Ontwikkelingen in het internationaal arbeidsrecht

1,917 views

Published on

Onderdeel ipr
Pao-cursus Universiteit Leiden
8 december 2010
Veerle Van Den Eeckhout

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,917
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
10
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ontwikkelingen in het internationaal arbeidsrecht

  1. 1. 1Stap terug c.q. « opentrekken » van problematiek zoals vandaagreeds aan de orde gekomen:Uitgangspunt dat arbeidsverhouding internationale aspect(en)vertoont.Dan: ipr-regels moeten worden ingeschakeld - is Nederlandse rechter überhaupt wel bevoegd? Als enig bevoegde rechter/als één van bevoegde rechters Als niet: wie dan wel? = vraag naar internationale bevoegdheid. Regels hiervoor (antwoord op vraag internationale bevoegdheid): voornamelijk te vinden in EEX- verordening - als Nederlandse rechter bevoegd is, zal Nederlandse rechter überhaupt wel Nederlands arbeidsrecht toepassen? = vraag naar toepasselijk recht Regels hiervoor (antwoord op vraag toepasselijk recht): te vinden in EVO-verdrag/Rome I verordening (EVO dan wel Rome I naar gelang datum van sluiten van arbeidsovereenkomst)– soms in combinatie met Detacheringsrichtlijn (richtlijn die voor Nederland is uitgewerkt in WAGA)
  2. 2. 2
  3. 3. 3 Schematisch voorgesteld Drie ipr-vragen: Rechtsmacht toepasselijk recht erkenning en tenuitvoerlegging Voor beantwoording van elk van ipr-vragen: antwoorden zoeken in ipr-bronnen Van supranationale aard Van nationale aard (als supranationale bron niet toepasselijk is) Schema hierna: ingevuld vanuit Nederlands ipr- perspectief: supranationale/nationale bronnen die in Nederland van gelding zijn voor bepaling bevoegdheid Nederlandse rechter voor bepaling van door Nederlandse rechter toe te passen recht voor bepaling van erkenbaarheid en mogelijkheid tenuitvoerlegging buiten Nederland uitgesproken vonnissenRechtsmacht Toepasselijk recht Erk. en tul.Bronnen: Bronnen: Bronnen:-Supranationaal: -Supranationaal: -Supranationaal:EEX EVO/Rome I EEX(EVEX …)-Nationaal: -Nationaal:1-14 Rv 431 Rv
  4. 4. 4 Betreffende Rechtsmacht (internationale bevoegdheid) arbeidsovereenkomsten EEX-Verordening Checken: is EEX-Verordening toepasselijk? Zo neen, andere bron van supranationale/nationale aard (artikel 1-14 Rechtsvordering) hanteren Zo ja: regels bevoegdheid EEX toepassen, aan de hand daarvan besluiten of Nederlandse rechter en/of andere Europese rechter bevoegd is/zijnIs EEX toepasselijk? (Materieel: artikel 1)Formeel: toetsen hetzij artikel 23 (als een forumkeuze is gemaakt),hetzij artikel 2 (als géén forumkeuze is gemaakt): Artikel 2: heeft verweerder woonplaats in EEX-land? Artikel 23: (twee cumulatieve voorwaarden): heeft minimum1 van partijen woonplaats in EEX-land? Is rechter van EEX-landaangewezen als bevoegde rechter?Regels bevoegdheid EEX Als “binnengekomen” via artikel 2: bevoegdheidsregelsartikel 18-21 Als “binnengekomen” via artikel 23: bevoegdheidsregelartikel 23; daarbij opletten voor artikel 23 lid 5 dat verwijst naarartikel 21Schematisch EEXToepasselijk? Regels bevoegdheid?Forumkeuze:toetsen voorwaarden artikel 23 Artikel 23Geen forumkeuze:Toetsen criterium artikel 2 Artikel 18-21
