39553191 gramatika-engleskog-jezika-pdf

21,826 views

Published on

  • Ovo je super! Toplo preporucujem svima da koriste ovu knjigu za ucenje gramatike, a ako samostalno pocinjete sa ucenjem engleskog obavezno procitajte ovaj clanak http://www.engleskijezik.net/ucenje-engleskog-za-pocetnike
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here

39553191 gramatika-engleskog-jezika-pdf

  1. 1. Sadržaj Strana0.1.Alfabet - Alphabet 31. Brojevi - Numbers 3 1.1. Glavni (cardinals) 3 1.2. Redni (ordinals) 4 1.3. Deobni (fractional numerals) 5 1.4. Brojevi za ponavljanje (repeating numerals) 5 1.5. Brojevi za umnoţavanje (multiplicatives) 5 1.6. Broj nula (zero) 52. Član - The Article 5 2.1. OdreĎeni član 6 2.2. NeodreĎeni član 73. Glagoli - Verbs 9 3.1. Pomoćni glagoli - Auxiliary Verbs (Helping Verbs) 10 3.1.1. Pomoćni glagol "to be" - Auxiliary Verb "to be" 10 3.1.2. Pomoćni glagol "to have" - Auxiliary Verb "to have" 11 3.1.3. Pomoćni glagol "to do" - Auxiliary Verb "to do" 14 3.2. Bezlični glagoli - Impersonal Verbs 15 3.3. Nepotpuni glagoli - Defective Verbs 15 3.4. Pravilni i nepravilni glagoli - Regular and Irregular Verbs 16 3.5. Prelazni i neprelazni glagoli - Transitive and Intransitive Verbs 19 3.6. Povratni glagoli 19 3.7. Višerečni glagoli - Multi-word verbs 20 3.7.1. Frazalni glagoli 20 3.7.2. Predloţni glagoli 20 3.7.3. Frazalni predloţni glagoli 21 3.8. "-ing" oblici - The "-ing" forms 21 3.9. Gerund - The Gerund 22 3.10. Particip prezenta - The Present Participle 23 3.11. Direktan i indirektan govor - Direct and Indirect Speech 24 3.12. Klauze - Clauses 25 3.12.1. Nezavisne i zavisne klauze 26 3.12.2. Relativne klauze 27 3.12.3. Eliptične klauze 28 3.13. Kondicionali - The conditionals 28 3.13.1. Prvi kondicional - realna mogućnost (First conditional: real possibility) 29 3.13.2. Drugi kondicional - nevjerovatna mogućnost (Second conditional - unreal possibility or dream) 29 3.13.3. Treći kondicional - bez mogućnosti (Third conditional - no possibility) 30 3.13.4. Nulti kondicional - sigurno ispunjenje uslova (Zero conditional - certainty) 30 3.13.5. Kondicionali - ukratko 31 3.14. Trpno stanje (pasiv) - Passive Voice 31 3.15. Slaganje vremena - Sequence of Tenses 33 3.15.1. Slaganje glagolskih vremena 33 3.15.2. Slaganje vremena sa infinitivima i participima 34 3.16. Sadašnja vremena 35 3.16.1. Sadašnje prosto vreme - Simple Present Tense 35 3.16.2. Sadašnje trajno vreme - Present Continuous Tense 36 3.16.3. Sloţeno sadašnje vreme - Present Perfect Simple Tense 38 3.16.4. Nesvršeni perfekt - Present Perfect Continuous Tense 39 -1-
  2. 2. Sadržaj Strana 3.17. Prošla vremena 41 3.17.1. Prošlo svršeno vreme - Past Simple Tense 41 3.17.2. Prošlo trajno vreme - The Past Continuous Tense 43 3.17.3. Pluskvamperfekat (davno prošlo vreme) - The Past Perfect Tense 44 3.17.4. Nesvršeni pluskvamperfekt - The Past Perfect Continuous Tense 45 3.18. Buduća vremena 45 3.18.1. Prosto buduće vreme - Futur Simple Tense 45 3.18.2. Buduće trajno vreme - Futur Continuous Tense 46 3.18.3. Sloţeno buduće vreme - Futur Perfect Tense 46 3.18.4. Futur Perfect Continuous 474. Imenice - Nouns 48 4.1. Rod imenica - Gender of Nouns 48 4.2. Mnoţina imenica - Plural of Nouns 50 4.3. Padeţi imenica - Cases of Nouns 535. Pridevi - Adjectives 54 5.1. PoreĎenje prideva - Comparasion 54 5.2. Pravopisna pravila pri poreĎenju 55 5.3. Nepravilna komparacija prideva - Irregular comparasion 566. Predlozi - Prepositions 567. Prilozi - Adverbs 58 7.1. PoreĎenje priloga 598. Uzvici - Interjections 609. Veznici - Conjunctions 6110. Zamenice - Pronouns 61 10.1. Lične zamenice - Personal Pronouns 62 10.2. Prisvojne zamenice - Possessive Pronouns 63 10.3. Povratne zamenice - Reflexive Pronouns 63 10.4. Pokazne zamenice - Demonstrative pronouns 64 10.5. Upitne zamenice - Interrogative Pronouns 64 10.6. Relativne zamenice - Relative pronouns 65 10.7. Deobne zamenice - Distributive Pronouns 66 10.8. NeodreĎene zamenice - Indefinite Pronouns 6711. Red reči - Word order 6912. Skraćenice na internetu 6913. Britansko i američko pisanje - British and American writing 7014. Pisanje velikih slova - Writing of capital letters 7015. Znaci interpunkcije - Punctuation 71 15.1. Tačka - The full stop or period 72 15.2. Zarez - The comma 72 15.3. Dvotačka - The colon 73 15.4. Tačka-zarez - The semicolon 74 15.5. Upitnik - The question mark 7416. Lista najčešćih imenica koji imaju nepravilne oblike u mnoţini 7517. Izgovor (kopirano iz pdf e-knjige) 77 17.1. Naglasak 77 17.2. Samoglasnici - Vowels 77 17.3. Dvoglasnici - Diphtrhongs 78 17.4. Suglasnici - Consonants 78 17.5. Više Suglasnika - More consonants 79 17.6. Transkripcija izgovora 7918. Glasovi engleskog jezika (Fonetika) 79 18.1. Samoglasnici - Vowels - i primeri 80 18.2. Dvoglasnici - Diphthongs - i primeri 81 18.3. Suglasnici - Consonants - i primeri (Primeri - 83 str.) 82 -2-
  3. 3. (0.1.) Alfabet - Alphabet A, a (ei:) N, n (en) B, b (bi:) O, o (o:) C, c (si:) P, p (pi:) D, d (di:) Q, q (kju:) E, e (i:) R, r (a:) F, f (ef) S, s (es:) G, g (dţi:) T, t (ti:) H, h (eie) U, u (ju:) I, i (ai) V, v (vi:) J, j (dţei) W, w (dabl ju) K, k (kei) X, x (eks) L, l (el) Y, y (uai) M, m (em) Z, z (zi, zed)(1.) Brojevi - NumbersBrojevi mogu biti: 1. glavni (cardinals) 2. redni (ordinals) 3. diobni (fractional numerals) 4. brojevi za ponavljanje (repeating numerals) 5. brojevi za umnoţavanje (multiplicatives) 6. broj nula (zero)(1.1.) Glavni brojevi - cardinals1 one 19 nineteen2 two 20 twenty3 three 21 twenty one4 four 22 twenty two etc.5 five 30 thirty6 six 40 fourty7 seven 50 fifty8 eight 60 sixty9 nine 70 seventy10 ten 80 eighty11 eleven 90 ninety12 twelve 100 a hundred13 thirteen 101 a hundred and one14 fourteen 200 two hundred15 fifteen 1000 a thousand16 sixteen 2000 two thousand17 seventeen 1.000.000 a million18 eighteen 2.000.000 two million -3-
  4. 4. Kao što se vidi, brojevi izmeĎu 13 i 20 obrazuju se kada se broju prve desetine doda sufiks "teen",izuzev nekih manjih izuzetaka (thirteen umjesto threeteen i fifteen umjesto fiveteen). Brojevidesetica obrazuju se na sličan način, dodavanjem sufiksa "ty".Brojevi koji imaju desetice i jedinice prave se kao i u našem jeziku: 25 - twenty five, 71 - seventy one.Mogu se i jedinice, ali samo za brojeve ispod 40, staviti na prvo mjesto i vezati pomoću "and" sadeseticama: 24 - four and twenty.Reči hundred i thousand posle kojih dolazi manji broj od stotinu, vezuju se veznikom "and": 328 - three hundred and twenty eight 3.020 - three thousand and twenty.Hundred i thousand dobijaju "s" u mnoţini kada se javljaju kao imenice:hundreds of men, thousands of insects. (stotine ljudi, hiljade insekata)"One" ima mnoţinu koja glasi "ones" i upotrebljava se kao imenica, najčešće da bi se izbegloponavljanje imenice u rečenici: Black gloves are stronger than white ones. (crne rukavice su jače od belih)(1.2.) Redni brojevi - ordinalsPrva tri redna broja se tvore nepravilno:first (prvi), second (drugi) i third (treći). Svi ostali rednibrojevi prave se dodavanjem nastavka "th" na glavne brojeve:seventh (sedmi), tenth (deseti), sixteenth (šesnaesti), ninetieth (devedeseti), thousandth (hiljaditi)etc.Slova "ve" kod five postaju slovo "f" kod fifth (peti), fifteenth (petnaesti) i fiftieth (pedeseti). Isto takokod twelve se menja u twelfth.Nine u rednom broju gubi krajnje "-e": nine - ninth.Kod desetica krajnje "y" mijenja se u "ie" pred nastavkom "th": thirtieth (trideseti).Kod sastavljenih reči nastavak dobijaju samo jedinice: twenty-fourth (dvadeset četvrti).Redni brojevi se upotrebljavaju umesto glavnih za označavanje:datuma meseca: the nineteenth of May (devetnaesti Maj);rodoslovlje vladara: Henry the Sixth (Henry VI)poglavlja u knjizi: chapter the tenth (glava deseta);posle reči every, kao što su izrazi: every third day (svakog trećeg dana).Razlomci u nazivniku imaju redni broj: 4/5 - four fifths 3/10 - three tenthsRazlika je jedino kod 1/2 - one half i 1/4 - one quarter ili a quarter, 3/4 - three quarters.Redni brojevi dobijaju odreĎeni član the. the first class (prvi razred). -4-
