ΠεριεχόμεναΕυρετήριο Σχημάτων ...............................................................................................
Ευρετήριο ΣχημάτωνΣχήμα 1 Ποσοστό της καμένης έκτασης ανά είδος επιφάνειας κατά την τελευταία δεκαετία στηνΕλληνική Επικρά...
Ευρετήριο ΠινάκωνΠίνακας 1 Αγροτικές & Δασικές πυρκαγιές για το έτος 2011, καθώς και το σύνολο της καμένηςέκτασης. ..........
για το μήνα Σεπτέμβριο. .....................................................................................................
Εισαγωγή   1. Εισαγωγή   1.1 Δασικές πυρκαγιές και Συστήματα Γεωγραφικών ΠληροφοριώνΟι δασικές πυρκαγιές αποτελούν μια σημ...
ΕισαγωγήΟι οικολογικές, οικονομικές, κοινωνικές, ατμοσφαιρικές και κλιματικές συνέπειες που σχετίζονταιμε τις δασικές πυρκ...
ΕισαγωγήΟ αντιπυρικός λοιπόν σχεδιασμός απαιτεί τη διαχείριση ενός μεγάλου όγκου δεδομένων καιπληροφοριών τα οποία μεταβάλ...
ΕισαγωγήΗ ανάλυση των αιτιών που προκαλούν τις πυρκαγιές αποτελεί το βασικό βήμα στην καταπολέμησητους, επειδή με την ανάλ...
Εισαγωγή                                    Σχήμα 2 Αριθμός αγροτοδασικών πυρκαγιών ανά Νομό για το έτος 2011. ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ ...
Εισαγωγή                           Κατάσταση Προσωπικού Έτους 2011                                                        ...
Εισαγωγή   1.3 Σκοπός της εργασίαςΤο πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα, είναι πολύ σημαντικό και συνεχώςεπιδεινού...
Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας   2. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας   2.1 Παράγοντες που επιδρούν στις δασικές πυρκαγιέςΗ πυρκαγιά ως δ...
Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΗ γνώση λοιπόν των παραμέτρων πριν και κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς συμβάλλει, τόσο στηναντιμετώ...
Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας                                   Σχήμα 3 Μήκος φλόγας (Andrews 1986)Η ένταση της φωτιάς (fire in...
Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας                                  Πρόκειται για πιθανές πυρκαγιές κόμης μεγάλης έντασης που δύσκολ...
Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας                   Σχήμα 4 Μια προσέγγιση της αξιολόγησης των φυσικών κινδύνων με χρήση ΣΓΠ.Οι τρε...
Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςπαράγοντες που δηλώνουν τη γενικότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Από την άλλη μεριά οκίνδυνος ...
Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΈχουν αναφερθεί σημαντικοί συσχετισμοί μεταξύ των δασικών πυρκαγιών και των συγκεντρώσεωντων αερίω...
Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΑκόμη χειρότερες ήταν οι καταστρεπτικές πυρκαγιές που συνέβησαν στην Ελλάδα το καλοκαίριτου 2007, ...
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.

1,016 views

Published on

•Αξιολόγηση της εφαρμογής που ανέπτυξε το Εργαστήριο Γεωγραφίας Φυσικών Καταστροφών, στα πλαίσια της υπολογιστικής πλατφόρμας νέφους του Venus-C και περιλαμβάνει σύστημα πρόβλεψης και συμπεριφοράς δασικών πυρκαγιών. •Σύγκριση των δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς της εφαρμογής του Εργ. Γεωγρ. Φυσ. Καταστροφών και της Γ.Γ.Π.Π. •Προσομοίωση συγκεκριμένων συμβάντων δασικών πυρκαγιών που έλαβαν χώρα στη Λέσβο, ώστε τελικά η χρήση αυτής της εφαρμογής να αποτελέσει ένα επιπλέον εξειδικευμένο εργαλείο στη προσπάθεια της προστασίας του δασικού μας πλούτου.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,016
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
32
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.

