Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្រ
ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្រស្ដ្ឋកិច្ច
ប្រធាន្រទ្យ
ការប្រឈមនន្ការច្ំណាកប្្ុកររ្់ពលករ
ខ្មែរសៅកាន្់ប្រ...
្សងេរអតថរទ្យ
សេដឋកិច្ច និងកត្តា ជីវភាពរេ់សៅរបេ់ប្បជាជនកម្ពុជា និងប្បជាជនថថមានភាពខុេ
ប្បែកគ្នា ស្េឡះសទះបីជាប្បសទេទំាំំាំងពី...
ស្ច្ករីខ្ៃែងអំណ្រគុណ្
ដយើងខ្្ុាំដ្ម ោះ អុិន ស្ុម៉ាលី េឹម ស្ុភាព ស្ួស្ ណាវី ដថ្នង អរុណរស្មី អុ៊ុំ ស្ុខា កូឡាប
ច័នទតារ ធុន ស...
អារមភកោ
បន្មទ ប់ពីដយើងខ្្ុាំបានស្ិកាអស្់រយៈដពលមួយឆ្ន ាំ កនុងថ្នន ក់បរិញ្ាបរែជាន់ខ្ពស្់ ឯកដេស្
ហិរញ្ាវែថុ ននសាកលវិេាល័យភូមិ...
មតិកា
្សងេរអតថរទ្យ
ស្ច្ករីស្រើម
១.លាំន្មាំបញ្ញា ននការស្សាវរជាវ…………………………………………………………………………….………១
២.ចាំដណាេបញ្ញា ននការស្សាវ...
១.៦.២. ការខាែបង់តផនកស្ងគម……………………………………………………………….………១១
១.៧. បញ្ញា របឈមរបស្់របជាជនចាំណាកស្ស្ុក……………………………………………………………១១
ជំ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
1 សាស្តសាត ចារយណែ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
2 សាស្តសាត ចារយណែ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
3 សាស្តសាត ចារយណែ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
4 សាស្តសាត ចារយណែ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
5 សាស្តសាត ចារយណែ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
6 សាស្តសាត ចារយណែ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
7 សាស្តសាត ចារយណែ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
8 សាស្តសាត ចារយណែ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
9 សាស្តសាត ចារយណែ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
10 សាស្តសាត ចារយណ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
11 សាស្តសាត ចារយណ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
12 សាស្តសាត ចារយណ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
13 សាស្តសាត ចារយណ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
14 សាស្តសាត ចារយណ...
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ
15 សាស្តសាត ចារយណ...
ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal U...
ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal U...
ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal U...
ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal U...
ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal U...
ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal U...
ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal U...
ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal U...
ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal U...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal University of Laws and Economics Master Degree

531 views

Published on

ការប្រឈមនែការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal University of Laws and Economics Master Degree

Published in: Education
  • Hello! Who wants to chat with me? Nu photos with me here http://bit.ly/helenswee
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here

ការប្រឈមនៃការចំណាកស្រុករបស់ពលករខ្មែរទៅប្រទេសថៃ - Immigration of Cambodian to Thailand for working Research Paper - Royal University of Laws and Economics Master Degree

  1. 1. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្រ ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្រស្ដ្ឋកិច្ច ប្រធាន្រទ្យ ការប្រឈមនន្ការច្ំណាកប្្ុកររ្់ពលករ ខ្មែរសៅកាន្់ប្រសទ្យ្នៃ តាក់តែងដោយនិស្សិែដ្ម ោះ ដ្ម ោះសាស្ត្សាា ចារយ អុិន្ ្ុម៉ា លី ទ្យឹម ្ុភាព រណ្ឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត ្ួ្ ណាវី សោង អរុណ្រ្ែី អុ៊ុំ ្ុខា កូឡារ ច្័ន្ទតារា ធុន្ ្ុភី ថ្នន ក់បរិញ្ញា បរែជាន់ខ្ពស្់ ឆ្ន ាំចូលស្ិកា ២០១៦ ឯកដេស្ហិរញ្ាវែថុ
  2. 2. ្សងេរអតថរទ្យ សេដឋកិច្ច និងកត្តា ជីវភាពរេ់សៅរបេ់ប្បជាជនកម្ពុជា និងប្បជាជនថថមានភាពខុេ ប្បែកគ្នា ស្េឡះសទះបីជាប្បសទេទំាំំាំងពីរមានប្ពំាំប្បទល់ជាប់គ្នា ក៏សោយ ច្ំាំណុ ច្ប្ដលមាន ភាពខុេប្បែកគ្នា រវាងកត្តា ជីវភាពរេ់សៅរបេ់ប្បជាជនកម្ពុជា និងប្បជាជនថថសៅត្តម្ បសតា យប្ខែបន្ទា ត់ប្ពំាំប្ដនប្ខែរថថ គឺជាកត្តា ម្ួយប្ដលសធវើសោយប្បជាជនប្ខែរសធវើការច្ំាំតក ស្េុកយ៉ងសប្ច្ើនេនធឹកេន្ទធ ប់ សដើម្បីប្េវងរកការងារសធវើសៅប្បសទេថថជាលកខណៈបសតា ះ ោេនា ឬោច្ជាលកខណៈអច្ិថ្នាយ៍ក៏មានផងប្ដរ។ កិច្ចការស្ាវប្ជាវ សលើប្បធានបទ ការប្បឈម្ថនការច្ំាំតកស្េុករបេ់ពលករប្ខែរ សៅកាន់ប្បសទេថថសនះ បានបងាា ញអំាំពី គុណេម្បតាិ គុណវិបតាិ ថនការច្ំាំតកស្េុក ក៏ដូច្ ជាម្ូលសេតុថនការសធវើច្ំាំតកស្េុក។ ជាងសនះសៅសទៀត សយើងមានបងាា ញពីផលប៉ះពាល់ និងបញ្ហា ប្បឈម្ថនការចាកសច្ញសនះផងប្ដរ។ សដើម្បីបងាា ញសោយកាន់ប្តេុីជសប្ៅសៅសលើ ប្បធានបទសនះ សយើងក៏បានសលើកយក កិច្ចការស្ាវប្ជាវប្ដលេរសេរសឡើងសោយសោក John Walsh ម្កបងាា ញជាករណី េិកា។ ត្តម្រយៈលទធផលថនការស្ាវប្ជាវ របល់សោក John Walsh កាុងករណី េិកាខាង សលើ សយើងបានកំាំណត់សច្ញនូវ ម្ូលសេតុច្ម្បងពីរប្ដលជប្ម្ុញសោយ ពលករប្ខែរេសប្ម្ច្ ច្ិតាចាកសច្ញពីប្បសទេកម្ពុជាសៅសធវើជាពលករ សោយេុខច្ិតាទទួលរងនូវបញ្ហា ប្បឈម្ យ៉ងតក៏សោយ។ សដើម្បីកាត់បនថយការសធវើច្ំាំតកស្េុក ក៏ដូច្ជាជួយសោយពួកគ្នត់សគច្ ផុតពីបញ្ហា ប្បឈម្នឹងការសកងប្បវ័ញ្ច សផែងៗ សយើងបានបងាា ញនូវដំាំសតះស្ាយម្ួយ ច្ំាំនួន ប្ដលមានសៅកាុងជំាំពូកទីបី។
