Onderwijs vraagt leiderschap

984 views

Published on

De presentatie die we gaven aan het Vlaamse Ministerie van Onderwijs en Vorming over www.onderwijsvraagtleiderschap.nl

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
984
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
17
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Onderwijs vraagt leiderschap

  1. 1. Onderwijs vraagt Leiderschap Brussel 15 april 2013 10:00 – 13:00
  2. 2. 1. Nederlandse context 2. Onderwijs vraag Leiderschap 3. In de praktijk 4. In gesprekAgenda
  3. 3. #ovl1504
  4. 4. Voorstellen• Willem P. Poppe• Senior managementadviseur (2007)• Directeur basisschool (1999)• Leerkracht (1995)• Opleiding Schoolleider (2003)• TOP-management (2007)• Master Public Management (2011)
  5. 5. 1. Nederlandse context 2. Onderwijs vraag Leiderschap 3. In de praktijk 4. In gesprekAgenda
  6. 6. Nederlandse context• Artikel 23 Vrijheid van Onderwijs• 1985 Wet op het basisonderwijs• 1991 Weer Samen Naar School (WSNS) • “Breng de voorzieningen naar het kind in plaats van het kind naar de voorzieningen”• 1998 Wet op het Primair Onderwijs• 2014 Wet Passend Onderwijs
  7. 7. Een vergelijking NederlandVlaanderen
  8. 8. Nederlandse context• Artikel 23 Vrijheid van Onderwijs• 1985 Wet op het basisonderwijs• 1991 Weer Samen Naar School (WSNS) • “Breng de voorzieningen naar het kind in plaats van het kind naar de voorzieningen”• 1998 Wet op het Primair Onderwijs• 2014 Wet Passend Onderwijs
  9. 9. 30 jaar onderwijsbeleidMix van (overheids-)regulering enderegulering• Zet beleidsinstrumenten nauwkeurig in• Grijp niet te snel in• Versterk de positie van de diverse onderwijspartijen• Bouw kwaliteitswaarborgen in
  10. 10. Kerndoelen basisonderwijs• Scholen bepalen zelf hoe zij het onderwijs inrichten. Wel moeten ze bij de ontwikkeling van hun lesprogramma rekening houden met de kerndoelen.• Kerndoelen geven aan wat leerlingen aan het eind van hun schooltijd moeten weten en kunnen.• De kerndoelen geven aan wat de school kinderen moet leren binnen de zogenaamde leergebieden:
  11. 11. Leergebieden kerndoelen basisonderwijs • Nederlands; • Engels; • rekenen en wiskunde; • oriëntatie op jezelf en de wereld; • kunstzinnige oriëntatie; • bewegingsonderwijs; • Fries (geldt alleen voor scholen in Friesland).De behandeling van de kerndoelen staat beschrevenin het lesprogramma van de school. De Inspectie vanhet Onderwijs houdt toezicht op de naleving van dekerndoelen.
  12. 12. Inspectie van het OnderwijsOmdat de overheid de scholen in toenemende mateautonomie toestaat, zullen scholen hun opvattingenover wat zij onder kwalitatief goed onderwijsverstaan duidelijk moeten vastleggen, evenals dewijze waarop zij nagaan dat zij deze doelenrealiseren.Op die manier staat de vergrote autonomie indirecte relatie tot de verantwoording die de schoolover de invulling daarvan aflegt. Uit: Inspectierapport willekeurige basisschool
  13. 13. Ontwikkelingen I• Adaptief onderwijs (BAS)• Effectieve instructie• Gedifferentieerd werken• Thematisch werken• Ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO)• Exemplarisch onderwijs
  14. 14. Ontwikkelingen II• Handelingsgericht (HGW)• Opbrengstgericht (OGW)
  15. 15. Resultaten op:1. Leerling-niveau2. Groepsniveau3. Schoolniveau
  16. 16. Lumpsum-bekostiging• In Vlaanderen: enveloppenfinanciering• De lumpsumfinanciering houdt in dat de besturen van scholen een vergoeding krijgen op grond van het aantal ingeschreven leerling op 1 oktober in euros in plaats van formatierekeneenheden.• Omdat scholen verschillen in de leeftijdsopbouw van het personeel wordt hiervoor gecorrigeerd. Dit bedrag wordt ineens uitgekeerd aan het bovenschools bestuur zodat deze kan bepalen waaraan zij dit budget gaan besteden.• De specifieke toebedeling die voorheen bestond (namelijk gericht op personeel versus materieel en toegewezen aan een afzonderlijke school) werd daarmee losgelaten.• Deze vrijheid ging gepaard met zwaardere eisen wat betreft governance of goed bestuur, met name wat betreft openheid en informatievoorziening.