  5. 5. (1.3.) Deobni brojevi - fractional numeralsIzuzev broja half (pola) svi deobni brojevi jednaki su sa rednim brojevima.U mnoţini dobijaju nastavak "s": four sevenths (četiri sedmice).Iza half dolazi "a" ispred imenice: half a loaf (polovina hleba).Posle broja, izraza i po (i polovina) prevodi se sa "and a half": two leagues and a half (dve i po milje).(1.4.) Brojevi za ponavljanje - repeating numeralsBrojevi za ponavljanje prave se pomoću reči "times": four times (četiri puta), twenty times (dvadeset puta). Izuzetak: once (jedan put), twice (dva puta), thrice (tri puta) zadrţali su se još u poeziji, inače su zastareli.(1.5.) Brojevi za umnožavanje - multiplicativesBrojevi za umnoţavanje prave se dodavanjem nastavka "fold" na glavne brojeve:fourfold (četverostruk).Izuzetak je broj "twofold" koji se moţe izraziti još rečju double (dvostruk).(1.6.) Broj nula - zeroNula se u engleskom jeziku kaţe naught ili zero: seven degrees below zero (sedam stepeni ispod nule) 206 - two naught sixU telefonskim brojevima nula se izgovara kao glas "o" (ou): 32-049 - three two o four nine.(2.) Član - The ArticleU engleskom jeziku postoje odreĎeni i neodreĎeni član.OdreĎeni član je the. On je nepromenljiv: the man, the woman, the house.NeodreĎeni član je a ili an,a koristimo ispred suglasnika: a chair, a university, a year;an koristimo ispred samoglasnika: an hour, an apple, an elephant itd.Da bi ste odredili koji, i da li upotrebiti član postavite sebi nekoliko pitanja:1. Da li vaš čitalac zna o kome ili o čemu govorite? da ne koristite the pređite na sledeće pitanje2. Da li je imenica u jednini ili mnoţini? jednini mnoţini pređite na sledeće pitanje izostavite član3. Moţe li imenica biti u mnoţini, tj. da li je brojiva? (Šta su brojive imenice?) Da Ne pređite na sledeće pitanje izostavite član -5-
  6. 6. 4. Da li govorite o pojedinačnoj stvari ili uopštenoj ideji? pojedinačno uopšteno pređite na sledeće pitanje izostavite član5. Da li imenica počinje vokalima (a, e, i, o, u)? Da Ne koristite an koristite a(2.1.) OdreĎeni članOdreĎeni član se upotrebljava:- kada se govori o odreĎenom licu, stvari ili pojmu:send me the book (pošalji mi knjigu)- kada je reč o imenici koja je bliţe odreĎena ili poznata licu koje sluša ili čita:I saw the teacher (video sam učitelja),she gave the letter to her mother (dala je pismo svojoj majci);- ispred imenica koje po našem shvatanju postoje u samo jednom primerku:the Earth moves round the sun (Zemlja se okreće oko Sunca);- ako imenica u jednini odreĎuje celu vrstu, a ne samo pojedinu stvar koja pripada toj vrsti:the Earth-satellite is faster then the aeroplane (Zemljin satelit je brţi od aviona);- pred superlativima:this is the best thing you can do (to je najbolja stvar koju moţeš učiniti);- ispred rednih brojeva:it is the second day of my arrival here (drugi je dan otkako sam stigao ovamo);- ispred "same": the same to you (isto i vama);- ispred imena zgrada, ustanova, brodova i sl: The Houses of Parliament (parlament),The Ministry of Defence (ministarstvo odbrane), The Majestic (hotel) itd;- ispred imena listova, časopisa, magazina: the Times;- ispred ličnih imena koja se sastoje od prideva i imenice:The Black Sea (Crno more), The Pacific Ocean (Tihi okean);- ispred imena naroda u mnoţini: the English (Englezi);- ispred imena posle kojih dolazi "of": we signed the treaty of Locarno(potpisali smo sporazum u Lokarnu);- ispred imena reka, plananskih lanaca, jezera i mora:we climbed the Alps (popeli smo se na Alpe);- ispred prideva koji su upotrebljeni kao imenice:the poor of London (sirotinja Londona);- u nekim stalnim izrazima i frazama:he made a joke at the expense of this old woman (našalio se na račun ove starice)I dont want to run the risk (ne ţelim da rizikujem). -6-
  7. 7. OdreĎeni član se ne upotrebljava:- ispred osobnih imenica: Jack gave me an apple (Jack mi je dao jabuku);- bez člana su imenice koje označavaju porodične odnose, a članovi su porodice:mother called me back (majka me je pozvala da se vratim);- imena dana, meseci i godišnjih doba: I shall come by Monday (doći ću do ponedeljka);- imena vrhova planina: Maglić is the highest mountain in Bosnia(Maglić je najveća planina u Bosni);- man i woman se upotrebljavaju bez člana kada označavaju celu vrstu, tj. ljudski rod:man is mortal (čovek je smrtan);- gradivne imenice su bez člana: the table is made of wood (sto je napravljen od drveta);- misaone imenice su bez člana: I prefer music to poetry (više volim muziku negopoeziju);- imena obroka su bez člana:children, come, dinner is ready (deco, doĎite, ručak jespreman);- imenice kao što su: school, college, market, court, prison itd, idu bez člana ako označavaju radkoji se tamo obavlja:after school children go home (posle škole deca se vraćaju kući),he was put in prison (stavljen je u zatvor);- uz superlativ priloga član se ne upotrebljava:he runs best (on najbolje trči),she writes quickest (ona piše najbrţe);- član se nikad ne upotrebljava u nekim izrazima: to be at work (biti u poslu) to catch fire (zapaliti se) to take breath (odahnuti) to set sail (isploviti) to shake hands (rukovati se) to lose courage (izgubiti hrabrost) by land (kopnom) hand in hand (ruku pod ruku) by heart (napamet) on board (na brodu).(2.2.) NeodreĎeni članNeodreĎeni član "a" upotrebljava se ispred reči koje počinju suglasnikom, a oblik "an" seupotrebljava ispred reči koje počinju samoglasnikom ili tihim "h":a man (čovjek), an open window (otvoren prozor), an hour (čas).NeodreĎeni član upotrebljava se samo sa imenicama koje imaju mnoţinu.Misaone i gradivne imenice koje nemaju mnoţine i koje se ne mogu brojati, nemaju neodreĎeničlan:I have a book (imam knjigu), ali I have time (imam vremena). -7-
  8. 8. NeodreĎeni član nema mnoţinu i ne moţe se upotrebiti ispred imenice u mnoţini:a house (kuća), houses (kuće).NeodreĎeni član se upotrebljava uz imenicu koja je izdvojena iz celine ili mnoštvaali koja nije posebno odreĎena:the boy saw a bird in the tree (dečak je video pticu na drvetu).NeodreĎeni član moţe odrediti čitavu vrstu: a cat is an animal (mačka je ţivotinja);NeodreĎeni član se stavlja uz razlomke: a half (polovina), a third (trećina).NeodreĎeni član se stavlja ispred reči koje označavaju vreme, broj, teţinu i meru:I see him two times a week (viĎam ga dvaput sedmično).NeodreĎeni član se upotrebljava sa rečima: many, such, quite, rather, what,no less, so, too, as - ako je imenica u jednini:we have seen him many a time (videli smo ga mnogo puta),he is quite a good doctor (on je poprilično dobar doktor).NeodreĎeni član se stavlja ispred reči: dozen (tuce), gross (dvanaest tuceta),score (dvadeset), hundred, thousand, million: a hundred balls (stotinu lopti).NeodreĎeni član se upotrebljava s imenskim predikatom:he is a school-teacher (on je učitelj u školi).NeodreĎeni član se moţe upotrebiti uz apoziciju koja se dodaje nazivima knjiţevnih dela:"Rivals", a comedy by Sheridan ("Suparnici", Šeridanova komedija).NeodreĎeni član upotrebljen iza "not" pojačava negaciju: I have not a single penny(nemam niti jedan jedini peni).NeodreĎeni član se upotrebljava u mnogim idiomatskim izrazima, dok se u nekim ispušta: to have a pain (imati bolove) to be in hurry (ţuriti se) to be at loss (biti u neprilici) as a rule (po pravilu) on an average (prosečno).NeodreĎeni član se izostavlja:- kad se nešto nabraja:my brother is a runner, swimmer and jumper (moj brat je trkač, plivač i skakač);- uz misaone i gradivne imenice koje se ne mogu brojati:he put wood on fire (stavio je drva na vatru), we have confidence in you (imamo poverenja u vas);- u slučaju kada neku titulu moţe imati samo jedno lice u isto vreme:he is President of the Republic (on je predsednik republike);- posle izraza kao što su: the title of, the post of, the office of, the rank of:he holds the post of secretary (on zauzima poloţaj sekretara);- posle glagola to turn (kada znači stati):he was unable to obtain a civil post he turned soldier (pošto nije mogao da dobije mesto u civilu,postao je vojnik);- kada je predikat deo objekta u aktivnoj konstrukciji, i deo subjekta u pasivnoj konstrukciji:the called him fool, madman (nazvali su ga ludim, ludakom),he was made prisoner (zarobili su ga); -8-
