σχολικός εκφοβισμός

625 views

Published on

σχολικός εκφοβισμός

Published in: Education, Career, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
625
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
27
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

σχολικός εκφοβισμός

  1. 1. ΢χολικόσ εκφοβιςμόσ:Σην απόφαςή μου να αςχοληθϊ με το ςυγκεκριμζνο θζμα ενίςχυςαν οι εξήσ παράγοντεσ:Η αίςκθςθ πωσ το πρόβλθμα ςυνεχϊσ επιδεινϊνεταιΦαινόμενα βίασ τα οποία παρουςιάςτθκαν ςτο ςχολείο μασΗ άγνοια των μακθτϊν για το πρόβλθμαΗ αδιαφορία τουσ για τουσ ςυμμακθτζσ τουσ που υφίςτανται βίαΗ επικίνδυνθ ανάπτυξθ ρατςιςτικϊν ιδεολογιϊν ανάμεςα ςτουσ νζουσ- μακθτζσΔράςεισ:1. Θεωρητική προςζγγιςη του θζματοσ μζςω βιβλιογραφίασ2. ΢υνομιλία με ειδικοφσ Ψυχολόγουσ και Κοινωνιολόγουσ, οι οποίοι παραχϊρηςαν ςυνζντευξη ςτουσμαθητζσ3. Ζρευνα ςτο ςχολείο μασ για να διερευνηθεί η ζκταςη του φαινομζνου4. Δημιουργία αφίςασ4οΓΕΝΙΚΟ ΛΤΚΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ, ΢ΧΟΛΙΚΟ ΕΣΟ΢ 2012-2013ΕΡΕΤΝΗΣΙΚΗ ΕΡΓΑ΢ΙΑ ΣΑΞΗ΢ Βϋ , ΔΕΤΣΕΡΟ ΣΕΣΡΑΜΗΝΟΘΕΜΑ: ΕΝΔΟ΢ΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ( Bullying)ΟριςμόσΟ όροσ «εκφοβιςμόσ και βία ςτο ςχολείο» (school bullying), όπωσ και ο όροσ «κυματοποίθςθ»(victimization) χρθςιμοποιοφνται για να περιγράψουν μια κατάςταςθ κατά τθν οποία αςκείταιεςκεμμζνη, απρόκλητη, ςυςτηματική και επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική ςυμπεριφορά μεςκοπό την επιβολή, την καταδυνάςτευςη και την πρόκληςη ςωματικοφ και ψυχικοφ πόνου ςεμαθητζσ από ςυμμαθητζσ τουσ, εντόσ και εκτόσ ςχολείου.΢υχνά το «ιςχυρότερο» παιδί αντλεί από τθν πράξθ του κάποιο όφελοσ, όπωσ ευχαρίςτθςθ, κφροσ,υλικά αποκτιματα, ενϊ το «αδφναμο» παιδί δεν μπορεί να προςτατζψει με ουςιαςτικό και ριηικότρόπο τον εαυτό του.Ο εκφοβιςμόσ και θ βία ςτο ςχολείο είναι και ομαδικό φαινόμενο, κακϊσ δεν αφορά μόνο το μακθτιπου εκφοβίηει και εκείνον που εκφοβίηεται, αλλά και όςουσ είναι παρόντεσ ι γνωρίηουν τθν φπαρξιτου, δθλαδι τουσ παρατθρθτζσ, οι οποίοι μπορεί να είναι είτε μακθτζσ είτε ενιλικεσ.Ζνα ςθμείο το οποίο χριηει διευκρίνιςθσ είναι ότι όλεσ οι μορφζσ μακθτικισ επικετικότθτασ δεναποτελοφν εκφάνςεισ του ςχολικοφ εκφοβιςμοφ και τθσ βίασ ςτο ςχολείο.Η επικετικότθτα, θ οποία αποτελεί οικουμενικό χαρακτθριςτικό τθσ ανκρϊπινθσ φφςθσ, δεν ςτοχεφειπάντα ςτθν εμπρόκετθ και επαναλαμβανόμενθ τρομοκράτθςθ των «αδφναμων» και ςυνεπϊσ δεναποτελεί ςε όλεσ τισ περιπτϊςεισ μορφι εκφοβιςτικισ ςυμπεριφοράσ. Για παράδειγμα, θ ζκφραςθ
  2. 2. επικετικότθτασ ςτα πλαίςια κάποιου παιχνιδιοφ εξαιτίασ μιασ διαφωνίασ, δεν αποτελεί αναγκαςτικάμορφι εκφοβιςμοφ.Επίςθσ, θ επικετικότθτα μπορεί να μεταςχθματιςτεί ςε μορφζσ ςυμπεριφοράσ κοινωνικά αποδεκτζσ,όπωσ είναι θ διεκδικθτικότθτα, θ πρωτοβουλία, το κάρροσ τθσ γνϊμθσ, θ δθμιουργικότθτα, θ επικυμίαγια μάκθςθ. ΢τισ περιπτϊςεισ του εκφοβιςμοφ και τθσ βίασ ςτο ςχολείο, θ επικετικότθτα και θ δφναμθ(ςωματικι, ψυχολογικι ι κοινωνικι) διαςτρεβλϊνονται, γίνονται μζςο επιβολισ και μάλιςτα ζναστρόποσ ςυςχζτιςθσ με τουσ άλλουσ ςε δυαδικό και ομαδικό επίπεδο.Μορφζσ ΕκφοβιςμοφΟ εκφοβιςμόσ μπορεί να πάρει διάφορεσ μορφζσ:• ΢ωματικόσ: φυςικόσ τραυματιςμόσ ι απειλι τραυματιςμοφ προσ κάποιον. Εκδθλϊνεται μεςπρωξίματα, ςκουντιματα, αγκωνιζσ, γροκιζσ και κλοτςιζσ, τρικλοποδιζσ, χτυπιματα με αντικείμενα,τςιμπιματα και δαγκωνιζσ, περιοριςμό του άλλου μζςω ςωματικϊν πρακτικϊν.• Λεκτικόσ: ςυςτθματικι χρθςιμοποίθςθ υβριςτικϊν εκφράςεων, φραςτικϊν επικζςεων, προςβολϊνκαι απειλϊν, αγενϊν ςχολίων και ειρωνείασ, χριςθ παρατςουκλιϊν.• Εκφοβιςμόσ με εκβιαςμό: εκοφςια απόςπαςθ χρθμάτων ι προςωπικϊν αντικειμζνων, θ οποίαςυνοδεφεται από απειλζσ ι και τον εξαναγκαςμό ςε αντικοινωνικζσ πράξεισ.• Ζμμεςοσ ι κοινωνικόσ: προςπάκεια για κοινωνικι απομόνωςθ ι αγνόθςθ ατόμου, για άςκθςθεπιρροισ ςτθν ομάδα των ςυνομθλίκων ϊςτε να αιςκανκοφν αντιπάκεια για κάποιο ςυγκεκριμζνοςυμμακθτι τουσ, διάδοςθ κακόβουλων φθμϊν και ψευδϊν.• Ηλεκτρονικόσ: αποςτολι απειλθτικοφ ι υβριςτικοφ υλικοφ μζςω του θλεκτρονικοφ ταχυδρομείου,των υπθρεςιϊν MMS και SMS που παρζχουν τα κινθτά τθλζφωνα και των διαδικτυακϊν τόπωνκοινωνικισ δικτφωςθσ, χριςθ ι παραποίθςθ των προςωπικϊν δεδομζνων κάποιου ατόμου,αποκλειςμόσ του από μια δικτυακι ομάδα, κλιςεισ ςτο κινθτό του από άγνωςτο νοφμερο.• Ρατςιςτικόσ: διάδοςθ αρνθτικϊν ςχολίων εξαιτίασ τθσ καταγωγισ, τθσ κοινωνικισ τάξθσ, τθσοικονομικισ κατάςταςθσ ,τθσ διαφορετικότθτασ.• ΢εξουαλικόσ: υβριςτικά ςχόλια, ςκίτςα και γκράφιτι με ςεξουαλικό περιεχόμενο, ανικικεσχειρονομίεσ, ανεπικφμθτο άγγιγμα, μζχρι και ςοβαρζσ ςεξουαλικζσ επικζςεισ.Ποιεσ είναι οι νζεσ μορφζσ τησ ςχολικήσ βίασ;Tα κφματα των bullies είναι ιςυχοι, ευαίςκθτοι, αγχϊδεισ και αναςφαλείσ μακθτζσ, που ςπάνιααμφνονται ι αντεπιτίκενται ςε αυτζσ τισ προςβολζσ.Από τη Ροφλα Βαρτελάτου, Κοινωνιολόγο, ΕγκληματολόγοΣα τελευταία χρόνια παρατθρείται αυξθμζνο το φαινόμενο τθσ βίασ ςτο ςχολείο.
  3. 3. Η ςχολικι βία και επικετικότθτα, διεκνϊσ, ονομάηεται «bullying», που ςθμαίνει τθν επικράτθςθ τουδυνατότερου ςτον αςκενζςτερο μζςω τθσ τρομοκρατίασ και του εκφοβιςμοφ. Ο όροσ αυτόσ μπορεί ναπεριγραφεί ωσ θ ςυςτθματικι κατάχρθςθ τθσ εξουςίασ και περικλείει πράξεισ παραβατικοφχαρακτιρα, οι οποίεσ εκδθλϊνονται μεταξφ ανθλίκων και ζχουν επαναλαμβανόμενο χαρακτιρα.Ωςτόςο ο οριςμόσ τησ ςχολικήσ βίασ είναι ςχετικόσ και εξαρτάται από το ιςχφον κάθε φοράκοινωνικό και πολιτιςμικό πλαίςιο.Η ςχολικι βία εμφανίηεται κυρίωσ, με τθ μορφι του ςχολικοφ εκφοβιςμοφ (bullying), ο οποίοσπεριλαμβάνει τθ λεκτικι, τθ ςωματικι, τθν ψυχολογικι, τθ ςεξουαλικι παρενόχλθςθ, κακϊσ και τοβανδαλιςμό. Αποτελεί εςκεμμζνθ πράξθ, που αποςκοπεί ςτθν πρόκλθςθ ςωματικοφ ι ψυχικοφ πόνουκαι ςτθν υποταγι του κφματοσ. Ο εκφοβιςμόσ είναι ςφνθετο φαινόμενο και μπορεί να αναφζρεται ςεςωματικι (ςπρωξίματα, κλωτςιζσ, μπουνιζσ), ςυναιςκθματικι, ι λεκτικι επίκεςθ (κοροϊδία, βριςιζσ,ςαρκαςμό, χειρονομίεσ, ςυκοφαντίεσ, γελοιοποίθςθ, απειλζσ), ςεξουαλικό (ανεπικφμθτο άγγιγμα,προςβλθτικά μθνφματα, λεκτικι παρενόχλθςθ) και θλεκτρονικό εκφοβιςμό (κακόβουλα sms, κλιςεισ,e-mail, chat με απειλθτικό περιεχόμενο).Μια νζα μορφή του bullying είναι το Fotobullying και το Cyber bullying. Η ςφγχρονθ αυτι μορφι βίασκαι θ πλζον επικίνδυνθ μεταξφ των μακθτϊν είναι ο διαδικτυακόσ εκφοβιςμόσ. Οταν λζμε«διαδικτυακό εκφοβιςμό» εννοοφμε τθ λιψθ e-mail, μθνυμάτων μζςω κινθτοφ, video clip καιφωτογραφιϊν ωσ μια επαναλαμβανόμενθ και ςκόπιμθ εχκρικι ςυμπεριφορά με ςτόχο να προκλθκείβλάβθ ςε ζναν ι περιςςότερα πρόςωπα. ΢υνζπειζσ τθσ είναι θ διαδικτυακι παρενόχλθςθ, οιυποτιμθτικοί χαρακτθριςμοί, οι απειλζσ για ςωματικι βία, τα προςβλθτικά ςχόλια ςτθν ιςτοςελίδακάποιου, κακϊσ και τα επαναλαμβανόμενα απειλθτικά μθνφματα. Περίπου 23.420 παιδιά ςτηνΕυρϊπη, ηλικίασ 9-16 ετϊν, πζφτουν θφματα «διαδικτυακοφ εκφοβιςμοφ» μία φορά την εβδομάδαή περιςςότερο.Βία ςτο ςχολείο μπορεί να εκδθλωκεί από τθ ςυμπεριφορά των διδαςκόντων προσ τουσ μακθτζσ, απότθ ςυμπεριφορά των μακθτϊν προσ τουσ διδάςκοντεσ, τθ ςυμπεριφορά των διδαςκόντων μεταξφ τουσ,τθ ςυμπεριφορά των μακθτϊν μεταξφ τουσ και τθ ςυμπεριφορά μεταξφ δαςκάλων και διευκυντϊν ιτθσ διοίκθςθσ του ςχολείου. Επίςθσ ςυχνά παρουςιάηονται φαινόμενα βανδαλιςμϊν και καταςτροφϊνπου προκαλοφνται από τουσ μακθτζσ ςε περιουςία του ςχολείου.Χαρακτηριςτικά των θυτϊν και των θυμάτωνΟι κφτεσ (bullies όπωσ ζχουν ονομαςτεί) κζλουν να αιςκάνονται ιςχυροί, να επιβεβαιϊνουν τθ δφναμθτουσ, γι’ αυτό όταν κακομεταχειρίηονται τουσ άλλουσ αιςκάνονται ευχαρίςτθςθ και ικανοποίθςθ.Επίςθσ δικαιολογοφν τισ ενζργειεσ τουσ με τον ιςχυριςμό ότι για αυτζσ τοφσ προκάλεςαν τα ίδια ταθφματα. Είναι αντιδραςτικοί, αντικοινωνικοί και οποιοδιποτε πρόβλθμα αντιμετωπίηουν τοδιαχειρίηονται με βιαιότθτα. Επιπρόςκετα ζχουν τθ τάςθ να παραβαίνουν τουσ ςχολικοφσ κανόνεσ.΢υνικωσ είναι άτομα που προζρχονται από οικογζνειεσ όπου παρατθρείται ςωματικι κακοποίθςθ καιπαραμζλθςθ. Είναι άτομα τα οποία χαρακτθρίηονται από ζνα υπερτροφικό «εγϊ», από αυταρζςκεια,αρχθγικι και αυταρχικι ςυμπεριφορά.Αντίθετα τα θφματα των bullies είναι ιςυχοι, ευαίςκθτοι, αγχϊδεισ και αναςφαλείσ μακθτζσ, πουςπάνια αμφνονται ι αντεπιτίκενται ςε αυτζσ τισ προςβολζσ. ΢τισ πλείςτεσ περιπτϊςεισ είναι πιοαδφναμοι, τόςο ςωματικά, όςο και ψυχολογικά, από τουσ ςυνομιλικουσ τουσ και διακατζχονται απόςυναιςκιματα απόρριψθσ και καταδίωξθσ. Χαρακτθρίηονται από κοινωνικι αποςτροφι και φτωχι
