Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Aktarmalar 1

  • Login to see the comments

  • Be the first to like this

Aktarmalar 1

  1. 1. İKİLEMELERLE İLGİLİ NOTLAR <ul><li>1.Seslenmeler ikileme sayılmaz. </li></ul><ul><li>Anne,anne nerdesin? </li></ul><ul><li>2.Gelir gelmez olur olmaz şeklinde ikilemeler vardır. </li></ul><ul><li>3.İkişer ikişer beşer beşer ikilemedir. </li></ul><ul><li>4.Balon da balon isterim diye tutturdu. </li></ul><ul><li>(ikileme) </li></ul><ul><li>5.İkilemeyi oluşturan sözcüklerin arasına mi girebilir. </li></ul><ul><li>Güzel mi güzel </li></ul><ul><li>6.Hay hay vah vah ikilemedir. </li></ul><ul><li>7.İkilemeler cümlede zarf,sıfat,isim,ünlem olarak kullanılabilirler. </li></ul>
  2. 2. VECİZELER(ÖZDEYİŞLER) <ul><li>Bilim,sanat,politika gibi alanlarda ün yapmış kişilerin söylediği kısa ve anlamlı sözlere denir. </li></ul><ul><li>Ne mutlu Türküm diyene! </li></ul><ul><li>M.Kemâl ATATÜRK </li></ul><ul><li>Düşünüyorum öyleyse varım. </li></ul><ul><li>Descartes </li></ul>
  3. 3. AKTARMALAR
  4. 4. AD AKTARMASI(MECAZ-I MÜRSEL) <ul><li>Benzetme amacı olmadan bir sözcüğün başka bir sözcük yerine kullanılmasıdır.birbirinin yerine kullanılan bu sözcükler arasında mutlaka anlam ilişkisi vardır. </li></ul>
  5. 5. <ul><li>Gemi Üsküdar ‘a yanaştı.(Üsküdar Limanı) </li></ul><ul><li>Geç geleceğini eve haber verdi.(evde yaşayan insanlar) </li></ul><ul><li>AD AKTARMALARI ŞU ŞEKİLLERDE OLUŞTURULUR: </li></ul><ul><li>1)Bütün-parça ilişkisi </li></ul><ul><li>Uçak az önce İzmir’e indi.(İzmir denilerek izmir’de bulunan havaalanı kastedilmiştir.) </li></ul>
  6. 6. <ul><li>Camı açar mısın?(cam söylenerek pencere kastedilmiş.) </li></ul><ul><li>2.Yer-İnsan ilişkisi </li></ul><ul><li>Bütün ilçe sabaha kadar onları aradı.(ilçedeki insanlar) </li></ul><ul><li>Ankara bu olaya tepkili.(Ankara’daki insanlar) </li></ul><ul><li>3.Yön –Topluluk-Kültür İlişkisi </li></ul><ul><li>Kuzey doğal felaketlerle boğuşuyor.(Kuzeyde yaşayan insanlar) </li></ul>
  7. 7. <ul><li>4-Yazar-Yapıt İlişkisi </li></ul><ul><li>Kütüphanende Yahya kemâl mutlaka olmalı.(Kitapları,şiirleri) </li></ul><ul><li>5-İç-Dış ilişkisi </li></ul><ul><li>Sobayı güzelce yaktı.(İçindeki odunları) </li></ul><ul><li>6.Neden-Sonuç ilişkisi </li></ul><ul><li>Gökten yağan bereket çiftçiyi güldürdü.(Neden yağmur,sonuç bereket.) </li></ul>
  8. 8. <ul><li>7.Sayı-İnsan-Araç İlişkisi </li></ul><ul><li>Dokuz numara penaltıyı kaçırdı.(Dokuz numaralı oyuncu) </li></ul><ul><li>276 buradan geçmez.(276 numaralı otobüs) </li></ul>
  9. 9. DEYİM AKTARMASI <ul><li>1.İnsandan Doğaya Aktarma(Kişileştirme) </li></ul><ul><li>İnsana ait özelliklerin doğa varlıklarına aktarılmasıdır. </li></ul><ul><li>Deniz iyice hırçınlaştı. </li></ul><ul><li>Hüzünlü ağaçlar rüzgârla konuşuyor. </li></ul><ul><li>Irmak ovayı kollarıyla sarmıştı . </li></ul><ul><li>2.Doğadan İnsana Aktarma </li></ul><ul><li>İyi bir marangoz olman için pişmelisin. </li></ul><ul><li>Yıllardan sonra duruldu. </li></ul>