  1. 1. ΠεριεχόμεναΕυρετήριο Σχημάτων ........................................................................................................................... 5Ευρετήριο Πινάκων ............................................................................................................................. 61. Εισαγωγή ...................................................................................................................................... 8 1.1 Δασικές πυρκαγιές και Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών ..................................................... 8 1.2 Το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών ...........................................................................................10 1.3 Σκοπός της εργασίας ........................................................................................................................142. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας....................................................................................................... 15 2.1 Παράγοντες που επιδρούν στις δασικές πυρκαγιές ........................................................................15 2.2 Επιπτώσεις και επικινδυνότητα των δασικών πυρκαγιών ..............................................................20 2.3 Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (ΣΓΠ)και Δασικές Πυρκαγιές ..........................................23 2.4 Εφαρμογές των Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών Δικτύου στις Δασικές Πυρκαγιές .......24 2.5 Υπολογιστικό νέφος (Cloud computing) ..........................................................................................31 2.6 Υπολογιστική πλατφόρμα του Venus-C ...........................................................................................34 2.7 Virtual Fire: Πλατφόρμα διαδικτυακού Συστήματος Γεωγραφικών Πληροφοριών για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. ...........................................................................................................37 2.8 Δείκτες και συστήματα εκτίμησης κινδύνου πυρκαγιών.................................................................383. Μεθοδολογία .............................................................................................................................. 55 3.1. Περιοχή Μελέτης .............................................................................................................................55 3.2. Συνισταμένες του βαθμού επικινδυνότητας ...................................................................................57 3.3. Μοντέλα πρόβλεψης πυρκαγιάς .....................................................................................................594. Αποτελέσματα – Συζήτηση ........................................................................................................ 62 4.1. Συλλογή δεδομένων και σύγκριση των υπό εξέταση δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς ......................62 4.2. Μέση τιμή και κατώφλια τιμών του δείκτη κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς. ....................................78 4.3. Σύγκριση πραγματικών και προσομοιωμένων πυρκαγιών .............................................................87 4.3.1 Περίπτωση πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα την 4η Ιουλίου του 2011 ...............................87 4.3.2 Αποτελέσματα της προσομοίωσης της πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα ...........................92 4.3.3 Περίπτωση πυρκαγιάς στην περιοχή της Νυφίδας την 4η Αυγούστου του 2011 ........................95 4.3.4 Αποτελέσματα της προσομοίωσης της πυρκαγιάς στην περιοχή της Νυφίδας ..........................995. Συμπεράσματα .......................................................................................................................... 102 5.1 Περαιτέρω έρευνα .........................................................................................................................104ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ .............................................................................................................................. 106