  3. 3. ស្ច្ករីខ្ៃែងអំណ្រគុណ្ ដយើងខ្្ុាំដ្ម ោះ អុិន ស្ុម៉ាលី េឹម ស្ុភាព ស្ួស្ ណាវី ដថ្នង អរុណរស្មី អុ៊ុំ ស្ុខា កូឡាប ច័នទតារ ធុន ស្ុភី ជានិស្សិែថ្នន ក់បរិញ្ញា បរែជាន់ខ្ពស្់ ឯកដេស្ហិរញ្ាវែថុ ឆ្ន ាំស្ិកា២០១៦- ២០១៧ននសាកលវិេាល័យភូមិនទនីែិសាស្ត្ស្ា និងវិេាសាស្ត្ស្ាដស្ដឋកិចច ស្ូមលាំដោនកាយស្ាំតដង នូវកែាដវេី កែាញ្ាូតាធម៌យ៉ាងរជាលដរៅចាំដ ោះ៖ ដលកឳពុក អនកមា យជាេីស្ស្លញ់ននដយើងខ្្ុាំ នូវគុណបាំណាច់ដ៏ធាំនរកតលងមិនោចមនអវី មកដរបៀបបាន តដលរូបដលកទាំងពីរបានផាល់កាំដណើ ែ ចិញ្ច ឹមបីបាច់តែរកា ថ្នន ក់ែនម អប់រាំេូន្មម ន ដរបៀនរបដៅចាប់តាាំងពីរូបដយើងខ្្ុាំដៅែូចរហូែមកដល់ស្ពវនែងដនោះ និងជួយេាំនុកបាំរុងដយើងខ្្ុាំទាំង ខ្លួនដលកឈឺ និងជាដោយពុាំគិែពីការដនឿយហែ់ និងេុកខលាំបាក ជាពិដស្ស្ការឧបែថមភខាង តផនកសាម រែី ស្ាំភារៈដផសងៗ និងហរិញ្ាវែថុដល់រូបកូន បានស្ិកាដរៀនស្ូរែ និងស្ាំដរចលេធផលដនោះ។ គុណដ៏ធាំដធងរបស្់ដលកទាំងពីរ កូនពិែជាមិនោចបាំដភលចបានដ ើយកនុងជីវិែដនោះ។ ឯកឧែាមសាកលវិេាធិការ ស្កលវិេាធិការរង រពឹេធបុរស្ រពឹេធបុរស្រង របធាន អនុរបធានការិយល័យស្ិកា សាស្ត្សាា ចារយ ដលក ដលកស្ស្ី រពមទាំងបុគគលិកទាំងអស្់នន សាកលវិេាល័យភូមិនធនីែិសាស្ត្ស្ា និងវិេាសាស្ត្ស្ាដស្ដឋកិចច តដលដរៀបចាំនូវកមមវិធីស្ិកា និងខ្ិែខ្ាំ យកចិែាេុកោក់បង្ហា ែ់បដរងៀន ផាល់នូវពុេធិ និងបេពិដសាធន៍លអៗដរចើនឥែគណន្ម ចាំដ ោះដយើងខ្្ុាំ កនុងរយៈដពលស្ិកាកនលងមក។ ដលកសាស្ត្សាា ចារយ ង្ហ៉ា ន់ ស្ុនដដែ ជាសាស្ត្សាា ចារយតណន្មាំ និងជាអនកបណាុ ោះបណាា លដ៏លអ តដលដលកបានចាំណាយដពលដវលដ៏មនែាំនលជួយតណន្មាំ តកលាំអ និងពនយល់ដយើងខ្្ុាំកនុងការ ដរៀបដរៀងការស្សាវរជាវដនោះ រហូែេេួលបានដជាគជ័យជាសាថ ពរ។ ជាេីបញ្ច ប់ដនោះ ដយើងខ្្ុាំស្ូមដោរពតែលងអាំណរគុណ និងជូនពរអនកទាំងអស្់ោន ស្ូមដោយជួប របេោះតែដស្ចកាីស្ុខ្ និងស្ុភមងគល និងពុេធពរទាំងបួនរបការ គឺោយុ វណណៈ ស្ុខ្ៈ ពលៈ កនុងជីវិែ ជាដរៀងរហូែដៅ។
  4. 4. អារមភកោ បន្មទ ប់ពីដយើងខ្្ុាំបានស្ិកាអស្់រយៈដពលមួយឆ្ន ាំ កនុងថ្នន ក់បរិញ្ាបរែជាន់ខ្ពស្់ ឯកដេស្ ហិរញ្ាវែថុ ននសាកលវិេាល័យភូមិនទនីែិសាស្ត្ស្ា និងវិេាសាស្ត្ស្ាដស្ដឋកិចច ដយើងខ្្ុាំេេួលបានបេ ពិដសាធន៍ និង ចាំដនោះដឹងននការចាំណាកស្ស្ុក ដដើមបីដធវើការស្សាវជាវ និងស្រដស្រ។ ដយើងខ្្ុាំមនការ ចាប់ោរមមណ៍ ដៅដលើរបធានបេមួយស្ាីអាំពី "ការរបឈមននការចាំណាកស្ស្ុករបស្់ពលករតខ្មរដៅ កាន់របដេស្នែ" ពីដរ ោះថ្ន ដនោះគឺជាបញ្ញា ដ៏មនឥលធិពលមួយដៅរបដេស្កមពុជាន្មដពលបចចុបបនន តដលរជរោឋ ភិបាល អងកការស្ងគមស្ីរិល កាំពុងដធវើការពិចារណាដលើបញ្ញា មួយដនោះ។ ដៅកនុងអែថបេ នឹងដធវើការបកស្សាយពីការរបឈមរបស្់ពលករតខ្មរ ដៅដពលតដលពួកោែ់បានដធវើការ ចាំណាក ស្ស្ុកដៅកាន់របដេស្នែ រពមទាំងមនការបកស្សាយពីដាំដណាោះស្សាយតដលោចជួយ ដោយពល ករទាំងដន្មោះោចរែលប់មករបដេស្ស្ស្ុកកាំដណើ ែរបស្់ខ្លួនវិញផងតដរ។ មិនរែឹមតែប៉ាុដណាណ ោះដយើងក៏ បានដលើកពីករណី ស្ិកាមួយចាំនួនស្ាំរប់យកមកដធវើការវិភាគ និងបកស្សាយបតនថមដេៀែផងតដរ។ ដហែុដូដចនោះដយើងខ្្ុាំស្ងឃឹមដោយដសាម ោះស្ម័រគថ្ន ការចងរកងដស្ៀវដៅដនោះ ោចផាល់ជា របភពឯកសារ គាំនិែែមីៗ បេពិដសាធន៍ែមីៗ និងមនរបដយជន៍ស្ាំរប់អនកស្សាវរជាវ ឬ បអូនៗនិស្សិែ ជាំន្មន់ដរកាយៗដេៀែ ជាពិដស្ស្សាធារណជនតដលមនចាំណាប់ោរមមណ៍ និង រែូវការស្ិកា ស្សាវរជាវដៅដលើការរបឈមននការចាំណាកស្ស្ុករបស្់ពលករតខ្មរដៅកាន់របដេស្នែ។ ដទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយដយើងខ្្ុាំស្ូមអភ័យដទស្ ចាំដ ោះកាំហុស្ឆគងខាងតផនកអកខរវិរុេធ កយដពជន៍មិនដពញដលញរគប់រោន់ និងចាំនុចខ្វោះខាែដផសងៗដេៀែតដលដកើែមនជាយថ្នដហែុ ដៅកនុងដស្ៀវដៅរបាយការណ៍ កមមស្ិកាដនោះ ពីដរ ោះចាំដនោះដឹង និង បេពិដសាធន៍កនុងការអនុវែា ជាក់តស្ាងរបស្់ដយើងខ្្ុាំដៅមនកាំរិែ រពមទាំងកងវោះខាែននឯកសារ ក់ព័នធ។ ោស្ស្័យដហែុដនោះ ដយើងខ្្ុាំស្ូមដមតាា ខ្នាីអភ័យដទស្ពីស្ាំណាក់មិែាអនកោននូវចាំនុចតដលមិនទន់ដពញលកខណៈ និង កាំហុស្តដលដកើែដ ើងដោយអដចែន្ម ជាពិដស្ស្ដយើងខ្្ុាំរងចាាំេេួលការរិោះគន់ដដើមបីសាថ បន្មអាំពី មិែាអនកោនរគប់រូប។
  5. 5. មតិកា ្សងេរអតថរទ្យ ស្ច្ករីស្រើម ១.លាំន្មាំបញ្ញា ននការស្សាវរជាវ…………………………………………………………………………….………១ ២.ចាំដណាេបញ្ញា ននការស្សាវរជាវ……………………………………………………………………………..…២ ៣.ដោលបាំណងននការស្សាវរជាវ……………………………………………………………………………..….៣ ៤.តដនកាំណែ់ និង វិសាលភាពននការស្សាវរជាវ…………………………………………………………..…៣ ៥. សារៈស្ាំខាន់ននការស្សាវរជាវ……………………………………………………………………..…….…....៣ ៦.រចន្មស្មព័នធននការស្សារជាវ…………………………………………………………………………………..…៤ ជំពូកទ្យី១ ទ្យ្សន្ៈស្សងៗទាក់ទ្យងន្ឹងការច្ំណាកប្្ុក ១.១. និយមន័យ ………………………………………………………………………………………………….…៥ ១.២. របដភេននការចាំណាកស្ស្ុក……………………………………………………………………………..…៦ ១.២.១.ចាំណាកស្ស្ុកតាមរយៈរកុមហុនដរជើស្ដរើស្ពលករ…………………………………..…៦ ១.២.២. ចាំណាកស្ស្ុកតាមរយៈដមខ្យល់……………………………………………………………..៧ ១.៣. គុណស្មបែាិននការដធវើចាំណាកស្ស្ុកតដលមនតផនការស្មស្ស្ប……………………………..…៨ ១.៤. គុណវិបែាិននការដធវើចាំណាកស្ស្ុកដោយរបែុយរបថ្នន…………………………………………..…៨ ១.៥. មូលដហែុននការស្ដរមចចិែាដចញពីមែុភូមិដៅរបដេស្ដរៅ…………………………………..…៩ ១.៥.១. ហិរញ្ាវែថុ និងការចាំណាយកនុងជីវែរបចាាំនែង………………………………………………៩ ១.៥.២.ដស្វកមម…………………………………………………………………………………… …..…៩ ១.៥.៣. ោកាស្ធាែុ…………………………………………………………………………………..…៩ ១.៥.៤. ចូលនិវែាន៍………………………………………………………………………………...….…១០ ១.៥.៥. នដយបាយ…………………………………………………………………………………..…១០ ១.៥.៦. ការង្ហរ……………………………………………………………………………………………១០ ១.៥.៧. រគួសារ…………………………………………………………………………………… ….…១០ ១.៥.៨. ការអប់រាំ………………………………………………………………………………………….១០ ១.៦. ផលប៉ាោះ ល់ននការដធវើចាំណាកស្ស្ុក………………………………………………………………..…១១ ១.៦.១. ការខាែបង់តផនកដស្ដឋកិចច………………………………………………………………..…១១