  4. 4. ακαδθμαϊκι μόρφωςθ ι είναι μακθτζσ με ανεπτυγμζνθ μακθτικι κουλτοφρα. ΢υχνά είναι παιδιά μεδιαφορετικι εκνικότθτα ι κρθςκεία ι παιδιά με αναπθρίεσ. Σο κοινό ςτοιχείο που χαρακτθρίηει κφτεσκαι κφματα είναι θ αναςφάλεια τθν οποία εκφράηουν με διαφορετικό τρόπο.Σο φαινόμενο αυτό είναι πολφ πιθανόν να δημιουργήςει ζνα κλίμα φόβου και αναςφάλειασ ςτοςχολείο, ενϊ τα κφματα αλλά και οι κφτεσ αντιμετωπίηουν δυςκολίεσ ςτο να κάνουν φίλουσ,μακθςιακζσ δυςκολίεσ ι αποτυχίεσ ςτο ςχολείο, αιςκάνονται μοναξιά και υιοκετοφν προβλθματικζσςυμπεριφορζσ (βανδαλιςμοφσ, κλοπζσ, χριςθ εξαρτθςιογόνων ουςιϊν, αποβολζσ ι διακοπι τουςχολείου). Σο δυςμενζςτερο ςτοιχείο του bullying φαίνεται ότι είναι το γεγονόσ ότι οι κφτεσ διατθροφναυτι τθ ςυμπεριφορά και μετά τθν ενθλικίωςθ τουσ, με αποτζλεςμα να μθν μποροφν ναδθμιουργιςουν μια ομαλι κοινωνικι ηωι ι να οδθγθκοφν ςτθν παραβατικότθτα.΢την Ευρϊπη «πρωταθλητζσ» ςτην ενδοςχολική βία φαίνεται ότι είναι οι Βρετανοί μαθητζσ, κακϊστο 46% των μακθτϊν γυμναςίου τθ κεωροφν ςθμαντικό πρόβλθμα ςτθν κακθμερινότθτά τουσ. ΢εζρευνα του 2008, οι μακθτζσ ςτθν υπόλοιπθ Ευρϊπθ επίςθσ ανθςυχοφν για τθ βίαιθ ςυμπεριφορά ςταςχολεία. ΢τθν Ιταλία αναφζρει τθν ενδοςχολικι βία ωσ πρόβλθμα το 33%, ςτθν Πορτογαλία το 35%,ςτθν Ολλανδία το 16%, ςτο Βζλγιο το 21%, ςτθ Γερμανία το 29% και ςτθν Ιςπανία το 22%Σον Μάρτιο του 2001 πραγματοποιήθηκε ςτο Παρίςι, το πρϊτο Παγκόςμιο ςυνζδριο με θζμα τη«Βία ςτο ςχολείο και τισ δημόςιεσ πολιτικζσ» (School violence and public policies). ΢το ςυνζδριο αυτόαναγνωρίςτθκε ωσ προτεραιότθτα θ χάραξθ πολιτικϊν, θ λιψθ αποφάςεων και θ ανάγκθ για ζρευνακαι υλοποίθςθ προγραμμάτων πρόλθψθσ και αντιμετϊπιςθσ, αφοφ μζςα από τισ ζρευνεσ, παγκοςμίωσ,διαφαίνεται ότι θ βία ςτο ςχολείο αυξάνει δραματικά. Κυρίωσ παρατθρείται αφξθςθ του φόβου και τθσαναςφάλειασ των μακθτϊν και των εκπαιδευτικϊν και όχι τόςο των περιςτατικϊν βίασ. Σο φαινόμενοτθσ βίασ ςτο ςχολείο ςχετίηεται με κάποιεσ παραμζτρουσ όπωσ είναι το φφλο (πιο υψθλά ποςοςτάάςκθςθσ βίασ) ι θ προζλευςθ των μακθτϊν (κοινωνικά αποκλειςμζνεσ ομάδεσ ι μειονότθτεσ), θχαμθλι επίδοςθ ςτα μακιματα, το οικογενειακό περιβάλλον, ο ρατςιςμόσ, θ ξενοφοβία, θ αυταρχικιεκπαίδευςθ, το ςφςτθμα εκπαίδευςθσ κλπ. Οι παράμετροι αυτοί είναι πικανόν να οδθγιςουν ςτθνεκδιλωςθ άςκθςθσ βίασ ςτο ςχολείο ι ςε κυματοποίθςθ.Προτεινόμενη βιβλιογραφία:Αρτινοποφλου Β., Βία ςτο ΢χολείο: Ζρευνεσ και Πολιτικζσ ςτθν Ευρϊπθ, Μεταίχμιο, Ακινα, 2001Rigby K., Bullying in Schools: and what to do about it, Jessica Kingsley Publishers, London, 1996Κουρκοφτασ Η., Η Ψυχολογία του Εφιβου: Θεωρθτικά ηθτιματα και κλινικζσ περιπτϊςεισ, ΕλλθνικάΓράμματα, Ακινα, 2001Διμου Γ., (1998) Απόκλιςθ-΢τιγματιςμόσ. Αφομοιωτικι κεωρθτικι προςζγγιςθ των αποκλίςεων ςτοςχολείο, Εκδόςεισ Gutenberg, Ακινα.Νζςτοροσ Ι. (επιμ.), (1999), Η επικετικότθτα ςτθν οικογζνεια, ςτο ςχολείο και ςτθν κοινωνία, Εϋ Ζκδοςθ,Ελλθνικά Γράμματα, Ακινα.
  5. 5. Πετρόπουλοσ Ν., Παπαςτυλιανοφ Α., (2001), Μορφζσ επικετικότθτασ, βίασ και διαμαρτυρίασ ςτοςχολείο (Γενεςιουργοί παράγοντεσ και επιπτϊςεισ), Τπουργείο Εκνικισ Παιδείασ και Θρθςκευμάτων-Παιδαγωγικό Ινςτιτοφτο, Ακινα.Antibullyingnetwork.gr = Δίκτυο κατά τθσ Βίασ ςτο ςχολείοΤρόποι πρόληψης και αντιμετώπισηςΣτα πλαίσια της πρόληψης έχουν εφαρμοστεί κάποια προγράμματα κατά του εκφοβισμού καιτης ενδοσχολικής βίας (π.χ. Νορβηγικό μοντέλο Dan Olweus, φινλανδικό μοντέλο KIVAKOULOU,στην Ελλάδα το πρόγραμμα της Ε.Ψ.Υ.Π.Ε. «Stop στην ενδοσχολική βία» κ.α.).Η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων αυτών οφείλεται κυρίως στην υιοθέτηση τηςΚοινωνικής-Οικολογικής προσέγγισης, μιας ολιστικής προσέγγισης, που στοχεύει στην αλλαγήτου κλίματος του σχολείου, ώστε να μην αναπαράγει τη βία. Στα πλαίσια της ολιστικήςπροσέγγισης οι παρεμβάσεις αφορούν όλους: το σχολείο, την τάξη, τον εκπαιδευτικό, τουςμαθητές, τους γονείς τους και ολόκληρη την τοπική κοινωνία.Κάποιες αποτελεσματικές πρακτικές, σε επίπεδο σχολείου και τάξης, για εφαρμογή μιαςστρατηγικής ενάντια στη βία, είναι:• σε επίπεδο σχολείου:σύνταξη Σχολικής Επιτροπής ενάντια στον εκφοβισμό & την ενδοσχολική βίασύνταξη Διακήρυξης του σχολείου ενάντια στη βία: δικαιώματα-υποχρεώσεις-καθήκονταγια όλα τα μέλη της σχολικής κοινότηταςαύξηση της επίβλεψης του σχολικού χώρουευαισθητοποίηση και συνεργασία με τους γονείς, προκειμένου να σταματήσει ο κύκλοςαναπαραγωγής και ενθάρρυνσης της ενδοσχολικής βίας• σε επίπεδο τάξης:συζήτηση στην τάξη για τον ορισμό & τις μορφές της ενδοσχολικής βίας και τουεκφοβισμούσυζήτηση για τις επιπτώσεις του εκφοβισμούενημέρωση σχετικά με το γιατί η ενδοσχολική βία και ο εκφοβισμός δεν είναι αποδεκτά απότο σχολείοτρόποι & προτάσεις για πρόληψη και αντιμετώπιση από τους μαθητές: σύνταξη τωνκανόνων της τάξης ενάντια στη βίαπαροχή βοήθειας από μαθητές σε άλλους, για την επίλυση των συγκρούσεων που θαμπορούσαν να οδηγήσουν σε εκφοβισμόπροαγωγή των συνεργατικών αλληλεπιδράσεωνπαροχή ευκαιριών για θετική έκφραση της επιθετικότητας (π.χ. μέσω των αθλημάτων)ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
  6. 6. Κάθε μέλος της σχολικής κοινότητας έχει ρόλο και ευθύνη για την αντιμετώπιση του σχολικούεκφοβισμού. Ο βαθμός εμπλοκής κάθε μέλους, σχετίζεται τόσο με την ιδιότητά του, όσο και με τησοβαρότητα, τη συχνότητα και την ένταση του περιστατικού εκφοβισμού. Άλλος είναι ο ρόλοςκαι η ευθύνη του διευθυντή του σχολείου, άλλος του δασκάλου, άλλος των συμμαθητών, άλλοςτων γονιών.Ωστόσο, θα πρέπει όλοι να συνεργαστούν σε ένα πλαίσιο παράλληλων δράσεων, διότι, αφού ηαιτιολογία του εκφοβισμού είναι πολυπαραγοντική και η αντιμετώπισή του θα πρέπει να είναιπολυεπίπεδη.Άμεσες Δράσεις:• Διευθυντής:Καταγράψτε το περιστατικό, δίνοντας πληροφορίες για το πού και πότε συνέβη τοπεριστατικό, για το ποιοι συμμετείχαν, ποιοι παρατηρούσαν, τι μορφή εκφοβισμούασκήθηκε και περιγράφοντας το τι ακριβώς έγινε.Διατηρείστε αρχείο καταγραφής των περιστατικών, ώστε να μπορούν να έχουν εύκοληπρόσβαση σε αυτό και τα υπόλοιπα ενδιαφερόμενα μέρηΠροσδιορίστε αν πρόκειται για επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά παραβίασης τωνκανόνων ενάντια στη βίαΑν πρόκειται για επαναλαμβανόμενη εκφοβιστική συμπεριφορά, επικοινωνήστε με τουςγονείς του παιδιού τηλεφωνικά και κανονίστε μια συνάντηση για να συζητήσετεΚαθορίστε τις συνέπειες για το παιδί που εκφοβίζει, ύστερα από τη συζήτηση με τουςγονείς, το παιδί που εκφοβίζει, τα παιδιά-υποστηρικτές του παιδιού που εκφοβίζει, και τηΣχολική ΕπιτροπήΣχεδιάστε τον τρόπο παρακολούθησης του προβλήματος ώστε να έχετε εποπτεία τηςεξέλιξης της κατάστασης• Εκπαιδευτικοί:Μιλήστε στο παιδί που εκφοβίζεται και ακούστε με προσοχή και σοβαρότητα αυτά που έχεινα σας πει. Διαβεβαιώστε το παιδί ότι θα ανταποκριθείτε άμεσα για να το προστατεύσετεκαι ότι είστε διαθέσιμος να παράσχετε κάθε δυνατή βοήθεια. Πείτε στο παιδί, να σας κρατάενήμερο σχετικά με οποιαδήποτε εξέλιξηΣυζητήστε με τους γονείς του παιδιού, εκφράστε τις ανησυχίες σας και δείξτε ότι είστεαποφασισμένος να αναλάβετε δράσηΕξακριβώστε ποιο παιδί είναι αυτό που εκφοβίζεται ή αυτό που εκφοβίζειΕξακριβώστε αν υπάρχει ομάδα παιδιών η οποία ενθαρρύνει ή/και υποστηρίζει το παιδίπου εκφοβίζειΟδηγήστε το παιδί που εκφοβίζει στο γραφείο του Διευθυντή και συζητήστε σοβαρά μαζίτου για το περιστατικόΥποστηρίξτε το παιδί που εκφοβίζεται σε συνεργασία με τον Διευθυντή• Συμμαθητές μέσα στην τάξη:Προσδιορίστε ποιοι συμμαθητές σας ήταν παρόντες στο περιστατικό εκφοβισμούΞεκαθαρίστε αν συμμετείχαν ως ουδέτεροι παρατηρητές ή αν ενθάρρυναν το παιδί πουεκφοβίζειΣυζητήστε μαζί τους για το ποια θα ήταν η κατάλληλη συμπεριφορά σε μια τέτοιαπερίπτωση (π.χ. να μιλήσουν σε κάποιον ενήλικα για να βοηθήσει) και για το ποιεςευθύνες έχουν όταν παρατηρούν να συμβαίνει περιστατικό εκφοβισμού
  7. 7. Συζητήστε σχετικά με το τι θα μπορούσαν να είχαν κάνει για να αποφευχθεί ο εκφοβισμόςκαι να εξασφαλίσουν ένα ασφαλές περιβάλλον τόσο για τους ίδιους όσο και για τουςσυμμαθητές τουςΚάποια μοντέλα συνομηλίκων, που αποτελούν στρατηγικές αντιμετώπισης των περιστατικώνεκφοβισμού από μαθητές προς μαθητές στο πλαίσιο του σχολείου, είναι επιγραμματικά:Η προσέγγιση που δεν εστιάζει στο φταίξιμοΠροσεγγίσεις υποστήριξης μεταξύ των συνομηλίκωνΤο μοντέλο του «συνομηλίκου πρότυπο»Το μοντέλο της «συμβουλευτικής μεταξύ συνομηλίκων»Το μοντέλο της «Διαμεσολάβησης»• Γονείς παιδιού που εκφοβίζεται:Συνεργαστείτε στενά με το σχολείο για να πληροφορηθείτε για την έκταση και τησοβαρότητα του περιστατικού καθώς και για τους τρόπους αντιμετώπισής τουΠαρέχετε στο παιδί σας υποστήριξη και ασφάλεια, χωρίς να το κατακρίνετεΑκούστε προσεκτικά τι έχει να σας πει το παιδί σας για τα συναισθήματά του και για τιςανάγκες τουΠαρακολουθείτε την εξέλιξη της κατάστασης αλλά και την υγεία του παιδιού σαςΑν το παιδί σας παραπονιέται για μεγάλο χρονικό διάστημα ότι έχει σωματικούς πόνους,αν παρατηρείτε ότι έχει δυσκολίες στον ύπνο ή αν αρνείται επίμονα να πάει στο σχολείο,επισκεφτείτε έναν ειδικό ψυχικής υγείας για παιδιά.• Γονείς παιδιού που εκφοβίζει:Συζητήστε με τον Διευθυντή του σχολείου για το περιστατικό εκφοβισμού που προκλήθηκεαπό το παιδί σαςΣυνεργαστείτε με το σχολείο, για την αντιμετώπιση του προβλήματος του παιδιού σαςσχετικά με τη βίαΣυνεργαστείτε με τον Διευθυντή και τον δάσκαλο του παιδιού σας για την εφαρμογή τωνκανόνων, των συνεπειών και την πρόληψη τέτοιων συμπεριφορώνΠαρακολουθήστε την εξέλιξη της κατάστασης και συνεργαστείτε στενά με το σχολείο.Παρατηρήστε αν το παιδί σας εμπλέκεται συχνά σε καβγάδες ή εκδηλώνει εκφοβιστικήσυμπεριφορά και με τα παιδιά της γειτονιάς ή και με εσάς στο σπίτι. Μιλήστε γι’ αυτά στοΔιευθυντή και το δάσκαλο της τάξης και συνεργαστείτε μαζί τους για να πάρετε βοήθειαΌλα τα παραπάνω αποτελούν κάποιες άμεσες δράσεις σε επίπεδο πρόληψης και αντιμετώπισηςστις οποίες μπορεί να προβεί το σχολείο, από μόνες τους όμως δε μπορούν να δώσουν λύσηστο πρόβλημα του εκφοβισμού και της βίας στο σχολείο.Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα παρέμβασης, στο οποίο να συμμετέχει το σύνολο τηςσχολικής κοινότητας αλλά και ευρύτεροι κοινωνικοί φορείς, προκειμένου να υπάρξειαποτελεσματική πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου.