  2. 2. Ευρετήριο ΣχημάτωνΣχήμα 1 Ποσοστό της καμένης έκτασης ανά είδος επιφάνειας κατά την τελευταία δεκαετία στηνΕλληνική Επικράτεια.. ....................................................................................................................... 11Σχήμα 2 Αριθμός αγροτοδασικών πυρκαγιών ανά Νομό για το έτος 2011. ...................................... 12Σχήμα 3 Μήκος φλόγας (Andrews, 1986) ......................................................................................... 17Σχήμα 4 Μια προσέγγιση της αξιολόγησης των φυσικών κινδύνων με χρήση ΣΓΠ. ....................... 19Σχήμα 5 Βασικά συστατικά μέρη ενός Web Gis (Πηγή Πηγή: Alesheikh et al, 2002) ..................... 24Σχήμα 6 Γραφική απεικόνιση του GFIMS ........................................................................................ 26Σχήμα 7 Λογικό διάγραμμα Cloud computing .................................................................................. 32Σχήμα 8 Σχηματική απεικόνιση της πλατφόρμας του Venus-C ( Πηγή: Daniele Lezzi et al 2011) .. 35Σχήμα 9 Συνιστώσες της πλατφόρμας Windows Azure (Πηγή: Roger Jenning 2009). .................... 36Σχήμα 10 Μετεωρολογικός Δείκτης Πυρκαγιών του Καναδά (FWI). ............................................... 44Σχήμα 11 Καναδικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιών. ..................................................... 44Σχήμα 12 Η δομή και οι εισροές του Mc Arthur δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς (Πηγή: Willis C, et al.,2001) .................................................................................................................................................. 46Σχήμα 13 Αμερικανικό Εθνικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιάς( Πηγή: Bradshaw et al1983) .................................................................................................................................................. 47Σχήμα 14 Συνιστώσες του βαθμού επικινδυνότητας των δασικών πυρκαγιών. ................................ 57Σχήμα 15 Διάγραμμα ροής μεθοδολογίας. (Πηγή: Vasilakos et al 2007) .......................................... 58Σχήμα 16 Σύγκριση δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς. ............................................................................ 70Σχήμα 17 Παρουσίαση του μοντέλου εύρεσης της μέσης τιμής του ΔΚΠ (Graphic mondel for MeanFire Risk) ........................................................................................................................................... 78Σχήμα 18 Παρουσίαση του μοντέλου εύρεσης κατωφλιών για το ΔΚΠ (Graphic mondel forThresold Greater60) ........................................................................................................................... 79Σχήμα 19 Απεικόνιση της αρχής του Huygens. ................................................................................. 61Σχήμα 20 Καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στη νήσο Λέσβου την 4η Ιουλίου του 2011. ........ 90Σχήμα 21 Καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στη νήσο Λέσβου την 4η Αυγούστου του 2011. .. 97ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 5
  3. 3. Ευρετήριο ΠινάκωνΠίνακας 1 Αγροτικές & Δασικές πυρκαγιές για το έτος 2011, καθώς και το σύνολο της καμένηςέκτασης. ............................................................................................................................................. 11Πίνακας 2 Καμένες εκτάσεις σε στρέμματα για τα έτη 2001-2011. .................................................. 12Πίνακας 3 Αριθμός μέσων που χρησιμοποιήθηκαν στη Νομό Λέσβου κατά την αντιπυρική περίοδοτου 2011. ............................................................................................................................................ 12Πίνακας 4 Ανθρώπινο δυναμικό που χρησιμοποιήθηκε κατά την αντιπυρική περίοδο του 2011 στοΝομό Λέσβου. .................................................................................................................................... 