  5. 5. 5Regels internationale bevoegdheid EEX - Als geen forumkeuze:Artikel 19: werknemer procedeert tegen werkgever - alternatievenvoor werknemerArtikel 20: Werkgever procedeert tegen werknemer(bescherming van werknemer als zwakke partij) - Als wel forumkeuze:Artikel 23 verwijst naar beperkingen artikel 21(waarbij verschil wordt gemaakt tussen forumkeuze gemaakt voor ontstaan van geschil (bv. in arbeidsovereenkomst): zeerrestrictief in mogelijkheden tot maken van geldige forumkeuze na ontstaan van geschilAls voorwaarden artikel 21 niet gerespecteerd: regels die geldenbij gebreke van forumkeuze blijven gelden(bescherming van werknemer als zwakke partij)
  6. 6. 6Pijnpunten c.q. discussiepunten EEX-regeling:* “grensarbeiders”: werkgever wil bij Nederlandse rechterprocederen tegen werknemer die in Nederland werkt, maar overgrens woont (bv. in Belgie of Duitsland).(in het bijzonder als werkgever ontbinding vanarbeidsovereenkomst wil aanvragen bij Nederlandsekantonrechter)Probleem/pijnpunt: principiële onbevoegdheid Nederlandse rechter(cfr. artikel 20 EEX; beperkingen artikel 21 bij proberen“oplossen” door forumkeuze, cfr. supra – eventueel, als werknemerzelf akkoord gaat, nog wel mogelijkheid te steunen op artikel 24EEX vrijwillige verschijning)Cfr. hierover bv. NIPR-artikel* uitspraak Hof van Justitie Glaxosmithkline (werknemer wil,steunend op artikel 6 EEX, tegen meerdere werkgevers tegelijkprocederen voor eenzelfde rechter)Hof: afdeling 5 (artikel 18-21) EEX-verordening sluit volgens Hofelk beroep op de alternatieve bevoegdheidsgrond van artikel 6 punt1 van de verordening uit: Hof beschouwt afdeling 5 als een“gesloten systeem” van bevoegdheidsregels inzakearbeidsovereenkomsten.Probleem/pijnpunt: werknemer moet soms in verschillende landenprocederencfr. hierover bv. noot Ars AequiWordt in herzieningsproces EEX-verordening (momenteel bezig)aan gesleuteld: mogelijk in toekomst (deels) terugdraaien uitspraak
  7. 7. 7Betreffende Toepasselijk recht arbeidsovereenkomstenBron/bronnen?Aloude regeling, supranationaal: “EVO-verdrag”Recent omgezet in verordening, “Rome I verordening”Opmerking formeel toepassingsgebied: beide universeeel formeeltoepassingsgebied (zodat geen nood meer aan nationale regeling,alles opgeslorpt, rechter van land dat partij is bij EVO-verdrag/Rome I verordening zal EVO-verdrag/Rome I verordeningtoepassen, ongeacht bv. nationaliteit van partijen etc.)Hoe bepalen EVO dan wel Rome I?Temporele beperking toepassingsgebied Rome I: slaat enkel opovereenkomsten aangegaan op of na 17 december 2009(als overeenkomst voor die datum gesloten dus nog steeds EVO-verdrag toepassen)
  8. 8. 8Basisregels EV0-verdragArtikel 6: regels toepasselijk recht inzake arbeidsovereenkomstenArtikel 6 lid 1 (als rechtskeuze gemaakt) Gekozen recht, maar dwingende regels normaal toepasselijkrecht (zoals uitgewerkt in artikel 6 lid 2) blijven van toepassingArtikel 6 lid 2 (als geen rechtskeuze gemaakt) Recht land gewoonlijke tewerkstelling – zelfs als tijdelijkelders te werk gesteld Als geen gewoonlijk tewerkstelling in 1 land: recht van landvan vestiging die werknemer heeft aangenomen Tenzij ander recht nauwer verbondenArtikel 7: voorrangsregelsArtikel 7 lid 1: voorrangsregels die niet afkomstig zijn uit rechtvan het forum (“buitenlandse” voorrangsregels)Artikel 7 lid 2: “forale” voorrangsregels(bij voorrangsregels: rekening houden met scope-rule(reikwijdtebepaling).
