Presentatie ard sprinkhuizen in holland heemskerk 101111

1,112 views

Published on

Op 10 november kwamen beleidsmedewerkers en maatschappelijke organisaties uit de gemeenten Heemskerk, Beverwijk, Velsen, Uitgeest, Castricum en Bergen bij elkaar om van gedachten te wisselen over samenwerking tussen zorg en welzijn én tussen formele en informele verbanden. Zo’n 50 deelnemers lieten zich inspireren door voorbeelden van elders maar brachten ook hun eigen kennis en ervaring in. Deze bijeenkomst was een initiatief van gemeente Heemskerk, Socius en Welschap ondersteund door het Kenniscentrum Wmo en Wonen. Wethouder Cees Beentjes van Heemskerk opende de bijeenkomst. Ard Sprinkhuizen (associate lector maatschappelijk Werk, lectoraat maatschappelijk Werk Hogeschool INholland/ senior onderzoeker Movisie) verzorgde aansluitend een presentatie over de noodzaak van samenwerking in de frontlijn van het sociaal werk.

Published in: News & Politics
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,112
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
253
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Presentatie ard sprinkhuizen in holland heemskerk 101111

  1. 1. <ul><li>Keuzen in tijden van schaarste </li></ul><ul><li>Over de noodzaak van samenwerking in de frontlijn van sociaal werk </li></ul><ul><li>Ard Sprinkhuizen, associate lector maatschappelijk werk Inholland / senior medewerker Movisie, kennisinstituut voor maatschappelijke ontwikkeling </li></ul><ul><li>Heemskerk, 10 november 2011 </li></ul>
  2. 2. Over de noodzaak van samenwerking in de frontlijn <ul><li>De urgentie van de nieuwe sociale kwestie </li></ul><ul><ul><li>De stapeling </li></ul></ul><ul><ul><li>Sociale kwetsbaarheid als ‘wicked problem’ </li></ul></ul><ul><li>De problematische organisatie van sociaal werk </li></ul><ul><li>Oplossingsrichtingen </li></ul>
  3. 3. De Stapeling <ul><li>Bezuinigingen op Jeugdzorg (jeugdbescherming, jeugd GGZ) </li></ul><ul><li>Bezuinigingen en beperken toegankelijkheid AWBZ (vgl PGB) </li></ul><ul><li>Bezuinigingen en beperken toegankelijkheid GGZ </li></ul><ul><li>IQ maatregel waardoor toegang tot zorg en begeleiding verstandelijk beperkten wegvalt </li></ul><ul><li>Bezuinigen en beperken sociale advocatuur </li></ul><ul><li>Bezuinigen op ondersteuning vrijwillige inzet </li></ul><ul><li>Bezuinigingen op het gemeentefonds (gevolgen voor sociaal werk) </li></ul><ul><li>Afschaffen wijkenbeleid /bezuinigingen op preventieve wijkveiligheid </li></ul><ul><li>Bezuinigen op Wajong, sociale werkplaatsen, arbeidsreïntegratie, bijstand </li></ul><ul><li>Bezuinigingen op schuldhulpverlening </li></ul><ul><li>Bezuinigingen op passend onderwijs </li></ul><ul><li>Belastingmaatregelen (inning) </li></ul>
  4. 4. Kwetsbare burgers in koude statistieken <ul><li>Mensen die over onvoldoende hulpbronnen beschikken om op eigen kracht moeilijkheden en tegenslagen te overwinnen </li></ul><ul><li>De statistieken: 9 risicofactoren </li></ul><ul><ul><li>Slechte gezondheid </li></ul></ul><ul><ul><li>Geringe mate van psychisch welbevinden </li></ul></ul><ul><ul><li>Inkomen < 110 % van het minimum loon </li></ul></ul><ul><ul><li>Eénouder gezin </li></ul></ul><ul><ul><li>Werkloosheid in de afgelopen 5 jaar </li></ul></ul><ul><ul><li>Huishoudens met een uitkering </li></ul></ul><ul><ul><li>Een huishouden waar niemand werkt </li></ul></ul><ul><ul><li>Niet-westerse allochtonen </li></ul></ul><ul><ul><li>Een slechte beheersing van het Nederlands </li></ul></ul><ul><li>(Jehoel-Gijsbers, 2004) </li></ul>