  6. 6. ១.៦.២. ការខាែបង់តផនកស្ងគម……………………………………………………………….………១១ ១.៧. បញ្ញា របឈមរបស្់របជាជនចាំណាកស្ស្ុក……………………………………………………………១១ ជំពូកទ្យី២ ករណ្ី ្ិកា ដលក John Walsh (Corresponding author), D.Phil និង Makararavy Ty, PhD ឆ្ន ាំ២០១១….១៣ ជំពូកទ្យី៣ វិធីសាស្ត្រប្សាវប្ាវ ៣.១. វិធីសាស្ត្ស្ារបមូលេិននន័យ…………………………………………………………………………………១៩ ៣.២. លេធផលននការស្សាវរជាវ…………………………………………………………………………….…..១៩ ៣.៣. ដាំដណាោះស្សាយ…………………………………………………………………………………………….២០ ស្ច្ករី្ន្និដ្ឋឋ ន្ ន្ិងការ្រល់អន្ុសា្ន្៍ ១.ដស្ចកាីស្ននិោឋ ន…………………………………………………………………………………………………២៣ ២.ការផាល់អនុសាស្ន៍……………………………………………………………………………………….……២៤ ឯកសារសោង
  7. 7. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 1 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត សេចក្តីសផតើម ១. លំនំបញ្ហា ននការរាវរាវ របសទ្យ្កមពុជាបាន្ឆ្លងកាត់សររោះធមមជាតិជាសរច្ើន្ ណដ្លរតូវបាន្បំផ្លិច្បំផ្លល ញជារបវតតិ សាស្ត្ត។ មួយនន្គួរឱ្យកត់្ម្គគ ល់បំផ្ុតររឹតដិការែ៍ កនុងរបវតដិសាស្ត្ដគឺរបបណខ្មររកហម៉ប៉ាុលរត តំងរីឆ្ន ំ១៩៧៥-១៩៧៩ កនុងសនាោះម្គន្ជាងរីរលន្នាក់មន្ុ្សរតូវបាន្សគសជឿថារតូវបាន្្ម្គល ប់។ បនាទ ប់រីរបបរបល័យរូជសា្ន្៍បាន្ដ្ួលរលំរបជាជន្ណខ្មរ៉ណខ្មរច្ំន្ួន្្រុបតិច្ជាង ២ លន្នាក់ សៅណតរ្់សៅកនុងរបសទ្យ្សហើយភាគសរច្ើន្នន្រួកសគគឺជាស្ត្តីន្ិងបុរ្ ។ ស ោះជាយ៉ាងណា សន្ោះសបើ សយងតមការសធវើជំសរឿន្របជាជន្ថាន ក់ជាតិកនុងឆ្ន ំ ២០០៨ បាន្បញ្ច ប់សោយវិទ្យាសាថ ន្ជាតិ្ថិតិ (NIS) កមពុជាម្គន្របជាជន្របម្គែ ១៣ លន្នាក់កនុងសនាោះម្គន្ ៥២% នារី (NIS ឆ្ន ំ ២០០៨) ណដ្ល បងា ញរីផ្លប៉ាោះពាល់នន្្ង្គ្ងគ មន្ិងអំសរើរបល័យរូជសា្ន្៍។ របជាជន្ណខ្មររតូវណតសធវើការខ្ិតខ្ំ យ៉ាងខ្ល ំងសដ្ើមបីរ្់។ ដ្ីមិន្ម្គន្ ភារអំសណាយផ្ល្រម្គប់ការសធវើក្ិកមម ណរ្ច្ំការសោយសារ ម្គន្សររោះរំង្ងួត៉ទ្យឹកជំន្ន្់៉ការច្ំណាយណដ្លមិន្បាន្រំរឹងទ្យុកដ្ូច្ជាច្ំណាយសលើថាន ំសរទ្យយន្ិង ការអត់ឃ្លល ន្សាល ប់សោយសារភារខ្វោះខ្តជាសដ្ើម។ ្មតថភារកនុងការសោយកូន្សរៀន្្ូរតគឺម្គន្ ្ភារលំបាក ស ោះបីសរៀន្សោយឥតគិតនលលកនុងសាលរដ្ឋក៏សោយ ក៏រួកសគរតូវច្ំណាយសផ្សងៗសទ្យៀត ដ្ូច្ជា ្ំភារៈកនុងការ្ិកា ន្ិងមសធាបាយសធវើដ្ំសែើ រជាសដ្ើម។ សោយសារសហតុផ្ល ំងសន្ោះរបជាជន្កមពុជាបាន្សធវើច្ំណាករ្ុក ំងខ្ងកនុងរបសទ្យ្ន្ិង ខ្ងសរៅរបសទ្យ្។ រួកសគមួយច្ំន្ួន្បាន្សធវើច្ំណាករ្ុកសៅភាគខ្ងលិច្របសទ្យ្ដ្ូច្ជា្ហរដ្ឋ ោសមរិកបារំងន្ិងអូស្តសាត លីកនុងអំឡុងសរលមុន្ន្ិងសរកាយ្ង្គ្ងគ ម្ុីវិលបាន្បញ្ច ប់សហើយខ្លោះសទ្យៀត បាន្សធវើអសនាត របសវ្ន្៍សៅរបសទ្យ្ជិតខ្ងកនុងបំែងណ្វងរកការងរ។ របសទ្យ្សរលសៅសរច្ើន្ បំផ្ុតគឺរបសទ្យ្នល។ សោយសារណតភាសា ន្ិងវបបធម៌រ្សដ្ៀងរន សន្ោះសហើយណដ្លសធវើសោយម្គន្ភារងយរ្ួល កនុងការឆ្លងររំណដ្ន្សោយរ្បច្ាប់ ៉ខ្ុ្ច្ាប់។ ស ោះជាយ៉ាងណាក៏សោយទ្យំនាក់ទ្យំន្ងរវង របសទ្យ្កមពុជា ន្ិងរបសទ្យ្នលម្គន្បញ្ញា សោយសារណតការសមើលការខ្ុ្រតូវជន្ភា្ខ្លួន្រីរបបណខ្មរ រកហមសោយកងទ្យ័រនល។ ការយល់ស ើញថាសាថ ប័ន្នលម្គន្ការឈ្លល ន្ពាន្មកសលើទ្យឹកដ្ីណខ្មរសោយ តរនលម្គន ក់ណដ្លបាន្បងករសោយម្គន្កុបកមមកនុងទ្យីរកុងភនំសរញ សហើយក៏ម្គន្ការសកើន្សឡើងនន្ភារ តន្តឹងនន្ភារជាម្គច ្់ច្ំសពាោះបញ្ញា របាសាទ្យររោះវិហារ(២០០៨)។ បទ្យបបញ្ាតតិបច្ចុបបន្នអន្ុញ្ញា តឱ្យ រលករណខ្មរច្ូលសធវើការកនុងសខ្តតមួយច្ំន្ួន្សៅកនុងរបសទ្យ្នលន្ិងសៅកនុងមុខ្របរមួយច្ំន្ួន្ប៉ាុសណាណ ោះ។
  8. 8. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 2 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត សលើ្រីអវីណដ្លបាន្កំែត់គឺចាត់ទ្យុកថាខ្ុ្ច្ាប់។ សរលបំែងណដ្លម្គន្ច្ាប់អំរីការសធវើ ច្ំណាករ្ុកសៅសធវើការសៅរបសទ្យ្នល្ំរប់រលករ ណដ្លច្ង់សធវើការងរណាណដ្លរលករនលគិតថា មិន្ររមទ្យទ្យួលយកសៅករមិតរបាក់ណខ្ណដ្លសគបាន្ផ្តល់ណដ្លការងរ ំងសនាោះរប់បញ្ចូ លដ្ូច្ជា ការ សធវើណរ្ច្ំការ ន្ិងសន្សាទ្យ ការងរ ំងរីសន្ោះគឺជាការងរណដ្លម្គន្របាក់កនរម បជាមួយន្ឹងអរត របាក់ឈ្នួលអបបបរម្គ សហើយជាការងរណដ្លគរគិច្ សររោះថាន ក់ ន្ិងជាការងរណដ្ល សគរគប់រន សមើលរសាល។ ជន្អសនាត របសវ្ន្៍ខ្ុ្ច្ាប់ទ្យំន្ងជារកការងរសធវើសៅកនុងវិ្័យស្វកមម ណដ្លម្គន្របាក់ណខ្ ប ដ្ូច្ជាការជួញដ្ូរតិច្តួច្៉ជាណផ្នកមួយនន្ឧ្ាហកមមខ្រ៉ាអូសខ្ជាសដ្ើម។ ផ្ទុយសៅន្ឹងសាថ ន្ភារជាក់ណ្តងរប្់កមមករមីយ៉ាន្់ម្គ៉ា លកខខ្ែឌ ការងរណដ្លកំរុងរបឈ្មរលករ ច្ំណាករ្ុកកមពុជាមិន្្ូវបាន្លអសទ្យ។ ម្គន្សហតុផ្លជាសរច្ើន្ណដ្លបាន្ច្ូលរួម ដ្ូច្ជាការខ្វោះ ច្ំសែោះដ្ឹង បញ្ញា ភាសា ការកងវោះការគិតរិចារណារប្់រលករជាសដ្ើម។ ការ្ិកាសលើករែី ្ិកាសន្ោះ ម្គន្បំែងផ្តល់រ័ត៌ម្គន្មូលោឋ ន្បណន្ថមមួយច្ំន្ួន្ ក់ទ្យង ន្ឹង របសភទ្យនន្ការងរណដ្លជន្ច្ំណាករ្ុកកមពុជាកំរុងសធវើការសៅរបសទ្យ្នលណដ្លរួកសគរបឈ្ម មុខ្ សតើអវីសៅជាការជរមុញន្ិងបញ្ញា ពាក់រ័ន្ធរប្់រួកសគណដ្លបណាត លសោយរួកសគ្សរមច្ច្ិតត ច្ំណាករ្ុកតម រយៈការ្ំភា្ន្៍ផ្លទ ល់ខ្លួន្ជាមួយរួកសគ ររម ំងការសលើករីករែី ្ិកាណដ្ល ធ្លល ប់បាន្្ិការសាវរជាវ សដ្ើមបីសធវើការរកដ្ំសណាោះរសាយណដ្លោច្ជួយសោយរលករ ំងសនាោះ រតឡប់មករបសទ្យ្កមពុជាជាលមីវិញ។ សយងសៅតមបញ្ញា ខ្ងសលើបាន្បញ្ញា ក់សោយសយើងស ើញថាការច្ំណាករ្ុកបាន្កាល យជា បញ្ញា ណដ្លបាន្សដ្ើរតួរនាទ្យីយ៉ាង្ំខ្ន្់ន្ិងការសកើន្សឡើងនន្ការច្ំណាករ្ុក សទ្យើបសធវើសោយសយើង សលើកយកន្ូវរបធ្លន្បទ្យមួយសឡើង្តីរី "ការរបឈ្មនន្ការច្ំណាករ្ុករប្់រលករណខ្មរសៅកាន្់ របសទ្យ្នល" ណដ្លម្គន្ច្ំន្ុច្្ំខ្ន្់ៗដ្ូច្ជាម្គន្សរលបំែងច្ង់្ិកាណ្វងយល់បណន្ថមអំរីការ របឈ្មរប្់រលករណខ្មរសៅសរលរួកសគបាន្សធវើការច្ំណាករ្ុក ផ្លវិបាកណដ្លរបជារលរដ្ឋ កមពុជាបាន្ជួប សយើងក៏បាន្សលើករីដ្ំសណាោះរសាយសផ្សងៗណដ្លរួកសយើងបាន្សធវើការរសាវរជាវ ស ើញផ្ងណដ្រ។ ២. ចំសោទបញ្ហា ននការរាវរាវ សតើការច្ំណាករ្ុករប្់រលករណខ្មរសៅកាន្់របសទ្យ្នលម្គន្ការរបឈ្មយ៉ាងដ្ូច្សមតច្?
