </li></ul><ul><li>2. İÖ’nin sonuçlarına göre analiz edilecek sayısal ölçülerin saptanıp kaydedilmesi, </li></ul><ul><li>3. Metodu uygulayacak personelin seçimi ve eğitilmesi, </li></ul><ul><li>4. Konu ile ilgili kimselere gerekli bilgilerin verilmesi. </li></ul><ul><li>B) Verilerin Toplanması, </li></ul><ul><li>1. Etüt edilecek işin kategori ve elemanlarına ayrılması, </li></ul><ul><li>2. Gerekli formların hazırlanması, </li></ul><ul><li>3. Tesadüfi gözlem zamanlarının tesbiti, </li></ul><ul><li>4. Gözlemcilerin izleyecekleri gözlem yollarının ve gözlemin yapılacağı noktaların saptanması, </li></ul><ul><li>5. Gözlemlerin yapılıp kaydedilmesi. </li></ul><ul><li>C) İÖ Sonuçlarının Değerlendirilmesi, </li></ul><ul><li>1. Verilerin geçerliliğinin değerlendirilmesi, </li></ul><ul><li>2. Verilerin güvenilirliğinin değerlendirilmesi, </li></ul><ul><li>3. Verilerin analiz edilip takdim edilmesi, </li></ul><ul><li>4. Gelecekteki etüdlerin planlanması. </li></ul>
  16. 17. ÖLÇÜM SAYISININ BELİRLENMESİ
  17. 18. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ <ul><li>Önceden belirlenmiş zaman sistemleri, insanlar tarafından tam etkilenebilen işlem öğelerinin yapılmaları için gerekli öngörülen zamanların saptanabileceği tekniklerdir. </li></ul><ul><li>Önceden belirlenmiş zaman sistemleri, çalışma yöntemlerinin belirlenmesi ve iş yerlerinin düzenlenmesinde yol gösterici olarak kullanılmaktadır. </li></ul><ul><li>Önceden belirlenmiş zaman sistemlerinin gelişmesinde F.W. TAYLOR ve F.B. GILBRETH’in çalışmaları önemli rol oynamıştır. Gilbreth ve arkadaşları Therblig hareket teorisi yardımı ile, verilen bir işin en kısa zamanda yapılabilmesi için metot arama çalışmaları yapmışlardır. </li></ul>
  18. 19. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ <ul><li>1922: MTA (Motion Time Analysis) </li></ul><ul><li>1945: WF (Work Factor) </li></ul><ul><li>1948: MTM (Methods Time Measurement) Temel Bilgiler </li></ul><ul><li>1949: MTS (Motion Time Survey) </li></ul><ul><li>1950 - 1960: BMT (Basic Motion Time), </li></ul><ul><li> DMT (Dimensional Motion Time) </li></ul><ul><li>1960 - 1970: MTM-2, MTM-3 </li></ul><ul><li>1973: MTM Büro Memur Bilgileri </li></ul><ul><li>1976: MTM-UAS (Universal Analysis System) </li></ul><ul><li> MTM-MEK (Tek ve Küçük Seri Montajı) </li></ul>
  19. 20. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li>MTM (Methods Time Measurement) metodu ile ilgili ilk çalışmalar 1940 yılında H.B. Maynard, Y.L. Schwab ve G.J. Stegemerten’den kurulu bir ekip tarafından başlatılmıştır. </li></ul><ul><li>Bu çalışmalar 1948 yılında dergilenmiş ve kitap halinde düzenlenmiştir. </li></ul><ul><li>Temel hareketleri birbirinden ayırmak ve temel hareketlerin zaman değerlerini tesbit etmek için çeşitli çalışma yerlerinde endüstriyel iş akışları filme alınmıştır. Her temel harekete ait film kareleri sayılarak gerçek zamanlar bulunmuştur. </li></ul><ul><li>1962 yılında Alman MTM Derneği kurulmuştur. </li></ul>
  20. 21. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li>MTM Metodu, hareket akışlarını temel hareketlere ayıran bir metottur. Her temel hareket standart değerlere ayrılmıştır. Bu standart değerin büyüklüğünü, yapılan hareketle ilgili olan sayısal büyüklükler ve etkenlere göre saptanan sınıflar belirler. </li></ul><ul><li>Bu metot, bir iş akışı için gerekli olan zamanın uygulanan metoda bağlı olduğunu söylemektedir. </li></ul><ul><li>Zaman metodun bir fonksiyonu olarak ortaya çıkmaktadır. </li></ul>
  21. 22. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li>MTM Metodunun Dezavantajları </li></ul><ul><li>Elle yapılan işlerde uygulanabilir. </li></ul><ul><li>Zihinsel çalışmalarda kullanılmaz. </li></ul><ul><li>Bulunan zamanlara dağılım ve dinlenme zamanları dahil değildir. </li></ul>
  22. 23. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li>MTM Metodunun Avantajları </li></ul><ul><li>Uygulamaya başlamadan önce çalışma metodu tanımlanabilir, zamanı belirlenebilir ve maliyeti hesaplanabilir. </li></ul><ul><li>İş akışını kritik olarak incelemeyi gerektirir. </li></ul><ul><li>Çalışma planları oluşturulmasına katkıda bulunur. </li></ul><ul><li>Hareket elemanlarının kodlanmasında evrensel bir dil kullanılır. </li></ul><ul><li>Performansa bağlı ücret sistemlerinde objektiflik sağlar. </li></ul><ul><li>Tempo takdiri yoktur. </li></ul><ul><li>İş öğretiminde kolaylık sağlar. </li></ul>