  10. 10. <ul><li>3. Duyular Arası Aktarma </li></ul><ul><li>Bir duyuya ait özelliğin başka bir duyu tarafından algılanıyormuş gibi verilmesine denir. </li></ul><ul><li>Sokaktan acı bir ses geldi. </li></ul><ul><li>Yanık sesiyle türkü söylerdi. </li></ul>
  11. 11. <ul><li>4.Somuttan soyuta – soyuttan somuta aktarma </li></ul><ul><li>Bazı somut anlamlı kelimeler kullanıldıkları cümleye göre soyut;soyut anlamlılar da somut anlam kazanabilirler </li></ul><ul><li>Bu işi yapmanın bir yolu olmalı. </li></ul><ul><li>Kazanmak için yüreğini ortaya koydu. </li></ul><ul><li>Altı çizili kelimeler somut oldukları hâlde soyut anlam taşırlar. </li></ul>
  12. 12. <ul><li>Sevgi en vefâlı dostumdur. </li></ul><ul><li>Mutluluk hayatımızın gıdası olmalı. </li></ul><ul><li>Altı çizili sözcükler bu cümlelerde somut anlam kazanarak somutlaşmışlardır. </li></ul>
  13. 13. DİĞER MECAZLAR <ul><li>1.BENZETME (TEŞBİH) </li></ul><ul><li>Aralarında ortak özellik bulunan iki varlıktan zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir. </li></ul><ul><li>Aslan gibi cesur bir adamdı. </li></ul><ul><li>Ali tilki gibidir. </li></ul><ul><li>2.istiare(eğretileme) </li></ul><ul><li>Bir sözün benzetme amacı taşıyarak başka bir sözün yerine kullanılmasıdır.istiarede benzeyen ya da benzetilen söylenmez. </li></ul><ul><li>Koca çınar aramızdan ayrıldı.(çınar insana benzetiliyor.) </li></ul><ul><li>Sınırda aslanlarımız bekliyor.(asker aslana benzetilmiş.) </li></ul>
  14. 14. <ul><li>3.Dokundurma </li></ul><ul><li>Bir sözün birisini eleştirmek amacıyla tersini düşündürecek şekilde kullanılmasıdır. </li></ul><ul><li>Kitapları çok sever,zarar görmesinler diye kapaklarını bile kaldırmaz. </li></ul><ul><li>4-Kinaye(Değinmece) </li></ul><ul><li>Bir sözün hem gerçek hem de mecaz anlama gelecek şekilde kullanılmasıdır. </li></ul><ul><li>Ağaç yaş iken eğilir. </li></ul><ul><li>Örnekte de olduğu gibi asıl vurgulanan mecaz anlamdır. </li></ul><ul><li>5.Güzel Adlandırma </li></ul><ul><li>Tiksinti,korku uyandıracak kelimelerin başka sözcüklerle hafifletilerek anlatılmasıdır. </li></ul><ul><li>İnce hastalık (verem) </li></ul><ul><li>Ölmek (vefat etmek) </li></ul>
  15. 15. SORULAR <ul><li>1.Tertemiz sözcüğü hangisinde diğerlerinden farklı bir anlamda kullanılmıştır. </li></ul><ul><li>a.Onun tertemiz bir yüreği var. </li></ul><ul><li>b.Çocukları tertemiz giydirir. </li></ul><ul><li>c.Bu kentin sokakları her zaman tertemizdir. </li></ul><ul><li>d.Evin her tarafını tertemiz yapmış. </li></ul><ul><li>2001-LGS </li></ul>
  16. 16. <ul><li>2. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerden hangisi gerçek anlamıyla kullanılmıştır? </li></ul><ul><li>A.Bu işte onun da parmağı var. </li></ul><ul><li>B.Ocaktaki odunlar çatır çatır yanıyordu . </li></ul><ul><li>C.Bu kitap insanı düş dünyasına sürüklüyor . </li></ul><ul><li>D.Son günlerde fiyatlar hızla tırmanıyor . </li></ul>