13Πίνακας 5 Αιτίες πρόκλησης πυρκαγιών στην Ελλάδα το έτος 2011. ............................................... 13Πίνακας 6 Τα μοντέλα καύσιμης ύλης που αναπτύχθηκαν για το σύστημα πρόβλεψης συμπεριφοράςπυρκαγιάς BEHAVΕ. ......................................................................................................................... 16Πίνακας 7 Τα πρότυπα Μ.Κ.Υ. που αναπτύχθηκαν χρησιμοποιώντας το μοντέλο διάδοσηςπυρκαγιάς του Rothermel (Scott and Burgan,2005. .......................................................................... 16Πίνακας 8 Αντιστοίχιση των τιμών του μήκους της φλόγας και της θερμικής έντασης του μετώπουμε ενέργειες καταστολής μίας πυρκαγιάς .......................................................................................... 18Πίνακας 9 Κατηγορίες επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών( Morton et al,. 2003 )........................ 20Πίνακας 10 Κατηγορίες δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς (FDI) μπορούν να αποδοθούν σε έναπεριγραφικό δείκτη αξιολόγησης κινδύνου πυρκαγιάς (FDR) .......................................................... 46Πίνακας 11Καμένη έκταση γης σε στρέμματα στη νήσο Λέσβου κατά τα έτη 1970 – 2011 ............ 56Πίνακας 12 Καταγραφή του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ. για τηνχρονική περίοδο από 01 Ιουνίου 2011 έως 30 Σεπτεμβρίου 2011..................................................... 69Πίνακας 13 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ. από 01Ιουνίου έως 30 Σεπτεμβρίου. ............................................................................................................. 70Πίνακας 14 Καταγραφή των πυρκαγιών για την χρονική περίοδο από 01 Ιουνίου 2011 έως 30Σεπτεμβρίου 2011. ............................................................................................................................. 74Πίνακας 15 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ. τιςημέρες που εκδηλώθηκαν πυρκαγιές. ................................................................................................ 75Πίνακας 16 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και της τιμής που εμφανίζειο δείκτης κινδύνου του Εργ.Γ.Φ.Κ στο σημείο έναρξης της πυρκαγιάς. ........................................... 75Πίνακας 17 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργαστηρίου Γ.Φ.Κγια το μήνα Ιούνιο.............................................................................................................................. 76Πίνακας 18 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργαστηρίου Γ.Φ.Κγια το μήνα Ιούλιο.............................................................................................................................. 76Πίνακας 19 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργαστηρίου Γ.Φ.Κγια το μήνα Αύγουστο. ....................................................................................................................... 76Πίνακας 20 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργαστηρίου Γ.Φ.ΚΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 6
  4. 4. για το μήνα Σεπτέμβριο. .................................................................................................................... 76Πίνακας 21 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ γιακαμένη έκταση πάνω από πέντε στρέμματα. ..................................................................................... 77Πίνακας 22 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ γιακαμένη έκταση πάνω από πεντακόσια στρέμματα. ........................................................................... 77Πίνακας 23 Τα ποσά της έκτασης της πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα για όλες τις κατηγορίεςταξινόμησης. ...................................................................................................................................... 