  8. 8. Βιβλιογραφία (ελληνική)• Γιοβαηολιάσ, Θ., Κουρκοφτασ, Η., & Μθτςοποφλου, Ε. (2008). ΢χολικόσ Εκφοβιςμόσ,Θυματοποίθςθ και ΣφποιΔιαπαιδαγϊγθςθσ του Πατζρα: Ψυχοπαιδαγωγικζσ και ΢υμβουλευτικζσ Παρεμβάςεισ. ΢το Μ. Μαλικιϊςθ & Α.Παπαςτυλιανοφ (επιμ). Η ΢υμβουλευτικι Ψυχολογία ςτουσ Άντρεσ. Ακινα: Ελλθνικά Γράμματα.• Γκότοβοσ, Α. Ε. (1996). Καταλιψεισ: Ανορκόδοξεσ μορφζσ μακθτικισ διαμαρτυρίασ. Ακινα: Gutenberg.• Μανουδάκθ, Θ. (1999). Μορφζσ Επικετικότθτασ (καταςτροφζσ-βία) ςτο χϊρο του ΢χολείου: Νζεσ μορφζσΠαραβατικότθτασ ανθλίκων ςτο χϊρο του ΢χολείου. ΢το Ν. Πετρόπουλοσ & Α. Παπαςτυλιανοφ (Επιμ).Προκλιςεισ ςτθ ΢χολικι Κοινότθτα: Ζρευνα και Παρζμβαςθ. ΤΠ.Ε.Π.Θ.- Π.Ι., Ακινα 2000, (ςελ. 142-148).• Μπεηζ, Λ. (1990). Δυςκοινωνικότθτα των νζων και δυςκολία προςαρμογισ του αναμορφωτικοφ ςυςτιματοσ.΢υμπόςιο για τθν πρόλθψθ και αντιμετϊπιςθ τθσ εγκλθματικότθτασ των ανθλίκων: Επανεκπαίδευςθ – ζνταξθ,29-38. Ακινα – Κομοτθνι. Εκδόςεισ: ΢άκουλα.• Μπεηζ, Λ., και ςυν. (1998). Βία ςτο ςχολείο. Βία του ςχολείου. Εργαςτιριο Ψυχολογίασ τουΠαιδιοφ, Ακινα: Ελλθνικά Γράμματα.Πετρόπουλοσ, Ν. & Παπαςτυλιανοφ, Α. (2000). Προκλιςεισ ςτθ ςχολικι κοινότθτα: Ζρευνα και Παρζμβαςθ.Πρακτικά Διθμερίδασ. Ακινα: Παιδαγωγικό Ινςτιτοφτο.• ΢πινζλλθ, Κ. (2007). ΢τθρίηοντασ τον Ανιλικο Παραβάτθ. Ακινα: Εκδ. ΢άκκουλα.• Φακιολάσ, Ν. & Αρμενάκθσ, Α. (1995). Παραβατικότθτα και επικετικότθτα εφιβων μακθτϊν. ΢φγχρονθΕκπαίδευςθ, 81, 42-50.• Χαντηι, Χ., Χουντουμάδθ, Α., & Πατεράκθ, Ι. (2000). Άςκθςθ βίασ από μακθτζσ προσ μακθτζσ ςτο χϊρο τουδθμοτικοφ ςχολείου. Παιδί και Ζφθβοσ, 2, 97-111.Πξόιεςε ηεο παξαβαηηθόηεηαο ησλ καζεηώλ: ζρνιηθή βία: ν ξόινο ηνπ ζρνιείνπ θαηηνπ εθπαηδεπηηθνύΓεσξγίνπ, Σνθία, 24-06-2008Γηπισκαηηθή εξγαζία - Πάληεην Παλεπηζηήκην. Τκήκα Κνηλσληνινγίαο, Τνκέαο Δγθιεκαηνινγίαο, ΠΜΣ"Ζ Σύγρξνλε Δγθιεκαηηθόηεηα θαη ε Αληηκεηώπηζή ηεο", 2007 Βηβιηνγξαθία: ζ. 128-135 Σθνπόο ηεοπαξνύζαο εξγ...νιόθιεξε ε πεξηγξαθήhttp://library.panteion.gr:8080/dspace/handle/123456789/7292. Η σχολική βία και οι συνέπειές της στα παιδιάΒνπθειάηνπ, Γήκεηξα, 02-08-2007- -http://nemertes.lis.upatras.gr/dspace/handle/123456789/4806. Πξόιεςε ηεο βίαο ζηα ζρνιεία: ζύγθξηζε ζε ρώξεο ηεο Επξσπατθήο Έλσζεο θαηζηελ Ειιάδα
  9. 9. Κξεηηθόο, Αινΐζηνο, 23-06-2008Γηπισκαηηθή εξγαζία - Πάληεην Παλεπηζηήκην. Τκήκα Κνηλσληνινγίαο, Τνκέαο Δγθιεκαηνινγίαο, ΠΜΣ"Ζ Σύγρξνλε Δγθιεκαηηθόηεηα θαη ε Αληηκεηώπηζή ηεο", 2007 Βηβιηνγξαθία: ζ. 71-75 Απηή ε κειέηεεξεπλά θαη ...νιόθιεξε ε πεξηγξαθήhttp://library.panteion.gr:8080/dspace/handle/123456789/7229. Κινπέο κεηαμύ αλειίθσλ ζην ζρνιηθό θαη εμσζρνιηθό πεξηβάιινλΣπύξνπ, Καιιηόπε, 23-06-2008Γηπισκαηηθή εξγαζία - Πάληεην Παλεπηζηήκην, Τκήκα Κνηλσληνινγίαο, Τνκέαο Δγθιεκαηνινγίαο, ΠΜΣ"Ζ Σύγρξνλε Δγθιεκαηηθόηεηα θαη ε Αληηκεηώπηζή ηεο", 2005 Βηβιηνγξαθία: ζ. 97-101 ΣπύξνπΚαιιηόπε ΠΜΣ Ζ Σύ...νιόθιεξε ε πεξηγξαθήhttp://library.panteion.gr:8080/dspace/handle/123456789/71710. Ο ζρνιηθόο εθθνβηζκόο ζην δεκνηηθό θαη ην γπκλάζηνΣαπνπλά, Μαξία,http://phdtheses.ekt.gr/eadd/handle/10442/18424ΕΙ΢ΑΓΧΓΗΓελ ππάξρνπλ ζπγθεθξηκέλνη ιόγνη πνπ νξηζκέλα παηδηά γίλνληαη εύθνινο ζηόρνο από ηνπο ζπκκαζεηέοηνπο, ζπλήζσο όκσο είλαη παηδηά πνπ δείρλνπλ κε δηαθόξνπο ηξόπνπο λα δηαθέξνπλ από ηα ππόινηπα Ζεκθάληζε ζξεζθεία, ε επίδνζε ηνπο ζηα καζήκαηα αθόκε θαη ην όλνκά ηνπο κπνξεί λα γίλνπλ αηηία λαμεθηλήζεη απηή ε ηζηνξία. Μάιηζηα είλαη θνξέο πνπ έλα ήζπρν θαη δηαθξηηηθό παηδί ζηνρνπνηείηαηαθξηβώο επεηδή δίλεη ηελ εληύπσζε όηη δελ κπνξεί λα ππεξαζπηζηεί ηνλ εαπηό ηνπ.Τα παζεηηθά ζύκαηα, ζε αληίζεζε κε ηα πξνθιεηηθά πνπ είλαη κηα ζπάληα θαηεγνξία, δελ κπιέθνληαηδηαξθώο ζε αξλεηηθέο πξάμεηο θαη δελ πξνθαινύλ ηνπο δξάζηεο. Έρνπλ ζπλήζσο ρακειή απηνεθηίκεζεθαη ζπλαηζζήκαηα αλαμηόηεηαο. Απνζύξνληαη θάζνληαη ζε κηα γσληά θαη δελ ελνρινύλ θαλέλα Ταππόινηπα παηδηά βιέπνληαο κηα ηέηνηα ζπκπεξηθνξά απνθεύγνπλ λα ηα θάλνπλ παξέα. Τν παηδίβιέπνληαο όηη δελ ην θάλνπλ παξέα νη ζπκκαζεηέο ηνπ επηβεβαηώλεη ηελ αξρηθή ηνπ πεπνίζεζε όηη δελαμίδεη.