  17. 17. Verantwoording• Governance / Code Goed Bestuur• Horizontale en verticale verantwoording• Cito • Leerlingvolgsysteem • Inspectie (shame and blame) • Maatschappelijke discussie
  18. 18. CitoToonaangevendCito is al jarenlang toonaangevend op de markt vantoetsontwikkeling. Dankzij de expertise en technologie die wijin huis hebben, ontwikkelen we voortdurend vernieuwendeproducten en diensten.ObjectiefCito voert haar opdrachten altijd objectief en onafhankelijk uit.Wij zijn onbevooroordeeld en richten ons op de feiten.BetrouwbaarCito levert kwaliteit en ontwikkelt al jarenlang de besthaalbare, valide en meest betrouwbare instrumenten ensystemen.
  19. 19. Leidinggevende Hoofd der Directeur Schoolleider school
  20. 20. Management• Regelzaken• Zaken en papieren in plaats van mensen en manieren (Alex de Bruijn)• Contact met werkvloer vervaagd• Manager laat de treinen op tijd rijden, leiderschap zorgt dát er treinen rijden.
  21. 21. Tegenbeweging
  22. 22. En toen …
  23. 23. 1. Nederlandse context 2. Onderwijs vraagt Leiderschap 3. In de praktijk 4. In gesprekAgenda
  24. 24. Voorstellen• Alex J. de Bruijn• Senior managementadviseur (2007)• Directeur basisschool (2000)• Leerkracht (1994)• Opleiding Schoolleider (2002)• Auteur diverse onderwijsuitgaven (bijv. “Aan jou de keus!” “Presenteren is leren”)• Werkplaats Leidinggevenden (2010)
  25. 25. Waarom dit boek?
  26. 26. Enkele uitgangspuntenLeiderschap is cruciaal!Leiderschap begint aan de basis!De leraar als professional is de spil.Leiderschap staat op alle niveaus tendienste van het primaire proces: hetgeven van goed onderwijs in hetbelang van de ontwikkeling vanleerlingen en studenten.Hoe creëren we een cultuur waarinde leraar zo goed mogelijk presteerten hoe kan hij daar zelf een bijdrageaan leveren?Welke consequenties heeft dit voorde schoolorganisatie en de stijl vanleidinggeven?
  27. 27. Acht aspecten1. Collectieve ambitie ontwikkelen2. Inspireren en betrekken3. Communiceren4. Feedback geven op resultaat5. Assertief optreden6. Hitteschild zijn7. Dienend en met gezag handelen8. Sturen op flow
  28. 28. • Leidinggevenden ontwikkelen samen met de leraren een collectieve ambitie en actualiseren deze geregeld. • Leraren maken samen met hun leerlingen afspraken over dat wat ze samen willen bereiken en stellen deze afspraken als dat nodig is bij.• Leidinggevenden inspireren de leraren en betrekken hen bij de strategie. • Leraren inspireren leerlingen en betrekken hen bij dat wat er in de groep gebeurt.• Leidinggevenden communiceren op tijd en eerlijk; ze zijn present en luisteren. • Leraren communiceren op tijd en eerlijk; ze zijn er voor de leerlingen en luisteren.• Leidinggevenden zijn duidelijk over het resultaat en geven feedback. • Leraren zijn duidelijk over wat ze vinden van het gedrag en het werk van de leerlingen.• Leidinggevenden treden assertief op tegen mensen die niet goed (meer) zijn in het vak. • Leraren dagen leerlingen die onder hun kunnen presteren uit tot prestaties passend bij hun mogelijkheden.• Leidinggevenden durven te functioneren als hitteschild voor de ruis van boven en van opzij. • Leraren zorgen ervoor dat leerlingen volledig gericht kunnen zijn op hun werk.• Leidinggevenden hebben een gezaghebbende, maar dienende en bescheiden attitude • Leraren hebben een gezaghebbende, maar dienende houding.• Leidinggevenden sturen op flow, dus op vakdeskundigheid en plezier in het werk. • Leraren stemmen het niveau van hun onderwijs af op de leerlingen en zorgen ervoor dat zij met plezier hun werk kunnen doen.Zie folder!
