Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

C+£Mlen+øN +ûGeler+ø

  • Login to see the comments

  • Be the first to like this

C+£Mlen+øN +ûGeler+ø

  1. 1. CÜMLENİN ÖĞELERİ ………………
  2. 2. <ul><li>TEMEL ÖĞELER </li></ul><ul><li>YÜKLEM </li></ul><ul><li>ÖZNE </li></ul><ul><li>YARDIMCI ÖĞELER </li></ul><ul><li>NESNE </li></ul><ul><li>Belirtili Nesne </li></ul><ul><li>Belirtisiz Nesne </li></ul><ul><li>DOLAYLI TÜMLEÇ </li></ul><ul><li>ZARF TÜMLECİ </li></ul>
  3. 3. YÜKLEM … ..?
  4. 4. <ul><li>Bu sınava çok çalışmalısın. </li></ul><ul><li>Yukarıdaki cümlede hangi sözcüğü çıkarırsak yargı ortadan kalkar ve anlam bozulur? ………….. </li></ul><ul><li>Bir cümlede yargı bildiren sözcüklere yüklem denir. </li></ul><ul><li>Yüklem isim ya da fiil olabilir. </li></ul>
  5. 5. <ul><li>Yarın yağmur yağacakmış. </li></ul><ul><li>Cümlesinde altı çizili sözcük yüklemdir. </li></ul><ul><li>Aşağıdaki cümleleri inceleyerek </li></ul><ul><li>yüklemlerini bulunuz. </li></ul><ul><li>Sınava çalışmak için erkenden eve gitti. </li></ul><ul><li>Yüklem: …………… </li></ul><ul><li>Satıcı durmadan konuşuyordu. </li></ul><ul><li>Yüklem: …………… </li></ul><ul><li>Yaşlı teyzeye yardım ettik. </li></ul><ul><li>Yüklem: …………… </li></ul>
  6. 6. <ul><li>Yüklemsiz Cümleler (Eksiltili Cümle) </li></ul><ul><li> Yüklemi söylenmeyen cümlelere eksiltili (kesik) cümle denir. </li></ul><ul><li>─ Kardeşin kaçıncı sınıfta okuyor? </li></ul><ul><li>─ İkinci sınıfta. </li></ul>
  7. 7. ÖZNE … ..?
  8. 8. <ul><li>Çocuklar bahçede oyun oynuyorlar. </li></ul><ul><li>Elimdeki defter yere düştü. </li></ul><ul><li>Göçmen kuşlar yine yolculuğa başladı. </li></ul><ul><li>Cevdet Bey, bahçeyi suluyordu. </li></ul><ul><li>Yukarıdaki cümlelerin yüklemlerini bulunuz. </li></ul><ul><li>Yüklemlerde bildirilen iş, oluş ya da hareketi yapan öğeleri gösteriniz. </li></ul>
  9. 9. <ul><li>Özne: Yüklemde bildirilen işi, oluşu, hareketi, durumu, kılışı yerine getiren; hakkında bilgi ve haber verilen öğedir. </li></ul><ul><li>Yükleme kim ve ne soruları sorularak bulunur. </li></ul><ul><li>Annesi dün okula gelmiş. </li></ul><ul><li>Özne Yüklem </li></ul>
  10. 10. <ul><li>ÖZNE ÇEŞİTLERİ </li></ul>Gerçek Özne Sözde Özne Gizli Özne Açık Özne Gizli Özne
  11. 11. <ul><li>Gerçek Özne: Cümle içinde gizli ya da açık bir biçimde yer alan ve yüklemde belirtilen yargının yapıcısı olan öznelerdir. </li></ul><ul><li>Ayşe durmadan koşuyordu. </li></ul><ul><li>Açık Özne Yüklem </li></ul><ul><li>Sokakta oynayan çocuklara bakıyordu. </li></ul><ul><li>Yüklem </li></ul><ul><li>(O):Gizli özne </li></ul>
  12. 12. <ul><li>Sözde Özne: Yüklemde belirtilen yargının yapıcısı olmayan ,fakat yükleme sorulan kim ve ne sorularına karşılık gelen öğedir. </li></ul><ul><li>Soruların tümü bir saatte çözüldü. </li></ul><ul><li>Sözde özne Yüklem </li></ul><ul><li>Çözme işini kimin yaptığı belli değildir.Ama yükleme “ne” sorusunu yönelttiğimizde “soruların tümü” cevabını alırız. </li></ul><ul><li>Sözde özne edilgen çatılı fiillerin yüklem olduğu cümlelerde görülür. </li></ul>