  9. 9. - kada je reč "part" upotrebljena u smislu "partly":part of the ceiling came down on people (deo tavanice je pao na ljude);- kada posle reči "what" koja je upotrebljena kao uzvik, dolazi imenica koja se obično neupotrebljava u mnoţini:what wisdom in so young boy (kakva mudrost u tako mladog dečaka)(3.) Glagoli - VerbsPomoćni glagoli - Auxiliary Verbs (Helping Verbs)  glagol "to be" - biti  glagol "to have" - imati  glagol "to do" - raditiBezlični glagoli - Impersonal VerbsNepotpuni glagoli - Defective VerbsPravilni i nepravilni glagoli - Regular and Irregular VerbsPrelazni i neprelazni glagoli - Transitive and Intransitive VerbsPovratni glagoli - Reflexive VerbsVišerečni glagoli - Multi-Word Verbs  Frazalni glagoli - Phrasal Verbs  Prijedloţni glagoli - Prepositional Verbs  Frazalni prijedloţni glagoli - Phrasal-prepositional Verbs"-ing" oblici (gerund,particip prezenta) - The "-ing" FormsDirektan i indirektan govor - Direct and Indirect SpeechKlauze - ClausesKondicionali - The ConditionalsPasiv - Passive VoiceSlaganje vremena - Sequence of TensesSadašnja vremenaSadašnje prosto vreme / Simple present tenseSadašnje trajno vreme / Present continuous tenseSadašnje sloţeno vreme / Present perfect simple tenseSadašnje trajno sloţeno vreme / Present perfect continuous tenseProšla vremenaProsto prošlo vreme / Simple past tenseProšlo trajno vreme / Past continuous tenseSloţeno prošlo vreme / Past perfect simple tenseSloţeno trajno prošlo vreme / Past perfect continuous tenseBuduća vremenaProsto buduće vreme / Simple future tenseTrajno buduće vreme / Future continuous tenseSloţeno buduće vreme / Future perfect simple tenseSloţeno trajno buduće vreme / Future perfect continuous tense -9-
  10. 10. (3.1.) Pomoćni glagoli - Auxiliary Verbs (Helping Verbs)(3.1.1.) Pomoćni glagol "to be" - Auxiliary Verb "to be"Pomoćni glagoli sluţe za sloţenih glagolskih vremena (perfekta, futura itd.)Pomoćni glagoli su:be, have, do, shall, willGlagol "to be" - bitiGlagoli be, have i do mogu biti pomoćni glagoli i glagoli punog značenja.Glavni delovi glagola be su:be was beenBe kao pomoćni glagol se upotrebljava: - za graĎenje trajnih vremena: I am surfing. (ja surfujem); - za graĎenje pasivnih vremena: The bridge was built. (most je izgraĎen).Be kao glagol punog značenja znači postojati, ţiveti, stići itd. To be, or not to be. (biti ili ne biti) I was in Spain last year. (bio sam u Španiji prošle godine)Be se vrlo često upotrebljava kao dio imenskog predikata. He is ill. (on je bolestan) His brother was a sailor. (njegov brat je bio mornar).Be se upotrebljava za starost, udaljenost i cenu. It is ten miles. (ima deset milja) She is twenty. (njoj je dvadeset) This building is twenty years old. (ova zgrada je stara dvadeset godina)Kada govorimo o osobi kaţemo samo broj (She is twenty.) ali kada govorimo o stvariyears i old se ne mogu izostaviti.Present Simple - PrezentI am - Im (ja sam) Im not (ja nisam) am I? (jesam li)you are - youre youre not are you?he is - hes, shes, its hes, shes, its not is he, she, it?we are - were were not are we?you are - youre youre not are you?they are - theyre theyre not are they?Past Simple - Preterit (Prosto prošlo vreme)I was (ja sam bio) I wasnt (ja nisam bio) was I?you were you werent were you?he was he wasnt was he? - 10 -
  11. 11. Present Perfect - PerfektI have been (ja sam bio) I havent been have I been?you have been you havent been have you been?he has been he hasnt been has he been?Past Perfect - Pluskvamperfekt (Pluperfekt)I had been (ja bijah bio) I had not been had I been?you had been you had not been had you been?he had been he had not been had he been?Futur Simple - FuturI shall be (ja ću biti) I shall not be shall I be?you will be you will not be will you be?he will be he will not be will he be?Futur Perfect - Svršeni futurI shall have been (ja ću biti) I shall not have been shall I have been?you will have been you will not have been will you have been?he will have been he will not have been will he have been?Present Conditional - Pogodbeni način sadašnjiI should be (ja bih bio) I should not be should I be?you would be you would not be would you be?he would be he would not be would he be)Past Conditional - Pogodbeni način prošliI should have been (bio bih bio) I should not have been should I have been?you would have been you would not have been would you have been?he would have been he would not have been would he have been?Imperativ beInfinitiv prezenta to beInfinitiv perfekta to have beenParticip prezenta beingParticip perfekta been - having beenGerund prezenta beingGerund perfekta having been(3.1.2.) Pomoćni glagol "to have" - Auxiliary Verb "to have"Pomoćni glagoli sluţe za graĎenje sloţenih glagolskih vremena (perfekta, futura itd.)Pomoćni glagoli su: be, have, do, shall, willGlagol "to have" - imati - 11 -
  12. 12. Have kao pomoćni glagol: S pomoćnim glagolom have grade se sledeći glagolski oblici: perfekt (I have spoken) pluskvamperfekt (I had spoken) infinitiv perfekta (to have spoken) particip perfekta (to have spoken) particip perfekta i gerund prošli (having spoken).Have kao glagol punog značenja: - Have iza kojeg sledi infinitiv izraţava obavezu. Npr: They had to leave. (morali su otići) I have to buy some chocolate for her girl. (moram kupiti čokoladu za njenu devojčicu) - U toj se konstrukciji moţe upitni oblik graditi s pomoću do ili inverzijom, a odrični pomoćudo ili dodavanjem not, npr:Did they have to leave?Had they have to leave? { Jesu li morali otići?They did not have to leave.They had not to leave. { Nisu morali otići. - Osnovno značenje glagola have kao glagola punog značenja jeste posedovati, imati. Npr: Her brother has a motor-boat. (njen brat ima motorni čamac) The baby has a blue eyes. (detešce ima plave oči) - U govornom se jeziku uz have koje znači posedovati često stavlja got. I have got znači isto kao i have. He has got a TV set. (on ima televizor) Kada have znači posedovati, ne upotrebljava se u nesvršenim vremenima. - Have se upotrebljava u nekim stalnim izrazima: to have breakfast (doručkovati) to have tea (popiti čaj) to have a good time (dobro se zabavljati)Causative haveHave iza kojeg slijedi objekt i particip perfekta označava da neko drugi vrši radnju rečenicepo ţelji ili zapovijedi subjekta. Takvo have se u gramatikama obično zove causative have. Last week I had a new suit made. (prošle sedmice dao sam napraviti novo odijelo) You must have your invitation cards printed. (morate dati štampati pozivnice). Iz tih prijevoda vidimo da se takvo have prevodi na naš jezik glagolom dati. U ovim rečenicama osobito je vaţan poredak reči: HAVE + OBJEKT + PARTICIP PERFEKTA Ako izmijenimo poredak reči, izmenićemo i značenje rečenice: I have weeded my garden. (oplevio sam svoj vrt) I have my garden weeded. (dajem pleviti vrt) - 12 -
  13. 13. Simple Present Tense - PrezentI have - Ive (ja imam) I havent have I?you have - youve you havent have you?he has - hes he hasnt has he?Past Simple Tense - PreteritI had (ja sam imao) I hadnt had I?you had you hadnt had you?he had he hadnt had he?Present Perfect Tense - PerfektI have had (ja sam imao) I have not had have I had?you have had you have not had have you had?he has had he has not had has he had?The Past Perfect Tense - PluskavamperfektI had had (ja bejah imao) I had not had had I had?you had had you had not had had you had?he had had he had not had had he had?Futur Simple - FuturI shall have (ja ću imati) I shall not have shall I have?you will have you will not have will you have?he will have he will not have will he have?Futur Perfect - Svršeni futurI shall have had (ja ću imati) I shall not have had shall I have had?you will have had you will not have had will you have had?he will have had he will not have had will he have had?Present Conditional - Pogodbeni način sadašnjiI should have (ja bih imao) I should not have should I have?you would have you would not have would you have?he would have he would not have would he have?Past Conditional - Pogodbeni način prošliI should have had (bio bih imao) I should not have had should I have had?you would have had you would not have had would you have had?he would have had he wuold not have had would he have had?Imperativ haveInfinitiv prezenta to haveInfinitiv perfekta to have hadParticip prezenta havingParticip perfekta had - having hadGerund prezenta havingGerund perfekta having had - 13 -