  9. 9. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 3 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត ៣. សោលបំណងននការរាវរាវ សរលបំន្ងនន្ការរសាវរជាវ សៅសលើរបធ្លន្បទ្យ្តីរី "ការរបឈ្មនន្ការច្ំណាក រ្ុករប្់រលករណខ្មរសៅកាន្់របសទ្យ្នល" សន្ោះម្គន្ដ្ូច្ជា  ណ្វងយល់អំរីទ្យ្សន្ៈសផ្សងៗ ក់ទ្យងន្ឹងការច្ំណាករ្ុក  ណ្វងយល់អំរីករែី ្ិការប្់សលក John Walsh (Corresponding author), D.Phil ន្ិង Makararavy Ty PhD នន្ការច្ំណាករ្ុករប្់របជាជន្កមពុជាសៅកាន្់របសទ្យ្នលកនុងឆ្ន ំ ២០១១។  សធវើស្ច្កតី្ន្និោឋ ន្ ន្ិង ផ្តល់អន្ុសា្ន្៍ សដ្ើមបីជាគំន្ិតកនុងការរួមច្ំណែកសាថ បនា ។ ៤.ដដនក្ំណត់ និង វិាលភាពននការរាវរាវ សោយសារណតការ្ិការសាវរជាវសន្ោះម្គន្កំែត់ សយើងខ្្ុំ្ូមសធវើការ្ិកាណតសៅសលើការ របឈ្មនន្ការច្ំណាករ្ុករប្់រលករណខ្មរសៅកាន្់របសទ្យ្នល ណដ្លសផ្លត ត្ំខ្ន្់សៅសលើ រលករ ខ្ុ្ច្ាប់នន្ករែី ្ិការប្់សលក John Walsh (Corresponding author), D.Phil ន្ិង Makararavy Ty PhD សៅកនុងឆ្ន ំ២១១ប៉ាុសណាណ ោះ។ ៦. ារៈេំខាន់ននការរាវរាវ បនាទ ប់រីបាន្្ិការសាវរជាវរួច្មក អតថបទ្យសន្ោះបាន្ផ្តល់ជាគុែរបសយជន្៍ជាសរច្ើន្រួមម្គន្  ច្ំសពាោះសយើងខ្្ុំផ្លទ ល់  ជាឯកសារ្រម្គប់ជូន្ន្ិ្សិតជំនាន្់សរកាយកនុងការ្ិការសាវរជាវ។  យល់ដ្ឹងន្ូវការរបឈ្មនន្ការច្ំណាករ្ុករប្់រលករណខ្មរសៅកាន្់របសទ្យ្នល។  ទ្យទ្យួលបាន្ច្ំសន្ោះដ្ឹង ន្ិងបទ្យរិសសាធន្៍ ណដ្ល ក់ទ្យងជាមួយន្ឹងការច្ំណាករ្ុ ក។  ទ្យទ្យួលច្ំសន្ោះដ្ឹងបណន្ថមអំរីរសបៀបច្ងរកងស្ៀវសៅ ៉ឯកសារ។  ្រម្គប់ជាបទ្យរិសសាធន្៍ ន្ិងជាសាព ន្ច្ំលងសៅនលងអនាគត។  ច្ំសពាោះសាធ្លរែជន្  សធវើសោយមិតតន្ិ្សិត ោច្យល់ដ្ឹងយ៉ាងច្ា្់អំរីការរបឈ្មនន្ការច្ំណាករ្ុក រប្់រលករណខ្មរសៅកាន្់របសទ្យ្នល។  ជារបភរឯកសារ្រម្គប់សាធ្លរែជន្ ន្ិង ន្ិ្សិត ំងឡាយ ោច្យកសៅ្ិកា រសាវរជាវបន្ត។
  10. 10. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 4 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត  ជាឯកសាររសាវរជាវ្រម្គប់អនក ណដ្លម្គន្ច្ំនាប់ោរមមែ៍ សលើការរបឈ្មនន្ការ ច្ំណាករ្ុករប្់រលករណខ្មរសៅកាន្់របសទ្យ្នល។ ៧. រចនេមព័នធននការរាវរាវ ច្ំសពាោះរច្នា្មព័ន្ធនន្ការ្ិការសាវរជាវសន្ោះម្គន្ដ្ូច្តសៅ៖ ជំរូកទ្យី ១ : ទ្យ្សន្ៈសផ្សងៗ ក់ទ្យងន្ឹងការច្ំណាករ្ុក ជំរូកទ្យី ២ : ករែី ្ិការប្់សលក John Walsh (Corresponding author), D.Phil ន្ិង Makararavy Ty, PhD កនុងឆ្ន ំ២០១១ ជំរូកទ្យី ៣ : វិធីសាស្ត្តរសាវរជាវ  សេចក្តីេននិដ្ឋា ន  ការផតល់អនុាេន៍  ឯក្ារសោង
  11. 11. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 5 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត ជំពូក្ទី១ ទេសនៈសផសងៗទាក្់ទងនឹងការចំោក្រេុក្ ១.១. និយមន័យ ការសធវើច្ំណាករ្ុក គឺជាច្លនារប្់មន្ុ្សរីកណន្លងមួយសៅកណន្លងមួយសទ្យៀតសោយម្គន្ បំែងតំងលំសៅជាអច្ិនង្គ្ន្តយ៍សៅកនុងទ្យីតំងលមី។ ច្លនាសន្ោះជាសរឿយៗឆ្លងកាត់ឆ្ង យ ន្ិងរីរបសទ្យ្ មួយសៅរបសទ្យ្មួយសទ្យៀត ប៉ាុណន្តការសធវើច្ំណាករ្ុកខ្ងកនុងក៏ោច្សធវើសៅបាន្ណដ្រ។ ការសធវើច្ំណាក រ្ុកោច្ជាបុគគលម្គន ក់ៗ រកុមរគួសារ ៉ រកុមធំ។1 ការសធវើច្ំណាករ្ុក ៉ការសធវើសទ្យ្ន្តរបសវ្ន្៍ គឺជាការផ្លល ្់បដូរទ្យីលំសៅរប្់មន្ុ្សរី រ្ុកកំសែើ តខ្លួន្សៅកណន្លងណាមួយ ៉សៅរបសទ្យ្ណាមួយ សដ្ើមបីការងរ ការ្ិកា ការជួបជុំ រគួសារ ៉មូលសហតុផ្លទ ល់ខ្លួន្សផ្សងៗ ៉រតូវបាន្សគបងខំឲ្យចាកសច្ញរីកណន្លងកំសែើ ត សដ្ើមបីណ្វងរក ឪកា្ការងរណដ្លរបស្ើរ ្រម្គប់ណកលមអរជីវភាររ្់សៅ។ ការសធវើច្ំណាករ្ុក ្ំសៅដ្ល់ច្លនារប្់មន្ុ្សរីកណន្លងមួយសៅកណន្លងមួយសទ្យៀត។ មូលសហតុនន្ការសធវើច្ំណាករ្ុកោច្មករី កតត ស្ដ្ឋកិច្ច្ងគមកិច្ច ន្សយបាយ ៉បរិសាថ ន្។2 ការសធវើច្ំណាករ្ុកោច្ជាអច្ិនង្គ្ន្តយ៍ បសណាត ោះោ្ន្ន ្ម័រគច្ិតត ៉បងខំ។ ច្ំសពាោះការសធវើ ច្ំណាករ្ុកអច្ិនង្គ្ន្តយ៍ គឺសៅសរលណដ្លន្រណាម្គន ក់ផ្លល ្់ទ្យីរីកណន្លងមួយសៅកណន្លងមួយសទ្យៀតសហើយ មិន្ម្គន្គសរម្គងរតឡប់សៅផ្ទោះសដ្ើមវិញ។ រីឯ ការសធវើច្ំណាករ្ុកបសណាត ោះោ្ន្ន រតូវបាន្កំែត់ សោយសរលសវល។ ច្ំសពាោះការសធវើច្ំណាករ្ុកសោយបងខំជាប់ពាក់រ័ន្ធន្ឹងជន្អសនាត របសវ្ន្៍ណដ្ល រម ន្ជសរមើ្សរៅរីផ្លល ្់ទ្យី។ អសនាត ររបសវ្ន្៍អន្ដរជាតិ គឺសៅសរលមន្ុ្សម្គន ក់ផ្លល ្់ទ្យីរីរបសទ្យ្មួយ សៅរបសទ្យ្មួយសទ្យៀត។ ឧ ហរែ៍ មន្ុ្សណដ្លផ្លល ្់រីច្រកភរអង់សគល្សៅរ្់សៅ្ហរដ្ឋ ោសមរិក។ ការផ្លល ្់បតូរនផ្ទកនុង គឺសៅសរលមន្ុ្សសធវើច្ំណាករ្ុកកនុងរបសទ្យ្ ៉តំបន្់ដ្ូច្រន ។ ឧ ហរែ៏ ការច្ំណាករ្ុករីទ្យីរកុង Manchester សៅទ្យីរកុងឡុងដ្៍។3 ការសធវើច្ំណាករ្ុក គឺជាច្លនារប្់មន្ុ្សរីកណន្លងមួយសៅកណន្លងមួយសទ្យៀត។ អសនាត រ របសវ្ន្៍ោច្ជាអន្ដរជាតិ (ច្លនារវងរបសទ្យ្សផ្សងៗរន ) ៉នផ្ទកនុង (ការផ្លល ្់បតូរសៅកនុងរបសទ្យ្ 1 https://en.wikipedia.org/wiki/Human_migration ច្ូលទ្យ្សនានលងទ្យី ១៩ ណខ្ កញ្ញា ឆ្ន ំ២០១៧ 2 http://www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/geography/migration/migration_trends_rev1.shtml ច្ូលទ្យ្សនានលងទ្យី ១៩ ណខ្ កញ្ញា ឆ្ន ំ ២០១៧ 3 http://www.geography.learnontheinternet.co.uk/topics/migration.html ច្ូលទ្យ្សនានលងទ្យី ២០ ណខ្ កញ្ញា ឆ្ន ំ ២០១៧