  10. 10. Έηζη δεκηνπξγείηαη έλαο θαύινο θύθινο.Τα παζεηηθά ζύκαηα έρνπλ αλεπηπγκέλε καζεηηθή θνπιηνύξαδηαθνξεηηθή ζξεζθεία ή εζληθόηεηα ή αλαπεξία. Έρνπλ άγρνο είλαη αλαζθαιή θαη επαίζζεηαεζσζηξεθή κνλαρηθά θαη ρσξίο απηνεθηίκεζε έρνπλ αδπλακία ππεξάζπηζεο ηνπ εαπηνύ ηνπο θαηππνρσξεηηθόηεηα.Δπίζεο ηα ζύκαηα απηά ζπάληα αληηδξνύλ θαη ππεξαζπίδνληαη ηνλ εαπηό ηνπο, δελ αληεπηηίζεληαη,απνζύξνληαη, απνκνλώλνληαη, θξαηνύλ παζεηηθή ζηάζε, εκθαλίδνπλ ζπρλά θαηάζιηςε θαη έρνπλ ηάζεηοαπηνθηνλίαο.Δλδείμεηο όηη έλα παηδί ζπκαηνπνηήζεθε είλαη ε κεησκέλε δηάζεζε, ε καζεζηαθή πηώζε, νηαδηθαηνιόγεηεο απνπζίεο, νη ρακεινί βαζκνί ,ζρηζκέλα θαηεζηξακκέλα ξνύρα, ζεκάδηα θαη κειαληέο ζηνζώκα ηνπ, άξλεζε ζπκκεηνρήο ζε ζρνιηθέο δξαζηεξηόηεηεο, ςπρνζσκαηηθά πξνβιήκαηα, πξνζέγγηζεεθπαηδεπηηθώλ ζηα δηαιείκκαηα.Οη επηπηώζεηο ζε παηδηά πνπ ζπκαηνπνηήζεθαλ είλαη ν ζηηγκαηηζκόο, ε ηαπείλσζε θαη ν εμεπηειηζκόο.Δπεξεάδεηαη ε πξνζσπηθόηεηα ηνπο, έρνπλ άγρνο, αλαζθάιεηα, ρακειή απηνεθηίκεζε θαηαπηνπεπνίζεζε, αίζζεκα θαησηεξόηεηαο θαη ηέινο απζηεξή απηνθξηηηθή.Bία (bullying) ζηα ζρνιείαΘύηεο θαη ζύκαηα΋ια ηα παηδηά κπνξεί λα παίμνπλ θαηά θαηξνύο ηνλ πξώην ή ην δεύηεξν ξόιν. Ο ζύηεο κπνξεί λα γίλεηζύκα θάπνησλ ηζρπξόηεξσλ. Τν ζύκα κπνξεί κε ηε ζεηξά ηνπ λα γίλεη ζύηεο κόιηο ηνπ δνζεί ε επθαηξίαζηελ αληηπαξάζεζε κε θάπνηνπο αζζελέζηεξνπο.Αλ θαη όινη κπνξεί λα βξεζνύλ ζηε κία ή ζηελ άιιε όρζε, ππάξρεη κηα γεληθή εηθόλα γηα ηαραξαθηεξηζηηθά πνπ ζπλήζσο έρνπλ όζνη αλήθνπλ ζπλήζσο ζηελ θαηεγνξία ηνπ ζύηε ή ηνπ ζύκαηνο.Σηαηηζηηθά, ηηο πεξηζζόηεξεο θνξέο ηα ζύκαηα είλαη ζρεηηθά κηθξόζσκα, ληξνπαιά παηδηά κε ρακειήαπηνπεπνίζεζε θαη ππεξπξνζηαηεπηηθνύο γνλείο. Δπίζεο, ζύκαηα γίλνληαη ζπρλά ηα παηδηά κε θάπνηαηδηαηηεξόηεηα ή θάπνην ραξαθηεξηζηηθό πνπ ηα δηαθνξνπνηεί από ην κέζν όξν (αλ είλαη, γηα παξάδεηγκαπνιύ ςειά, παρνπιά ή πνιύ θαινί καζεηέο), παηδηά επαίζζεηα ζηα πεηξάγκαηα πνπ αληηδξνύλ έληνλα,ζπκώλνπλ, θιαίλε, απνκνλώλνληαη, παηδηά αδηάιιαθηα ζηηο δηαθσλίεο κε εξηζηηθό θαη επηζεηηθό πλεύκαθιπ.
  11. 11. Οη ζύηεο ζηαηηζηηθά είλαη ζπλήζσο παηδηά πνπ δείρλνπλ έληνλε απηνπεπνίζεζε, πνπ δελ πεηζαξρνύλ ζεθαλόλεο, ζέινπλ λα επηβάιινληαη θαη ζεσξνύλ όηη ε βία είλαη θνηλσληθά απνδεθηή. Άιια βαζηθά ηνποραξαθηεξηζηηθά είλαη ηα εμήο: ζπκώλνπλ εύθνια, δπζθνιεύνληαη λα δερηνύλ ηε καηαίσζε ησλ επηζπκηώληνπο, εύθνια ληώζνπλ όηη νη άιινη είλαη απεηιεηηθνί πξνο ηα ίδηα θαη ζε θάζε πεξίπησζε θαηαθεύγνπλζηε βία ή ζηνλ εθθνβηζκό γηα λα επηιύνπλ δηαθνξέο, έρνπλ ηελ ηάζε λα εμαηξνύλ παηδηά από ηελ παξέα,πηνζΘΤΣΕ΢ ΚΑΙ ΘΤΜΑΣΑ: ΕΡΕΤΝΗΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΡΟΠΟΙ ΑΝΣΙΜΕΣΧΠΙ΢Η΢ ΣΗ΢ΘΤΜΑΣΟΠΟΙΗ΢Η΢ ΢ΣΟ ΢ΥΟΛΕΙΟΣΤΠΟΙ ΘΤΜΑΣΟΠΟΙΗ΢Η΢ εηνύλ ην ξόιν ηνπ αξρεγνύ ζηηο παξέεο ή θηηάρλνπλ ‘θιίθεο’ ελώ δελείλαη απαξαίηεηα κεγαιόζσκνη.Θύηεο θαη ζύκαηα κπνξεί λα έρνπλ είηε αδηάθνξνπο είηε ππεξπξνζηαηεπηηθνύο θαη απηαξρηθνύο γνλείο.Καλείο δελ κπνξεί λα πξνβιέςεη πνηα ζα είλαη ε αληίδξαζε ηνπ παηδηνύ ζε βάζνο ρξόλνπ, γηαηί πνιιά ζαθαζνξηζηνύλ ζηελ πνξεία θαη από ηηο ζπληξνθηέο ηνπ ίδηνπ θαη από άιιεο ζπγθπξίεο. Αλ, γηα παξάδεηγκαην παηδί ληώζεη ζηξεο θαη απνγνήηεπζε ζην ζρνιείν, κπνξεί λα εθδειώζεη επηζεηηθόηεηα.Copyright 2010 - Αιεμάλδξα Καππάηνπ Χπρνιόγνο - ΠαηδνςπρνιόγνοΘΤΣΕ΢ ΚΑΙ ΘΤΜΑΣΑ: ΕΡΕΤΝΗΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΡΟΠΟΙ ΑΝΣΙΜΕΣΧΠΙ΢Η΢ ΣΗ΢ΘΤΜΑΣΟΠΟΙΗ΢Η΢ ΢ΣΟ ΢ΥΟΛΕΙΟΣΤΠΟΙ ΘΤΜΑΣΟΠΟΙΗ΢Η΢Θύκα ελδνζρνιηθήο βίαο ην 10% ησλ καζεηώλΤν 10% ηνπ ζπλόινπ ησλ καζεηώλ γίλεηαη ζύκα επηζεηηθήο παξελόριεζεο από ζπλνκήιηθνπο ή παηδηάδηαθνξεηηθώλ ειηθηώλ, ζύκθσλα κε έξεπλεο πνπ πξαγκαηνπνηήζεθαλ ζε ζρνιεία ηεο επηθξάηεηαο. Σηαπεξηζηαηηθά ζσκαηηθήο βίαο εκπιέθνληαη πεξηζζόηεξν ηα αγόξηα, ελώ ηα θνξίηζηα εκπιέθνληαη θπξίσοζε πεξηζηαηηθά ιεθηηθήο βίαο, κε αλαινγία ησλ εκπιεθνκέλσλ ζε πεξηζηαηηθά βίαο αγνξηώλ – θνξηηζηώλ3 πξνο 1.Τα αλεζπρεηηθά απηά ζηνηρεία παξνπζηάζηεθαλ ζε εκεξίδα ηνπ ππνπξγείνπ Παηδείαο πνπ δξνκνινγείζεηξά δξάζεσλ γηα ηελ αληηκεηώπηζε ηνπ εθθνβηζκνύ θαη ηεο βίαο ζηα ζρνιεία ηεο ρώξαο, αιιά θαη ηνπδηαδηθηπαθνύ εθθνβηζκνύ.Δξάζεηο ηνπ Τπνπξγείνπ ΠαηδείαοΤν ππνπξγείν Παηδείαο, καδί κε ηε Γεληθή Γξακκαηεία Νέαο Γεληάο, ζπκκεηέρνπλ ζην «Γίθηπν θαηά ηεοΒίαο ζην Σρνιείν», ην νπνίν ζπληνλίδεηαη από ηελ ΔΧΥΠΔ.Σηνπο ζθνπνύο ηνπ Γηθηύνπ πεξηιακβάλνληαη, κεηαμύ άιισλ, ε δεκηνπξγία πιαηζίνπ δηαιόγνπ ζρεηηθάκε ηα αίηηα θαη ηηο κεζόδνπο παξέκβαζεο γηα ηελ πξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε ηνπ θαηλνκέλνπ ηεο βίαο
  12. 12. ζην ζρνιείν, ηελ αλάπηπμε κεζνδνινγίαο θαη θαηλνηόκσλ πξαθηηθώλ παξέκβαζεο, ηελ επηκόξθσζε ησλεθπαηδεπηηθώλ θαη ηελ επαηζζεηνπνίεζε καζεηώλ, γνλέσλ θαη νιόθιεξεο ηεο θνηλσλίαο ζρεηηθά κε ηνθαηλόκελν.«Ζ ζρνιηθή βία είλαη κηα πξαγκαηηθόηεηα ζηα ζρνιεία, αιιά θαη "κήηξα" ζπκπεξηθνξώλ γηα ηελθνηλσλία» δήισζε ζρεηηθά ε ππνπξγόο Παηδείαο Άλλα Γηακαληνπνύινπ κεηά ηελ νινθιήξσζε ηεοζύζθεςεο.«Τν ππνπξγείν Παηδείαο, ζε ζπλεξγαζία κε ηελ ΔΧΥΠΔ, αλαιακβάλεη κία εθζηξαηεία ελεκέξσζεο θαηηαπηόρξνλα πξνγξάκκαηα πνπ αθνξνύλ εθπαηδεπηηθνύο, καζεηέο θαη γνλείο, ώζηε λα αληηκεησπίζνπκεαπνηειεζκαηηθά έλα δύζθνιν θαη επηθίλδπλν θαηλόκελν θαη λα δώζνπκε ζηα παηδηά ηε δπλαηόηεηανκαιήο έληαμεο ζηελ θνηλσλία από ηα πξώηα βήκαηα ηεο δσήο ηνπο» αλέθεξε.«Τα ηειεπηαία ρξόληα ππάξρεη αύμεζε ηεο ελδνζρνιηθήο βίαο θαη ηνπ εθθνβηζκνύ (bullying). Ζ ζεκεξηλήζύζθεςε είρε ζηόρν λα νξγαλσζνύλ νη δξάζεηο ηνπ ππνπξγείνπ Παηδείαο γηα ηελ αληηκεηώπηζε ηέηνησλθαηλνκέλσλ, πξνθεηκέλνπ λα κελ απμεζνύλ ζην κέιινλ» δήισζε από ηελ πιεπξά ηνπ ν εηδηθόογξακκαηέαο πξσηνβάζκηαο θαη δεπηεξνβάζκηαο εθπαίδεπζεο ηνπ ππνπξγείνπ ΠαηδείαοΜηρ.Κνληνγηάλλεο.«Τν θαηλόκελν ηνπ bullying εάλ δελ αληηκεησπηζηεί κπνξεί λα ζηηγκαηίζεη θαη ηελ ελήιηθε δσή ησλπαηδηώλ» είπε ζρεηηθά ν γεληθόο γξακκαηέαο λέαο γεληάο θ. Γηάλλνο Ληβαλόο.«Οη δξάζεηο ηνπ ππνπξγείνπ Παηδείαο κε ηελ ΔΧΥΠΔ θαη ηα κέιε ηνπ »Γηθηύνπ», ζηνρεύνπλ ζηελελεκέξσζε θαη εθπαίδεπζε ησλ καζεηώλ- πνπ κπνξεί λα είλαη ζύηεο ή ζύκαηα ηνπ bullying-, δαζθάισλθαη θαζεγεηώλ- πνπ πνιιέο θνξέο δελ μέξνπλ πώο λα αληηκεησπίζνπλ ηέηνηνπ είδνπο θαηλόκελα-, θαζώοθαη ησλ γνληώλ ησλ καζεηώλ, ώζηε λα κπνξνύλ λα δηαθξίλνπλ ηα ζεκάδηα θαη λα επηθνηλσλήζνπλ κε ηαπαηδηά ηνπο» θαηέιεμε.«Ζ ΔΧΥΠΔ έρεη αλαιάβεη δξάζεηο πινπνηώληαο επξσπατθά πξνγξάκκαηα από ην 2005 θαη έρεηδεκηνπξγεζεί έλα »εγρεηξίδην εθπαίδεπζεο» γηα ηνπο εθπαηδεπηηθνύο ηεο Πξσηνβάζκηαο Δθπαίδεπζεο,ώζηε λα ελεκεξσζνύλ θαη λα επαηζζεηνπνηεζνύλ ζε ζέκαηα πξόιεςεο ηνπ εθθνβηζκνύ ζην ζρνιείν»είπε ζρεηηθά θαη ν θ. Τζηάληεο.«Σε πξώηε θάζε πινπνηείηαη έλα πξόγξακκα ζε παηδηά ηνπ δεκνηηθνύ θαη ζηόρνο είλαη ε δξάζε, κέζσηνπ »Γηθηύνπ», λα γεληθεπηεί ζε ζρνιεία ζε όιε ηελ Διιάδα. Δπίζεο, λα δεκηνπξγεζεί κηα θηλεηήκνλάδα αληηκεηώπηζεο θξίζεσλ, δειαδή όηαλ θαηαγξάθεηαη έλα πεξηζηαηηθό βίαο λα ππάξρεη κηα εηδηθήνκάδα πνπ ζα επεκβαίλεη.Κύξηνο ζθνπόο, όκσο, είλαη ε πξόιεςε ηέηνησλ θαηλνκέλσλ. Τα παηδηά ζα πξέπεη λα κηινύλ θαη λαθαηαγγέιινπλ ηα πεξηζηαηηθά βίαο, γηαηί ζπλήζσο ππάξρεη κηα ζπλσκνζία ζησπήο ζηα πεξηζηαηηθά βίαο»θαηέιεμε.Η αληηκεηώπηζε από ην ππνπξγείνΟη δξάζεηο πνπ πινπνηεί ήδε γηα ην ζέκα ην ππνπξγείν Παηδείαο είλαη νη παξαθάησ:1) Άκεζε αληηκεηώπηζε ησλ πεξηζηαηηθώλ εθθνβηζκνύ θαη βίαησλ ζπγθξνύζεσλ ζηε ζρνιηθή θνηλόηεηα,κέζσ ησλ ππεξεζηώλ Δπηζηεκνληθήο θαη Παηδαγσγηθήο Καζνδήγεζεο, κε ηε ζπλεξγαζία ησλ Σρνιηθώλ