  17. 17. <ul><li>3.“Ağız” kelimesi, aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim oluşturmamıştır ? </li></ul><ul><li>A.Ağzına geleni söylemek sana bir şey kazandırmaz. </li></ul><ul><li>B.Sakın onların yanında ağzından bir şey kaçırayım deme. </li></ul><ul><li>C.Ben kimsenin ağız kokusunu çekemem. </li></ul><ul><li>D.Bardağı ağzına kadar su ile doldurmuştu. </li></ul>
  18. 18. <ul><li>4. Aşağıdaki kelimelerin hangisin sesteşi yoktur? </li></ul><ul><li>A) Oy B) Böl C) Koy D) Arı </li></ul>
  19. 19. <ul><li>5. “Almak” kelimesi aşağıdaki cümlelerin hangisinde “kabul etmek” anlamıyla kullanılmıştır? </li></ul><ul><li>A.Arkadaşından gelen mektubu postacıdan aldı. </li></ul><ul><li>B.Otobüs tam kırk yolcu aldı. </li></ul><ul><li>C.Geç kalan yolcuları sınıfa aldı. </li></ul><ul><li>D.Akşamleyin çocuğunu okuldan aldı. </li></ul>
  20. 20. <ul><li>6.Aşağıdakilerden hangisinde mecaz anlamıyla kullanılmış bir sözcük vardır. </li></ul><ul><li>a.Domateslerin sert olmasını özellikle istemişti. </li></ul><ul><li>b.Bahçedeki çiçeklerin kokusu birbirine karışmış. </li></ul><ul><li>c.Kuru pastanın tatlısı da tuzlusu da vardır. </li></ul><ul><li>d.Bana niçin kırıldığını anlamış değilim. </li></ul><ul><li>2003-ÖOS </li></ul>
  21. 21. <ul><li>7. Aşağıdaki kelimelerin anlamca en geniş kapsamlı olanı hangisidir? </li></ul><ul><li>a) Gıda b) Meyve c)Üzüm d) Nar </li></ul>
  22. 22. <ul><li>8.“Yaşını içine akıtmak” deyiminin anlamını aşağıdakilerden hangisi karşılar? </li></ul><ul><li>a. Dışına su sızdırmamak </li></ul><ul><li>b. Bir köşede ağlamak </li></ul><ul><li>c. Gizli iş yapmak </li></ul><ul><li>d. Acısını sezdirmemek </li></ul>
  23. 23. <ul><li>9.Karar vermeden önce, enine boyuna örüştüler. Cümlesindeki ikilemenin kattığı anlam hangisinde vardır? </li></ul><ul><li>a.Kanepeye boylu boyunca uzandı. </li></ul><ul><li>b.Görüşmeseler de uzun süre bağlarını koparmadılar. </li></ul><ul><li>c.Aralarındaki sorunu uzun uzadıya anlattılar. </li></ul><ul><li>d.Uzun kısa demeden bütün öyküleri okudu. </li></ul><ul><li> 2003-ÖOS </li></ul>
  24. 24. <ul><li>10.Örgü ile çorap sözcükleri arasındaki ilişkinin benzeri hangisinde vardır. </li></ul><ul><li>a.Yumak – dantel </li></ul><ul><li>b.İğne – oya </li></ul><ul><li>c.Dikiş – kumaş </li></ul><ul><li>d.Dokuma – halı </li></ul><ul><li>2001-LGS </li></ul>
  25. 25. <ul><li>11.Aşağıdakilerden hangisinde özelden genele doğru bir anlatım vardır. </li></ul><ul><li>a.Petrol ürünlerinden benzine zam geldi </li></ul><ul><li>b.Türk tarihinde Çanakkale savaşı’nın yeri önemlidir. </li></ul><ul><li>c.Alfabenin yirmi dördüncü harfi t’dir. </li></ul><ul><li>d.Çocukluk günleri ömrümün en güzel dönemidir. </li></ul><ul><li>1998- ÖOS </li></ul>
  26. 26. <ul><li>12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim kullanılmıştır? </li></ul><ul><li>a.Akşama kadar kadar seni bekledik </li></ul><ul><li>b.Elimden tutmasaydın çukura düşecektim. </li></ul><ul><li>c.Gece vakti onu asla bulamayız. </li></ul><ul><li>d.Elinden tutan olmayınca okuyamadı. </li></ul>