  14. 14. (3.1.3) Pomoćni glagol "to do" - Auxiliary Verb "to do"Pomoćni glagoli sluţe za graĎenje sloţenih glagolskih vremena (perfekta, futura itd.)Pomoćni glagoli su: be, have, do, shall, willGlavni oblici glagola do jesu:do did doneDo kao pomoćni glagol- S pomoćnim glagolom do gradi se upitni i odrični oblik prezenta i preterita glagola punogznačenja. Does he drive a car? (vozi li on auto) You do not understand me. (vi me ne razumete) They did not arrive in time. (nisu stigli na vreme)- U imperativu, prezentu i preteritu upotrebljava se pomoćni glagol do i u potvrdnim rečenicamaako ţelimo istaknuti glagol. Takvo do se zove emfatično do (Emphatic do). Do sit down! (ta sedi!) I do like this cakes. (zaista volim ove kolače)Do se često upotrebljava da bi se izbeglo ponavljanje glavnog glagola, i to: -u kratkim odgovorima: Do you read? -Yes, I do. (čitate li, čitam) -uz so, iza kojeg slijedi pomoćni glagol, a onda subjekt. He swims well, and so does his sister. (on dobro pliva, a isto tako i njegova sestra) -u dodatnom pitanju: You know what I mean, dont you? (znate na šta mislim, zar ne)Do kao glagol punog značenja-Do se upotrebljava u značenju činiti, raditi. Npr: They did their job very well. (oni su vrlo dobro obavili svoj posao) He did not do what he had promised. (nije učinio što je obećao) When does she do the room? (kada ona sprema sobu)Simple Present Tense - PrezentI do (ja činim) I do not - I dont do I?you do you do not - you dont do you?he, she, it does he do not - he dont does he?we do we do not - we dont do we?you do you do not - you dont do you?they do they do not - they dont do they?Past Simple Tense - PreteritI did (ja učinih) I did not - I didnt did I?you did you did not - you didnt did you?he did he did not - he didnt did he?we did we did not - we didnt did we?you did you didnot - you didnt did you?they did they did not - they didnt did they?Imperativ do - 14 -
  15. 15. (3.2.) Bezlični glagoli - Impersonal VerbsBezlični glagoli su glagoli koji se upotrebljavaju samo u 3. licu jednine sa it.Oni obično označavaju vremenske uslove. Npr.: Infinitiv Present Simple to rain (pada kiša) it rains to hail (pada grad) it hails to freeze (mrznuti se) it freezes to snow (pada snijeg) it snows to thunder (grmeti) it thundersNeki glagoli u trećem licu jednine mogu imati bezlično značenje.To su sledeći glagoli: to seem (izgledati): it seems to be true (izgleda da je istina) to appear (izgledati): it appears as if it would be a change in weather (izgleda kao da će se vreme promeniti) to look (izgledati): it looks like rain (izgleda kao da će kiša) to feel (osećati): it feels cold (oseća se hladnoća) to make (činiti): it makes me afraid (to me plaši).(3.3.) Nepotpuni glagoli - Defective VerbsNepotpuni glagoli su: can (moći), may (moći, smeti), ought (trebati) i must (morati).Zajedničko za nepotpune glagole je da: - da nemaju sve oblike i vremena, - u sadašnjem vremenu u trećem licu nemaju nastavak "s"; - upitni im se oblik pravi inverzijom, odrični oblik obrazuju sa rečicom "not"; - traţe infinitiv bez "to" (izuzev glagola "ought").Nepotpuni glagol "can" (moći, umjeti, znati) označava fizičku ili umnu sposobnost. Ima oblik "could"za prošlo vreme (Past Tense) i za pogodbeni način sadašnji (Present Conditional): I can swim (umem, znam da plivam), I could swim (umeo sam da plivam), Could you show me the way, please? (da li biste mogli da mi pokaţete put, molim?)Glagol "can" se ne moţe upotrebiti s četvrtim padeţom bez nekog drugog glagola, tako nemoţemo reći: I can that - već I can do that (ja to umem).Odrični oblik glasi "can not" ili skraćeno (saţeto, contracted) "cant" i "could not" ili "couldnt".Umesto glagola "can" u vremenima koje on nema upotrebljava se izraz "to be able" (moći,biti u stanju): I shall be able to this for you. (moći ću to da učinim za vas).Nepotpuni glagol "may" (moći, smeti) označava odobravanje, dopuštanje, verovatnoću, mogućnosti ţelju: he may come tomorrow (moţda će on sutra doći) may I go in? (smem li ući?) may he join us? (sme li da nam se pridruţi?) may he rest in peace! (neka počiva u miru!). - 15 -
  16. 16. U prošlom vremenu "may" ima svoj drugi oblik "might": He might have arrived earlier. (mogao je ranije da stigne) He might be present. (mogao bi biti prisutan).Might izraţava takoĎe i pogodbu.Odrični oblik glasi "may not" ili "maynt" i "might not" ili "mightnt".Nepotpuni glagol must (morati) ima samo taj jedan oblik. Izraţava primoravanje, duţnost,nuţnost. I must take leave now. (sada se moram pozdraviti, moram otići), The soldiers knew that they must die. (vojnici su znali da moraju umreti)U vremenima koje glagol must nema upotrebljava se glagol to have sa infinitivom bilo kog glagolasa obaveznim "to": I had to go at once. (morao sam smesta otići) We shall have to work hard. (moraćemo mnogo raditi)U odreĎenom obliku "must not" ne prevodimo sa "ne morati" već "ne smeti": You must not to do this. (ne smete to učiniti)"Ne morati" kaţemo pomoću glagola "need not".Skraćeni oblik od "must not" je "mustnt".Nepotpuni glagol "ought" (trebati) je jedini koji se upotrebljava u infinitivu sa "to": You ought to learn more seriously. (treba da učiš ozbiljnije), You ought to know this. (treba to da znaš)Glagol "ought" izraţava obavezu, duţnost (prevodi se sa "treba", "mora" i sl.).Odrični oblik glasi "ought not", skraćeno "oughtnt".Kako ovaj glagol nema prošlog vremena, misao o onome što je trebalo da se dogodi izraţavamosa "ought" i infinitivom prošlim (infinitiv prošli glasi: "to have said", "to have left" itd.): You ought to have gone. (trebalo je da odeš)(3.4.) Pravilni i nepravilni glagoli - Regular and Irregular VerbsPravilni glagoli tvore preterit i particip perfekta tako da se infinitivu doda nastavak "-ed". Npr: play - played, open - opened itd.Ako se glagol u infinitivu završava na "-e" dodaje se samo "-d". Npr: smile - smiled, hope - hoped itd.Nepravilni glagoli tvore preterit i particip perfekta na razne načine. - 16 -
  17. 17. Preterit i particip perfekta imaju isti oblik: stand - stood - stood think - thought - thoughtSva tri oblika su različita: Sva tri oblika jednaka:sing - sang - sung put - put - putdrive - drove - driven. hit - hit - hitLista najčešćih nepravilnih glagola: Base Form Past Simple Past Participle awake awoke awoken be was, were been beat beat beaten become became become begin began begun bend bent bent bet bet bet bid bid bid bite bit bitten blow blew blown break broke broken bring brought brought broadcast broadcast broadcast build built built burn burned/burnt burned/burnt buy bought bought catch caught caught choose chose chosen come came come cost cost cost cut cut cut dig dug dug do did done draw drew drawn dream dreamed/dreamt dreamed/dreamt drive drove driven drink drunk drunk eat ate eaten fall fell fallen feel felt felt fight fought fought find found found fly flew flown forget forgot forgotten forgive forgave forgiven freeze froze frozen get got gotten give gave given go went gone grow grew grown hang hung hung have had had - 17 -
  18. 18. Base Form Past Simple Past Participlehear heard heardhide hid hiddenhit hit hithold held heldhurt hurt hurtkeep kept keptknow knew knownlay laid laidlead led ledlearn learned/learnt learned/learntleave left leftlend lent lentlet let letlie lay lainlose lost lostmake made mademean meant meantmeet met metpay paid paidput put putread read readride rode riddenring rang rungrise rose risenrun ran runsay said saidsee saw seensell sold soldsend sent sentshow showed showed/shownshut shut shutsing sang sungsit sat satsleep slept sleptspeak spoke spokenspend spent spentstand stood stoodswim swam swumtake took takenteach taught taughttear tore torntell told toldthink thought thoughtthrow threw thrownunderstand understood understoodwake woke wokenwear wore wornwin won wonwrite wrote written - 18 -