  5. 5. Patroon van kwetsbaarheid <ul><li>Wanneer risicofactoren samengaan en langere tijd duren kan </li></ul><ul><li>verbintenisproblematiek ontstaan (de theorie) </li></ul><ul><li>Verbintenis met zichzelf </li></ul><ul><ul><li>Controle kwijt, laag gevoel van eigenwaarde </li></ul></ul><ul><li>Verbintenis met anderen </li></ul><ul><ul><li>Eenzaamheid, geen ondersteunend netwerk </li></ul></ul><ul><li>Verbintenis met de maatschappij </li></ul><ul><ul><li>Niet participeren, grote afstand tot maatschappij </li></ul></ul><ul><li>Verbintenis met de toekomst </li></ul><ul><ul><li>Geen hoop meer hebben </li></ul></ul><ul><li>Van Regenmortel (2008) </li></ul>
  6. 6. De wurggreep van vraagverlegenheid, handelingsverlegenheid en acceptatieschroom <ul><li>Vraagverlegenheid </li></ul><ul><ul><li>Kwetsbare mensen zoeken niet uit zichzelf hulp / te laat hulp / zijn achterdochtig en hebben weinig vertrouwen in zichzelf en in anderen </li></ul></ul><ul><li>Handelingsverlegenheid </li></ul><ul><ul><li>Hulpverleners / buren / naasten / vrijwilligers vinden het moeilijk om te gaan met kwetsbare mensen </li></ul></ul><ul><li>Acceptatieschroom </li></ul><ul><ul><li>Als hulp dan eindelijk wordt aangeboden, is die al snel ‘niet nodig’ </li></ul></ul><ul><li>Linders (2010) </li></ul>
  7. 7. Onbalans eerste en tweede lijn <ul><li>Sociaal cultureel werk: 1,3 miljard </li></ul><ul><li>O.a. maatschappelijk werk en opvanghuizen: 1,8 miljard </li></ul><ul><li>Totaal welzijn (breed): 3,1 miljard </li></ul><ul><li>€ 186,50 p.p. </li></ul><ul><li>Zorgverzekeringswet / AWBZ: 60 miljard </li></ul><ul><li>€ 3610,- p.p. </li></ul><ul><li>Kosten tweedelijnszorg stijgen jaarlijks met circa 10 %, de kosten in de eerste lijn blijven gelijk of dalen licht (Van Ewijk, 2010). </li></ul><ul><li>Een groeiende groep mensen belandt in de marge </li></ul>
  8. 8. Tweede en eerste lijn -2% Welzijn 10% Wajong 9% Justitie 3,3% Thuiszorg, verpleging en verzorging 5% Gehandicaptenzorg 10-18% Jeugdzorg 10% (2000-2007) GGZ Groei (per jaar) (Van Ewijk, 2010) Sector
  9. 9. Stapelen van problemen… <ul><li>Er wordt (te) laat ingegrepen </li></ul><ul><ul><li>(Te) laat hulp zoeken; schroom bij anderen; indicatiecriteria </li></ul></ul><ul><li>Hulpverlening is versnipperd en samenwerking is ingewikkeld </li></ul><ul><ul><li>Professionele drukte; ontbreken van basisvoorwaarden; gescheiden aanpak van zorg - welzijn / materieel - immaterieel </li></ul></ul><ul><li>Onvoldoende oog voor de context </li></ul><ul><ul><li>Met domeinspecifieke / specialistische bril kijken </li></ul></ul><ul><li>Onvoldoende of verkeerde professionaliteit ! </li></ul><ul><ul><li>Niet de juiste attitude / ontbreken van lef; pamperen ipv activeren </li></ul></ul><ul><li>Welzijnsaanbod sluit niet aan bij vraag </li></ul><ul><ul><li>Verkeerde tijd of inhoud; te vrijblijvend; maakt mensen (te) gemakzuchtig </li></ul></ul><ul><li>Complexe oplossingen als probleem … </li></ul>
  10. 10. En stapelen van oplossingen.. <ul><li>Deeloplossingen voor deelproblemen: </li></ul><ul><ul><li>Vanuit ieder domein een eigen oplossing (juridisch, psychologisch, pedagogisch, sociaal, enz) </li></ul></ul><ul><ul><li>Gericht op een (enkele) leefgebieden (opvoeding, werk, vrije tijd, enz) </li></ul></ul><ul><ul><li>Vanuit afzonderlijke organisaties (woningcorporaties, welzijnsorganisaties, (welzijns-)ondernemers, reïntegratiebedrijf, GGZ) </li></ul></ul><ul><li>Extra regie en coördinatie om samenhang en afstemming te bevorderen… </li></ul>Hogeschool INHolland