93Πίνακας 24 Εκτίμηση σφάλματος της καμένης έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς τουΡαχώνα. .............................................................................................................................................. 93Πίνακας 25 Εκτίμηση σφάλματος της άκαυτη έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς τουΡαχώνα.. ............................................................................................................................................. 93Πίνακας 26 Η εκτίμηση σφάλματος της προσομοίωσης της πυρκαγιάς της Νυφίδας. ................... 100Πίνακας 27 Εκτίμηση σφάλματος της καμένης έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς τηςΝυφίδας. ........................................................................................................................................... 100Πίνακας 28 Εκτίμηση σφάλματος της άκαυτης έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς τηςΝυφίδας. ........................................................................................................................................... 100ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 7
  5. 5. Εισαγωγή 1. Εισαγωγή 1.1 Δασικές πυρκαγιές και Συστήματα Γεωγραφικών ΠληροφοριώνΟι δασικές πυρκαγιές αποτελούν μια σημαντική συνιστώσα διαφόρων τύπων οικοσυστημάτων πουεκτείνονται σε διάφορα γεωγραφικά πλάτη και μήκη, όπως τα βόρεια οικοσυστήματα, εύκραταδάση, μεσογειακά οικοσυστήματα, λιβάδια και σαβάνες, οικοσυστήματα σε ξηρά και ημίξηρακλίματα, τροπικές και εξωτικές φυτείες και άλλα. Οι δασικές πυρκαγιές δρουν με μοναδικό τρόποσε κάθε τύπο οικοσυστήματος και αποτελούν την κύρια αιτία υποβάθμιση του από την καταστροφήτης φυτοκάλυψης, την αύξηση των θρεπτικών στοιχείων, αλλά και την απώλεια εδάφους από τηδιάβρωση και την απόπλυση (Chandler et al. 1983). Συχνά αποτελούν ένα ισχυρό διαχειριστικόεργαλείο, το οποίο χρησιμοποιείται βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα για την τροποποίηση τουτοπίου, την αλλαγή των χρήσεων γης και τη διαχείριση των οικοσυστημάτων (Salvador and Pons1995, Pereira et al. 1997).Σε περιοχές, οι οποίες ανήκουν στο μεσογειακό τύπο κλίματος με θερμά και ξηρά καλοκαίρια, όπωςείναι η Ελλάδα, οι δασικές πυρκαγιές, τείνουν να αποτελέσουν μία από τις μεγαλύτερες αιτίεςυποβάθμισης του φυσικού περιβάλλοντος Η μεσογειακή λεκάνη καλύπτεται από παραγωγικά καιμη παραγωγικά δάση, θαμνότοπους, βοσκότοπους και χαμηλής βλάστησης οικοσυστήματα. Ταδάση και οι θαμνότοποι, ειδικότερα αυτά τα οποία αναπτύσσονται σε χαμηλές υψομετρικές ζώνες,στις οποίες το κλίμα χαρακτηρίζεται ως τυπικό μεσογειακό, είναι πολύ καλά προσαρμοσμένα σεακραίες κλιματικές συνθήκες, όπως είναι η ξηρασία. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του μεσογειακούτύπου βλάστησης, τα οποία έχουν σχηματιστεί ως αποτέλεσμα μακρών μηχανισμών προσαρμογήςσε τέτοιες συνθήκες (π.χ. πυρόφιλα οικοσυστήματα, εύφλεκτοι τύποι βλάστησης) σε συνδυασμό μεκάποια από τα χαρακτηριστικά του μεσογειακού κλίματος, δηλαδή ισχυρούς άνεμους καιπαρατεταμένα ξηρά καλοκαίρια, ευνοούν την έναρξη και διάδοση των δασικών πυρκαγιών.Επομένως οι δασικές πυρκαγιές στο μεσογειακό χώρο αποτελούν μια κύρια οικολογική διεργασία,η οποία συμβάλλει στη διαμόρφωση της οικολογίας, αφού επηρεάζουν το φυσικοχημικόπεριβάλλον, ενεργούν ως ρυθμιστής της συσσώρευσης της βιομάζας, προσδιορίζουν τη δομή καιδιάταξη των βιοτόπων, ρυθμίζουν τη βιοποικιλότητα και τις διαδικασίες των οικοσυστημάτων, τοβαθμό διάβρωσης και τέλος επηρεάζουν την αισθητική του τοπίου, (Κούτσιας και Καρτέρης 1999,Κούτσιας κ.α. 2001).Η επίδραση των δασικών πυρκαγιών στη δυναμική των φυσικών οικοσυστημάτων μπορεί να είναιθετική ή αρνητική ανάλογα των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της πυρκαγιάς όπως για παράδειγμα ηένταση, ο τύπος, η συχνότητα εμφάνισης της. Όμως, ο υψηλός αριθμός των δασικών πυρκαγιώνπου εκδηλώνονται κάθε χρόνο και συχνά στις ίδιες περιοχές με εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματακαμένων εκτάσεων αποτελεί μια πραγματική απειλή για τα φυσικά οικοσυστήματα.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 8