  19. 19. (3.5.) Prelazni i neprelazni glagoli - Transitive and Intransitive VerbsPrelazni glagoli su oni uz koje moţe stajati objekt u akuzativu tj. direktni objekt (subject + verb +object): He speaks English. (on govori engleski) We are watching TV. (mi gledamo TV) I saw an elephant. (vidio sam slona)Neprelazni glagoli su oni uz koje ne moţe stajati direktni objekt (subject + verb [+indirect object]). He has arrived. (on je stigao) She speaks fast. (ona govori brzo) John goes to school. (John ide u školu)(3.6.) Povratni glagoli - Reflexive VerbsPovratni glagoli su oni kod kojih se radnja vraća na subjekt. Uz takve glagole stoje povratnezamjenice. Povratnih glagola u engleskom jeziku nema mnogo. Najčešći su: to dress oneself (obući se) to help oneself (pomoći se) to hurt oneself (povrediti se) to improve oneself (popraviti se) to tire oneself (umoriti se) to excuse oneself (izviniti se) to flatter oneself (hvaliti se) to amuse oneself (zabaviti se) to warm oneself (utopliti se) to take care of oneself (obući se)Povratni glagoli se mijenjaju ovako: infinitiv glasi: "to dress oneself" Present Simple Tense glasi: I dress myself (ja oblačim sebe) you dress yourself (ti oblačiš sebe) he, she, it dresses himself, herself, itself we dress ourselves you dress yourselves thes dress themselves Upitni oblik: Do I dress myself? Odrični oblik: I do not dress myself Upitno-odrični oblik: Do I not dress myself? - 19 -
  20. 20. (3.7) Višeriječni glagoli - Multi-word verbs(3.7.1.) Frazalni glagoliFrazalni glagoli spadaju u grupu višeriječnih glagola, tj. glagola koji se prave od glagola i još nekereči ili više njih. Frazalni glagoli se grade od: glagol + prilogOni mogu biti: neprelazni (bez direktnog objekta) prelazni (sa direktnim objektom)Primeri nekih frazalnih glagola: Frazalni Značenje Primeri Direktni glagol objekat neprelazni get up ustati iz kreveta I dont like to get up. frazalni He was late because glagol break down prestati sa radom his car broke down. prelazni put off odgoditi We will have to put off the meeting. frazalni glagol turn down odbiti They turned down my offer.Kada su frazalni glagoli prelazni (tj. kada imaju direktni objekat), obično ih moţemo rastaviti na dvadijela. Npr: They turned down my offer. They turned my offer down. (obe rečenice su tačne)MeĎutim, ako je direktni objekat zamenica, nemamo izbora, moramo razdvojiti frazalni glagol iubaciti zamenicu. Dat je primer sa frazalnim glagolom "switch on": Tačno: John switched on the radio. Tačno: John switched the radio on Tačno: John switched it on Netačno: John switched on it.(3.7.2.) Predložni glagolise grade na sljedeći način:glagol + priedlogIz razloga što predlozi uvek imaju direktni objekat, svi predloţni glagoli imaju direktne objekte. - 20 -
  21. 21. Primeri:Predložni glagoli Značenje (Primjeri) Direktni objekatbelieve in verovati u postojanje I believe in God.look after brinuti se o He is looking after the dogtalk about razgovarati o Did you talk about me?wait for čekati John is waiting for Mary.Predloţni glagoli se ne mogu razdvajati, što znači da ne moţemo umetnuti direktni objekat izmeĎu.Na primer, moramo reći: "look after the baby" a ne smemo reći: "look the baby after".(3.7.3.) Frazalni predložni glagolise grade na sledeći način:glagol + prilog + predlogPrimeri frazalnih predloţnih glagola:Frazalni predložni glagoli Značenje (Primeri ) Direktni objekatget on with imati prijateljski odnos sa He doesnt get on with his wife.put up with tolerisati I wont put up with yourattitude.look forward to očekivati sa zadovoljstvom I look forward to seeingyou.run out of iscrpiti We have run out of eggs.Pošto se frazalni predloţni glagoli tvore sa predlozima, uvijek imamo direktni objekat, i poputpredloţnih glagola ne smeju se razdvajati. We run out of fuel. We run out of it.(3.8.) "-ing" oblici - The "-ing" forms"-ing" oblici se grade od infinitiva i nastavka -ing, i mogu biti: gerund: Hunting lions is dangerous. (lov na lavove je opasan) particip prezenta: I am surfing. (ja surfujem) imenica: This building is our school. (ova zgrada je naša škola) - 21 -
  22. 22. (3.9.) Gerund - The GerundGerund je glagolski oblik koji ima osobine glagola i imenice.Glagolske osobine gerunda su: iza njega moţe stajati prilog: He is fond of walking quickly. (on voli brzo hodati); iza njega moţe stajati objekt: I dont like reading books. (ne volim čitati knjige); moţe stajati u raznim vremenima, imamo: gerund sadašnji (surfing), gerund prošli (having read), a kod prijelaznih glagola postoje ipasivni oblici gerunda: sadašnji (being taught) i prošli (having been taught).Imeničke osobine gerunda su: pred njim moţe stajati predlog: Shes good at painting. (ona dobro slika); pred njim moţe stajati atribut: His being nervous is due to his illness. (njegova nervoza je posledica njegove bolesti); pred njim moţe stajati genitiv: Johns being lazy makes me nervous. (Johnova lenost me čini nervoznim).Iako izgleda kao glagol, gerund ima istu funkciju kao imenica, i koristi se: kao subjekat rečenice: Eating people is wrong. (jedenje ljudi je pogrešno); Flying is dangerous. (letenje je opasno); kao atribut glagola "to be": One of his duties is attending meetings. (jedna od njegovih duţnosti je prisustvovanje sastancima); One of lifes pleasures is having breakfast in bed. (jedna od ţivotnih ugodnosti je doručkovanje u krevetu); posle prijedloga. Ako posle predloga treba doći glagol moramo koristiti gerund: She is good at painting. (ona dobro slika); Can you sneeze without opening your mouth? (moţeš li kinuti a da ne otvoriš usta); iza frazalnih glagola koji su stvoreni po principu "glagol + predlog/prilog": (to look forward, to give up, to be for/against, to take to, to put off, to keep on): She always puts off going to dentist. (ona uvek odlaţe odlazak zubaru); When you are going to give up smoking? (kada ćeš prestati pušiti); u sloţenim imenicama: a driving lesson, a swimming pool, bird-watching, train-spotting; posle izraza: cant help, cant stand, its no use/good, do you mind, would you mind i pridjeva "worth" i "busy". Its no use trying to escape. (nema koristi pokušavati pobeći) I cant stand being stuck in traffic jams. (ne mogu podneti kad se zaglavim u saobraćaju) This site is worth visiting. (ovu stranicu vredi posetiti) - 22 -
  23. 23. (3.10.) Particip prezenta - The Present ParticiplePrezent particip većine glagola ima oblik osnova+ing, i koristi se u sledećim slučajevima: kao deo trajnog oblika glagola: I am working (ja radim) he was singing (on je pevao) they have been walking (oni su šetali); nakon glagola pokreta/pozicije po principu: glagol+particip prezenta: She was shopping. (ona je bila u kupovini) He came running towards me. (došao je trčeći prema meni) She lay looking up at the clouds. (leţala je gledajući u oblake) Ova tvorba je naročito korisna sa glagolom "to go", kao u sledećim primerima: to go shopping to go walking to go ski-ing to go swimming to go fishing to go running to go surfing to go dancing nakon glagola percepcije (čula) po principu glagol + objekat + particip prezenta: I heard someone singing. (čuo sam nekoga kako peva) I can smell something burning! (osetim da nešto gori); kao pridev: It was an amazing film. (bio je to neverovatan film) He was trapped inside the burning house. (bio je zatočen unutar kuće u plamenu); sa glagolima catch (uhvatiti) i find (naći) po principu: glagol+izraz za vrijeme+prezent particip. Glagol "catch" sa participom prezenta izraţava neku ljutnju ili pretnju: Dont let him catch you reading his letters. (ne dozvoli da te uhvati kako čitaš njegova pisma) If I catch you stealing my apples again, therell be trouble! (uhvatim li te još jednom kako kradeš moje jabuke, biće problema) Ovo nije slučaj sa glagolom find koji ne izraţava emocije: We found some money lying on the ground. (našli smo novca na zemlji) They found their mother sitting in the garden. (našli su majku kako sedi u bašti); da zameni rečenicu ili dio rečenice. Kada se dve radnje dešavaju u isto vreme, od strane iste osobe ili stvari, koristimo particip prezenta da ih opišemo: They went out into the snow. They laughed as they went. They went laughing into the snow. He whistled to himself. He walked down on the road. Whistling to himself, he walked down on the road. Kada jedna radnja sledi odmah iza druge, od strane iste osobe, moţemo prvu radnju izraziti participom prezenta: He put on his coat and left the house. Putting on his coat, he left the house. - 23 -