  11. 11. De gemeente centraal <ul><li>AWBZ taken naar de gemeente </li></ul><ul><li>Jeugdzorg volledig naar de gemeenten: </li></ul><ul><ul><li>Jeugd GGZ, jeugdbescherming </li></ul></ul><ul><li>Passend onderwijs naar de gemeente </li></ul><ul><li>Beschutte arbeid naar de gemeente (werken naar vermogen) </li></ul><ul><li>Extra budget met efficiëntiekorting en bezuinigingen </li></ul><ul><li>maar: </li></ul><ul><li>grotendeels dezelfde doelgroepen met de kans om integraal te gaan werken. </li></ul>
  12. 12. Keuzerichting op lokaal niveau (omgaan met schaarste) <ul><li>Sociaal werk behouden voor de allerkwetsbaarsten (1 - 5 %, RMO 2011) </li></ul><ul><ul><li>Sociale wijkteams die integrale hulp bieden, dwars door de verschillende instituties heen, getypeerd door: ‘sociale huisarts’, wijkcoach, generalist(-specialist), de ‘nieuwe professional’ (retro-innovatie) </li></ul></ul><ul><ul><li>Dicht op de leefwereld van kwetsbare burgers, getypeerd door: achter de voordeur, ‘er op af’, outreachend werken </li></ul></ul><ul><li>Voor de rest: inzetten op ‘burgerkracht’ (minimale ondersteuning door professionals) </li></ul><ul><ul><li>Inzet van de civil society, versterken van zelfregisserend vermogen en ‘eigen kracht’ </li></ul></ul><ul><ul><li>Geen hulp meer bij lichtere psychosociale problemen </li></ul></ul>
  13. 13. Bedoeld effect Bedoeld effect 5% 15 % 80 %
  14. 14. … het onbedoelde effect Bedoeld effect Onbedoeld effect 5% 15 % 80 %
  15. 15. Opdracht van sociaal werk: inhoudelijk <ul><li>Herstellen van verbroken verbindingen </li></ul><ul><li>Op individueel niveau: vertrouwen in eigen kunnen en greep op eigen leven herstellen, kansen bieden </li></ul><ul><li>Op niveau van het netwerk: sociale netwerken stimuleren, isolement doorbreken, ‘samenredzaamheid’ bevorderen </li></ul><ul><li>Op samenlevingsniveau: participatie stimuleren, activeren en investeren in samenlevingsopbouw </li></ul><ul><li>Nodig: </li></ul><ul><li>Investeren in een sterke nulde, halfde en eerste lijn </li></ul><ul><li>Met inzet van de juiste professionaliteit </li></ul>
  16. 16. Basis richting Welzijn Nieuwe Stijl <ul><li>Hernieuwde aandacht voor outreachend werken: </li></ul><ul><ul><li>Samenwerken waar mogelijk (bijv. verwijzen naar eerstelijnspsycholoog, Indigo of spreekkamer mw) </li></ul></ul><ul><ul><li>Methodisch: versterken van de ‘eigen kracht’ (leer mensen vissen) mede door koppeling met (individueel) opbouwwerk </li></ul></ul><ul><ul><li>Participatie centraler stellen en verbinden (specialistische hulp / vrijwilligers / collectieve voorzieningen) </li></ul></ul><ul><li>In de buurt, dicht bij de leefwereld van kwetsbare burgers </li></ul><ul><li>Grote deskundigheid op gebied van materiële hulp en dienstverlening </li></ul><ul><li>Verbinden van individueel maatwerk met collectieve voorzieningen </li></ul><ul><li>Verbinden van professionele zorg met vrijwilligerswerk </li></ul>
  17. 17. De kern van de deskundigheid van de generalist <ul><li>Een generalist: </li></ul><ul><li>Heeft kennis van meerdere domeinen </li></ul><ul><li>Richt zich integraal op het functioneren van personen op meerdere leefgebieden (materieel en/of immaterieel) </li></ul><ul><li>Voert een scala aan (lichte) interventies uit </li></ul><ul><li>Schakelt tussen specialisten vanuit het leefwereldperspectief van cliënten </li></ul>
