Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Informatie en politiek – Informatie, data en macht in de 21e eeuw

411 views

Published on

Frank Huysmans
VOGIN-IP-lezing, 21 maart 2019

Published in: Internet
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Informatie en politiek – Informatie, data en macht in de 21e eeuw

  1. 1. informatie en politiek: informatie, data en macht in de 21e eeuw Vogin IP-dag 21 maart 2019 Frank Huysmans Bibliotheekwetenschap | University of Amsterdam WareKennis | Den Haag
  2. 2. informatie is politiek 2 juli 2010
  3. 3. informatie is politiek 3 17 maart 2019
  4. 4. informatie is politiek 4 21 feb 2019
  5. 5. informatie is politiek 5 20 maart 2019
  6. 6. informatie is politiek 6
  7. 7. informatie is politiek 7
  8. 8. Informatie-economie 8 Opdracht: individueel Denk na: kennen jullie uit jullie eigen werksituatie een soortgelijk voorbeeld? Wat is ’het politieke’ in dat geval?
  9. 9. informatie is politiek 9 grote woorden (cyberwar, infobattle) leiden af van ’kleinere’ vormen van machtsuitoefening via informatie informatiepolitiek is veel alledaagser, wijdverspreider en (dus) fundamenteler dan alleen conflicten tussen staten wel komt het op veel grotere schaal voor dan vóór het internettijdperk
  10. 10. informatie is politiek 10 politiek verdeling van macht en hulpbronnen macht leidt tot menselijk handelen 1. instrumentele macht fysiek geweld, wapengekletter 2. structurele macht regels, wetten, instituties 3. symbolische macht ideeën, woorden, beelden 4. informationele macht informationele basis 1,2 en 3 (Braman, 2006)
  11. 11. informationele basis 11 voorbeelden (Braman 2006) 1. instrumentele macht ‘slimme’ bommen 2. structurele macht auteursrecht, DRM 3. symbolische macht individual targeting (banners) 4. informationele macht SyRI: risico-indicatie fraude
  12. 12. Informatie-economie 12 Analyse: concepten uit de informatie-economie informatie centraal in de economie: met (accurate!) informatie kunnen actoren betere resultaten verkrijgen (meer winst of gebruikswaarde) bijzonder economisch ‘goed’ (commodity) • het is eenvoudig te creëren maar moeilijk te vertrouwen • je kunt het verkopen of weggeven zonder het kwijt te raken • je kunt het, eenmaal verspreid, niet uitwissen
  13. 13. Informatie-economie 13 Speltheorie Wat zijn de strategisch optimale beslissingen die rationele actoren kunnen nemen in een gegeven situatie? Wat varieert tussen spellen is de opbrengst voor elke speler, maar ook de informatie waarover elke speler beschikt – en of de spelers informatie met elkaar mogen delen Vele toepassingen in economie – maar ook daarbuiten!
  14. 14. Informatie-economie 14 Economie: informatie-asymmetrie (Akerlof 1970) Ene partij in een transactie beschikt over meer of betere informatie dan de andere, en dat weet men van elkaar Bv. markt voor tweedehands auto’s: prijs komt moeilijk, of niet, tot stand
  15. 15. Informatie-economie 15 Opdracht: per twee Jullie hebben allebei een schoenenwinkel in het centrum Wie als eerste start met de uitverkoop boekt de grootste winst Maar als jullie beide twee weken wachten, hebben jullie allebei meer winst Wat doen jullie? 1. Als jullie niet met elkaar mogen overleggen 2. Als jullie dat stiekem toch doen
  16. 16. spreken en zwijgen 16 KERN wat eenmaal open is, kan niet meer worden gesloten partijen kunnen belang hebben bij openbaren óf juist bij geheim houden sociale strijd over spreken en zwijgen
  17. 17. strijd om informationele macht 17 individu overheidmarkt
  18. 18. strijd om informationele macht 18
  19. 19. strijd om informationele macht 19 individu overheidmarkt
  20. 20. recente politieke ‘strijd’ 20 Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten Netneutraliteit Recht om vergeten te worden Modernisering auteursrecht (EU) • Artikel 11: ‘link tax’ • Artikel 13: ‘upload filters’
  21. 21. asymmetrie: informatie en macht 21 Analyse: vragen • wie kan macht uitoefenen? • wie beschikt over informatie? • welke partijen hebben belang bij het spreken of juist zwijgen van degene die informatie bezit?
  22. 22. niveaus in de samenleving 22 Sociale systemen (Luhmann, 1984) • individu (bewustzijn/psyche) • interacties (ontmoeting) • organisaties (lidmaatschap) • samenleving (al het sociale omvattend)
  23. 23. informatie is politiek 23 samenleving organisatie interactie individu
  24. 24. toepassing 24 • wie heeft macht? • wie heeft informatie? • wie heeft/hebben belang bij ’spreken/zwijgen’? (openbaren/niet openbaren) niveau: interactie | organisatie | samenleving spelers: individu | overheid | markt - openbaarmaken sms’jes minister en ambtenaren - ontsleutelen informatie op telefoon van activisten - onthullingen massaobservatie (Snowden/CIA)
  25. 25. waarom gebeurt dit allemaal? 25 Door openbaren of geheimhouden verschuift de machtsbalans • informatie-asymmetrie: degene die informatie bezit en niet deelt, heeft voordeel • verandert asymmetrie in symmetrie, dan gelijk speelveld (economie) • overheden hebben politieke, en bedrijven economische macht om spreken/zwijgen te reguleren
  26. 26. macht over spreken en zwijgen 26 chanteren overreden bekennen/ ontkennen hacken onder embargo verstrekken plagiëren lekken klokkenluiden anonimiseren gijzelen (rechtbank!) WOBben verbannen vermoorden censureren martelenarresteren patenteren/ octrooieren versleutelen/ ontsleutelen bespioneren onthullen lobbyen
  27. 27. balans 27 individu overheidmarkt
  28. 28. balans 28 Wat kan/moet overheid doen? • instrumenteel: handhaving, opsporing, vervolging • structurele macht: wetten en regels vaststellen (voor individuen, de markt en zichzelf) • symbolische macht: transparantie, terughoudendheid
  29. 29. balans 29
  30. 30. balans 30 Wat kunnen informatieprofessionals doen? Dilemma’s • neutraal of betrokken? • ethiek van het vak of orders van boven?
  31. 31. informatie is politiek 31
  32. 32. dank! e: huysmans@uva.nl / frank@warekennis.nl t: @fhuysmans w: https://warekennis.nl/

×