  24. 24. She dropped the gun and put her hands in the air. Dropping the gun, she put her hands in the air. Particip prezenta se moţe koristiti umesto početnih as, since, because, i izraţava razlog radnje: Feeling hungry, he went into the kitchen and opened the fridge. (= because he felt hungry...) Being poor, he didnt spend much on clothes. Knowing that his mother was coming, he cleaned the flat.(3.11.) Direktni i indirektni govor - Direct and Indirect SpeechAko ponavljamo nečije reči tačno onako kako ih je neko rekao to je direktni govor (upravni govor,Direct speech), npr:on mi je rekao: "pošalji mi knjigu".Ako izveštavamo ono što je neko rekao onda koristimo indirektni govor (neupravni govor, IndirectSpeech or Reported Speech), npr:on mi je rekao da mu donesem knjigu.Indirektan govor se uvodi rečima kao što su: he said (on reče) he asked (un upita) we enquired (zapitali smo) she ordered (ona zapovedi) we believed (verovasmo) I replied (odgovorih) I answered (odgovorih) i sl.Pri pretvaranju direktnog u indirektan govor treba poštivati pravila o slaganju vremena: sva vremena u indirektnom obliku se moraju zameniti odgovarajućim prošlim oblicima - prema pravilima o slaganju vremena: Direktni govor Indirektni govor Prosto sadašnje Prosto prošlo Prosto prošlo Prezent perfekt Davno prošlo Davno prošlo Prosto buduće Sloţeno buduće Imperativ Infinitiv sve reči koje označavaju blizinu moraju se zamijeniti rečima koje označavaju udaljenost; - 24 -
  25. 25. Prema ovim pravilima: am postaje was do " did shall " should will " would have, has " had can " could may " might must " had to this " that these " those here " there now " then today " that day tomorrow " the next day yesterday " the day before last night " the night before D: He said: "I do not understand this letter." (On reče: "Ja ne razumem ovo pismo") I: He said that he didnt understand this letter. (on reče da ne razume to pismo) D: She said: "I am going to come soon again." (Ona reče: "Doći ću uskoro ponovo".) I: She said that she was going to come soon again. (ona reće da će uskoro ponovo doći) ako se u indirektnom govoru saopćava tuĎe pitanje, onda je potrebno pored pomenutih pravila obratiti paţnju još i na sledeće: -umesto glagola "say" upotrebićemo glagol "ask"; -ako pitanje ne sadrţi nikakvu upitnu reč (kao što su what, how, when itd.), onda pitanje u indirektnom govoru mora početi sa "if" ili "whether". Primjeri: D: She said to her brother: "What are you doing?" (ona reče svom bratu: "Šta radiš?") I: She asked her brother what he was doing. (ona upita svog brata šta radi) D: They asked me: "Do you speak Spanish." (upitali su me: "Da li govorite španski?") I: They asked me whether I speak Spanish. (upitali su me da li govorim španski) da bi se u indirektnom govoru izrazila zapoved, upotrebljava se infinitiv i uvodi glagol "tell": D: Father said to his son: "Be careful of yourself." (otac reče sinu: "Pazi se"). I: Father told his son to be careful of himself. (otac reče svom sinu da se pazi).(3.12.) Klauze - ClausesKlauza je grupa reči koja sadrţi vezu subjekat-glagol (za razliku od fraza koje ne sadrţe vezusubjekat-glagol). Klauze se dele na: nezavisne (independent clauses) zavisne (dependent or subordinate clauses).TakoĎe, dele se i na: neophodne (restrictive or essential clauses) nebitne (nonrestrictive or nonessential clauses). - 25 -
  26. 26. Neophodne klauze su ključne za značenje rečenice i ne mogu se izbaciti, jer bi u tom slučajuznačenje rečenice bilo promenjeno. All students who do their work should pass easily.Nebitne klauze nisu neophodne za značenje rečenice i mogu se izbaciti iz nje. Obično se odvajajuzarezima (ako se nalaze u sredini): Professor Villa, who used to be a secretary for the President, can type 132 words a minute. Giuseppe said that the plantar wart, which had been bothering him for years, had to be removed. (neophodna i nebitna klauza)(3.12.1.) Nezavisne i zavisne klauzeNezavisne klauze mogu stajati samostalno, kao rečenica, dok zavisne moraju biti udruţene sanezavisnom klauzom.Dve nezavisne klauze mogu biti povezane sa: dopunskim veznikom (coordinating conjunction): Today is Tuesday and our papers are due Wednesday. veznim prilogom (conjunctive adverb): I need to study for my test; in fact I am going to the library now. (u ovom slučaju, korištena je i oznaka tačka-zarez (;) da se razdvoje dve klauze) odnosnim veznikom (correlative conjunction): George not only finished his paper on time, but he also got an A+. oznakom tačka-zarez (;): This is one of English classes; Shakespeare is my other. dvotačkom (ponekad): She received the assignment: it is to be turned in next Friday.Zavisne klauze mogu biti: pridevske (adjective clauses) priloške (adverb clauses) imeničke (noun clauses)-Pridevske klauze opisuju imenice ili zamenice, i skoro uvijek dolaze poslije imenica ili zamenica.Većina pridevskih klauza počinje sa: who, whom, which ili that. Ponekad se ove reči ne morajunalaziti u rečenici ali se podrazumevaju.The book that is on the floor should be returned to the library. (knjiga koja je na podu bi setrebala vratiti u biblioteku)The bridge that collapsed in the winter storm will cost millions to replace. (most koji sesrušio u zimskoj oluji će koštati milione za popravku)My brother, who is an engineer, figured it out for me. (moj brat, koji je inţenjer, je shvatio toza mene) - 26 -
  27. 27. -Priloške klauze obično dopunjuju glagole i mogu se pojaviti bilo gde u rečenici. Oni kaţu zašto,gde ili pod kojim uslovima se radnja odvijala. Za razliku od pridevskih klauza, priloške klauze sečesto mogu pomerati u rečenici. Npr:When the timer rings, we know the cake is done.We know the cake is done when the timer rings.Priloške klauze uvek počinju sa zavisnim veznikom, koji uvodi klauzu i izraţava njenu vezu saostatkom rečenice.When the movie is over, well go downtown.John wanted to write a book because he had so much to say about the subject.-Imeničke klauze nisu reči koje dopunjuju druge reči za razliku od prideva i priloga. U rečenicifunkcioniraju kao subjekat, direktni objekat ili predloški objekat.Imenička klauza obično počinje sa: that, which, who, whoever, whomever, whose, what iwhatsoever. TakoĎe, mogu počinjati i sa zavisnim veznicima: how, when, where, whether, why.What he knows [subjekat] is no concern of mine.Do you know what he knows [objekat]?In fact, he wrote a book about what he had done over the years [objekat predloga].Whoever wins the game will play in the tournament.(3.12.2.) Relativne klauzeRelativne klauze (relative clauses) se zavisne klauze koje dopunjuju (menjaju) imenice ilizamenice.Uvode se relativnim zamjenicama: who, whom, which, that, whose. Mogu biti neophodne(restrictive or essential) ili nebitne (nonrestrictive or nonessential) klauze.U relativnoj klauzi, relativna zamenica je subjekat glagola i odnosi se na nešto s čim je klauza uvezi.Giuseppe said that the plantar wart, which had been bothering him for years, had to be removed.(U ovoj rečenici podvučene reči čine neophodnu klauzu, s toga neće biti odvojene zarezima.Nakošena (italic) slova čine relativnu nebitnu klauzu, zbog čega su odvojene zarezima od ostatkarečenice, a u ovom slučaju dopunjuje reč "wart")Ponekad relativne klauze mogu da se donose na više od jedne reči u tekstu, tj. mogu dadopunjuju, opisuju celu klauzu ili čak više njih.Charlie didnt get the job in administration, which really surprised his friends.Charlie didnt get the job in administration, and he didnt even apply for the Deans position, whichreally surprised his friends.Relativna klauza koja dopunjuje celu klauzu ili više njih se naziva rečenična klauza (sententialclause). - 27 -