  18. 18. Verschillende generalisten <ul><li>Brede generalisten </li></ul><ul><li>Maatschappelijk werker: op het gebied van hulp- en dienstverlening </li></ul><ul><li>Opbouwwerker: generalist op het gebied van collectieve voorzieningen en participatie </li></ul><ul><li>Domeingebonden generalisten </li></ul><ul><li>Huisarts: op het gebied van de gezondheidszorg </li></ul><ul><li>Wijkverpleegkundige: op het gebied van verpleging en verzorging </li></ul><ul><li>Wijkagent: op het gebied van veiligheid </li></ul><ul><li>Doelgroepgebonden generalisten </li></ul><ul><li>Ouderenwerker </li></ul><ul><li>Jongerenwerker </li></ul><ul><li>Sociaal psychiatrisch Verpleegkundige </li></ul>
  19. 19. Te midden van vele specialisten <ul><li>Beroepsgroepen : Functionarissen: </li></ul><ul><li>Psycholoog Arbeidsconsulent </li></ul><ul><li>Psychiater Opsporingsambtenaar </li></ul><ul><li>Jurist Gebiedsmanager </li></ul><ul><li>Pedagoog Transferverpleegkundige </li></ul><ul><li>Socioloog Buurtbemiddelaar </li></ul><ul><li>Speltherapeut Reclasseringsambtenaar </li></ul><ul><li>… … </li></ul><ul><li>Specialisten weten heel veel van een klein gebied (steeds meer van </li></ul><ul><li>steeds minder) </li></ul><ul><li>Generalisten zijn van vele markten thuis (minder de diepte in, meer in </li></ul><ul><li>de breedte) </li></ul>
  20. 20. Generalisten aan de basis (getrapte zorg) <ul><li>Aan de basis in de wijk (basisteam) </li></ul><ul><li>Generalist(-specialist) gericht op: </li></ul><ul><li>Zorg Wijkverpleegkundige </li></ul><ul><li>Individuele problematiek Maatschappelijk werker </li></ul><ul><li>Participatie / collectieve voorz. Opbouwwerker </li></ul><ul><li>Veiligheid Wijkagent </li></ul><ul><li>… </li></ul><ul><li>Daarachter domein- en doelgebonden generalisten en specialisten op afroep: </li></ul><ul><li>Specialisten bijv. reïntegratiecoach, sociaal raadslieden </li></ul><ul><li>Domeingeneralisten bijv. kwartiermaker GGZ, woonconsulent, reïntegratiecoach </li></ul>
  21. 21. Modellen voor samenwerking op basis WNS <ul><li>De generalist centraal (De wijkcoach) </li></ul><ul><li>Duo-generalisten (opbouwwerk en maatschappelijk werk; maar ook: wijkagent en opbouwwerk, schakels in de wijk (wijkverpleegkundige)) </li></ul><ul><li>Team-model (Amarylis-model, MENS, Frontlijn Rotterdam) </li></ul><ul><li>Client-centered (Wraparound care, MPG) </li></ul>
  22. 22. Werkzame bestanddelen (indicatief) <ul><li>Cliënt/bewoner/burger als vertrekpunt </li></ul><ul><li>Geen contra-indicaties… </li></ul><ul><li>Korte lijnen (ken elkaar, weet wat de ander kan, vertrouw elkaar) </li></ul><ul><li>Stabiliteit en continuïteit </li></ul><ul><li>Mandaat, doorzettingsmacht/kracht </li></ul><ul><li>Flexibel, niet geïnstitutionaliseerd </li></ul><ul><li>Over de grenzen kijken </li></ul><ul><li>Vindplaats/gebiedsgericht </li></ul><ul><li>Praktische steun als ingang </li></ul><ul><li>Zichtbaar </li></ul>
  23. 23. Een vlucht naar voren … <ul><li>Innoveren werkwijzen en methoden </li></ul><ul><li>zelfregie versterken, werken met eigen netwerken, verbinden formeel / informeel, individueel maatwerk verbinden met collectieve voorzieningen, enzovoort </li></ul><ul><li>Kwetsbaarheid als focus </li></ul><ul><li>Concentratie op empowerment en veerkracht </li></ul><ul><li>Niet loslaten </li></ul><ul><li>Anders organiseren </li></ul><ul><li>Minder versnippering (ruimte voor professional) </li></ul><ul><li>Minder specialisatie </li></ul><ul><li>Sobere oplossingen </li></ul><ul><li>Bezuinigen op zorg = investeren in welzijn. Aanwenden van systeemgeld. </li></ul><ul><li>Voorsorteren </li></ul><ul><li>Nu al samenwerken rondom toekomstige taken / doelgroepen (GGZ, speciaal onderwijs, ouderen, integrale jeugdzorg enz.) met tweede lijn én burgers </li></ul><ul><li>Bewaar de rust, zoek wat werkt </li></ul>

×