  9. 9. 9Opmerking voorrangsregels:* klassieke Nederlands voorbeeld voorrangsregel: artikel 6Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen (BBA)(betreffende vragen van toestemming voor opzegging)Cfr. uitspraak Hoge Raad Sorenson/Aramcoaangegeven in die uitspraak: artikel 6 BBA is voorrangsregel – kan dus toepasselijk zijnongeacht het overigens toepasselijke recht scope-rule: “is ten tijde van ontslag naar redelijke enobjectieve maatstaven te verwachten dat werknemer zalterugvallen op Nederlandse arbeidsmarkt?”Aangaande dit BBA: recente uitspraak Hof Amsterdam (27 april2010), uitspraak waarin scope-rule lijkt te worden uitgebreid,verwijd.* Overigens over voorrangsregels: zie diverse artikelen incursusmateriaal
  10. 10. 10Onduidelijkheden/discussiepunten bij toepassing artikel 6 en 7EV0-verdrag* In geval van rechtskeuze (artikel 6 lid 1) “Dwingende bepalingen”!? Quid als gekozen recht gunstiger is voor werknemer dandwingende bepalingen van normaal toepasselijke recht?* Bij toepassing van artikel 6 lid 2: - “Gewoonlijke tewerkstelling”? - “Tijdelijk”? - Onderscheid situatie gewoonlijke tewerkstelling wel/niet in1 land? - “recht van land van vestiging die werknemer in dienst heeftgenomen”: hierover zeer recent prejudiciële vraag gesteld aan Hofvan Justitie in zaak Voogsgeerd – C-384/10)(“Moet met het land waar zich de vestiging bevindt die de werknemer in dienst heeft genomen in de zin vanartikel 6.2. b= van het Verdrag inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst,voor ondertekening opengesteld te Rome op 19 juni 1980, worden verstaan het land waar zich de vestigingvan de werkgever bevindt, die volgens de arbeidsovereenkomst de werknemer in dienst heeft genomen, danwel het land waar zich de vestiging van de werkgever bevindt, waaraan de werknemer voor zijn effectievetewerkstelling is verbonden, ook al verricht deze zijn arbeid niet gewoonlijk in eenzelfde land?Moet de plaats waar de werknemer, die zijn werk niet gewoonlijk in een zelfde land verricht, zich dient aante melden en de adminstratieve onderrichtingen, alsmede de instructies voor het uitvoeren van zijnwerkzaamheden ontvangt, te worden aangezien als de plaats van effectieve tewerkstelling in de zin van deeerste vraag?Moet de vestiging van de werkgever waaraan de werknemer voor zijn effectieve tewerkstelling isverbonden in de zin van de eerste vraag, beantwoorden aan bepaalde formele vereisten zoals ondermeer hetbezit van rechtspersoonlijkheid of volstaat daartoe het bestaan van een feitelijke vestiging?Kan de vestiging van een andere vennootschap, met wie de vennootschapswerkgever bindingen heeft,dienst doen als vestiging in de zin van de derde vraag, ook al is het werkgeversgezag niet overgedragen aandie andere vennootschap?”) - Escape-rule “tenzij”: betekenis in dit kader Uitspraak Hofvan Justitie in zaak Intercontainer inzake artikel 4 lid 5 EVO?!(waarbij inzake min of meer analoge bepaling gesteld dat tochenige flexibiliteit geboden – Nederlandse traditie bij toepassingvan artikel 4 lid 5 EVO-verdrag (rigide aanpak zoals gebaseerd opBalenpersarrest van Hoge Raad) is door Hof van Justitieafgewezen)