  28. 28. (3.12.3.) Eliptične klauzeEliptične klauze (elliptical clauses) su gramatički nepotpune, u smislu da im nedostaje relativnazamenica (zavisna reč) koja inače uvodi takvu klauzu. Reči eliptične klauze koje nedostaju semogu naslutiti iz konteksta i većina čitalaca ne oseća da nešto nedostaje. U stvari, eliptične klauzesu tačne ali i korisne, jer su često elegantne i efikasne u izrazu. Coach Espinoza knew [that] this team would be the best [that] she had coached in recent years. Though [they were] sometimes nervous on the court, her recruits proved to be hard workers. Sometimes the veterans knew the recruits could play better than they [could play].(3.13.) Kondicionali - The conditionalsKondicional se gradi od pomoćnog glagola "should" i "would", i infinitiva bez "to" glagola kojegmenjamo.Sadašnji kondicional se gradi sa should i would i infinitivom prezenta, a prošli kondicional se gradisa should i would i infinitivom perfekta glagola kojeg menjamo.Sadašnji kondicional { I should take - uzeo bih you should take - ti bi uzeo itd. I should have taken - bio bih uzeoProšli kondicional { you should have taken - ti bio uzeo itdOdrični oblik se gradi tako što se iza should i would stavi "not": I should not take. (ne bih uzeo) I should not have taken. (ne bih bio uzeo).Upitni oblik se gradi inverzijom: should I take? (da li bih uzeo?) should I have taken? (da li bih bio uzeo?)Sadašnji i prošli kondicional se koriste pri gradnji pogodbenih rečenica.Struktura većine pogodbenih rečenica je veoma jednostavna, i izgleda ovako: if uslov posledica If y=10 2y=20 ili posledica if uslov 2y=20 if y=10To znači ako (if) je odreĎeni uslov zadovoljen, onda (then) će doći do neke posledice.Pogodbene rečenice se takoĎe zovu i kondicionalima, a ponekad ih nazivamo "if rečenicama", jerčesto (ali ne i uvek) u njima se upotrebljava reč "if".Ovdje će biti obraĎene tri osnovna tipa kondicionala i tzv. nulti-kondicional.  Prvi kondicional (First Conditional)  Drugi kondicional (Second Conditional)  Treći kondicional (Third Conditional)  Nulti-kondicional (Zero Conditional) - 28 -
  29. 29. (3.13.1.) Prvi kondicional - realna mogućnost (First conditional: real possibility)Govorimo o budućnosti. Razmišljamo o nekom uslovu ili situaciji u budućnosti, i njenoj posledici.Postoji stvarna mogućnost da će se uslov ispuniti. Na primer, jutro je, kod kuće ste i planirate igratitenis popodne. MeĎutim na nebu se javljaju oblaci, zamislite da počne padati kiša. Šta ćete uraditi?If it rains, I will stay at home. (ako bude padala kiša, ostaću kod kuće) If uslov posledica If it rains I will stay at home. - prosto sadašnje vreme buduće vremeTreba primetiti da kiša još nije pala, meĎutim nebo je oblačno i postoji realna mogućnost (realpossibility) da će kiša pasti. Kao što vidite da bi izrazili mogući uslov koristili smo sadašnje prostovreme (Present Simple Tense). Za izraţavanje moguće posledice koristili smo futur.Najvaţnije je zapamtiti da kod prvog kondicionala postoji realna mogućnost da će se uslov ispuniti. posledica if uslov buduće vreme if prosto sadašnje vreme I will tell Mary if I see her. What will you do if it rains tomorrow. Their teacher will be sad if they do not pass the exam.Ponekad moţemo koristiti: shall, can ili may umesto will, na primer:If you are good today, you can watch TV tonight. (ako budeš danas dobar, moţeš gledati TVvečeras)(3.13.2.) Drugi kondicional - nevjerovatna mogućnost (Second conditional - unrealpossibility or dream)Kod drugog kondicionala, kao i kod prvog, razmišljamo o nekom uslovu u budućnosti, i rezultatutog uslova, meĎutim, za raziliku od prvog kondicionala, ovde ne postoji realna mogućnost da će seuslov ispuniti.Na primer: večeras je izvlačenje brojeva lota, niste kupili loto listić, i ne postoji nikakvašansa da ćete dobiti novac. Ali moţda ćete kupiti listić do večeras, i onda postoji šansa, ali je toneverovatna mogućnost, jer su izgledi opet jako mali da izvuku vaš listić. If uslov posledica If prosto prošlo vreme kondicional sadašnji If I married Mary I would be happy. If it snowed next July would you be suprised? If Ram became rich she would marry him. If I won the lottery I would by a car.Primjetite, da kod drugog kondicionala koristimo prosto prošlo vrijeme za izraţavanje uslova, asadašnji kondicional za izraţavanje eventualne posledice.Bitna stvar kod drugog kondicionala je da ne postoji realna mogućnost da će se uslov ispuniti, tj.šanse su jako male da će se uslov ispuniti.Ponekad, umesto glagola would koristimo should, could or might:If I won a million dollars, I could stop working. (da dobijem milion dolara, mogao bih prestatiraditi) - 29 -
  30. 30. (3.13.3.) Treći kondicional - bez mogućnosti (Third conditional - no possibility)Kod prvog i drugog kondicionala govorimo o budućnosti, meĎutim kod trećeg govorimo o prošlosti,govorimo o uslovu u prošlosti koji se nije dogodio. Zbog toga ne postoji mogućnost da se uslovispuni. Prošle sedmice ste kupili loto listić ali niste dobili . If uslov posledica If složeno prošlo vreme (past perfect) kondicional prošli If I had won the lottery I would have bought a car. If I had seen Mary I would have told her. If it had rained yesterday what would you have done? If Tara had been free yesterday I would have invited her.If they had not passed their exam, their teacher would have been sad. (da nisu poloţili ispit,njihov učitelj bi bio tuţan)Da bi smo izrazili uslov u prošlosti koji se nije ostvario koristili smo sloţeno prošlo vreme (pastperfect), dok za izraţavanje posledice koja se neće dogoditi smo koristili kondicional prošli.Bitna stvar kod trećeg kondicionala je da ne postoji sada nikakva šansa da se uslov i posledicadogode.Ponekad umesto would have koristimo should have, could have, might have:If you had bought a lottery ticket, you might have won. (da si kupio listić lota, mogao si dobiti)(3.13.4.) Nulti kondicional - sigurno ispunjenje uslova (Zero conditional - certainty)Tzv. nulti kondicional koristimo kada je uslov uvek tačan, poput neke opšte poznate činjenice. Naprimer, ako zagrevamo led iznad 0 stepeni on će se početi topiti. If uslov posledica If prosto sadašnje vreme prosto sadašnje vreme If you heat ice it melts.Vaţno je napomenuti da kod nultog kondicionala ne govorimo ni o prošlosti, ni o sadašnjosti ni obudućnosti, već jednostavno pričamo o nekoj općepoznatoj činjenici.Da bi izrazili uslov i posljedicu koristimo prosto sadašnje veme. Najvaţnije kod nultog kondicionalaje zapamtiti da uslov ima uvek istu posledicu. If uslov posledica if prosto sadašenje vreme prosto sadašnje vreme If I miss the 8 oclock bus I am late for work. If I am late for work my boss gets angry. If people dont eat they get hungry.TakoĎe, umesto if moţemo koristiti when:When I get up late I miss by bus. (kada ustanem kasno, zakasnim na autobus) - 30 -