  12. 12. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 6 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត មួយជាញឹកញាប់រីជន្បទ្យសៅតំបន្់ទ្យីរកុង) ។ ្រវនលងសន្ោះ មន្ុ្សកាន្់ណតសរច្ើន្កំរុងសធវើច្ំណាក រ្ុក។ របជាជន្ផ្លល ្់ទ្យីលំសៅសដ្ើមបីណកលំអ្តង់ោរនន្ការរ្់សៅរប្់រួកសគ ៉សដ្ើមបីឱ្យកូន្ៗរប្់ រួកសគឱ្យម្គន្ភាររបស្ើរជាងមុន្ ៉សដ្ើមបីសគច្សច្ញរីភាររកីរក ជសម្គល ោះ ន្ិងទ្យុរ ភិកស។ ្រវនលងសន្ោះ សោយម្គន្ការដ្ឹកជញ្ាូ ន្ទ្យំសន្ើប ន្ិងការទ្យំនាក់ទ្យំន្ងមន្ុ្សកាន្់ណតសរច្ើន្ គឺរតូវបាន្សលើកទ្យឹកច្ិតតន្ិង ោច្ផ្លល ្់ទ្យីលំសៅបាន្យ៉ាងងយរ្ួល។4 ១.២. របសភទននការចំោក្រេុក្ 5 ការច្ំណាករ្ុកោច្ម្គន្ទ្យរមង់ដ្ូច្ជា៖ ច្ំណាករ្ុកតមរយៈរកុមហុន្សរជើ្សរើ្រលករ ន្ិង ច្ំណាករ្ុកតមរយៈសមខ្យល់។ ១.២.១. ចំោក្រេុក្តាមរយៈរក្ុមហុនសរជើេសរ ើេពលក្រ ច្ំណាករ្ុកតមរយៈរកុមហុន្សរជើ្សរើ្រលករគឹ ជាការសរជើ្សរើ្ន្ូវភាន ក់ងរណា មួយ ណដ្លោច្ជួយ្រមប្រមួល ដ្ល់របជារលលររដ្ឋកនុងការចាកសច្ញរីរ្ុក សៅរបសទ្យ្ដ្នទ្យ កនុងការបសរមើការងរ។ រល់ការច្ំណាករ្ុក្ុទ្យធតមម្គន្ហាន្ិភ័យ ដ្ូច្សន្ោះរលករ រតូវដ្ឹងន្ូវ រ័តម្គន្មួយច្ំន្ួន្ មុន្្សរមច្ច្ិតតសធវើការច្ំណាករ្ុកតមរយៈរកុមហុន្សរជើ្សរើ្រលករដ្ូច្ជា៖  រតូវរបាកដ្ថា ជារកុមហុន្សរជើ្សរើ្រលកររ្បច្ាប់  ជាដ្ំសែើ រការរ្បច្ាប់ របជារលរដ្ឋន្ឹងទ្យទ្យួលបាន្លិខ្ិតឆ្លងណដ្ន្ វិញ្ញា បន្បរតបញ្ញា ក់ កាយ ្មប ប័ែណធ្លនារ៉ាប់រង ន្ិងប័ែណអន្ុញ្ញា តការងរ  ច្ុោះកិច្ច្ន្ាការងរជាមួយរកុមហុន្សរជើ្ សរើ្រលកររ្បច្ាប់  រកុមហុន្សរជើ្សរើ្រលករន្ឹងណ្វងរកការងរ ន្ិងសរៀបច្ំឯកសារ  ជាធមមត ដ្ំសែើ ការសន្ោះរតូវការសរលសវល របម្គែ៦ណខ្  ម្គន្ការណរបរបួលតនមល ន្ិងស្វរួមម្គន្ការរត់ការឯកសារ ំងអ្់ ការសធវើដ្ំសែើ រ ការផ្គត់ ផ្គង់ វគគជំនាញ ន្ិងភាសារ ន្ិងវគគតរមង់ទ្យិ្មុន្សរលសច្ញដ្ំសែើ រ  នលលរត់ការ ំងសន្ោះន្ឹងរតូវកាត់រីរបាក់ណខ្រប្់រលករ រិន្ិតយឲ្យហមត់ច្ត់ជាមួយរកុមហុន្អំរី ច្ំន្ួន្ ន្ិងការកាត់្ងរំសលោះសន្ោះ។ 4 http://learn.tearfund.org/en/resources/publications/footsteps/footsteps_7180/footsteps_78/what_is_migration/ (Article compiled by Rebecca Dennis) ច្ូលទ្យ្សនានលងទ្យី ២០ ណខ្ កញ្ញា ឆ្ន ំ ២០១៧ 5 (ការយល់ដ្ឹងអំរីការច្ំណាករ្ុក ន្ិងការជួញដ្ូរមន្ុ្ស ណដ្លសរៀបច្ំសឡើងសោយ World Renew ឆ្ន ំ២០១៦)
  13. 13. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 7 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត  រប្ិន្សបើរលករច្ង់បតូរកណន្លងសធវើការ រួកសគរតូវរិភាកាជាមួយរកុមហុន្សរជើ្សរើ្រលករ ្ិន្ សហើយរលករតរមូវឲ្យរតឡប់មករបសទ្យ្វិញ ។  រប្ិន្សបើន្ិសយជកសកងរបវ័ញ្ច ន្ិងរំសលភបំពាន្ រលករម្គន្្ិទ្យធិបតឹង សហើយក៏ោច្្ុំ ្ំែងសៅរក្ួងការងរ ន្ិងបែតុ ោះបណាត លវិជាា ជីវៈ។ ១.២.២. ចំោក្រេុក្តាមរយៈសមខ្យល់ ច្ំណាករ្ុកតមរយៈសមខ្យល់គឺ ជាដ្ំសែើ រការមិន្រ្បច្ាប់ រលករន្ឹងកាល យជា រលករមិន្រ្បច្ាប់ សហើយប៉ាូលិ្ោច្ចាប់ ន្ិងបញ្ាូ ន្រួករត់រតឡប់មករបសទ្យ្វិញ ៉ ុំខ្លួន្។ ច្ំណាករ្ុកតមរយៈសមខ្យល់ោច្ម្គន្លកខែៈដ្ូច្ជា៖  ស ោះបីជារួកសគម្គន្លិខ្ិតឆ្លងណដ្ន្ ប៉ាុណន្តរប្ិន្សបើមិន្ម្គន្ប័ែណអន្ុញ្ញា តការងរសទ្យសនាោះ រួកសគសៅណតជារលករមិន្រ្បច្ាប់  ការរត់ការោច្សលឿន្ ន្ិងតនមល បជាងសៅតមរកុមហុន្សរជើ្សរើ្រលករ ប៉ាុណន្តរលករ ោច្ន្ឹងរតូវបញ្ាូ រតឡប់វិញរគប់សរល សហើយវម្គន្ការលំបាកកនុងការណ្វងរកការងរលអៗ  ន្ិសយជក ប៉ាូលិ្ ន្ិងអធិការកិច្ចការងរសៅរបសទ្យ្ទ្យទ្យួល ោច្សកងរបវ័ញ្ច ៉បងខំ រ របាក់រលករ សដ្ើមបីជាលនូន្ឹងការមិន្បញ្ាូ ន្រតឡប់មករបសទ្យ្វិញ។  ម្គន្ន្ិសយជកខ្លោះកាត់របាក់ឈ្នួលរប្់រួកសគ សដ្ើមបី្ូកសៅប៉ាូលី្ ៉អធិការកិច្ចការងរ។  រលករោច្បតូរន្ិសយជករីមួយសៅមួយសទ្យៀតបាន្ សៅសរលណដ្លរួកសគរម ន្ការងរសធវើ រួក សគោច្របឈ្មន្ឹងហាន្ិយភ័យខ្ព្់ សហើយប៉ាូលី្ោច្ចាប់អនករគប់សរល។  រលករមិន្ោច្្ុំ្ំែងសៅរក្ួងការងរ ន្ិងបែតុ ោះបណាត លវិជាា ជីវៈ បាន្សទ្យ សោយសាររួកសគសធវើច្ំណាករ្ុកសោយមិន្រ្បច្ាប់ ប៉ាុណន្តកនុងករែី សកងរបវ័ញ្ច ន្ិង រំសលភបំពាន្ រួកសគោច្្ុំការរំរទ្យរីអងគការសដ្ើមបី រតឡប់មករបសទ្យ្វិញ។  ការងរសលើកបា៉ា លសន្សាទ្យជាការងររបកបសោយសររោះថាន ក់ បំផ្ុត រួកសគោច្របឈ្មន្ឹង ការលំបាកជាសរច្ើន្ ន្ិងការបាត់បង់ជីវិត។  ជាធមមត រួកសគរតូវសធវើការរបម្គែ ៣ឆ្ន ំសទ្យើបទ្យទ្យួលបាន្របាក់ណខ្ សហើយន្ិងម្គន្ការកាត់ របាក់ណខ្ណដ្លបាន្ររមរពាងរន រួច្។ រប្ិន្ សបើរួកសគរតូវបាន្្ន្ាថាផ្តល់១៥០ដ្ុលល កនុង មួយណខ្ សនាោះសៅច្ុង បញ្ច ប់រួកសគន្ឹងទ្យទ្យួលបាន្រតឹមណត៨០ដ្ុលល ប៉ាុសណាណ ោះ រប្ិន្សបើរួកសគ ម្គន្្ំណាង ន្ិងសៅម្គន្ជីវិត។  រួកសគន្ឹងសៅឯសកាសៅសលើ្មុរទ្យ សោយរុំោច្ទ្យំនាក់ទ្យំន្ងតមទ្យូរ្័រទ ៉រត់សគច្សឡើយ  រួកសគន្ឹងរតូវសធវើការរី១៤ សៅ១៨សម្គ៉ា ងកនុងមួយនលង
  14. 14. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 8 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត  ភាគសរច្ើន្ជាកបា៉ា លសន្សាទ្យខ្ុ្ច្ាប់ ១.៣. គុណេមបតតិននការសធវើចំោក្រេុក្ដដលមានដផនការេមរេប ផ្ទុយរីការច្ំណាករ្ុកសោយរបលុយរបថាន្ ណដ្លបាន្ផ្តល់ជាគុែវិបតតិយ៉ាងសរច្ើន្សនាោះ វក៏ម្គន្គុែ្មបតតិខ្លោះផ្ងណដ្រ ្រម្គប់រលករ ណដ្លម្គន្ណផ្ន្ការ្មរ្បកនុងការច្ំណាករ្ុក ដ្ូច្ជា៖  ម្គន្របាក់កនរម ៉របាក់ច្ំែូ លសរច្ើន្ជាងមុន្  សាគ ល់ទ្យិដ្ឋភារ្ងគមខ្ងសរៅ ន្ិងមិតតភ័កតិលមី  ម្គន្លទ្យធភារបញ្ាូ ន្កូន្សៅសាលសរៀន្  រាបាលជំងឺ ន្ិង ្ងបំែុ ល  នាំយកគំន្ិត ន្ិងជំនាញលមីៗ អភិវឌ្ឍ្ងគម  សធវើឲ្យការទ្យំនាក់ទ្យំន្ងរបស្ើរសឡើង ១.៤. គុណវិបតតិននការសធវើចំោក្រេុក្សដ្ឋយរបថុយរបថាន6 ការសធវើច្ំណាករ្ុកសោយរបលុយរបថាន្ បាន្ផ្តល់ន្ូវគុែវិបតតិជាសរច្ើន្ដ្ូច្ខ្ងសរកាម៖  រងសររោះសោយអំសរើជួញដ្ូរ សបាករបា្់ សកងរបវ័ញ្ច  ្ុខ្ភាររទ្យុឌ្សរ ម  រងសររោះសោយសារ ជំងឺឆ្លងសផ្សងៗ  រងរបួ្ រិការ ៉ស្រសរគឿងសញៀន្  ឃ្លល តឆ្ង យរីសាច្់ញាតិ ន្ិងរកុមរគួសារ  បន្ទុកកាន្់ណតធងន្់ ធ្លល ក់សលើស្ត្តី ន្ិងកុម្គរ  បាត់បង់ធន្ធ្លន្មន្ុ្ស្រម្គប់កិច្ចអភិវឌ្ឍ្ហគមន្៍ ន្ិង្ងគម  ចាកសច្ញរី បរិសាថ ន្រ្់សៅ រគួសារ មិតតិភកតិ បងបអូន្ណដ្លធ្លល ប់រ្់សៅជាមួយ  សធវើការចាប់សផ្តើមសារជាលមីន្ូវអវីៗណដ្លអនកច្ង់បសងកើត ច្ង់សធវើការងរ រឺ ការរ្់សៅជាសដ្ើម  សធវើការរ្់សៅជាមួយមន្ុ្សជុំវិញខ្លួន្ណដ្លមិន្ណដ្លសាគ ល់  មិន្សាគ ល់ច្ា្់រីទ្យីតំងបសច្ចកវិទ្យាទ្យំសន្ៀមទ្យំលប់រប្់របសទ្យ្ណដ្លរួកសគបាន្សធវើការ ច្ំណាករ្ុក  សធវើសោយរបសទ្យ្ណដ្លម្គន្ជន្ច្ំណាករ្ុកសរច្ើន្ម្គន្ការសកើន្សឡើងអរតន្ិកមមភារ 6 (ឯកសារសយង heleramaweebly.com , myplaypen.blogspot.com) ច្ូលទ្យ្សនានលងទ្យី ១៧ ណខ្ កញ្ញា ឆ្ន ំ ២០១៧