  13. 13. Σπκβνύισλ θαη εηδηθώλ επηζηεκόλσλ (παηδνςπρίαηξσλ, ςπρνιόγσλ ή θνηλσληθώλ ιεηηνπξγώλ).2) Υινπνίεζε πξνγξακκάησλ Αγσγήο Υγείαο ζηα ζρνιεία, ζε ζπλεξγαζία κε εηδηθνύο επηζηεκνληθνύοθνξείο. Πξνζεγγίδνπλ ζέκαηα όπσο πξόιεςε βίαο, δηαρείξηζε ζπγθξνύζεσλ, ξαηζηζκνύ, δηαπξνζσπηθώλζρέζεσλ, ζεμνπαιηθήο παξελόριεζεο, βία κέζα ζην δηαδίθηπν, παηδηθή εθκεηάιιεπζε, ελδννηθνγελεηαθήβία.Κάζε ζρνιηθό έηνο πξαγκαηνπνηνύληαη πεξίπνπ 5.500 πξνγξάκκαηα Αγσγήο Υγείαο. Τν 30% είλαηζρεηηθά κε ζέκαηα βίαο θαη θαθνπνίεζεο ησλ παηδηώλ.3) Σε ζπλεξγαζία κε ηνλ Σπλήγνξν ηνπ Παηδηνύ εζηάιε ζηα Γπκλάζηα θαη Λύθεηα ηεο ρώξαο εγθύθιηνοζρεηηθά κε ηελ «απνηύπσζε θαιώλ πξαθηηθώλ ησλ ζρνιηθώλ κνλάδσλ δεπηεξνβάζκηαο εθπαίδεπζεο γηαηελ πξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε ηεο βίαο θαη ηεο επηζεηηθόηεηαο κεηαμύ ησλ καζεηώλ».ÈÕÔÅÓ ÊÁÉ ÈÕÌÁÔÁ: ÅÑÅÕÍÇÔÉÊÁ ÄÅÄÏÌÅÍÁ ÊÁÉ ÔÑÏÐÏÉ ÁÍÔÉÌÅÔÙÐÉÓÇÓ ÔÇÓÈÕÌÁÔÏÐÏÉÇÓÇÓ ÓÔÏ Ó×ÏËÅÉÏÔÕÐÏÉ ÈÕÌÁÔÏÐÏÉÇÓÇÓΔπίζεο, καζεηέο έρνπλ ηε δπλαηόηεηα λα ζπκκεηέρνπλ ζηελ Οκάδα Δθήβσλ Σπκβνύισλ ηνπ Σπλεγόξνπηνπ Παηδηνύ. Ζ νκάδα απηή, πνπ απνηειείηαη από αγόξηα θαη θνξίηζηα 13-17 εηώλ, ζα ζπλδξάκεη ηνΣπλήγνξν ζην έξγν ηνπ, κεηαθέξνληαο ηηο απόςεηο ησλ παηδηώλ γηα ζέκαηα ζρεηηθά κε ηελ εθαξκνγή ησλδηθαησκάησλ ηνπ παηδηνύ.4) Σπλεξγαζία κε ηελ Δηαηξεία Χπρνθνηλσληθήο Υγείαο ηνπ Παηδηνύ θαη ηνπ Δθήβνπ (Δ.Χ.Υ.Π.Δ.).Ήδε, ζε Γεκνηηθά Σρνιεία ηεο Αζήλαο πινπνηείηαη ην «Πξόγξακκα επαηζζεηνπνίεζεο θαη Πξόιεςεο γηαην θαηλόκελν ηνπ εθθνβηζκνύ – ζπκαηνπνίεζεο αλάκεζα ζηνπο καζεηέο», κε ηε ζπλεξγαζία ησλζρνιηθώλ ζπκβνύισλ.5) Υπεγξάθε Μλεκόλην Σπλεξγαζίαο ηνπ ππνπξγείνπ Παηδείαο κε ηε Μνλάδα Δθεβηθήο Υγείαο (Μ.Δ.Υ.)ηεο Β΄ Παηδηαηξηθήο Κιηληθήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Αζελώλ, κε ζθνπό ηε ζπλδηνξγάλσζε δξάζεσλ ζεζέκαηα αζθαινύο ρξήζεο θαη θαηάρξεζεο ησλ λέσλ ηερλνινγηώλ θαη ηελ ελεκέξσζε ηεο ζρνιηθήοθνηλόηεηαο – ζε ζπλεξγαζία κε ην Διιεληθό Κέληξν ΑΘΤΣΕ΢ ΚΑΙ ΘΤΜΑΣΑ: ΕΡΕΤΝΗΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΡΟΠΟΙ ΑΝΣΙΜΕΣΧΠΙ΢Η΢ ΣΗ΢ΘΤΜΑΣΟΠΟΙΗ΢Η΢ ΢ΣΟ ΢ΥΟΛΕΙΟΣΤΠΟΙ ΘΤΜΑΣΟΠΟΙΗ΢Η΢ ζθαινύο Γηαδηθηύνπ – γηα ηελ αζθαιή πινήγεζε ζην Γηαδίθηπν.6) Πξνσζείηαη ε επέθηαζε θαη εθαξκνγή ησλ δξάζεσλ πξόιεςεο θαη αληηκεηώπηζεο ελδνζρνιηθήο βίαοζηα πξνγξάκκαηα πνπ αθνξνύλ ζρνιηθέο κνλάδεο πνπ έρνπλ εληαρζεί ζε Εώλεο ΔθπαηδεπηηθήοΠξνηεξαηόηεηαο.7) Θα ππάξμεη ζπλεξγαζία κε ην «Φακόγειν ηνπ Παηδηνύ», ζην πιαίζην ηνπ Δπξσπατθνύ Πξνγξάκκαηνοελάληηα ηνπ Σρνιηθνύ Δθθνβηζκνύ θαη ζα πξαγκαηνπνηεζεί ηαπηόρξνλε θακπάληα ελεκέξσζεο θαηεπαηζζεηνπνίεζεο ηεο θνηλήο γλώκεο ζε 6 ζπλεξγαδόκελεο ρώξεο.Τν Υπνπξγείν Παηδείαο έρεη, ήδε, ππνγξάςεη πξσηόθνιιν ζπλεξγαζίαο κε ην «Φακόγειν ηνπ Παηδηνύ»,
  14. 14. κε ζηόρν ηελ αλάιεςε θνηλώλ δξάζεσλ γηα ηε δηαζθάιηζε ησλ δηθαησκάησλ ησλ παηδηώλ θαη ηελπξνζηαζία ηνπο από θάζε κνξθή βίαο. Θα ππάξμεη ζπλεξγαζία θαη κε ππνπξγείν Υγείαο, όπνπ ζαππνγξαθεί ζρεηηθό πξσηόθνιιν κε άμνλεο ηελ αγσγή πγείαο, ηε δηαηξνθή θαη ηελ άζιεζε.Τν bullying σο εθδήισζε ηνπνζεηείηαη ζην πιαίζην ηεο ελδνζρνιηθήο βίαο. Σαθώο απνηειεί κνξθήεπηζεηηθήο ζπκπεξηθνξάο, ε νπνία όκσο δηαθνξνπνηείηαη από ηηο ελδνζρνιηθέο ζπγθξνύζεηο. Κη απηόγηαηί ζηνλ εθθνβηζκό ην ζύκα επηιέγεηαη σο ν αλίζρπξνο θαη αδύλακνο αληίπαινο, ε επίζεζε ελαληίνληνπ πξνγξακκαηίδεηαη θαη επαλαιακβάλεηαη ζε ηαθηά ρξνληθά δηαζηήκαηα, κε πξώηηζην ζηόρν ηελαλάδεημε θαη επηβεβαίσζε ηεο ηζρύνο ηνπ ζύηε. Αληίζεηα ζηηο ελδνζρνιηθέο ζπγθξνύζεηο ηαζπγθξνπόκελα κέιε είλαη ηζόηηκα, νη ζπκπινθέο κεηαμύ ηνπο ηπραίεο θαη κεκνλσκέλεο, κε ζηόρνπεξηζζόηεξν έλα "παηρλίδη" θπξηαξρίαο, παξά ηελ ηειηθή εδξαίσζε ηεο ηζρύνο ηεο κηαο ή ηεο άιιεονκάδαο.Οη έξεπλεο γηα ην ζρνιηθό εθθνβηζκό, πνπ μεθίλεζαλ από ηηο Σθαλδηλαβηθέο ρώξεο, επεθηείλνληαη θαη ζεπνιιέο άιιεο ρώξεο ζήκεξα ζηνλ θόζκν θαη είλαη θαηεμνρήλ επηθεληξσκέλεο ζηα παηδηά -ζύκαηα, παξόηηθξίλεηαη ηδηαίηεξα αλαγθαίν λα ππάξμεη εμίζνπ εζηίαζε ζηελ πξνζσπηθόηεηα θαη ηα ραξαθηεξηζηηθά θαηηνπ παηδηνύ -ζύηε.Τα παηδηά -ζύκαηα, βάζεη δηεζλώλ θαη ειιεληθώλ εξεπλεηηθώλ δεδνκέλσλ, εκθαλίδνπλ ρακειήαπηνεθηίκεζε, αδπλακία επίιπζεο πξνβιεκάησλ, θαηαζιηπηηθά ζηνηρεία, ζπλαηζζεκαηηθέο δπζθνιίεο,αίζζεκα κνλαμηάο, ελώ νη ρακειέο ζρνιηθέο επηδόζεηο θαη νη απνπζίεο θαηά ηε θνίηεζε είλαη ζπρλάθαηλόκελα. Τα παηδηά-ζύκαηα εκθαλίδνπλ ζην κέιινλ αδπλακία λα αλαιάβνπλ επζύλεο, λα επηδείμνπλζπλέπεηα ζηνλ θνηλσληθό ηνπο ξόιν, λα ζπλάςνπλ δηαπξνζσπηθέο ζρέζεηο ή λα έρνπλ νκαιή ζεμνπαιηθήδσή.Από ηελ άιιε ηα παηδηά -ζύηεο εκθαλίδνπλ απμεκέλα πνζνζηά κειινληηθήο παξαβαηηθήο ζπκπεξηθνξάο,ρξήζεο νπζηώλ θαη εκπινθήο κε ην λόκν θαη ραξαθηεξίδνληαη από αδπλακία ηήξεζεο θαλόλσλ θαη νξίσλ,δηνγθσκέλε ζπλήζσο απηνεηθόλα, επηζεηηθόηεηα, έληνλν παξνξκεηηζκό, κεησκέλε ηθαλόηεηααπηνειέγρνπ, έιιεηςε αίζζεζεο ηνπ κέηξνπ θαη απόιπηε έιιεηςε ελζπλαίζζεζεο (ηεο δεμηόηεηαο λακπνξνύλ λα κπαίλνπλ ζηε ζέζε ηνπ άιινπ θαη λα ληώζνπλ ηνλ πόλν πνπ ηνπ πξνθαινύλ)Από νκηιία ηνπ θαζεγεηή Χπρνινγίαο Α. ΓηνβαδνιηάΣηαύξνο Π. Κπξηαθίδεο*ΘΤΣΕ΢ ΚΑΙ ΘΤΜΑΣΑ: ΕΡΕΤΝΗΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΡΟΠΟΙ ΑΝΣΙΜΕΣΧΠΙ΢Η΢ ΣΗ΢ΘΤΜΑΣΟΠΟΙΗ΢Η΢ ΢ΣΟ ΢ΥΟΛΕΙΟΣΤΠΟΙ ΘΤΜΑΣΟΠΟΙΗ΢Η΢Ζ ζπκαηνπνίεζε έρεη θαηαγξαθεί κε αξθεηέο κνξθέο θαη πην ζπρλά παξαηεξείηαη σο ζσκαηηθή βία θαησο ιεθηηθή βία κε ζηόρν ηνλ εθθνβηζκό. Δπίζεο, παξαηεξείηαη σο δηάδνζε ςεύηηθσλ θεκώλ θαη σοζπθνθάληεζε. Υπάξρεη, παξόια απηά, θαη εδώ κηα δηαθσλία γηα ην αλ ε θνηλσληθή απνκόλσζε απνηειείκνξθή ζπκαηνπνίεζεο ή όρη. Έξεπλεο έρνπλ δείμεη όηη νη εθπαηδεπηηθνί δελ ζπκθσλνύλ πάληα ζηελθαηεγνξηνπνίεζε ηεο θνηλσληθήο απνκόλσζεο σο κνξθήο ζπκαηνπνίεζεο (Smith, 1997).ΥΑΡΑΚΣΗΡΙ΢ΣΙΚΑ ΣΧΝ ΘΤΣΧΝ