  11. 11. 11Regeling in artikel 8 en 9 Rome IIn vergelijking met regeling in EVO-verdrag(overigens zelfde regels, met zelfde, blijvende, onduidelijkheden)Artikel 8: basisregeling artikel 6 behoudenOpmerkingen: - rechtskeuze: forumkeuze is één van aanduidingen, maar op zich niet genoeg (cfr. preambule, overweging nr. 12 “Een overeenkomst tussen partijen om exclusieve jurisdictie te verlenen aan één of meer gerechten of tribunalen van een lidstaat om kennis te nemen van geschillen in het kader van de overeenkomst dient een van de factoren te zijn waarmee rekening moet worden gehouden om vast te stellen of een duidelijke rechtskeuze is gemaakt”) - toegevoegd: “van waaruit” (“het recht van het land waar of, bij gebreke daarvan, van waaruit de werknemer ter uitvoering van de overeenkomst gewoonlijk zijn arbeid verricht”) - “tijdelijk”: cfr. overweging 36 preambule “Met betrekking tot individuele arbeidsovereenkomsten dient het verrichten van arbeid in een ander land als tijdelijk aangemerkt te worden wanneer van de werknemer wordt verwacht dat hij na de voltooiing van zijn taak in het buitenland opnieuw arbeid in het land van herkomst verricht. Het sluiten van een nieuwe arbeidsovereenkomst met de oorspronkelijke werkgever die tot dezelfde groep van bedrijven behoort als de oorspronkelijke werkgever, mag niet beletten dat de werknemer geacht wordt zijn arbeid tijdelijk in een ander land te verrichten” - escape-clause artikel 8 lid 4 (ontsnappingsclausule, voor geval ander recht nauwer verbonden is): woordje “kennelijk” toegevoegd – maar zie wel (mogelijk effect van) Intercontainer-uitspraak, cfr. supra)Artikel 9: Definitie voorrangsregels in artikel 9 opgenomen(“bepalingen aan de inachtneming waarvan een land zoveel belanghecht voor de handhaving van zijn openbare belangen zoals zijnpolitieke, sociale of economische organisatie, dat zij moet wordentoegepast (…)” beperking buitenlandse voorrangsregels in artikel 9 lid 3!?(recht van het land “waar de verbintenissen krachtens deovereenkomst moeten worden nagekomen of zijn nagekomen”;“voorzover die bepalingen van bijzonder dwingend recht detenuitvoerlegging van de overeenkomst onwettig maken”)
  12. 12. 12Specifieke situatie in geval van internationale detachering: danEVO/Rome I in combinatie met Detacheringsrichtlijn* Kern regeling (behoudens enkele aspecten bevoegdheid):artikel 3 lid 1 voorziet verplichte toepassing van aantal harde kern-bepalingen van gastland, ongeacht overigens toepasselijke recht.(bv. inzake minimumaantal betaalde vakantiedagen, maximale werk- en minimale rustperioden)(in Detacheringsrichtlijnen soort unificatie van voorrangsregelsdoorgevoerd)* Harde kern zoals opgenomen in Detacheringsrichtlijn alsminimum/maximum? Zie discussies impact recente uitspraken Hof van JustitieViking, Laval, Rüffert, C./Luxemburg* Op achtergrond/doorheen – met mogelijk effect op ipr-regels:discussies vrij verkeer personen/vrij verkeer dienstenVermeldenswaard in deze context: momenteel hangende zaakVicoplus, betreffende uitzendconstructies (C-307/09, conclusied.d. 9 september 2010 – cfr. Nederlandse Raad van State 29 juli2009, LNJ BJ4133)(Prejudiciële vraag: “Moeten de artikelen 49 en 50 van het Verdrag tot oprichting van de EuropeseGemeenschap aldus worden uitgelegd dat zij in de weg staan van een nationale regeling, zoals vervat inartikel 2 van de Wet arbeid vreemdelingen, gelezen in samenhang met artikel 1e, eerste lid, aanhef en onderc, van het Besluit uitvoering Wet arbeid vreemdelingen, op grond waarvan voor het ter beschikking stellenvan werknemers als bedoeld in artikel 1, derde lid, aanhef en onder c, van richtlijn 96/71/ EG eentewerkstellingsvergunning is vereist? Aan de hand van welke criteria dient te worden bepaald of sprake isvan het ter beschikking stellen van werknemers in de zin van artikel 1, derde lid, aanhef en onder c, vanrichtlijn 96/71/EG?”)