  15. 15. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 9 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត  សធវើការកាត់បន្ថយច្ំែូ លជាតិណដ្លម្គន្ការច្ំណាករ្ុក ១.៥. មូលសហតុននការេសរមចចិតតសចញពីមាតុភូមិសៅរបសទេសរៅ7 ១.៥.១. ហិរញ្ញវតថុ និងការចំោយក្នុងជីវតរបចំនថៃ (Finances and cost of living) មន្ុ្សជាសរច្ើន្ម្គន្បំែងផ្លល ្់បតូរការរ្់សៅ តមរយៈច្ំណាករ្ុកសៅរបសទ្យ្ ដ្នទ្យសទ្យៀត សរពាោះការច្ំណាយ ន្ិងណបបបទ្យនន្ការរ្់សៅរបចាំនលងកនុងរបសទ្យ្រួកសគ ខ្ុ្រីរបសទ្យ្ ដ្នទ្យណដ្លសគច្ង់បាន្។ អនកខ្លោះគិតថារួកសគម្គន្ជីវភាររកលំបាក ណដ្លរបឈ្មន្ឹងសាថ ន្ភារ ស្ដ្ឋកិច្ចកនុងរបសទ្យ្កំសែើ តរប្់រួកសគ ណដ្លសធវើឲ្យសគម្គន្គំន្ិតថា ការសធវើច្ំណាករ្ុកសៅកាន្់ របសទ្យ្ដ្នទ្យោច្ជាដ្ំសណាោះរសាយដ្៏លអ។ ករែី សផ្សងសទ្យៀតោច្មិន្ធងន្់ធងរខ្ល ំងសឡើយ សោយរួកសគ មួយច្ំន្ួន្ររន្់ណតម្គន្បំែងច្ង់ឲ្យរគួសាររួកសគម្គន្ជីវភារលអរបស្ើរ។ ម្គន្មន្ុ្សជាសរច្ើន្ ណដ្លរ្់សៅកនុងរបសទ្យ្កំរុងអភិវឌ្ឍន្៍ ផ្លល ្់បតូរទ្យីលំសៅសៅកាន្់របសទ្យ្អភិវឌ្ឍ សដ្ើមបីទ្យទ្យួលបាន្ ណបបបទ្យនន្ការរ្់សៅលមីៗ។ ១.៥.២.សេវាក្មម (Services) អនកខ្លោះ បាន្្សរមច្ច្ិតតបតូរទ្យីលំសៅសៅបរសទ្យ្ សោយសារស្វកមមកនុងរបសទ្យ្មិន្លអ ដ្ូច្ជារបសទ្យ្ដ្នទ្យសទ្យៀត។ ស្វកមមដ្ឹងជញ្ាូ ន្ គឺជាបញ្ញា ធំមួយកនុងរបសទ្យ្កំរុងអភិវឌ្ឍន្៍ ខ្ែៈ ណដ្លបញ្ញា សន្ោះជាបញ្ញា តូច្មួយប៉ាុសណាណ ោះ្រម្គប់របសទ្យ្អភិវឌ្ឍ។ របជាជន្ណតងណតម្គន្បំែងចាក សច្ញរីរបសទ្យ្ ណដ្លមិន្ម្គន្ការ្ម្គអ តកាក្ំែល់បាន្សទ្យៀង ត់ ៉មិន្ម្គន្របរ័ន្ធលូលអ ណដ្ល បញ្ញា ំងសន្ោះសធវើឲ្យបរិយកា្កខ្វក់ ន្ិងបណាត លសោយម្គន្បញ្ញា ្ុខ្ភារដ្ល់អនកជាទ្យីរ្លញ់ រប្់រួកសគ។ ដ្ូច្សន្ោះរបសទ្យ្ណដ្លរួកសគច្ង់សៅ រតូវណតជារបសទ្យ្ណដ្លោច្ផ្តល់សោយរួកសគន្ូវ ស្វកមមលអ ម្គន្អនាម័យ ន្ិងផ្ល្ុខ្ភារកនុងការរ្់សៅជាងរបសទ្យ្កំសែើ ត។ ១.៥.៣. អាកាេធាតុ (Weather) កតត ច្មបង្រម្គប់ការ្សរមច្ច្ិតតច្ំណាករ្ុក គឺលកខខ្ែឌ ោកា្ធ្លតុ។ របជាជន្ ច្ង់សគច្សៅរ្់សៅរបសទ្យ្ណដ្លម្គន្លកខខ្ែឌ ោកា្ធ្លតុលអជាងរបសទ្យ្កំសែើ តខ្លួន្។ ជាក់ ណ្តងដ្ូច្ជារបជាជន្កនុងរបសទ្យ្ណដ្ល្មបួរម្គន្បាតុភូតរញ្ាួ យណផ្ន្ដ្ីញឹកញាប់ ខ្យល់រយុោះ រយុោះ កំបុតតបូង ៉បន្ទុោះភនំសភលើងជាសដ្ើម។ ៉របសទ្យ្មួយច្ំន្ួន្ណដ្លម្គន្្ីតុែា ភាររតជាក់ខ្ល ំង របជាជន្ ច្ង់បតូរសៅរ្់សៅរបសទ្យ្ណដ្លម្គន្្ីតុែា ភារសៅត លមម ៉របសទ្យ្សៅត ខ្ល ំង រំង្ងួតច្ង់បតូរសៅរ្់ សៅរបសទ្យ្ណដ្លម្គន្សភលៀងធ្លល ក់ ស្ើមសៅវិញ។ 7 https://www.researchgate.net/post/Why_people_immigrate_from_their_countries ច្ូលទ្យ្សនានលងទ្យី ១៨ ណខ្ ្ីហា ឆ្ន ំ ២០១៧
  16. 16. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 10 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត ១.៥.៤. ចូលនិវតតន៍ (Retirement) មន្ុ្សមួយច្ំន្ួន្្សរមច្ច្ិតតច្ំណាករ្ុក សៅរួកសគដ្ឹងថារបសទ្យ្កំសែើ តខ្លួន្ មិន្ ខ្វល់រីអនកច្ូលន្ិវតតន្៍ ខ្ែៈណដ្លរបសទ្យ្ដ្នទ្យសទ្យៀតគិតគូរខ្វល់ខ្វ យ រីបុគគលច្ូលន្ិវតតន្៍បាន្យ៉ាង លអ។ ស្វកមម្ុខ្ម្គលភារោច្លអជាង ម្គន្តនមល្មលមម ៉មិន្គិតនលលណតមតង ៉ម្គន្ស្វកមម មួយច្ំន្ួន្ណដ្លផ្តល់ជូន្ជារិស្្ ច្ំសពាោះបុគគលច្ូលន្ិវតតន្៍ ណដ្លសធវើសោយរួកសគច្ង់សៅរ្់សៅ សោយ្ងឃឹមថាោច្ទ្យទ្យួលបាន្ស្វកមម ំងសនាោះ សៅសរលរួកសគច្ូលន្ិវតតន្៍។ ១.៥.៥. នសោបាយ (Politics) កតត ច្មបងសផ្សងសទ្យៀតណដ្លជរមុញការសធវើច្ំណាករ្ុក គឺបញ្ញា ន្សយបាយ។ របជាជន្ ណតងណតម្គន្បំែងចាកសច្ញរីរបសទ្យ្ណដ្លម្គន្្រងម ជសម្គល ោះរបោប់ោវុធ ន្ិងរកុមសភរវកមមជា សដ្ើម។ ច្ំណាករ្ុកោច្ម្គន្សរច្ើន្ កនុងរបសទ្យ្ណដ្លម្គន្សាថ ន្ភារន្សយបាយច្លច្លខ្ល ំង។ មន្ុ្សជាសរច្ើន្ណដ្លបាន្បាត់បង់ឱ្កា្លអ កនុងរបសទ្យ្កំសែើ ត សោយសារបញ្ញា ន្សយបាយ ដ្ូច្ សន្ោះរួកសគ្សរមច្ច្ិតតចាកសច្ញរីរបសទ្យ្ កនុងសរលបំែងសដ្ើមបីសជៀ្វងរីបញ្ញា ន្សយបាយមិន្ សទ្យៀង ត់សន្ោះ។ ១.៥.៦. ការងារ (Employment) របជាជន្ជាសរច្ើន្បាន្សធវើដ្ំសែើ រសៅបរសទ្យ្ សោយមូលសហតុការងរ។ ជាទ្យូសៅ រួកសគ ្ងឃឹមថា ការផ្លល ្បតូរសៅរ្់សៅបរសទ្យ្ ោច្សោយរួកសគទ្យទ្យួលបាន្ឱ្កា្ការងរសរច្ើន្ ៉រួក សគោច្សធវើការកនុងមុខ្តំណែងណដ្លរបសទ្យ្កំសែើ តរប្់សគមិន្ោច្ផ្តល់សោយបាន្។ ម្គន្អនកខ្លោះ សទ្យៀត ច្ំណាករ្ុកកនុងសរបំែងសដ្ើរសលើវិលីការងរដ្៏ជាក់លក់មួយ ៉កនុងសរលបំែងច្ំសែញ រន្ធ ជាក់ណ្តងដ្ូច្ជា Dubai របជាជន្ោច្ទ្យទ្យួលច្ំែូ លសលើកណលងរន្ធ។ កនុងករែី មួយសផ្សងសទ្យៀត ោច្ម្គន្ការបញ្ាូ ន្បុគកលិក សៅសាខ្រកុមហុន្សៅបរសទ្យ្ជាសដ្ើមុ។ ១.៥.៧. រគួារ (Family) កតត មួយសផ្សងសទ្យៀតគឺ លកខខ្ែឌ រគួសារ។ រគួសារជាសរច្ើន្ណដ្លរតូវសៅបំសរញការងរ សៅបរសទ្យ្ សហើយរគួសារ ំងមូលក៏រតូវផ្លល ្់បតូរសៅតមរគួសាររប្់រួកសគ។ ៉ករែី ណដ្លសកើត ម្គន្ជាញឹកញាប់គឺ ការសរៀបោពាហ៍រិពាហ៍ របសទ្យ្ខ្ុ្រន ណដ្លតរមូវសោយម្គន្ការច្ំណាក រ្ុកផ្ងណដ្រ។ ១.៥.៨. ការអប់រ ំ(Education) ម្គន្មន្ុ្សជាសរច្ើន្ណដ្លម្គន្បំែងច្ំណាកសច្ញរីរបសទ្យ្កំសែើ ត សៅរ្់សៅ បរសទ្យ្សដ្ើមបីទ្យទ្យួលបាន្ការ្ិកាសៅទ្យីសនាោះ សោយយល់ថាបរសទ្យ្ម្គន្្តង់ោរ្ិកាលអ ន្ិងម្គន្