  15. 15. Οη ζύηεο είλαη ζπλήζσο επηζεηηθνί, ζθιεξνί, κε απηνπεπνίζεζε, παξνξκεηηθνί, ρσξίο ελζπλαίζζεζε,ζρεηηθά δεκνθηιείο θαη κε ζρνιηθέο επηδόζεηο θάησ ηνπ κέζνπ όξνπ (Olweus, 1994). Οη Wolke et al.(2000) αλαθέξνπλ όηη νη ζύηεο παξνπζηάδνπλ επίζεο ζεκαληηθά απμεκέλα ζπλνιηθά πξνβιήκαηαζπκπεξηθνξάο, ππεξδξαζηεξηόηεηα θαη πξνβιήκαηα κε ηελ νκάδα ζπλνκειίθσλ. Σε ζρέζε κε ηα γνλετθάηνπο ραξαθηεξηζηηθά, έρεη βξεζεί όηη πξνέξρνληαη από νηθνγέλεηεο πνπ ραξαθηεξίδνληαη γεληθώο απόδπζιεηηνπξγηθνύο κεραληζκνύο, έιιεηςε ζεηηθήο επηθνηλσλίαο θαη ζπλήζσο νη παηέξεο ησλ ζπηώλππήξμαλ θαη νη ίδηνη ζύηεο ζην ζρνιείν (Farrington, 1995). Οη Baldry θαη Farrington (2000) αλαθέξνπλόηη νη ζύηεο είραλ απηαξρηθνύο γνλείο θαη όηη δηαθσλνύζαλ κε ηνπο γνλείο ηνπο, ζε ζρέζε κε ηνποπαξαβαηηθνύο νη νπνίνη είραλ νηθνγέλεηεο κε εληάζεηο θαη πνιύ ιίγν ππνζηεξηθηηθνύο. Τα επξήκαηαεξκελεύνληαη από ηνπο εξεπλεηέο σο εμήο: ε ζπκαηνπνίεζε δηαθνξνπνηείηαη από ηελ παξαβαηηθόηεηα σοέλλνηα, θαη δελ απνηεινύλ νη δύν έλλνηεο εθδειώζεηο ηεο ίδηαο ιαλζάλνπζαο κεηαβιεηήο. Οη ζύηεο,επίζεο, παξνπζηάδνπλ ρακειή απηό-εθηίκεζε, θάηη πνπ παξαηεξείηαη θαη ζηα ζύκαηα, ζε ζρέζε κε παηδηάπνπ δελ εκπιέθνληαη ζε ζπκαηνπνίεζε είηε σο ζύηεο είηε σο ζύκαηα. Ζ θαηεγνξία εθείλε ησλ παηδηώλπνπ εκπιέθνληαη ζηε ζπκαηνπνίεζε θαη σο ζύηεο θαη σο ζύκαηα παξνπζηάδεη ηε ρακειόηεξεαπηνεθηίκεζε (OMoore and Kirkham, 2001).ΥΑΡΑΚΣΗΡΙ΢ΣΙΚΑ ΣΧΝ ΘΤΜΑΣΧΝΟη Kumpulainen et al. (1998) αλαθέξνπλ όηη ηα ζύκαηα παξνπζηάδνπλ πξνβιήκαηα ηόζν εζσηεξηθεπκέλαόζν θαη εμσηεξηθεπκέλα, θαζώο θαη ππεξδξαζηεξηόηεηα. Δπίζεο έρνπλ ραξαθηεξηζζεί σο κνλαρηθά,αλώξηκα παηδηά, κε ειιηπείο δεμηόηεηεο επηθνηλσλίαο θαη επίιπζεο πξνβιεκάησλ, ζηα νπνία δελ αξέζεηην ζρνιείν (Olweus, 1999). Δκθαλίδνληαη λα έρνπλ ιίγνπο θίινπο θαη ρακειή απηό-εθηίκεζε θαζώο θαηαπμεκέλα ζπκπηώκαηα άγρνπο θαη θαηάζιηςεο (Craig, 1998). Οη Schwartz, Dodge θαη Coie (1993)αλαθέξνπλ όηη ηα δεδνκέλα ηεο παξαηήξεζεο δείρλνπλ όηη πηζαλόο παξάγνληαο πξνδηάζεζεο ζηεζπκαηνπνίεζε είλαη ζπγθεθξηκέλνπ ηύπνπ ζπκπεξηθνξέο εθ κέξνπο ησλ παηδηώλ πνπ ζπκαηνπνηνύληαη.Τα παηδηά απηά επηδεηθλύνπλ κε δηεθδηθεηηθνύ ηύπνπ ζπκπεξηθνξά, όπσο γηα παξάδεηγκα, ην λααθνινπζνύλ ηηο νδεγίεο ησλ άιισλ παηδηώλ ζηε δηάξθεηα ηνπ παηρληδηνύ. Παξόκνηνπ ηύπνπ ζπκπεξηθνξάθαζηζηά ηα παηδηά απηά ζηόρνπο ζπκαηνπνίεζεο.Έλα άιιν βαζηθό ραξαθηεξηζηηθό ησλ ζπκάησλ είλαη όηη είλαη ζρεηηθά ζηαζεξή ε ζέζε ηνπο απηή ζηεδηάξθεηα ηνπ ρξόλνπ. Ο Olweus (1997) ζε κηα δηαρξνληθή έξεπλα αλαθέξεη όηη έλαο ζεκαληηθόο αξηζκόοησλ ζπκάησλ δηαηήξεζε ην ξόιν ηνπ απηό θαη κεηά από ηξία ρξόληα. Τα επξήκαηα απηά ζπλεγνξνύλ ζηελάπνςε όηη ε ζπκαηνπνίεζε ζην ζρνιείν κπνξεί λα απνηειέζεη παξάγνληα πξνδηάζεζεο γηα ηε κειινληηθήαλάπηπμε ςπρνινγηθώλ θαη θνηλσληθώλ δπζθνιηώλ (Griffin and Gross, 2004). Οη Schwartz, Dodge, Pettitθαη Bates (1997) αλαθέξνπλ όηη ε νκάδα ησλ παηδηώλ πνπ ηαμηλνκήζεθε σο επηζεηηθά ζύκαηα έρεη βηώζεηπεξηζζόηεξν ηηκσξεηηθή, ερζξηθή θαη θαθή κεηαρείξηζε ζηελ νηθνγέλεηα ζε ζρέζε κε ηνπο ππόινηπνποζπκκαζεηέο ηνπο.ΣΟΠΟ΢ ΚΑΙ ΦΤΥΟΚΟΙΝΧΝΙΚΕ΢ ΕΠΙΠΣΧ΢ΕΙ΢ ΣΗ΢ ΘΤΜΑΣΟΠΟΙΗ΢Η΢Τα πεξηζζόηεξα πεξηζηαηηθά ζπκαηνπνίεζεο ζπκβαίλνπλ ζε δεκόζηνπο ρώξνπο, όπσο ε απιή ηνπζρνιείνπ, ε ηάμε ή νη δηάδξνκνη. Απηό θάλεη ηνλ πεξηνξηζκό ηνπ θαηλνκέλνπ επθνιόηεξν θαζώο κπνξείλα ππάξρεη έλαο βαζκόο επίβιεςεο (Smith, 2000)Ζ ζπκαηνπνίεζε έρεη θαλεί όηη ζπζρεηίδεηαη κε ρακειή απηό-εθηίκεζε, επηπηώζεηο ζηε ζσκαηηθή πγεία,π.ρ. ζπρλνί πνλνθέθαινη θαη πόλνη ζηελ θνηιηά, ζρνιηθή θνβία, ζπρλέο απνπζίεο από ην ζρνιείν, έιιεηςε
  16. 16. απηνζπγθέληξσζεο, άγρνο θαη δηαηαξαρέο ύπλνπ. Υπάξρνπλ ελδείμεηο γηα ζπζρέηηζε κε καθξνπξόζεζκαζπκπηώκαηα θαηάζιηςεο (Smith, 1997). Δπίζεο, έρεη βξεζεί όηη ηα ζύκαηα έρνπλ απμεκέλν θόβναξλεηηθήο αμηνιόγεζεο, παξνπζηάδνπλ ζπκπηώκαηα θνηλσληθήο θνβίαο γεληθώο, θαη ζε θαηλνύξγηαπεξηβάιινληα θαη αίζζεκα κνλαρηθόηεηαο (Storch and Masia-Warner, 2004). Τέινο, ππάξρνπλ ελδείμεηοόηη ηα άηνκα πνπ ζην ζρνιείν ζπκαηνπνηήζεθαλ παξνπζηάδνπλ απμεκέλα ςπρνινγηθά ζπκπηώκαηα θαηγεληθόηεξα πξνβιήκαηα ζηελ πξνζαξκνγή ζηελ ελήιηθε δσή (Wolke et al. 2000).Οη επηπηώζεηο απηήο ηεο ζπκπεξηθνξάο ζηνπο απνδέθηεο ηεο ζε αθξαίεο πεξηπηώζεηο έρνπλ ζπζρεηηζηείκε απόπεηξεο απηνθηνλίαο ή θαη απηνθηνλία, ζύκθσλα κε έξεπλεο ζε καζεηηθνύο πιεζπζκνύο ηεοΗαπσλίαο (Smith, 2000).ΘΕΧΡΗΣΙΚΕ΢ ΕΡΜΗΝΕΙΕ΢Ο θαύινο θύθινο ηεο εζσζηξέθεηαο θαη ηεο ζπκαηνπνίεζεο. Οη Dill et al. (2004) πξνηείλνπλ όηη εθνηλσληθή απνκόλσζε θαη ε ληξνπαιόηεηα νδεγνύλ ζε ζπκαηνπνίεζε θαη ε ζπκαηνπνίεζε απηή νδεγείζηε βίσζε αξλεηηθώλ ζπλαηζζεκαηηθώλ εκπεηξηώλ. Οη αξλεηηθέο απηέο ζπλαηζζεκαηηθέο εκπεηξίεοεληζρύνπλ πεξηζζόηεξν ηελ θνηλσληθή απνκόλσζε ησλ ζπκάησλ νδεγώληαο ζε ζπλέρηζε ηεοζπκαηνπνίεζεο. Έηζη ππάξρεη έλαο θαύινο θύθινο πνπ εληζρύεη ηε ζπκαηνπνίεζε.Παξνπζηάδνπλ νη ζύηεο έιιεηςε θνηλσληθν-γλσζηηθώλ ηθαλνηήησλ ή ρεηξίδνληαη κε δεμηνηερλία ηνθνηλσληθό ηνπο πεξηβάιινλ; Σε αηνκηθό επίπεδν, έρεη πξνηαζεί όηη νη ζύηεο είλαη ζπλήζσο άηνκα πνπ δελέρνπλ αλεπηπγκέλεο θνηλσληθν-γλσζηηθέο ηθαλόηεηεο θαη, θπξίσο, απηέο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηεδηαδηθαζία ηεο εξκελείαο ησλ θνηλσληθώλ γεγνλόησλ θαη ηεο αληίζηνηρεο απόθξηζεο ζε απηά, όηη είλαηάηνκα κε απμεκέλε ζσκαηηθή δηάπιαζε αιιά λνεηηθά απιντθά ή θαη αλεπαξθή. Ζ εξκελεία απηή έρεηπξνηαζεί επεξεαζκέλε θπξίσο από ζεκαληηθή έξεπλα πνπ έρεη κειεηήζεη ηελ εθδήισζε ηεοεπηζεηηθόηεηαο ζηελ παηδηθή ειηθία πξνηείλνληαο σο αηηία ηε ιαλζαζκέλε θνηλσληθή απόδνζε. Γηαπαξάδεηγκα, έρεη βξεζεί όηη ηα επηζεηηθά παηδηά, θαη όρη ηα κε επηζεηηθά, ηείλνπλ λα απνδίδνπλ κηα αζαθήπξόθιεζε ελαληίνλ ηνπο ζε ερζξηθή πξόζεζε παξά ζε θάπνηα ηπραία ζπκπεξηθνξά ησλ ζπλνκειίθσλ(Dodge and Frame, 1982). Γεληθά ην κνληέιν ηεο έιιεηςεο θνηλσληθώλ δεμηνηήησλ ππνζηεξίδεη όηη εεπηζεηηθή ζπκπεξηθνξά πεξηιακβάλεη κία ή πεξηζζόηεξεο ειιείςεηο ζηελ επεμεξγαζία ηεο θνηλσληθήοπιεξνθνξίαο (Smorti and Ciucci, 2000).΋ζνλ αθνξά ηελ άπνςε απηή, πνπ εκπεηξηθά θαίλεηαη λα ηζρύεη γηα ηελ εξκελεία ηεο επηζεηηθήοζπκπεξηθνξάο ζηελ παηδηθή ειηθία, έρεη ακθηζβεηεζεί ε ηζρύο ηεο γηα ηνπο ζύηεο. Οη Smorti θαη Ciucci(2000) πξνηείλνπλ ελαιιαθηηθά όηη, ελώ ην κνληέιν ηεο έιιεηςεο θνηλσληθώλ δεμηνηήησλ ππνζέηεη κηαέιιεηςε ζε θάπνηεο ηθαλόηεηεο ζηελ επεμεξγαζία ησλ θνηλσληθώλ ζπκβάλησλ, απηό πνπ δηαθνξνπνηείηνπο ζύηεο από ηα ζύκαηα δελ είλαη θάπνηα αδπλακία, αιιά ν δηαθνξεηηθόο ηξόπνο ζηελ εξκελεία ηεοθνηλσληθήο πξαγκαηηθόηεηαο. Οη Smorti θαη Ciucci (2000) αλαθέξνπλ σο παξάδεηγκα ην γεγνλόο όηη νηζύηεο είλαη πηζαλό λα εξκελεύνπλ ηελ πξαγκαηηθόηεηα κε γλώκνλα όηη ν καζεηήο κπνξεί λα ειέγμεη ηελπεξίζηαζε, ελώ ηα ζύκαηα κε γλώκνλα όηη ν καζεηήο ειέγρεηαη από άιινπο. Έηζη, θαζώο δελ ππάξρεηζσζηή ή ιάζνο εξκελεία ηεο πξαγκαηηθόηεηαο, ηόζν νη ζύηεο όζν θαη ηα ζύκαηα κπνξνύλ λα έρνπλδηαθνξεηηθνύο ηξόπνπο εξκελείαο ησλ δηαθόξσλ πεξηζηάζεσλ, έρνληαο θαη νη δύν ηελ ηθαλόηεηα λαεξκελεύζνπλ ηελ πξαγκαηηθόηεηα κε βάζε ηηο πξνζσπηθέο ηνπο εκπεηξίεο (Smorti and Ciucci, 2000, ζ.35-36). Τα απνηειέζκαηα ηεο έξεπλαο έρνπλ δείμεη όηη ηα ζύκαηα θαηαζθεπάδνπλ έλα ζρήκα ζρέζεσλόπνπ ηα άηνκα εηεξνθαζνξίδνληαη.