  6. 6. ΕισαγωγήΟι οικολογικές, οικονομικές, κοινωνικές, ατμοσφαιρικές και κλιματικές συνέπειες που σχετίζονταιμε τις δασικές πυρκαγιές δεν αναδεικνύουν μόνο τη σημαντικότητα του προβλήματος, αλλάεπιβάλλουν το σχεδιασμό και την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος μεστόχο την πρόληψη, την έγκαιρη επέμβαση και καταστολή. Το σύστημα αυτό θα πρέπει ναβασίζεται στην εκ των προτέρων γνώση των πιθανών περιοχών εκδήλωσης πυρκαγιών, καθώς καιστη γνώση της συμπεριφοράς της φωτιάς. Η επίτευξη αυτού του στόχου προϋποθέτει την σε βάθοςγνώση των παραμέτρων που επηρεάζουν την έναρξη και διάδοση των πυρκαγιών και συνεπώςδιαμορφώνουν το βαθμό επικινδυνότητάς τους. Η εκδήλωση και διάδοση των πυρκαγιών συνιστάένα πολυσύνθετο χωρικό φαινόμενο, το οποίο επηρεάζεται από ένα πλήθος περιβαλλοντικών,ανθρωπογενών και χωρικών παραγόντων. Επομένως η αποτελεσματική διαχείριση τους απαιτεί τηνκατανόηση των λειτουργιών του κάθε παράγοντα ξεχωριστά, καθώς και των αλληλεπιδράσεων καιαλληλοσυσχετισμών τους.Τα Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (ΣΓΠ), ως ένα σύγχρονο εργαλείο διαχείρισης καιεπεξεργασίας χωρικών γεωγραφικών δεδομένων, βοηθούν αποτελεσματικά στη σωστήαντιμετώπιση του φαινομένου. Για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών απαιτείται ένακαλοσχεδιασμένο σύστημα υποστήριξης αποφάσεων με γνώση των περιβαλλοντικών καικοινωνικοοικονομικών παραγόντων του χώρου, καθώς επίσης και των αλληλεπιδράσεων τους. Ημοντελοποίηση αυτών με τη χρήση γεωγραφικών πολυμεταβλητών χωρικών αναλύσεων, η οποίαβασίζεται σε ιστορικά στατιστικά δεδομένα εμφάνισης των πυρκαγιών, έχει αποδειχθεί ότι μπορείνα συνεισφέρει στη δημιουργία ζωνών υψηλού κινδύνου εμφάνισης πυρκαγιών (Chou et al. 1990).Η γνώση των περιοχών υψηλού κινδύνου θα προσανατολίσει τους αρμόδιους φορείς προς τη σωστήκατεύθυνση εφαρμογής προγραμμάτων πυροπροστασίας. Τέτοια προγράμματα πρέπει ναεφαρμόζονται τόσο στο χώρο, όσο και στο σωστό χρόνο κυρίως στις ζώνες υψηλού κινδύνου μεστόχο την ελαχιστοποίηση του κόστους και τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητά τους.Η μεθοδολογία, επεξεργασία και τα αποτελέσματα που προκύπτουν παρουσιάζουν ιδιαίτεροερευνητικό και επιχειρησιακό ενδιαφέρον και στοχεύουν στην ορθολογική αντιμετώπιση τωνδασικών πυρκαγιών. Επομένως τα ΣΓΠ αποτελούν το σύγχρονο εργαλείο για την πρόβλεψη,παρακολούθηση, χαρτογράφηση, ανάλυση των εναλλακτικών στρατηγικών αντιμετώπισής τωνδασικών πυρκαγιών με τελικό σκοπό την αποδοτικότερη διαχείρισή τους.Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και οι αρμόδιοι φορείς (Δασική ΥπηρεσίαΠυροσβεστική, Αστυνομία, Λιμενικό, Στρατός, Πολεμική Αεροπορία, Εθελοντικές Οργανώσεις)καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες και αναπτύσσουν προγράμματα για την ελαχιστοποίηση τουπροβλήματος των δασικών πυρκαγιών. Τέτοια όμως προγράμματα για να έχουν επιτυχία πρέπει ναυποστηρίζουν τη διαχείριση, επεξεργασία, χωρική ανάλυση, χαρτογραφική μοντελοποίηση καιαπεικόνιση των πολύπλοκων περιβαλλοντικών δεδομένων.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 9
  7. 7. ΕισαγωγήΟ αντιπυρικός λοιπόν σχεδιασμός απαιτεί τη διαχείριση ενός μεγάλου όγκου δεδομένων καιπληροφοριών τα οποία μεταβάλλονται συνεχώς στο χώρο και το χρόνο. Θα πρέπει να καθίσταταιγρήγορη και ρεαλιστική η παροχή βοήθειας, τόσο σε προληπτικό αντιπυρικό σχεδιασμό, όσο και σεπραγματικές επιχειρήσεις καταστολής.Επομένως ο αντιπυρικός σχεδιασμός θα πρέπει να βασίζεται αφενός μεν στην πληρότητα καιακρίβεια συλλογής των αναγκαίων δεδομένων, αφετέρου δε στην ορθή υλοποίηση των απαραίτη-των ενεργειών κατά τις τρεις κύριες φάσεις που χαρακτηρίζουν τη διαχείριση των πυρκαγιών,δηλαδή πριν από την έναρξη της πυρκαγιάς, κατά τη διάρκεια αυτής και μετά την κατάσβεση. Ησωστή αντιμετώπιση του προβλήματος κινείται σε δύο βασικούς άξονες: τη λήψη μέτρωνπρόληψης και τη λήψη μέτρων έγκαιρης επέμβασης και καταστολής (Καλαμποκίδης 2004)Κατά την πρόληψη, τα ΣΓΠ μπορούν να χρησιμοποιηθούν στον εντοπισμό των επικίνδυνωνπεριοχών και στη δημιουργία χαρτών επικινδυνότητας, έτσι ώστε τα μέτρα προφύλαξης ναεντατικοποιηθούν σε συγκεκριμένες περιοχές. Επίσης, με τη βοήθεια των ΣΓΠ είναι δυνατή ηχωροθέτηση πυροφυλακίων, τόσο επανδρωμένων, όσο και αυτόματων. Κατά την καταστολή, ταΣΓΠ βοηθούν στο συντονισμό των δυνάμεων πυρόσβεσης, παρέχουν στοιχεία (π.