  17. 17. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 11 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត គុែភារជាងរបសទ្យ្កំសែើ ត។ជាក់ណ្តងដ្ូច្ជា្ហរដ្ឋោសមរិក អង់សគល្ សាំហាគ រួរជាសដ្ើម ណដ្លម្គន្្ិ្សន្ិ្សិតសៅសរៀន្មករីបណាត របសទ្យ្ជាសរច្ើន្ខ្ុ្ៗរន ។ ១.៦. ផលប៉ះពាល់ននការសធវើចំោក្រេុក្8 ការច្ំណាករ្ុកបាន្ផ្តល់ន្ូវផ្លប៉ាោះពាល់ដ្ូច្ជា ការខ្តបង់ណផ្នកស្ដ្ឋកិច្ច ន្ិង ការខ្ត បង់ណផ្នក្ងគម។ ១.៦.១. ការខាតបង់ដផនក្សេដាក្ិចច  បាត់បង់កម្ល ាំងពលកម្មយុវជន  បាត់បង់កម្ល ាំងពលកម្មពីម្នុស្សដែលម្នជាំនាញ និងស្ហររិនភាព ដែលបណ្តា ល ឲ្យសស្ែឋកិច្ចែាំស ើ រការយឺត  ការបាត់បង់កម្ល ាំងពលកម្ម ស្វើឲ្យម្នការប៉ះពាល់ែល់ការវិនិសោរពីស្ាំណ្តក់ ស្ថា ប័នឯកជន ដតដបរជាបណ្តា លឲ្យម្នការសកើនស ើងនូវស្ថា ប័នរែឋ ១.៦.២. ការខាតបង់ដផនក្េងគម  អតារបសោជន៍ដែលទទួលបានពីអនកច្ាំណ្តកស្ស្ុក បានសលើកទឹកច្ិតាែល់យុវជនែ៏ ទទសទៀតដែលម្នវ័យរបហាក់របដហលគ្នន ស្សរម្ច្្វ់ការច្ាំណ្តកស្ស្ុកដែរ ដែល បណ្តា លឲ្យប៉ះពាល់ែល់រច្នាស្ម្ព័នធស្ងគម្។  អនកច្ាំណ្តកស្ស្ុកដែលម្ិនរត ប់ម្កវិញ បានស្វើប៉ះពាល់ែល់ពីរម្ីតរបជាជន  អនកច្ាំណ្តកស្ស្ុកដែលច្ូលនិវតាន៍ហ់យរត ប់ម្កស្ស្ុកវិញ បានបពាល់សៅែល់ការ ច្ាំណ្តយស្ងគម្សៅកនុងរបសទស្ របស្ិនសបើ យនាការឧបតាម្ភម្ិនបានអនុវតា ១.៧. បញ្ហា របឈមរបេ់ពលក្រចំោក្រេុក្ យយើងសយងេតយ ើញកត្តា មួយចំនួនដដលពលករចំណាកស្សុកជួបរបទះ និងបញ្ហា របឈមដូចជា៖  ការជួញដូរមនុសស និងកំលំងពលកមម៖ បញ្ហា របឈមរបស់ពលករចំណាកស្សុកគឺ ការជួបរបទះ និងការជួញដូរកំលំងពលកមមរួមទំងការជួញដូរមនុសសផងដដរករណី 8 http://www.acegeography.com/effects-of-migration.html ច្ូលទ្យ្សនានលងទ្យី ១៧ ណខ្ កញ្ញា ឆ្ន ំ ២០១៧
  18. 18. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 12 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត មួយចំនួនដូចជាការយធវើជាពលករ និង កមមករចំណាកស្សុកមានការយោករោស់ កំលំងពលកមមពីសំណាក់យៅដករជាជនជាតិថថយោយបំយរើការងារ យ ើយមិនផាល់ រោក់យបៀវតសន៍ដល់ពលករ និងកមមករទំងយ ះ និងអាចោនឈានដល់ការជួញដូរ មនុសសយៅរបយទសយផសងៗយទៀតដូចជា របយទលមា៉ យេសុី និងការជួញដូរយៅការយធវើ ការងារយៅយលើទូកយនសាទអស់មួយជីវិតយៅកនុងសមុរទជាយដើម។  ចំណាកស្សុកឃ្លល តឆ្ងា យពីរកុមរគួសារ៖ ការយធវើការងារចំណាកស្សុកជាការងារដដល រតូវយៅយធវើការងារ ឃ្លល តឆ្ងា យពីរកុមរគួសារ និង ស្សុកកំយណើ តយដើមបីរក ចំណូ លចិញ្ច ិមបីោច់ដថរការគួសារ។  កូនៗមិនមានអនកដថរកាបីោច់និងអប់រំ ៖ ការយធវើការងារចំណាកស្សុកជាការងារ ដដលរតូវយៅយធវើការងារ ឃ្លល តឆ្ងា យពីរកុមរគួសារ មិនមានអនកយមើលដថរកាកូនៗ ផាល់ការបណាុ ះបណាា លអប់រំមិនរគប់រាន់ ទុកកូនៗជាមួយនិងឪពុកមាា យ និងជីដូន ជីត្ត កូនៗមិនមានអាហាររូបតថមរគប់រាន់ និងការសិកាអប់រំមិនដិតដល់ អាច ឈានដល់ការយសពគប់មិតាមិនលអ និងអាចឈានយៅរកការយរបើរោស់យរគឿងយញៀន និងកាល យយៅជាមនុសសមិនលអយៅកនុងសងគម។  ការងាររបស់ពលករចំណាកស្សុកជាការងារដដលមានហារនិភ័យខ្ពស់ ៖ ការយធវើ ការងារចំណាកស្សុករបស់ពលករ និងកមមករជាការងារដដលរតូវយៅយធវើការងារយោយ មានភាពយរាះថ្នន ក់ជាទីបំផុតយោយ ការងារទំងយ ះរបឈមនិងហារនិភ័យករមិត ខ្ពស់ ដូចជាអារយរចើយនជាន់ខ្ពស់ៗ និងជាតិគីមីយរចើន និងថ្នន ំពុលជាយដើម ទំងយនះ យ ើយគឺជាហានិភ័យ ការងារដដលពលករជួបរបទះ។  អាចទទួលោនការងារដតកនុងល័កខខ្័ណណដដលមានកំលំងពលកមមរគប់រាន់ ៖ ការយធវើ ការងារចំណាកស្សុករបស់ពលករជាការងារ ដដលរតូវយៅយធវើការងារយោយកំលំង ពលកមមសុទធសាធ និងពលករ និងកមមករដដលមានកំលំងរគប់រាន់យទើបអាចទទួល យកលកខ័ខ្ណឌ័ ការងារពីសំណាក់យៅដកថថ យបើមិនមានកំលំងរគប់រាន់យ ះ យទពលករទំងយ ះរតូវវិលរតលប់មកស្សុកកំយណើ តវិញ។
  19. 19. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 13 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត ជំពូក្ទី ២ ក្រណី េិក្ា សោក្ John Walsh (Corresponding author), D.Phil និង Makararavy Ty, PhD ឆ្ន ំ២០១១ រលករច្ំណាករ្ុកណដ្លបាន្សធវើការសាក្ួរភាគសរច្ើន្ជាបុរ្ ណដ្លគិតជាភាគរយម្គន្ ៨៣% សហើយនារីម្គន្រតឹម ១៧% នន្ច្ំន្ួន្្រុប ៥៩នាក់ (n=៥៩)។ ម្គន្១០% សរៀបការរួច្ ន្ិង ៩០% ទ្យទ្យួលបាន្ការអប់រំរតឹមករមិត មិន្សលើ្រីថាន ក់ទ្យី៤ ម្គន្ន្័យថារួកសគឈ្ប់សរៀន្ សៅសរល រួកសគម្គន្ោយុរបណហល ១០ឆ្ន ំ។ ោយុមធយមរប្់រួកសគម្គន្ោយុ៣៥ឆ្ន ំ។ រួកសគ ំងអ្់ ្ុទ្យធណតសរររសា្នាររោះរុទ្យធ។ កនុងច្ំសណាមអនកណដ្លរតូវបាន្្ម្គភ ្ន្៍ម្គន្៩នាក់ បាន្សធវើការកនុង វ្័យសន្សាទ្យ, ៤១នាក់ជាអនកលក់មាូបោហារ ន្ិង៩នាក់សទ្យៀតសធវើការកនុងវ្័យ្ំែង់។ សយើង ោច្ន្ិយយបាន្ថា រលករច្ំណាករ្ុកភារសរច្ើន្ ជារលកររម ន្ជំនាញ សហើយរួកសគមួយច្ំន្ួន្ ខ្លោះជារលករម្គន្ជំនាញ ខ្លោះៗណដ្លទ្យទ្យួលបាន្រីការបែតុ ោះបណាត ល ណដ្លសធវើសោយរួករត់ទ្យទ្យួល បាន្ករមិតរបាក់ឈ្នួលលអ្មរមយ ន្ិងោច្សោយរួកសគម្គន្អំណាច្ខ្លោះៗកនុងលកខខ្ែឌ ការងរខ្លោះ។ ស ោះបីជាម្គន្ច្ំន្ួន្ច្ំណាករ្ុក មួយច្ំន្ួន្ក៏សោយណតវោច្ ្បញ្ញា ក់សោយស ើញថា រលកររ្ុកណដ្លបាន្្ម្គា ្ន្៍ភាគសរច្ើន្ជាអនករកីរក ជារគួសារក្ិករ ណដ្លមិន្ម្គន្លទ្យធភារ រគប់ររន្់សដ្ើមបីច្ិញ្ច ឹមបីបាច្់្ម្គជិករគួសាររប្់រួកសគ។ បណាត លមករីរួកសគម្គន្ទ្យំហំដ្ីតូច្ ណដ្លមិន្្ូវអំសណាយផ្លដ្ល់ការោំដ្ុោះជារិស្្ បញ្ញា ដ្ីរម ន្ជីរជាតិ។ កតត សផ្សងសទ្យៀត បណាត លមករី ការសរបើរបា្់ បសច្ចកសទ្យ្តៗរន សោយរម ន្បសច្ចកសទ្យ្រតឹមរតូវ ន្ិងខ្វោះច្ំសែោះដ្ឹង រីការោំដ្ុោះ សដ្ើមបីបសងកើន្ផ្លិតភារ កនុងការផ្លិតទ្យិន្នផ្លក្ិកមម ណដ្លម្គន្តនមលខ្ព្់។ កតត សររោះ ធមមជាតិដ្ូច្ជាត ដ្ី្ងួត ន្ិងទ្យឹកជំន្ន្់ក៏ជាកតត ណដ្លសធវើសោយរួកសគ មិន្ោច្ទ្យទ្យួលបាន្ផ្លសរច្ើន្ ណដ្រ។ សដ្ើមបីទ្យទ្យួលបាន្ច្ំែូ ល ន្ិងការសរបៀបសធៀបរីទ្យិន្នផ្លណដ្លរួកសគន្ឹងទ្យទ្យួលបាន្រីសធវើការ ក្ិកមមសៅន្ឹង ការច្ំណាករ្ុកសៅរបសទ្យ្នល សធវើសោយរួកសគ ្សរមច្ច្ិតតច្ំណាករ្ុកសៅ របសទ្យ្នល។ កនុងករែី ខ្លោះសទ្យៀត រួកសគបាន្របាប់សោយដ្ឹងថា រប្ិន្សបើរួកសគមិន្សៅរបសទ្យ្នល សទ្យ រួកសគន្ឹងរកការរិោះគន្់ ក៏ដ្ូច្ជាការ្ដីបសនាទ ្រីការរម ន្ការងរសធវើរី្ំណាក់្ម្គជិករគួសារ រប្់សគ។ វមិន្ណមន្ជាសរឿងនច្ដ្ន្យសទ្យណដ្ល រួកសគ ្ថិតកនុងសាថ ន្ភារ ណបបសន្ោះ សោយ៩០% នន្រួក សគមិន្ ន្់សរៀបការណដ្លសធវើសោយរួកសគងយ ន្ឹង្សរមច្ច្ិតតច្ំណាករ្ុកសរល្ថិតកនុងកាលៈ សទ្យ្ៈណបបសន្ោះ។ អនកផ្ដល់កិច្ច្ម្គភ ្ន្៍ច្ំន្ួន្ ៤៥នាក់បាន្សារភារថារួកសគបាន្ឆ្លងកាត់ររំណដ្ន្សោយខ្ុ្ ច្ាប់ ំងតមរយៈភាន ក់ងរ ន្ិងសោយខ្លួន្ឯង។ រួកសគមួយច្ំន្ួន្ ច្ំណាករ្ុកសោយខ្លួន្ឯង ជា