  13. 13. 13Afsluitende opmerking toepasselijk recht: supranationale regeling zoals vervat in EVO/Rome I slorptalles op (zij het soms in combinatie met regelsDetacheringsrichtlijn); dus geen nood meer aan nationale ipr-regels die situatiesregelen die buiten toepassingsgebied supranational regels vallen(alle internationale rechtsverhoudingen vallen sowieso binnentoepassingsgebied van hetzij EVO, hetzij Rome I).Wel vermeldenswaard te signaleren ontwikkeling op “nationaal”ipr-niveau: nationaal-Nederlands proces van codificatie van het ipr(kamerstuk 32137) is in eindfase. Aan Nederlandse BurgerlijkWetboek wordt “Boek 10” toegevoegd. In Boek 10verwijzingsregels opgenomen. Is vooral proces van consolidatie(bijeenbrengen in Boek 10 van reeds eerder tot stand gekomen“aanbouwwetgeving”) .Zodoende, meer algemeen: ontwikkelingen inzake ipr dezer jarenop twee sporen bezig: supranationaal-Europese (proces van europeanisatie van hetipr) + nationaal-Nederlandse (proces van codificatie van het ipr)Maar arbeidsrecht: voornamelijk “Europese” spoor zeer belangrijk
  14. 14. 14Afrondend: begonnen met in vraag stellen bevoegdheidNederlandse rechter/toepasselijkheid Nederlands recht.Als verantwoord dat Nederlandse rechter bevoegd, en Nederlandsrecht toepasselijk: cirkel rond. Bevoegdheid van Nederlandserechter en toepasselijkheid van Nederlands recht is dan welonderbouwd.N.B.1 Als procedure in Nederland speelt maar buitenlands recht blijkt toepasselijk/als procedure bij buitenlandse rechter speelt:* Als Nederlandse rechter wel bevoegd blijkt maar Nederlands recht niet toepasselijkblijkt: Nederlandse rechter moet buitenlands arbeidsrecht toepassen – eventueel zijn nogwel voorrangsregels uit Nederlands recht naar voren te brengen op grond van artikel 7EVO-verdrag c.q. artikel 9 Rome I verordening/zijn nog wel, als casus valt binnentoepassingsgebied van Detacheringsrichtlijn, op grond van Detacheringsrichtlijn hardekernbepalingen van Detacheringsrichtlijn te respecteren.* Als Nederlandse rechter niét bevoegd blijkt: nagaan welke buitenlandse rechter welbevoegd (mogelijk – als vraag rijst of rechter van land die partij is bij EEX-verordeningbevoegd is en casus valt binnen formeel toepassingsgebied EEX – aan de hand van EEX-verordening).(soms kan ook blijken dat zowel Nederlandse rechter bevoegd is als een of meerbuitenlandse rechters; in zo’n geval zou eisende partij kunnen “shoppen” door procedurete brengen voor de voor deze partij (op eender welk vlak) meest “voordelige” rechter).* Als buitenlandse rechter bevoegd is en procedure zich bij buitenlandse rechter afspeelt:buitenlandse rechter zal aan de hand van eigen ipr-regels (van supranationale dan wel vannationale origine) nagaan welk recht moet worden toegepast (als buitenlandse rechterrechter is van land dat partij is bij EVO-verdrag/Rome I-verordening zal buitenlandserechter dit nagaan aan de hand van EVO-verdrag/Rome I-verordening; denkbaar daarbijis overigens nog wel dat daarbij kan blijken dat buitenlandse rechter (aspecten van)Nederlands arbeidsrecht zal toepassen)N.B.2 Lidstaten bij relevante supranationale bronnen: Lidstaten EEX-verordening: 27 EU-lidstaten Lidstaten EVO-verdrag: 27 EU-lidstaten Lidstaten Rome I-verordening: 26 EU-lidstaten (alle EU-lidstaten behoudensDenemarken)

×