  31. 31. (3.13.5.) Kondicionali - ukratkoTip kondicionala glavna rečenica "if" rečenicaPrvi kondicional buduće vrijeme sadašnje vrijemeDrugi kondicional kondicional sadašnji prosto buduće vrijemeTreći kondicional kondicional prošli sloţeno prošlo vrijemeNulti kondicional prosto sadašnje vrijeme prosto sadašnje vrijemeSledeća tabela daje prikaz kondicionala po verovatnosti ispunjenja uslova. Naravno, procenti zaprvi i drugi kondicional su dati samo orijentaciono za poreĎenje.verovatnoća kondicional primer vreme100% nulti If you heat ice, it melts. -50% prvi If it rains, I will stay at home. budućnost5% drugi If I won the lottery, I would buy a car. budućnost0% treći If I had won a lottery, I would have bought a car. prošlost(3.14.) Trpno stanje (pasiv) - Passive Voice subjekat + pomoćni glagol "to be" + particip prošli glavnog glagolaTrpno stanje (pasiv) mogu imati samo prelazni glagoli, tj. takvi koji uz sebe mogu imati objekat.Pasiv pokazuje da subjekat ne vrši radnju, već da se radnja vrši na subjektu: The road has been repaired. (put je popravljen)Pasivni oblici se grade tako što se uzme ono vrijeme glagola "to be" koje nam je potrebno i dodase particip prošli glagola kojeg menjamo. To znači, da se pasivni prezent gradi od prezenta glagola"to be" i participa prošlog glagola koji menjamo.Aktivnu rečenicu moţemo pretvoriti u pasivnu ako se glagol stavi u trpno stanje, subjekat aktivnerečenice postaje objekat pasivne, i ispred njega se stavlja predlog "by": A: Everybody drinks water. (svi piju vodu) P: Water is drunk by everybody. (voda se pije od svih) - subjekat glagol objekat aktiv Everybody drinks water pasiv Water is drunk by everybody. A: I wrote this letter. (ja sam napisao ovo pismo) P: This letter was written by me. (pismo je napisano od mene)Neprelazni glagoli mogu postati prelazni ako im se doda predlog.Trpno stanje se upotrebljava mnogo češće u engleskom jeziku nego u našem, koristi se: kada subjekat koji vrši radnju nije poznat: My car has been stollen. (ukraden mi je auto) She was given a nice birthday present. (dobila je lep poklon za roĎendan) - 31 -
  32. 32. ako se ne ţeli pomenuti vršilac radnje: I have been told that you are engaged. (rečeno mi je da ste se verili) She was said to have left her husband. (priča se da je ostavila svog muţa) ako nije potrebno pomenuti vršioca radnje jer to proizilazi iz konteksta (smisla) rečenice ili nije bitno za smisao da mora biti pomenut: Mistakes are always made. (greške se uvek prave) ako je subjekat pasivne rečenice vaţniji od vršioca radnje: The "Tower" was written by Meša Selimović. (Roman "TvrĎava" je napisana od strane Meše Selimovića) The boy was punished by his father. (dečko je kaţnjen od svog oca) Aleksa was attended by his sister during his illness. (Aleksu je njegova sestra negovala za vreme bolesti)Bezlični oblici u našem jeziku kao što su "kaţe se", "razume se", "podrazumeva se" u engleskomjeziku se iskazuju u trećem licu jednine srednjeg roda: it is understood (razume se, podrazumeva se) that is known (to se zna) it is said (priča se)Konjugacija pasiva u većini mogućih vremena: infinitiv to be called simple present it is called past it was called future it will be called conditional it would be called continous present it is being called past it was being called future it will be being called conditional it would be being called perfect simple present it has been called past it has been called future it will have been called conditional it would have been called perfect continous present it has been being called past it had been being called future it will have been being called conditional it would have been being called - 32 -
  33. 33. (3.15.) Slaganje vremena - Sequence of Tenses(3.15.1.) Slaganje glagolskih vremenaTabele ispod pokazuju ispravno slaganje vremena u rečenicama kod kojih je vreme od vitalnogznačaja.Vreme u glavnoj rečenici Vreme u zavisnoj rečenici Primer Da se izrazi istovremena radnja, I am eager to go to the concert koristite sadašnje prosto vreme. because I love the Wallflowers. Da se izrazi prošla radnja, koristite I know that I made the right prosto prošlo vreme. choice. Sadašnje prosto Da se izrazi radnja koja je počela u They believe that they have (Simple Present) trenu u prošlosti i traje do danas, elected the right candidate. koristite present perfect. Da izrazite radnju koja će se desiti, The President says that he will koristite prosto buduće vreme. veto the bill. Da izrazite drugu završenu radnju, I wanted to go home because I koristite prosto prošlo vreme. missed my parents. Prosto prošlo vreme Da izrazite radnju koja se desila She knew she had made the prije druge radnje koristite past right choice. (Simple Past) perfect. Da izrazite opće poznatu činjenicu The Deists believed that the koristite sadašnje vreme. universe is like a giant clock. Prezent perfekt ili past She has grown a foot since she perfekt U svakom slučaju koristite prošlo turned nine. vreme. (Present Perfect or The crowd had turned nasty Past Perfect) before the sheriff returned. Da izrazite istovremenu radnju I will be so happy if they fix my Buduće vreme koristite sadašnje vreme. car today. (Futur) Da izrazite radnju koja se desila You will surely pass this exam if ranije, koristite prošlo vreme. you studied hard. Da se izrazi radnja u budućnosti The college will probably close koja će se desiti prije radnje u its doors next summer if nezavisnoj rečenici, koristite enrollments have not increased prezent perfekt. Most students will have taken Predbuduće vreme, U svakom slučaju koristite sixty credits by the time they svršeni futur sadašnje vreme ili prezent perfekt. graduate. Most students will have taken (Future Perfect Tense) sixty credits by the time they have graduated. - 33 -
  34. 34. (3.15.2.) Slaganje vremena sa infinitivima i participima Infinitiv Vreme infinitiva Uloga infinitiva Primer Coach Espinoza is eager to try out her new drills. ["eagerness" je sada; "to Infinitiv sadašnji Da se izrazi istovremena radnja ili try out" će se desiti posle.] radnja posle glagola. (Present Infinitive, to She would have liked to see) see more veterans returning. [Infinitiv prezenta "to see" je u istom trenutku kao i prošlo vreme "would have liked".] The fans would like to have seen some improvement Infnitiv perfekta Da se izrazi radnja koja se desila this year. ["Would like" pre glagola. opisuje stanje u (Perfect Infinitive, to sadašnjosti; "to have seen" have seen) opisuje nešto pre tog vremena.] They consider the team to have been coached very well. [Infinitiv perfekta to have been coached ukazuje na radnju prije glagola consider.] Participi Vreme participa Uloga participa Primeri Prezent participa Da se izrazi radnja koja se dešava Working on the u isto vreme kada i glagol. fundamentals, the team (Present of Participle, slowly began to improve. seeing) [UnapreĎujući osnove, tim je počeo polahko napredovati, radnja se dešava u paralelno, u isto vreme] - 34 -
  35. 35. Having experimented with several game plans, the coaching staff devised a master strategy. [Particip prezent perfekta "having experimented", Particip prošli ili ukazuje na vreme pre particip prezent glagola u prošlom vremenu perfekta Da se izrazi radnja koja se dešava "devised".] pre glagola. (Past Participle or Present Perfect Prepared by last years Participle experience, the coach knows not to expect too much. [Radnja izraţena pomoću glagola u prezentu "knows", je posledica glagola u prošlom vremenu "prepared".](3.16.) Sadašnje vreme(3.16.1.) Sadašnje prosto vreme - Simple Present TenseSadašnje vreme svih glagola obrazuje se tako da se uz glagolska vremena uvekstavljaju lične zamenice. Jedino se treće lice jednine prezenta razlikuje od ostalih lica, jer dobijanastavak "-s" ili "-es", osim glagola: to be - biti, to have - imati, can, may - moći, must - morati, ought - trebati.Nastavak "-s" za sadašnje vreme izgovara se kao "s" ako dolazi iza bezvučnogsuglasnika, ili "z" ako dolazi iza zvučnog suglasnika ili samoglasnika: he speaks (hi spi:ks), he reads (hi ri:dz).Glagoli koji se završavaju na s, x, z, sh i ch obrazuju treće lice nastavkom jedninenastavkom "-es": he dresses, he teaches.Glagoli koji se u infinitivu završavaju na "-y", kad pred tim "y" stoji suglasnik, menjaju "y" u "i", utrećem licu jednine: to cry (he cries), to try (to tries).Odrični oblik sadašnjeg vremena pravi se tako što se uzme sadašnje vreme pomoćnog glagola "todo", pa se zatim doda negacija "not" i infinitiv glagola koji se menja, bez predloga "to": I write (ja pišem) - I do not write, I dont writeUpitni oblik sadašnjeg vremena pravi se tako pravi se tako što se uzme sadašnje vreme pomoćnogglagola "to do" u inverziji i infinitiv glagola koji se mijenja, bez prijedloga "to". You write (ti pišeš) - Do you write? (pišeš li?) - 35 -

×