  20. 20. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 14 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត សរច្ើន្ដ្ង សហើយរួកសគបាន្សរៀន្រីការសរៀបច្ំឯកសារសផ្សងៗ សៅតមលកខខ្ែឌ តរមូវណដ្លរួកសគ ម្គន្។ Achaya បាន្សោយដ្ឹងថាការវិវតតន្៍របរ័ន្ធដ្ឹកជញ្ាួ ន្បាន្ផ្ដល់ ភារងយរ្ួលដ្ល់រលករ ច្ំណាករ្ុករី របសទ្យ្ដ្នទ្យ។ សន្ោះ ្បញ្ញា ក់សោយស ើញថា ការអភិវឌ្ឍន្៍រច្កររំណដ្ន្សបា៉ា យណប៉ាត បាន្ផ្តល់ភារងយរ្ួលខ្ល ំង ដ្ល់រលករច្ំណាករ្ុក កនុងការសធវើដ្ំសែើ រ។ វក៏បាន្ផ្ល់ជាមតិណខ្វង រន ណដ្លថាការ្សរមច្ច្ិតតច្ំណាករ្ុកមិន្ណមន្ ណផ្អកណតសៅសលើអតតរបសយជន្៍ស្ដ្ឋកិច្ច ដ្ូច្ជាការ ទ្យទ្យួលបាន្របាក់ឈ្នួលខ្ព្់ ណតមួយប៉ាុសណាណ ោះសទ្យ ប៉ាុណន្តក៏សោយសារណតការអភិវឌ្ឍន្៍ជីវភាររ្់សៅផ្ដល់ ខ្លួន្រប្់រួកសគណដ្រ។ រួកសគខ្លោះបាន្សោយដ្ឹងថារួកសគោច្ទ្យទ្យួលបាន្ច្ំែូ លខ្ព្់ជាងសៅកនុង របសទ្យ្ខ្លួន្ឯង រិតណមន្ ប៉ាុណន្តរួកសគរតូវរបឈ្ម ន្ឹងបញ្ញា មួយច្ំន្ួន្ដ្ូច្ជាការសរើ្សអើង, ភារឯការ ន្ិងការរុកន្លោះរីអនកដ្នទ្យជាសដ្ើម។ អនកខ្លោះសទ្យៀតបាន្សោយដ្ឹងថា រសបៀបនន្ការរ្់សៅ រប្់រួកសគកនុងនាមជារលករ លអ របស្ើរជាងជីវភារ រ្់សៅកនុងរ្ុក។ ការ្ិការបាន្ស ើញថារលករ ច្ំណាករ្ុកជន្ជាតិណខ្មរ បាន្របឈ្មន្ឹងការរបកួត របណជងណផ្សងៗរន សៅកណន្លងការងរ។ ច្ំសែោះបញ្ញា សលើការច្ំណាយ វម្គន្ការរិបាកកនុងការគែនា រករបាក់ឈ្នួល សោយសយងសៅតមករមិតអបបបរម្គនន្របាក់ឈ្នួលណដ្លកំែត់សោយរជាណា ច្រកនល ណដ្លម្គន្ជាមធយម រី ១៧០-១៩០ បាត ៉ស្មើន្ឹ $5 - $6 កនុងមួយនលងរបាក់ឈ្នួលខ្ុ្រន រី ៤០០០ សៅ ៧០០០ បាតកនុងមួយណខ្ សៅតមរបសភទ្យការងរណដ្លបាន្សធវើ។ តមរយៈករមិតរបាក់ ឈ្នួលសន្ោះ សយើងស ើញថាខ្ព្់ជាង របាក់ឈ្នួលកនុងរបសទ្យ្កមពុជា។ រួកសគបាន្សោយដ្ឹងថា រួកសគ ោច្ទ្យទ្យួលបាន្រតឹមក្ិករជាមធយមរបណហល ១០០០បាត ៉ស្មើរន្ឹង $30 រប្ិន្សបើរួកសគមិន្សធវើច្ំ ណាករ្ុក។ ស ោះជាយ៉ាងសន្ោះកដី ម្គន្បញ្ញា ខ្លោះសកើតម្គន្សរលរួកសគទ្យទ្យួលបាន្របាក់ឈ្នួលករមិត សន្ោះ។ រួកសគមួយច្ំន្ួន្ទ្យទ្យួលបាន្កនរមរីរសៅបីណខ្មដង សហើយអនកខ្លោះសទ្យៀត ទ្យទ្យួលបាន្កនរមមិន្ សរញ សោយការកាត់រីការសធវើខ្ូច្ ៉ណបកបាក់ ឧបករែ៍ សផ្សងៗសរលបំសរញការងរ ៉មកសធវើការ យឺតជាសដ្ើម។ រប្ិន្សបើរួកសគច្ង់ឈ្ប់្រម្គក ៉ម្គន្កតតរវកិច្ចសោយសហតុផ្លណាក៏សោយ របាក់ ឈ្នួលរប្់រួកសគរតូវកាត់សៅតមតមមូលោឋ ន្គែនាតម Pro-rata ។ អនកណដ្លបាន្ផ្ដល់កិច្ច ្ម្គភ ្ន្៍ ំងអ្់បាន្សោយដ្ឹងថារួកសគមិន្ទ្យទ្យួលបាន្នលងឈ្ប់្រម្គកបាន្រគប់ររន្់សទ្យ សហើយ រួកសគោច្របឈ្មន្ឹងការតរមូវសោយសធវើការសលើ្សម្គ៉ា ងសោយមិន្ទ្យទ្យួលបាន្ច្ំែូ លសឡើយ។ សយើងោច្ន្ិយយបាន្ថារលករច្ំណាករ្ុកណខ្មរ មិន្ទ្យទ្យួលបាន្ការការពាររី ច្ាប់រលកររប្់ របសទ្យ្នលណដ្លបាន្កំែត់សម្គ៉ា ងសធវើការមិន្សលើ្រី ៨ សម្គ៉ាងសទ្យ។
  21. 21. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិច្ច បរិញ្ញា បរតជាន្់ខ្ព្់ជំនាញឯកសទ្យ្ហិរញ្ាវតថុ 15 សាស្តសាត ចារយណែនាំ៖ បែឌិ ត ង៉ា ន្់ ្ុន្សដ្ត នាមជារលករ មិន្រតូវបាន្ទ្យទ្យួលសាគ ល់សោយសាររួកសគឆ្លងណដ្ន្ខ្ុ្ច្ា្់ សហើយមួយ ច្ំន្ួន្សទ្យៀត មិន្ម្គន្ឯកសារជារប្់ខ្លួន្ឯងរតឹមរតូវ។ កនុងច្ំសណាម ៥៩នាក់ ណដ្លបាន្ផ្ដល់កិច្ច ្ម្គភ ្ន្៍ ម្គន្ណត ១៤នាក់សទ្យ ណដ្លម្គន្នាមជារលកររ្បច្ាប់ សហើយរួកសគច្ំណាករ្ុកសៅ របសទ្យ្នល សៅសរលរួកសគ រច្ូតកាត់រ្ូវរួច្ ណតប៉ាុសណាណ ោះ។ ការោំរ្ូវកនុងរបសទ្យ្កមពុជាម្គន្រយៈ សរលរី ៤ ដ្ល់ ៦ ណខ្ កនុងរដ្ូវវ្ា សរៅរីណខ្ណដ្លសៅ្ល់រួកសគសៅរកការងរសធវើសផ្សងសៅរបសទ្យ្ នល សោយរួកសគយល់ថារួកសគមិន្ោច្រកការងរបាន្សៅភនំសរញ។ នាមជារលករខ្ុ្ច្ាប់ម្គន្ន្័យថារួកសគ មិន្ោច្ទ្យទ្យួលបាន្ការការពាររ្បច្ាប់ រី ន្ិសយជិត ៉អនកណាម្គន ក់សឡើយ។ តិច្ជាង១០% នន្៥៩នាក់ ផ្ដល់កិច្ច្ម្គភ ្ន្៍ ម្គន្កិច្ច្ន្ា ការងររ្បច្ាប់ ន្ិងមិន្ទ្យទ្យួលបាន្ការធ្លនារ៉ាប់រង្ុខ្ភារ ៉្ន្តិ្ុខ្្ងគមសទ្យ។ រួកសគរតូវ ច្ំណាយសលើការរាបាលសោយខ្លួន្ឯង។ រប្ិន្សបើចាំបាច្់រួកសគ ភាគសរច្ើន្ ររន្់ណតទ្យិញថាន ំមក រាបាលសោយមិន្វិជាបញ្ញា រតឹមរតូវ សឡើយ។ ម្គន្ម្គន ក់កនុងច្ំសណាមរួកសគ បាន្សោយដ្ឹងថាសគ ររន្់ណត សកា្ខ្យល់ ប៉ាុសណាណ ោះសៅសរលរួកសគ មិន្រ្ួលខ្លួន្ សរពាោះនាងមិន្ោច្សៅមន្ទីសរទ្យយបាន្ សោយនាង ជារលករខ្ុ្ច្ាប់ ន្ិងសោយខ្ល ច្ប៉ាូលី្នលចាប់ខ្លួន្។ សយងតម ៨០% នន្អនកផ្ដល់្ម្គភ ្ន្៍បាន្សោយដ្ឹងថារួកសគទ្យទ្យួលរងការសរើ្សអើងសៅ កណន្លងការងរ រីជន្ជាតិផ្ទុយរន ដ្ូច្ជាភូម្គ ន្ិងឡាវ។ រួកសគយលស ើញថាសៅណកនលច្ង់បាន្រល ករ ភូម្គ ន្ិងឡាវ ជាងរលករណខ្មរ សរពាោះរួកសគោច្សរបើរបា្់ភាសានលបាន្សរច្ើន្ជាងណខ្មរ ដ្ូច្សន្ោះ រលករភូម្គ ន្ិងឡាវ ោច្ម្គន្ជំនាញលអជាង។ ការសរើ្សអើ្ណដ្លរួកសគទ្យទ្យួលបាន្ គឺរួកសគ ទ្យទ្យួលបាន្របាក់កនរមតិច្ជាង ភូម្គ ន្ិង ឡាវ២០%។ រួកសគខ្លួន្មិន្ោច្ន្ិយយណខ្មរសៅកាន្់ណខ្មរដ្ូច្ រន ជាសាធ្លរែៈ ៉សៅកណន្លងការងរណតមួយសទ្យ សរពាោះសដ្ើមបីសផ្សងវងការសរើ្សអើងរីអតិលិជន្។ រលករណខ្មរមួយបាន្សោយដ្ឹកថា សៅសរលនាងរតូវបាន្បញ្ាូ ន្សៅកាន្់សៅណក រប្់នាង នាងមិន្ោច្របណកកសៅសរលម្គន្ ច្ំែងផ្លូវសភទ្យសទ្យ នាងម្គន្ណតររមទ្យទ្យួលយកលុយ បនាទ ប់រី ការងរសន្ោះ។ របាក់ណខ្ណដ្លរួកសគទ្យទ្យួលបាន្រតូវបាន្សផ្ទរសៅសោយរគួសារសគ សៅរបសទ្យ្ណខ្មរ ៥០% ន្ិង ៥០% សទ្យៀតទ្យុក្រម្គប់តរមូវការសរបើរបា្់ផ្លទ ល់ខ្លួន្។ ភាន ក់ងរជន្ជាតិណខ្មរ ជាអនកនាំរលករសៅ របសទ្យ្នល ោច្ជាអនកយកលុយសនាោះសៅសោយ រគួសាររួកសគជូរ្់។ ៩០% នន្ ៥៩នាក់ បាន្ សោយដ្ឹងសទ្យៀតថា ជីវភាររគួសាររប្់រួកសគ បាន្សកើន្សឡើងបនាទ ប់រីរួកសគច្ំណាករ្ុក សោយ សកមងៗោច្សៅសរៀន្ ្ងបំែុ លសគ ្ង់ផ្ទោះ ៉ ជួ្ជុលផ្ទោះជាសដ្ើម។ ម្គន្រលករខ្លោះសទ្យៀតបាន្

×