  27. 27. <ul><li>13) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eş anlamlı (anlamdaş) sözcükler bir arada kullanılmıştır ? </li></ul><ul><li>A) Oldukça neşeli şen bir öğrenciydi. </li></ul><ul><li>B) Küçük ama güzel bir evde kalıyorduk. </li></ul><ul><li>C) Her gün bu eğri büğrü yollardan geçerdik. </li></ul><ul><li>D) Arkadaşıma bakıyor onun ne anlatmak istediğini çözmeye çalışıyordu. </li></ul>
  28. 28. <ul><li>14) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ikileme” kullanılmıştır ? </li></ul><ul><li>A) Annem çamaşırları tertemiz yıkamış. </li></ul><ul><li>B) Çamurlu yolda bata çıka ilerledik. </li></ul><ul><li>C) Çocuklar oynarken sırılsıklam terlemişti. </li></ul><ul><li>D) Çocuk durmadan “Anneciğim, anneciğim!” diye bağırıyordu. </li></ul>
  29. 29. <ul><li>15) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde somut bir varlık, soyut bir anlam kazanmıştır? </li></ul><ul><li>A) Ellerini göğe doğru açmıştı. </li></ul><ul><li>B) Bu iş için yürek ister. </li></ul><ul><li>C) Gözleri o anda yaşlarla doldu. </li></ul><ul><li>D) Kardeşinin yüzüne bakamıyordu. </li></ul>
  30. 30. <ul><li>16) İnsan organ adları, insan dışındaki varlıklara yakıştırılarak kullanılabilir. </li></ul><ul><li>Aşağıdakilerden hangisinde böyle bir kullanım vardır? </li></ul><ul><li>A) Bütün gece dişinin ağrısından uyuyamamış. </li></ul><ul><li>B) Bir gözü ne yazık ki artık hiç görmüyor. </li></ul><ul><li>C) Yaşlı kadın önce ağzını çalkaladı. </li></ul><ul><li>D) Nehir ovaya dört koldan açılıyor. </li></ul>
  31. 31. <ul><li>17) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ad aktarması” vardır? </li></ul><ul><li>A) Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın yaşadığını bilmiyormuş. </li></ul><ul><li>B) Nurullah Ataç’ı okumak, bana keyif veriyor. </li></ul><ul><li>C) Montaigne’nin yazdıkları, şaheserdir. </li></ul><ul><li>D) Orhan Pamuk’un Kar romanını okuyamadım </li></ul>
  32. 32. <ul><li>18) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “duyu aktarması” yapılmıştır? </li></ul><ul><li>A) Yıllardır arıyordum o güzel vadiyi. </li></ul><ul><li>B) Asırlık ağaçları yıkıverdiler. </li></ul><ul><li>C) Senin sıcak sözlerindi bizi bağlayan. </li></ul><ul><li>D) Yalnızlık paylaşılmaz... </li></ul>
  33. 33. <ul><li>19) Aşağıda geçen deyimlerden hangisi yanlış kullanılmıştır? </li></ul><ul><li>A) Söylediklerin kulağına giderse, küplere biner. </li></ul><ul><li>B) Sınavlar başlayınca iki ayağım bir pabuca girdi. </li></ul><ul><li>C) Öyle korkak ve gözü karaydı ki! </li></ul><ul><li>D) Para kazanmak zor, ekmek aslanın ağzında. </li></ul>
  34. 34. <ul><ul><li>20.“Gözü kara “ ile “gözü pek “ deyimleri arasında bir anlam ilişkisi vardır. Aşağıdakilerin hangisinde bu ilişkinin karşıtı bir durum vardır? </li></ul></ul><ul><li>a.Göze girmek – gözden düşmek. </li></ul><ul><li>b.Burnu sürtünmek – burnunu sokmak </li></ul><ul><li>c.Dilini tutmak – dilini yutmak </li></ul><ul><li>d.Hesap açmak – hesap sormak. </li></ul>
  35. 35. ÖDEV <ul><li>1.CÜMLENİN ÖGELERİ KONUSU ÇALIŞILIP GELİNECEK. </li></ul><ul><li>2.ÖRNEK OLARAK BULDUĞUNUZ ÜÇ CÜMLEYİ ÖGELERİNE AYIRIN. </li></ul>
  36. 36. HAZIRLAYAN YILMAZ AYDOĞAN TÜRKÇE ÖĞRETMENİ

×