  17. 17. Σε αληίζεζε, νη ζύηεο εξκελεύνπλ ηελ πξαγκαηηθόηεηα κε έλαλ ηξόπν πνπ πεξηιακβάλεη ειεύζεξεβνύιεζε. Δλδηαθέξνλ παξνπζηάδεη ην εύξεκα όηη δελ απνδίδνπλ ερζξηθή πξόζεζε ζηηο πξάμεηο ησλπξσηαγσληζηώλ, όπσο ηα επηζεηηθά παηδηά, αλ θαη αλαδεηνύλ αηηίεο ησλ ζπκπεξηθνξώλ. Δπίζεο, θαίλεηαηόηη εξκελεύνπλ ηελ πξαγκαηηθόηεηα κε αλαθνξέο ζε λνεηηθέο ζηξαηεγηθέο θαη λνεηηθέο θαηαζηάζεηο,θάηη πνπ έξρεηαη ζε αληίζεζε κε ην κνληέιν ηεο έιιεηςεο θνηλσληθώλ δεμηνηήησλ. Τα απνηειέζκαηαδείρλνπλ αθξηβώο ην αληίζεην, δειαδή όηη νη ζύηεο επεμεξγάδνληαη ηηο θνηλσληθέο πιεξνθνξίεο ζηε βάζελνεηηθώλ θαηαζηάζεσλ, θάηη πνπ πηζαλώο ηνπο δίλεη «εξγαιεία» λα ρεηξηζηνύλ ηηο θνηλσληθέοθαηαζηάζεηο, λα δξάζνπλ απνηειεζκαηηθά ζηηο θνηλσληθέο ζρέζεηο θαη λα δηαδξακαηίζνπλ έλαλελεξγεηηθό ξόιν ζηελ νκάδα (Smorti and Ciucci, 2000, ζ. 4).Παξόκνηα απνηειέζκαηα καο δίλεη ε έξεπλα ησλ Sutton, Smith θαη Swettenham (1999). Παξαηεξνύλ όηηε ζπκαηνπνίεζε ζπλεπάγεηαη θάπνην βαζκό θπξηαξρίαο πάλσ ζην ζύκα θαη όηη ε θπξηαξρία ζπρλάζρεηίδεηαη κε θνηλσληθέο δεμηόηεηεο θαη ην ρεηξηζκό ησλ απόςεσλ ηεο νκάδαο ζπλνκειίθσλ. Έηζη,γλσξίδνληαο θάπνηνο ηηο εζσηεξηθέο λνεηηθέο θαηαζηάζεηο ησλ γύξσ ηνπ, ζε ζπλδπαζκό κε ηεληθαλόηεηα λα κπνξεί λα ρεηξίδεηαη ηηο αληηιήςεηο θαη ηηο απόςεηο απηέο, θαίλεηαη λα απνηειεί θξίζηκνζηνηρείν γηα ην ζύηε ζηελ αλάπηπμε θαη ηε δηαηήξεζε ησλ ζρέζεσλ κέζα ζηελ νκάδα (Sutton, Smith andSwettenham, 1999). Τα απνηειέζκαηα ηεο έξεπλαο έδεημαλ όηη νη ζύηεο πξαγκαηηθά δηαζέηνπλαλεπηπγκέλεο δεμηόηεηεο πνπ απνξξένπλ από ηε «ζεσξία ηνπ λνπ», δειαδή ηελ ηθαλόηεηα λα απνδίδνπλεζσηεξηθέο λνεηηθέο θαηαζηάζεηο κε ζηόρν ηελ εξκελεία θαη πξόβιεςε ηεο ζπκπεξηθνξάο. Ζ ίδηα έξεπλαέδεημε άιιν έλα κάιινλ απξόβιεπην εύξεκα. Οη ζύηεο έδεημαλ επίζεο ηε δπλαηόηεηα γηα κεγαιύηεξεθαηαλόεζε ησλ ζπλαηζζεκαηηθώλ θαηαζηάζεσλ ζε ζρέζε κε ηνπο ζπλνκειίθνπο ηνπο. Τν γεγνλόο όηη νηζύηεο κπνξνύλ λα θαηαλνήζνπλ θαιύηεξα ηόζν γλσζηηθά όζν θαη ζπλαηζζεκαηηθά εζσηεξηθά θαηλόκελαζηνπο άιινπο εξκελεύεηαη σο ηθαλόηεηα λα αζθήζνπλ θαη πεξηζζόηεξν απνηειεζκαηηθά ηεζπκαηνπνίεζε ζηνπο ζπκκαζεηέο ηνπο, θαζώο κπνξνύλ λα γλσξίδνπλ πνην είδνο «πεηξάγκαηνο» ή πνηα«παξαηζνύθιηα» είλαη πην επώδπλα γηα ηα ζύκαηα. Σύκθσλα κε ηνπο ζπγγξαθείο, ε δηεξεύλεζεπαξόκνησλ εξσηεκάησλ ζε κηα δηά βίνπ ζεώξεζε ηνπ θαηλνκέλνπ ηεο ζπκαηνπνίεζεο παξνπζηάδεηελδηαθέξνλ θαζώο παξόκνηαο κνξθήο ζπκπεξηθνξέο έρνπλ θαηαγξαθεί θαη ζε άιια πεξηβάιινληα, γηαπαξάδεηγκα ζηνλ εξγαζηαθό ρώξν (Kiriakidis and Kavoura, 2005).ΥΑΡΑΚΣΗΡΙ΢ΣΙΚΑ ΠΡΟ΢ΧΠΙΚΟΣΗΣΑ΢ ΣΧΝ ΘΤΣΧΝΤα απνηειέζκαηα απηά νδήγεζαλ ηνπο Sutton θαη Keogh (2000) ζηε δηεξεύλεζε ησλ ραξαθηεξηζηηθώληεο πξνζσπηθόηεηαο ησλ ζπηώλ. Βξέζεθε όηη νη ζύηεο έρνπλ πςειόηεξεο επηδόζεηο ζηε κέηξεζε ηεοεζειεκέλεο έιιεηςεο ή ηεο απόθξπςεο ηεο ζρνιηθήο πξνζπάζεηαο. Ο ζηόρνο είλαη ν ρεηξηζκόο ησλαληηιήςεσλ ησλ ζπκκαζεηώλ ηνπο ζε ζρέζε κε ηνλ εαπηό ηνπο κέζα από επηιεγκέλεο κνξθέοαπηνπαξνπζίαζεο ζην ρώξν ηεο ζρνιηθήο ηάμεο. Ζ ζηξαηεγηθή απηή νξίδεηαη σο καθηαβειηθνύ ηύπνπθαζώο ζηόρν έρεη ην ρεηξηζκό ησλ εληππώζεσλ θαη θαίλεηαη όηη ζπρλά νδεγεί ζε πνιύ πςειήδεκνηηθόηεηα εθείλα ηα παηδηά πνπ ηελ επηιέγνπλ. Έηζη, νη ζύηεο είλαη πηζαλό λα είλαη πξνζεθηηθνίθνηλσληθνί αληαγσληζηέο θαη όρη αλεπαξθείο, όπσο είλαη ην ζπλεζηζκέλν ηνπο ζηεξεόηππν. Οη εξεπλεηέοππνζηεξίδνπλ όηη ε ζπκαηνπνίεζε θαη νη ζεηηθέο ζηάζεηο ζηε ζπκαηνπνίεζε είλαη έλα ηκήκα κηαοκαθηαβειηθνύ ηύπνπ, θνηλσληθά αληαγσληζηηθήο ζηάζεο απέλαληη ζηε ζρνιηθή δσή, ηε ζρνιηθή επηηπρίαθαη ηηο δηαπξνζσπηθέο ζρέζεηο (Sutton θαη Keogh, 2000, ζ. 454). Παξόκνηα απνηειέζκαηα αλαθέξνληαηαπό ηελ Andreou (2000), όηη δειαδή νη ζύηεο ρξεζηκνπνηνύλ ηηο θνηλσληθέο ηνπο δεμηόηεηεο γηα ηελεπίηεπμε πξνζσπηθώλ ζηόρσλ αιιά κε αληηθνηλσληθά κέζα.Δπηινγή από ζπλνκειίθνπο. Τν πεξηζζόηεξν δηαδεδνκέλν κέζν απηήο ηεο κνξθήο είλαη ην Peer
  18. 18. Nomination Instrument (Crick and Grotpeter, 1995). Απνηειείηαη από 19 εξσηήκαηα πνπ παξέρνπλπιεξνθνξίεο ζε 4 ηύπνπο θνηλσληθήο ζπκπεξηθνξάο. Ζ θιίκαθα δεηά από ηα παηδηά λα επηιέμνπλ έσοηξεηο ζπκκαζεηέο ηνπο από κία ιίζηα ζπλνκειίθσλ πνπ ηαηξηάδνπλ πεξηζζόηεξν κε δηάθνξεο πεξηγξαθέο.Αλαθνξέο εθπαηδεπηηθώλ. Μία θιίκαθα πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζπρλά είλαη ην Aggressive Behaviour-Teacher Checklist (Dodge and Coie, 1987). Ζ θιίκαθα απνηειείηαη από έμη εξσηήκαηα πνπ δίλνπλ ηεδπλαηόηεηα ζηνπο εθπαηδεπηηθνύο λα αμηνινγήζνπλ πόζν ζπρλά έλα παηδί εθδειώλεη δηάθνξεο κνξθέοεπηζεηηθήο ζπκπεξηθνξάο. Τν ραξαθηεξηζηηθό κε ηελ θιίκαθα απηή είλαη όηη δελ κεηξάεη αθξηβώο ηελεθδήισζε ζπκαηνπνίεζεο, αιιά κπνξεί λα δώζεη κηα εηθόλα γηα ηε γεληθόηεξε εθδήισζε επηζεηηθήοζπκπεξηθνξάο ζην ζρνιηθό πεξηβάιινλ.Τέινο, πξέπεη λα επηζεκάλνπκε όηη είλαη πνιύ ιίγεο νη έξεπλεο πνπ έρνπλ ρξεζηκνπνηήζεη ηελπαξαηήξεζε σο κέζν ζπιινγήο πιεξνθνξηώλ γηα ηε ζπκαηνπνίεζε ζην ζρνιείν.Παξέκβαζε. Σύκθσλα κε ηνλ Smith (2000) έρνπλ ππάξμεη θάπνηεο παξεκβάζεηο ζηα ζρνιηθάπεξηβάιινληα κε ζηόρν ηε κείσζε ηεο ζπκαηνπνίεζεο. Παξαδείγκαηα απνηεινύλ ε παξέκβαζε ζηνBergen ηεο Ννξβεγίαο από ηνλ Olweus ην 1983 όπνπ παξαηεξήζεθε ζεκαληηθή κείσζε ηεοζπκαηνπνίεζεο θαηά 50%. Άιιε παξέκβαζε είλαη απηή ζην Sheffield ζε 23 ζρνιεία, ζην Wolverhamptonζε 15 ζρνιεία αιιά θαη ζε ππνβαζκηζκέλεο πεξηνρέο ζην Λνλδίλν θαη ην Liverpool ζηε Μ. Βξεηαλία. Σεαληίζεζε κε ηελ πξώηε παξέκβαζε ζηε Ννξβεγία, νη ππόινηπεο παξεκβάζεηο ζεκείσζαλ κείσζε ηεοζπκαηνπνίεζεο ηεο ηάμεο ηνπ 15-20%. Ο Smith (2000) αλαθέξεη όηη ζηα ζρνιεία ηνπ Bergen ππήξμεζπλερήο παξνρή επηπιένλ ππνζηήξημεο ηεο παξέκβαζεο από ηα κέιε ηεο εξεπλεηηθήο νκάδαο. Τέινο, νηStevens, De Bourdeaudhuij and Van Oost (2000), ζηελ αμηνιόγεζε κηαο παξέκβαζεο ζε ζρνιηθέοκνλάδεο παξόκνηα κε απηήλ ζην Bergen από ηνλ Olweus, θαηέιεμαλ ζην ζπκπέξαζκα όηη, ελώ ζηελπξσηνβάζκηα εθπαίδεπζε ππήξμε κηα κείσζε ηεο ζπκαηνπνίεζεο, ζηε δεπηεξνβάζκηα εθπαίδεπζε δεζπλέβε ην ίδην. Οη παξεκβάζεηο απηέο δελ κπνξνύλ αθόκα λα αμηνινγεζνύλ ζπλνιηθά, αιιά θαίλεηαη όηηνδεγνύλ ζηελ επαηζζεηνπνίεζε ησλ εκπιεθνκέλσλ θνξέσλ ζε ζρέζε κε ηε ζπκαηνπνίεζε (Κπξηαθίδεο,2007).PowerPoint Presentation: Bullying Σηα ζρνιεία καο 3o Πεηξακαηηθό Γπκλάζην ΝίθαηαοΣη είλαη Bullying?:Σσκαηηθόο ή ςπρνινγηθόο εθθνβηζκόο πνπ ζπκβαίλεη θαη επαλάιεςε κε ηελ πάξνδν ηνπ ρξόλνπ Οεθθνβηζκόο κπνξεί λα είλαη εκθαλήο (π.ρ., ηα πεηξάγκαηα, ην ρηύπεκα, ή θινπή ) ηα αγόξηα είλαη πηνζπρλά εκθαλείο ληαήδεο Ο εθθνβηζκόο κπνξεί λα είλαη ζπγθεθαιπκκέλνο (δειαδή, δηάδνζε θεκώλ ήαπνθιεηζκόο)? Τα θνξίηζηα είλαη πην ζπρλά ζπγθαιπκκέλνη "ληαήδεο"πνηνη είλαη Bullies?: Τα παηδηά πνπ θέξνληαη σο ληαήδεο ζπλήζσο επηδεηθλύνπλ έληνλν αίζζεκααπηνεθηίκεζεο Τνπο αξέζεη λα αηζζάλνληαη ηζρπξά θαη όηη έρνπλ πάληα ηνλ έιεγρν παξνπζηάδνπλζηνηρεία πξνβιεκαηηθήο αληηθνηλσληθήο θαη ζπρλά παξαβαηηθήο ζπκπεξηθνξάο θαη ζπλήζσο αληηπαζνύλην ζρνιείν, θαπλίδνπλ ή θάλνπλ ρξήζε αιθνόι.Πνηνη είλαη Bullies?Οη ληαήδεο ζπρλά πξνέξρνληαη από νηθνγέλεηεο πνπ ρξεζηκνπνηνύλ ηε ζσκαηηθή ηηκσξία ζηελ πεηζαξρίαΟη θξνληηζηέο ησλ ληαήδσλ ζπλήζσο είλαη ακέηνρνη θαη ηνπο ιείπεη ζαιπσξή Τα παηδηά πνπ είλαηληαήδεο είλαη ζπρλά πξνθιεηηθά πξνο κνξθέο εμνπζίαο θαη είλαη ηθαλά λα ζπάζνπλ ηνπο θαλόλεο