  13. 13. <ul><li>ÖZNE YÜKLEM UYGUNLUĞU </li></ul>TEKİLLİK ÇOĞULLUK UYGUNLUĞU KİŞİLER YÖNÜNDEN UYGUNLUK <ul><li>Özne insansa;Yüklem özne arasında tekillik çoğulluk uyumu vardır. </li></ul><ul><li>Özne bir insan topluluğu ise,çoğul olsa da yüklem tekil olabilir. </li></ul><ul><li>Özne insan dışında bir varlıksa;çoğul olsa da yüklem tekil olur. </li></ul><ul><li>Özne tekil olsa da bazen saygı amacıyla yüklem çoğul olabilir. </li></ul><ul><li>Birden çok özne varsa ve cümlede “biz” anlamı varsa yüklem birinci çoğul kişi olur. </li></ul><ul><li>Cümlede “siz” anlamı varsa yüklem ikinci çoğul şahıs olur. </li></ul>
  14. 14. <ul><li>Hilal bütün soruları doğru cevapladı. </li></ul><ul><li>Özne(tekil) Yüklem(Tekil) </li></ul><ul><li>Oyuncular sahneye çıktı. </li></ul><ul><li>Özne (çoğul) Yüklem( Tekil) </li></ul><ul><li>Masalar içeri alındı. </li></ul><ul><li>Sözde Özne(Çoğul) Yüklem(Tekil) </li></ul><ul><li>Müdür Bey sizi sordular. </li></ul><ul><li>Özne(Tekil) Yüklem(çoğul) </li></ul>
  15. 15. <ul><li>Sen ve ben sınıfta bekleyeceğiz. </li></ul><ul><li>Özne(Biz) Yüklem(1.çoğul kişi) </li></ul><ul><li>Sen ve Melih yarın döneceksiniz . </li></ul><ul><li>Özne(siz) Yüklem( 2.çoğul kişi) </li></ul>
  16. 16. NESNE … ..?
  17. 17. <ul><li>Nesne: Cümlede yüklemin bildirdiği, öznenin yaptığı işten etkilenen öğedir. </li></ul><ul><li>Nesne ikiye ayrılır. </li></ul><ul><li>Belirtili Nesne: Yükleme “kimi” ve “neyi” soruları sorularak bulunur.Belirtili nesne ismin belirtme halinde bulunur. </li></ul><ul><li>Hep birlikte sınıfı temizledik. </li></ul><ul><li>Belirtisiz Nesne: Yükleme “kim” ve “ne” soruları sorularak bulunur. </li></ul><ul><li>Arkadaşıma doğum gününde kazak aldım . </li></ul>
  18. 18. DOLAYLI TÜMLEÇ … ..?
  19. 19. <ul><li>Dolaylı Tümleç: Cümlede yer bildiren öğedir. </li></ul><ul><li>Yükleme; </li></ul><ul><li>Kime,kimde,kimden,nereye,nerede,nereden </li></ul><ul><li>vb. sorular sorularak bulunur. </li></ul><ul><li>Yoldan geçenler bu ilginç arabaya bakıyordu . </li></ul><ul><li>özne Dolaylı Tümleç Yüklem </li></ul><ul><li>Çocukların sesi sınıfta çınlıyordu . </li></ul><ul><li>Özne D.T. Yüklem </li></ul><ul><li>Sokaktan geçen insanlardan yardım istemişti . </li></ul><ul><li>Dolaylı Tümleç B.siz.n Yüklem </li></ul>
  20. 20. ZARF TÜMLECİ … ..?
  21. 21. <ul><li>Zarf Tümleci: Cümlede, yüklemin anlamını durum, zaman, yer-yön, nicelik, soru yönlerinden tamamlayan öğelerdir. </li></ul><ul><li>Yükleme; </li></ul><ul><li>Nasıl, neden, niçin, niye, ne zaman, nereye, </li></ul><ul><li>ne kadar vb. sorular sorularak bulunur. </li></ul><ul><li>Geç yattığı için sabah kalkamamış. </li></ul><ul><li>Zarf Tümleci Z.T. Yüklem </li></ul><ul><li>Seninle çok eğleneceğiz. </li></ul><ul><li>Z.T. Z.T. Yüklem </li></ul><ul><li>İhtiyar adam merdivenleri yavaş yavaş çıktı. </li></ul><ul><li>Özne B.li Nesne Zarf Tümleci Yüklem </li></ul>
  22. 22. “ YÜKLEM, ÖZNE, DOLAYLI TÜMLEÇ, ZARF TÜMLECİ, NESNE”
  23. 23. <ul><li>Aşağıdaki cümlelerin öğelerini bulunuz. </li></ul><ul><li>Suyun üstünde domates,salatalık, patlıcan çürükleri, boş şişeleri vardı. </li></ul><ul><li>Sözü edilen kitabı okumalısın. </li></ul><ul><li>Mutluluk ve sevgi yalnızca gönülde yaşar. </li></ul><ul><li>Ben onu sınıfta görmedim. </li></ul><ul><li>Bu konuları hepimiz eskiden biliyorduk. </li></ul><ul><li>Kapının kolunu kim kırdı? </li></ul><ul><li>Sokakta kavga vardı. </li></ul><ul><li>İnsanlar düşünmeden konuşmamalı. </li></ul><ul><li>Oraya yıllar önce gittiğini söyledi. </li></ul>

×