χ. μετεωρολογικά)σε πραγματικό χρόνο και χρησιμοποιώντας βάσεις δεδομένων, που έχουν πληροφορίες για τηνκαύσιμη ύλη, τις κλιματικές συνθήκες και την τοπογραφία, μπορούν να υπολογίσουν την εξέλιξητης πυρκαγιάς με διάφορα μοντέλα διάδοσής της. 1.2 Το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιώνΟι δασικές πυρκαγιές αποτελούν μέρος της οικολογίας των δασικών οικοσυστημάτων της χώραςμας και είναι φαινόμενο σύνθετο που ακολουθεί τους νόμους της φύσης. Η πλήρης εξάλειψη τωνδασικών πυρκαγιών είναι αδύνατη, έστω και αν υπήρχε ο πιο τέλειος αντιπυρικός σχεδιασμός. Οιδασικές πυρκαγιές, με τη δημιουργία τοπίων καταστροφής επηρεάζουν αρνητικά την ανθρώπινηψυχολογία και έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στις ανθρώπινες δραστηριότητες, γιατί συμβάλλουν στησταδιακή ερημοποίηση των πληγέντων περιοχών. Έχει διαπιστωθεί ότι οι δασικές πυρκαγιές μπορείνα συμβάλλουν θετικά στη φυσική ανανέωση και αύξηση της βιοποικιλότητας των δασικώνοικοσυστημάτων και αρνητικά, προκαλώντας την πλήρη υποβάθμισή τους, όταν είναιεπαναλαμβανόμενες σε μικρά σχετικά χρονικά διαστήματα οδηγώντας σύντομα στην υποβάθμισητης παραγωγικής ικανότητας του τόπου, με τελική κατάληξη την ερημοποίηση.Την τελευταία δεκαετία (2001-2011) σύμφωνα με τα στοιχεία του Πυροσβεστικού Σώματος ηκαμένη έκταση ήταν 4.935.588,6 στρέμματα με το 49% να είναι δάσος ή δασική έκταση,(Πίνακας 2& Σχήμα 1), ενώ μόνο για το 2011 είχαμε 11.354 εκδηλωθείσες δασικές – αγροτικές πυρκαγιές (31πυρκαγιές ημερησίως) με 3.49621,5 καμένα στρέμματα. (Πίνακας 1) και με νομούς όπως γιαπαράδειγμα η Ηλεία που πληγήκαν στις καταστρεπτικές δασικές πυρκαγιές του 2007 να συνεχίζουννα εμφανίζουν υψηλό αριθμό πυρκαγιών (Σχήμα 2).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 10
  8. 8. ΕισαγωγήΗ ανάλυση των αιτιών που προκαλούν τις πυρκαγιές αποτελεί το βασικό βήμα στην καταπολέμησητους, επειδή με την ανάλυση επισημαίνονται οι πρωτογενείς παράγοντες και έτσι είναι δυνατό ναληφθούν τα κατάλληλα μέτρα άρσης των αιτιών των πυρκαγιών. Από τα στοιχεία για το έτος 2011φαίνεται ότι η πλειοψηφία των πυρκαγιών προκαλείται κυρίως από ανθρώπινες δραστηριότητες μεμόλις το 0,22% των πυρκαγιών να οφείλεται σε φυσικά αίτια (Πινάκας 5).Σημαντικό είναι και το οικονομικό κομμάτι της πυρόσβεσης, αφού πρόκειται για σημαντικέςδημόσιες επενδύσεις, με μεγάλα κόστη, τόσο σε προσωπικό,( εργατοώρες, εκτός έδρας μετακίνησηκτλ) όσο και σε μέσα (κόστος αγοράς, ενοικίασης, συντήρησης, επισκευής κτλ). Ενδεικτικάαναφέρουμε ότι για το Νομό Λέσβου την αντιπυρική περίοδο του 2011 ενεπλάκησαν στηνπυρόσβεση 1.214 άτομα και 35 εναέρια μέσα1 (Πίνακας 3&4), ενώ σε πανελλαδική κλίμακα μόνογια τη μίσθωση πέντε ελικοπτέρων μεσαίου τύπου (MI-8MTV-1) διατέθηκαν 3.970.000 ευρώ2.Ένα εξελιγμένο λοιπόν σύστημα, που θα βασίζεται στην εκ των προτέρων γνώση των πιθανώνπεριοχών εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών, καθώς και στη γνώση της συμπεριφοράς της φωτιάς,θεωρείται μεγάλο διαχειριστικό πλεονέκτημα στην καταπολέμηση των πυρκαγιών. Αγροτικές - Δασικές Πυρκαγιές για το έτος 2011 11.354 Κατά μέσο όρο ημερησίως 31 Σύνολο Ζημιών (σε στρέμματα) 349.621,50 Πίνακας 1 Αγροτικές & Δασικές πυρκαγιές για το έτος 2011, καθώς και το σύνολο της καμένης έκτασης. Καμένες εκτάσεις κατά τα έτη 2001-2011 Δάση Δασικές Εκτάσεις Άλση 12,44% 0,44% 19,51% Χορτολιβαδικές 20,31% Εκτάσεις Καλάμια - Βάλτοι 1,93% Γεωργικές 29,85% Εκτάσεις 0,03% 15,48% Υπολείμματα Καλλιεργιών Σκουπιδότοποι Σχήμα 1 Ποσοστό της καμένης έκτασης ανά είδος επιφάνειας κατά την τελευταία δεκαετία στην Ελληνική Επικράτεια..1 Στη νήσο Λέσβου εδρεύει σε μόνιμη βάση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες Κλιμάκιο της 359 Μ.Α.Δ.Ε.Υ με δύο αεροσκάφη τύπου PZL. Το σύνολο των ατόμων και των μέσων νοείται ως το πόσες φορές κλήθηκαν να εμπλακούν στη δασοπυρόσβεση.2 http://et.diavgeia.gov.gr/f/yptp/ada/4ΑΜΦΙ-4ΤΗ τελευταία επίσκεψη 10 Απρ 2012ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 11