  19. 19. Πνηνί είλαη ηα ζύκαηα ηνπ εθθνβηζκνύ?:Τα παηδηά πνπ είλαη ζύκα εθθνβηζκνύ είλαη ζπρλά αλαζθαιείο, θνηλσληθά απνκνλσκέλα, αλήζπρα, θαηέρνπλ ρακειή απηνεθηίκεζε Δίλαη απίζαλν λα ππεξαζπηζηνύλ ηνπο εαπηνύο ηνπο ή λα πξνβνύλ ζεαληίπνηλα Τείλνπλ λα είλαη πην αδύλακα από ηνπο ζπλνκειίθνπο ηνποΠνηνη είλαη ηα ζύκαηα ηνπ εθθνβηζκνύ? :Οη γνλείο ησλ παηδηώλ πνπ πέθηνπλ ζύκαηα εθθνβηζκνύ ζπρλά είλαη ππεξπξνζηαηεπηηθνί ή βαζαλίδνληαηκε ηα παηδηά ηνπο Τα παηδηά πνπ είλαη ζύκα εθθνβηζκνύ αληηιακβάλνληαη ηελ παξέκβαζε ηνπ γνλέα ή ηνy θαζεγεηή ζαλ αλαπνηειεζκαηηθή θαη είλαη απίζαλν λα αλαθέξνπλ ην πξόβιεκαΣππηθέο αληηδξάζεηο ελειίθσλ ζηνλ εθθνβηζκό:Τππηθέο αληηδξάζεηο ελειίθσλ ζηνλ εθθνβηζκό ΟΣρνιηθόο εθθνβηζκόο ζπρλά ζεσξείηαη σο κηα αθίλδπλε ηεξνηειεζηία ηεο κεηάβαζεο πνπ όια ηα παηδηάζα βηώζνπλ Δθηόο αλ ν εθθνβηζκόο ελδέρεηαη λα νδεγήζεη ζε ζσκαηηθέο βιάβεο, πνιινί ελήιηθεοπηζηεύνπλ όηη είλαη θαιύηεξα λα αθεζεί λα επηιπζεί από ηα παηδηά θαη ηνπο ζπλνκειίθνπο ηνποΜαθξνρξόληα απνηειέζκαηα ηνπ εθθνβηζκνύ: Μαθξνρξόληα απνηειέζκαηα ηνπ εθθνβηζκνύ Τα παηδηάπνπ είλαη ληαήδεο ελδέρεηαη λα έρνπλ λνκηθά ή πνηληθά πξνβιήκαηα σο ελήιηθεο Τα παηδηά κπνξνύλ λακεηαθέξνπλ ηηο ζπκπεξηθνξέο εθθνβηζκνύ θαη λα βηώζνπλ δπζθνιίεο θαηά ηελ ελειηθίσζε ζηεδηακόξθσζε θαη δηαηήξεζε ζρέζεσλΜαθξνρξόληα απνηειέζκαηα ηεο ζπκαηνπνίεζεο : Μαθξνρξόληα απνηειέζκαηα ηεο ζπκαηνπνίεζεοΤα παηδηά πνπ πέθηνπλ ζύκαηα εθθνβηζκνύ ζπρλά αληηκεησπίδνπλ ρακειή απηνεθηίκεζε θαη θαηάζιηςεαθόκα θαη ζηελ ελήιηθε δσή Τα παηδηά πνπ είλαη ζύκαηα εθθνβηζκνύ ζεσξνύλ ην ζρνιείν σο έλααλαζθαιέο έδαθνο θαη είλαη πηζαλό λα ράζνπλ πεξηζζόηεξεο εκέξεο ηνπ ζρνιείνπ από ηνποζπλνκειίθνπο ηνπο, κε απνηέιεζκα ε εθπαίδεπζε ηνπο λα επεξεάδεηαη αξλεηηθάΑληηκεησπίδνληαο ην πξόβιεκα ηνπ εθθνβηζκνύ: Αληηκεησπίδνληαο ην πξόβιεκα ηνπ εθθνβηζκνύΑλαπηύμηε κηα ζρνιηθή πνιηηηθή επξείαο απνδνρήο γηα ηνλ εθθνβηζκό γηα λα: απμεζεί εεπαηζζεηνπνίεζε ησλ εθπαηδεπηηθώλ θαη ησλ πξνεδξείσλ δεκηνπξγεζεί έλα πιαίζην γηα ηελαληηκεηώπηζε ηνπ εθθνβηζκνύ βειηησζεί ην ζπλνιηθό ζρνιηθό πεξηβάιινλ εμαζθαιίζεη όηη ζπληειείηαηαιιαγή ζηελ ηάμε λα ελδπλακώζεη ηνπο καζεηέο κέζσ πξνγξακκάησλ όπσο παξνρήο ζπκβνπιώλ απόςπρνιόγνπο, ε ζσζηήο δηακεζνιάβεζεο, ή επίιπζεο ησλ ζπγθξνύζεσλΠώο κπνξνύκε λα βνεζήζνπκε ζα γνλείο ή εθπαηδεπηηθνί;Δλεκεξώλνπκε, ηνπο δξάζηεο, ηα ζύκαηα, ηνπο κάξηπξεο. Γηα λα απνθεπρζνύλ θαηαζηξνθηθέο ζπλέπεηεογηα ηε κεηέπεηηα δσή ηνπο ζα πξέπεη λα κελ είλαη παζεηηθνί δέθηεο ή επηζεηηθνί αιιά λα βνεζεζνύλ λααληηκεησπίζνπλ ην πξόβιεκα θαη νη κάξηπξεο λα κε θνβνύληαη λα απνθαιύςνπλ ηελ αιήζεηα Να γίλνπκεπαξαδείγκαηα νη ίδηνη γηα ηα παηδηά καο ηόζν ζην ζπίηη όζν θαη γεληθόηεξα. Να ζπκβνπιεύζνπκε ηαπαηδηά λα είλαη ζε επαγξύπλεζε θαη λα έρνπλ απηνπεπνίζεζε.Από ηελ πιεπξά ησλ θαζεγεηώλ θαη ησλ γνληώλ: ΋ινη έρνπλ ην δηθαίσκα ζηε δηαθνξεηηθόηεηα, ζηελπξνζσπηθή ειεπζεξία θαη δελ είλαη ππνρξεσκέλνη λα πθίζηαληαη ηελ απνκόλσζε, ηνλ εμεπηειηζκό, ηεβία θαη ηελ ππνηίκεζε από ηνπο άιινπο. ΋πνηνο ην πηζηέςεη απηό γηα ηνλ εαπηό ηνπ κπνξεί λα πείζεη θαηηνπο άιινπο. Εεηείζηε από ηα παηδηά ζαο λα δηεπξύλνπλ ηνλ θύθιν ησλ θίισλ ηνπο θαη λα πξνζέρνπλ νέλαο ηνλ άιιν Να απνθεύγνπλ ρώξνπο πηζαλήο επίζεζεο.
  20. 20. Από ηελ πιεπξά ησλ θαζεγεηώλ θαη ησλ γνληώλ: Πξέπεη λα κάζνπκε ηα παηδηά καο Να κπνξνύλ λαππεξαζπηζηνύλ ηνλ εαπηό ηνπο. Να ζπλεηδεηνπνηήζνπλ όηη πξέπεη λα δεηνύλ βνήζεηα όηαλ ηερξεηάδνληαη. Οη δξάζηεο δελ επηζπκνύλ λα ππάξρνπλ καξηπξίεο. Αλ ππνζηεί θάπνην παηδί παξελόριεζε λαθαηαγξάςεη ακέζσο ην πεξηζηαηηθό θαη λα ην αλαθέξεη ζην δάζθαιν αθόκε θαη ζε θάπνην γηαηξό. Ναρξεζηκνπνηνύλ θαηάιιειν ιεμηιόγην. Τν λα αγλννύλ ηνπο άιινπο δελ είλαη πάληα ε θαιύηεξε ζπκβνπιήΣη λα πξνζέρεηε: Γηάδνζε θαθνεζώλ θαη ςεπδώλ θεκώλ Δθβηαζηηθά ηειεθσλήκαηα, ή ηειεθσλήκαηαζε αθαηάιιειεο ώξεο ρσξίο απάληεζε Καη ηέινο ειεθηξνληθό bullying κέζσ θηλεηνύ ηειεθώλνπ ή ηνπδηαδηθηύνπ Τν ηειεπηαίν απνηειεί λεόηεξε κνξθή θαη είλαη γλσζηό σο cyberbullying . Πξόζθαηαθπθινθόξεζε κάιηζηα θαη ζρεηηθό παηρλίδη γηα βίληεν.«Απνδεδεηγκέλα, ηα παηδηά ηα νπνία βηώλνπλ βία, αλαπαξάγνπλ βία», ηνλίδεη ζην tvxs.gr ν αλαπι.θαζεγεηήο Παηδνςπρηαηξηθήο ηεο Ηαηξηθήο Σρνιήο ζην Παλεπηζηήκην Αζελώλ Γηάλλεο Τζηάληεο, ννπνίνο αλαθέξεηαη ζε κηα ζεηξά από πνιινύο παξάγνληεο νη νπνίνη ζπληεινύλ ζηελ επηζεηηθόηεηαπαηδηώλ θαη εθήβσλ, όπσο νη νηθνλνκηθέο θαη ελ γέλεη θνηλσληθέο ζπλζήθεο, ε πξνβνιή βίαο από ηαΜΜΔ ή νη δηαηαξαγκέλεο ελδννηθνγελεηαθέο ζρέζεηο.Τν 2010 ζε ζύγθξηζε κε ην 2002, δηαπηζηώλεηαη ζεκαληηθή αύμεζε ζην πνζνζηό ησλ εθήβσλ πνπαλαθέξνπλ όηη έρνπλ ππάξμεη ζύηεο εθθνβηζκνύ (15,8% θαη 9,1%, αληίζηνηρα) ελώ ην πνζνζηό καζεηώλπνπ έρνπλ ππάξμεη ζύκαηα εθθνβηζκνύ κέλεη ακεηάβιεην.Δξεπλεηηθό Παλεπηζηεκηαθό Ηλζηηηνύην Χπρηθήο ΥγηεηλήοΟη καζεηέο-ζύηεο εθθνβηζκνύ θαη ιηγόηεξν ηα ζύκαηα αλαθέξνπλ ζε πςειόηεξν πνζνζηό ζπγθξηηηθά κεηνπο ππόινηπνπο καζεηέο όηη δελ ηνπο αξέζεη ην ζρνιείν. Δπίζεο, νη ζύηεο αλαθέξνπλ όηη απνπζηάδνπλζπρλά από απηό θαη ηα ζύκαηα όηη δελ έρνπλ θαιέο ζρέζεηο κε ηνπο ζπκκαζεηέο ηνπο.Δξεπλεηηθό Παλεπηζηεκηαθό Ηλζηηηνύην Χπρηθήο Υγηεηλήο(Έξεπλα HBSC/WHO)Σε ζπλεξγαζία κε ην ππνπξγείν Παηδείαο, ε ΔΧΥΠΔ πξνσζεί ηε δεκηνπξγία θηλεηήο κνλάδαοπαξέκβαζεο ζηα ζρνιεία, ε νπνία ζα παξέρεη επί ηόπνπ ππνζηήξημε, όπσο θαη άιιεο δξάζεηο γηα ηελπξόιεςε θαη ηελ αληηκεηώπηζε θξνπζκάησλ bullying (ελεκέξσζε εθπαηδεπηηθώλ, δηαδηθηπαθέοθνηλόηεηεο ππνζηήξημεο θ.ά.)Τόζν νη καζεηέο-ζύηεο εθθνβηζκνύ όζν θαη νη καζεηέο-ζύκαηα εκθαλίδνπλ ζπκπηώκαηα ςπρνινγηθώλδηαηαξαρώλ ζε πςειόηεξν πνζνζηό από ηνπο ππόινηπνπο εθήβνπο.Δξεπλεηηθό Παλεπηζηεκηαθό Ηλζηηηνύην Χπρηθήο ΥγηεηλήοΖ 6ε Μαξηίνπ θαζηεξώζεθε σο Ζκέξα θαηά ηεο Σρνιηθήο Βίαο θαη ζηα ζρνιεία εζηάιε ζρεηηθήεγθύθιηνο κε πξνηεηλόκελεο δξάζεηο θαη εθδειώζεηο νη νπνίεο κπνξνύλ λα πξαγκαηνπνηεζνύλ κεπξσηνβνπιία ησλ εθπαηδεπηηθώλ.Η βία ζηα ζρνιεία κεγαιώλεηΤσλ Κσλζηαληηλαο Γαξλειε, Μαξηαο Παπαδεκεηξηνπ, Αξεηεο Νηαξαδεκνπ

×