  29. 29. Collectieve ambitieCollectieve ambitie: geheel van de gedeelde missie, visie en doelenvan een organisatie.In overeenstemming brengen persoonlijke doelen en organisatiedoelenCA:Hogere doelen (schoolgids)KernwaardenPrimaire procesWat mist Vlaanderen, België als uw schoolmorgen de deuren sluit?Wat is het „specifieke gen‟ van uw school?
  30. 30. Belang collectieve ambitie• CA is nodig: samen ervoor gaan  samensmelting van verschillende individuele ambities van mensen.• CA is van belang: vergroot de motivatie en moed van de personeelsleden.• CA geeft koers (kompas) aan de school en richting (roer) aan het leerproces.• CA zorgt voor meer zelfbewustzijn van scholen.• CA vergroot aantrekkingskracht van de organisatie.• CA brengt samenhang en creëert een beeld van de toekomst.• CA brengt meer vertrouwen en minder planning en control.
  31. 31. Planning en control I
  32. 32. Planning en control IIKruispunt Utrecht• Top down – bottum up• Georganiseerd wantrouwen• Verticale thermometers• Bureaucratie• „Mee-stribbelen‟• Het hoe en het wat
  33. 33. Ruimte en vertrouwen • Waar aandacht is, zijn regels overbodig. • Leider die mensen vertrouwt is niet naïef • Wel kijken dat ze op de hoofdweg blijven • Dat heeft alles te maken met collectieve ambitie
  34. 34. Hoe komt een CA tot stand?• Proces om te komen tot CA is heel waardevol  in gesprek met elkaar over waar het nu werkelijk om gaat.• CA vertalen in een motto (met bijbehorend logo) geeft „smoel‟ aan CA.• Werken aan CA is een doorlopend, continue proces.• Cruciale rol schoolleider: hoe staan zijn mensen in hun werk?• Creëren en voelen van creatieve spanning tussen droombeeld en werkelijkheid.• Reflectieve dialoog over uitgangspunten, doelen en werkwijzen: praktijken verhelderen, opvattingen expliciteren en zo nodig herzien, bij elkaar „naar binnen kijken‟.• Cultuur: Professionele leergemeenschap in een professionele cultuur.• Structuur: beleidsvorming kent cyclisch karakter  schoolplan en jaarplannen.
  35. 35. Hitteschild-zijn• Aspect met verschillende kanten: • „Afbufferen‟ • „Doorlaten‟ • „Opdiepen‟ (goud moet gedolven worden)• Uitgangspunt: • Denken vanuit collectieve ambitie • Denken vanuit primaire proces (omgekeerde piramide) • Denken vanuit belangrijkheid en urgentie
  36. 36. Ruis van De minister vindt …, de inspectie verlangt …, Ruis van boven de gemeente heeft …, boven het SWV besluit …, het bestuur stelt voor … Primaire procesDeouderswillen Collectieve ambitie…, de ‘hogere’ doelencollega‟szien weliets in … Waarden en normenHoe wordt bij jullie En de leerlingen?kostbare informatie Mogen zij ook wat vinden?‘gedolven’ bij En wordt daarnaar gevraagd?ouders, leraren, leerlingen?