  23. 24. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li>ZAMAN BİRİMİ </li></ul><ul><li>MTM Metodunda temel hareketlerin zaman değeri TMU </li></ul><ul><li>(Time Measurement Unit) olarak verilmektedir. </li></ul><ul><li>1 TMU = 0, 036 sn. </li></ul><ul><li> = 0, 0006 dak. </li></ul><ul><li> = 0,00001 saat </li></ul><ul><li>Hareketlerin zamanını etkenler belirlemektedir. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Kontrol sarfı, hareket uzaklığı </li></ul></ul>
  24. 25. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li>MTM Temel Hareketleri </li></ul><ul><li>UZANMAK: Parmakları veya eli belli veya belirsiz bir yere hareket ettirmek. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Hareket uzaklığı, hareket türü, hareket akışının tipi </li></ul></ul><ul><ul><li>m R 30 B m </li></ul></ul><ul><li>TUTMAK: Elin veya parmakların bir veya birden fazla nesneyi bir sonraki temel hareketi yapabilmek için kontrol altına alması. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Tutmanın türü, nesnenin durumu, nesnenin formu ve ölçüleri G1A, G1C3, G2, G3, G4B, G5 </li></ul></ul>
  25. 26. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li>BIRAKMAK: Parmakların veya elin nesne üzerindeki kontrolünün kaldırılması. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Bırakmanın türü RL1, RL2 </li></ul></ul><ul><li>GETİRMEK: Bir veya birçok nesneyi parmaklarla veya elle belirli veya belirsiz bir yere taşımak. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Hareket uzaklığı, hareket türü, hareket akışının tipi, kuvvet sarfı m M 45 B m </li></ul></ul><ul><li>YERLEŞTİRMEK: Bir nesneyi parmaklarla veya elle diğer bir nesnenin içine koymak veya başka bir nesneye bitiştirmek. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER : Geçme sınıfı, simetri şartları, uygulama zorluğu </li></ul></ul><ul><ul><li>P 1 S E, P 2 SS D, P 3 NS D </li></ul></ul>
  26. 27. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li>El-Kol Sisteminin Diğer Temel Hareketleri </li></ul><ul><li>BASTIRMAK: Bir dirence karşı koymak için tüm vücut organlarının adele kuvveti uygulamasıdır. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Hareketin türü APA, APB </li></ul></ul><ul><li>AYIRMAK: İki nesne arasındaki bağlantıyı ortadan kaldırmak için el veya parmaklar tarafından yapılan temel harekettir. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Geçme sınıfı, uygulama zorluğu D 1 E, D 2 D, D 3 D </li></ul></ul><ul><li>DÖNDÜRMEK: Boş veya dolu elin, önkolun uzunluk ekseni etrafında hareket ettirilmesidir. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Döndürme açısı, kuvvet sarfı T 45, T 30 S, T 90 M, </li></ul></ul><ul><ul><li>T 45 L </li></ul></ul>
  27. 28. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li> Görüş Fonksiyonları </li></ul><ul><li>GÖZ KAYDIRMAK: Gözlerin bir bakış noktasından diğer bir bakış noktasına olan hareketidir. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Bakış noktaları arası mesafe, bakış noktalarının bağlantı çizgisinden gözlere olan mesafesi ET T/D </li></ul></ul><ul><li>KONTROL ETMEK: Normal bakış alanı içerisinde, bir nesnenin kolayca ayırd edilebilen özelliklerinin belirlenmesidir. </li></ul><ul><ul><li>ETKENLER: Bakış alanı EF </li></ul></ul>
  28. 29. ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ ZAMAN SİSTEMLERİ - MTM METODU <ul><li>Vücut Hareketleri </li></ul><ul><li>VÜCUT EKSENİNİ KAYDIRMADAN </li></ul><ul><ul><li>Ayak hareketleri </li></ul></ul><ul><ul><li>Bacak hareketleri </li></ul></ul><ul><li>VÜCUT EKSENİNİ KAYDIRARAK </li></ul><ul><ul><li>Yan adım </li></ul></ul><ul><ul><li>Vücudu döndürmek </li></ul></ul><ul><ul><li>Yürümek </li></ul></ul><ul><li>VÜCUT EKSENİNİ EĞEREK </li></ul><ul><ul><li>Eğilmek ve doğrulmak </li></ul></ul><ul><ul><li>Çömelmek ve doğrulmak </li></ul></ul><ul><ul><li>Diz çökmek ve doğrulmak </li></ul></ul><ul><ul><li>Oturmak ve kalkmak </li></ul></ul>

×