  37. 37. Hanteer een filter Collectieve ambitie Belang primaire proces Belangrijkheid en urgentie
  38. 38. Resultaat en feedbackProfessionals hebben recht op differentiatie, want er zijngeen gelijke monniken  * Professionals die hun doelen (POP, actieplan)wel halen anders aansturen dan zij die het niet halen; * Dominant routinematige professionals hebben andere leiding nodig dan dominant innoverende.Zie collega‟s niet alleen als unieke mensen, maar behandel zeook zo.trainees: hebben talenten die nog wel gericht moeten worden op decollectieve ambitie van de organisatie, „observaties van een nieuwkomer‟sterren: zien in veel een uitdaging, hebben geen last van verminderdesuccesfantasie, dimmen!productietijgers: „het kost moeite om in stilte goed te doen‟, de club die detent draaiende houdtvertellers: aan het eind van hun professionele latijn, niet laten uitdieselen:omscholen, afscheid nemen?
  39. 39. • Plaatje Weggeman: trainee, ster, verteller
  40. 40. Hoe is de verdelingin uw team?
  41. 41. Actieplan(netje)Output (opbrengsten in de breedste zin van het woord) zo concreetformuleren dat vastgesteld kan worden of deze bereikt is.Het gaat om de rol van de leraar als leraar en als teamlid.1. Als teamlid:* Wat ben jij van plan het komend jaar te gaan doen om de collectieve ambitie van onze organisatie dichterbij te brengen (lange termijn) gelet op het jaarplan (korte termijn)?2. Als leraar:* creëren van een goed leerklimaat (kennis, resultaten)* creëren van een goed leefklimaat (Soc. Em.)* creëren van een klimaat waarin leerlingen vaardigheden leren(samenwerken, zelfstandig werken, e.d.)Persoonlijk actieplan:- Initiatief ligt bij de professional- Vastgesteld in „onderhandeling‟ tussen LG en LO- Haalbaarheid en uitdagendheid- Inhoud: te realiseren resultaten- Looptijd: 6 maanden tot 1 jaar
  42. 42. 1. Nederlandse context 2. Onderwijs vraagt Leiderschap 3. In de praktijk 4. In gesprekAgenda
  43. 43. Voorstellen• Jan Willem Nieuwenhuyzen• Directeur twee basisscholen (2003)• Leerkracht (1995)• Opleiding Schoolleider (2005)• Master Leadership in Education (2007)
  44. 44. Onderwijspraktijk Middelburg2 scholen:Herman Faukeliusschool (250 leerlingen)Petrus Immensschool (190 leerlingen)
  45. 45. Collectieve ambitie• 2003-2007 Eerste schoolplan• 2007-2011 Tweede schoolplan organisatorisch regelen• 2011-2015 Derde schoolplan Nadruk op inhoud
  46. 46. Collectieve ambitie• Facultatieve vergaderingen personeelsbeleid onderwijsinhoud strategie en beleid onderwijshuisvesting identiteit• Teamdag 13 aspecten : beschrijving van gewenste situatie 2015
  47. 47. Communicatie/duidelijkheid en feedbackGeplande gesprekken• Doelstellingengesprek• Voortgangsgesprek• Functioneringsgesprek• BeoordelingsgesprekOngeplande gesprekken
  48. 48. LeerkrachtenUit: Onderwijs vraagt leiderschap (hoofdstuk 5)
  49. 49. Assertief optredenMinder/niet presterende leerkracht:• uitdaging om hiermee om te gaan• Samen verantwoordelijk voor goede resultaten (CITO-eindtoets)• Niet uit laten dieselen?(curatief)Voorkeur voor preventie:• Goed aannamebeleid• Motivatie/passie van leerkrachten• Leerkracht/teamlid
  50. 50. SpiegelenOnderwijs vraagt leiderschap:• een goede spiegel voor de dagelijkse praktijk;• geeft bruikbare handvatten voor het werk;• bevordert het gesprek over de inhoud;• is een prachtig boek over een mooi vak!
  51. 51. Be a trimtab
  52. 52. 1. Nederlandse context 2. Onderwijs vraagt Leiderschap 3. In de praktijk 4. In gesprekAgenda
  53. 53. Tijd voor uw vragenMogen wij u uitnodigen?
  54. 54. Werkvorm• Carrousel-vorm• 3 groepen à 10-15 minuten • Stel uw vragen aan de sprekers • Deel uw ervaringen • Vraag een advies

×