  9. 9. Εισαγωγή Σχήμα 2 Αριθμός αγροτοδασικών πυρκαγιών ανά Νομό για το έτος 2011. ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ ΚΑΜΕΝΗ ΕΚΤΑΣΗ (σε στρέμματα) Αριθμός Δασικές Χορτολιβαδικές Υπολείμματα ΣΥΝΟΛΟ σε Δάση Άλση Καλάμια - Βάλτοι Γεωργικές Εκτάσεις Σκουπιδότοποι Πυρκαγιών Εκτάσεις Εκτάσεις Καλλιεργιών στρέμματα 2011 11.354,0 62.883,9 96.870,0 28,7 83.523,9 8.145,4 50.461,1 47.216,9 491,6 349.621,5 2010 8.389,0 16.775,6 44.470,1 43,0 39.604,8 5.846,8 29.680,3 15.301,0 581,8 152.303,4 2009 8.314,0 61.703,8 149.198,4 87,5 119.657,6 14.806,1 59.864,4 40.010,8 5.418,7 450.747,3 2008 12.044,0 105.044,1 119.281,4 137,8 48.019,8 8.405,5 49.382,4 55.262,4 1.461,5 386.994,9 2007 11.895,0 651.131,2 833.045,4 644,3 280.354,7 29.785,3 660.339,2 167.500,0 1.133,4 2.623.933,5 2006 9.012,0 7.937,2 49.388,9 59,4 20.516,3 3.550,1 56.350,0 14.984,3 1.043,4 153.829,6 2005 9.828,0 12.640,2 26.632,3 37,5 15.753,0 3.237,3 14.810,9 14.405,3 1.217,8 88.734,3 2004 10.819,0 11.729,0 32.664,4 75,3 33.885,6 4.332,3 13.319,8 36.564,0 2.010,4 134.580,8 2003 9.547,0 4.906,2 22.105,2 164,8 25.428,3 1.993,3 14.537,9 14.669,6 961,6 84.766,9 2002 8.854,0 2.952,0 16.766,2 55,2 13.993,9 5.416,5 14.021,9 26.538,1 2.078,4 81.822,2 2001 15.303,0 25.215,5 83.046,2 384,4 83.127,0 9.863,7 39.745,3 181.598,1 5.274,0 428.254,2 Γενικό Σύνολο 115.359,0 962.918,7 1.473.468,5 1.717,9 763.864,9 95.382,3 1.002.513,2 614.050,5 21.672,6 4.935.588,6 Πίνακας 2 Καμένες εκτάσεις σε στρέμματα για τα έτη 2001-2011. Κατάσταση Μέσων Ετους 2011 Σύνολο Πυρ/κα Οχήματα Βυτιο- Μηχανή- Ελικό- Α/Φ (πόσες φορές Α/Φ CL415 Α/Φ CL215 Α/Φ PZL οχήματα ΟΤΑ φόρα ματα πτερα GRUMAN χρησιμοποιήθηκε το μέσο) Λέσβος 343 11 10 6 2 4 1 22 0 399 Πίνακας 3 Αριθμός μέσων που χρησιμοποιήθηκαν στη Νομό Λέσβου κατά την αντιπυρική περίοδο του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 12
  10. 10. Εισαγωγή Κατάσταση Προσωπικού Έτους 2011 Σύνολο (πόσες φορές Πυρ/κοί Πεζοπόρα Εθελο- Άλλες Στρατός χρησιμοποιήθηκε Υπάλληλοι Τμήματα ντές Δυνάμεις το ανθρώπινο δυναμικό) Λέσβος 798 199 104 36 77 1214 Πίνακας 4 Ανθρώπινο δυναμικό που χρησιμοποιήθηκε κατά την αντιπυρική περίοδο του 2011 στο Νομό Λέσβου. Αιτίες πρόκλησης πυρκαγιών κατά το έτος 2011 Αιτίες πυρκαγιάς Αριθμός Συμβάντων Ποσοστό ΑΓΝΩΣΤΗ 17545 72,72% ΑΜ ΕΛΕΙΑ 418 1,73% ΑΠΟΚΡΥΨΗ ΕΓΚΛΗΜ ΑΤΟΣ 2 0,01% ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ 4 0,02% ΑΥΤΑΝΑΦΛΕΞΗ - ΑΙΘΑΛΗ 630 2,61% ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜ ΕΝΩΝ 21 0,09% ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΕΙΣ ΒΕΓΓΑΛΙΚΑ - ΠΥΡΟΤΕΧΝΗΜ ΑΤΑ 16 0,07% ΒΛΑΒΕΣ - ΓΕΝΙΚΑ 31 0,13% ΒΟΛΗ ΣΤΡΑΤΟΥ 10 0,04% ΒΡΑΧΥΚΥΚΛΩΜ Α 665 2,76% ΓΥΜ ΝΕΣ ΦΛΟΓΕΣ 1089 4,51% ΔΙΑΚΟΠΗ ΡΕΥΜ ΑΤΟΣ 3 0,01% ΑΝΕΛΚΥΣΤΗΡΑ ΔΙΑΦΥΓΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 23 0,10% ΕΓΚΛΩΒΙΣΜ ΟΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ 5 0,02% ΕΓΚΛΩΒΙΣΜ ΟΣ ΑΠΟ ΚΑΙΡΙΚΑ 1 0,00% ΦΑΙΝΟΜ ΕΝΑ ΕΓΚΛΩΒΙΣΜ ΟΙ ΖΩΩΝ 7 0,03% ΕΚΔΡΟΜ ΕΙΣ-KYNHΓΟΙ 1 0,00% EKPHΞΗ-ΑΝΑΦΛΕΞΗ ΑΕΡΙΩΝ 68 0,28% ΑΤΜ ΩΝ,ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣ. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΙΔΙΟΤΕΛΗΣ 10 0,04% ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΚΟΒΟΥΛΟΣ 238 0,99% ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΥΡΟΜ ΑΝΟΥΣ 2 0,01% ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΨΥΧΟΠΑΘΟΥΣ 2 0,01% ΕΡΓΑΖΟΜ ΕΝΟΙ ΣΤΟ ΥΠΑΙΘΡΟ 10 0,04% ΗΛΕΚΤΡΙΣΜ ΟΣ 105 0,44% ΚΑΥΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜ Μ ΑΤΩΝ 479 1,99% ΚΑΥΣΗ ΥΠΟΛΕΙΜ Μ ΑΤΩΝ 310 1,28% ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΟΛΕΜ ΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 10 0,04% ΤΡΟΜ ΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΥΡΑΚΤΩΜ ΕΝΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ 607 2,52% ΣΠΙΝΘΙΡΕΣ 163 0,68% ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΤΥΧΗΜ ΑΤΑ 97 0,40% ΥΓΡΑ ΚΑΥΣΙΜ Α 20 0,08% ΥΠΕΡΦΟΡΤΩΣΗ -ΑΝΕΛΚΥΣΤΗΡΑ 1 0,00% ΥΠΕΡΧΕΙΛΙΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ 4 0,02% ΥΠΟΛΕΙΜ Μ ΑΤΑ ΚΑΙΙΝΙΣΜ ΑΤΟΣ 1478 6,13% ΦΥΣΙΚΑ & ΧΗΜ ΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜ ΕΝΑ 53 0,22% ΣΥΝΟΛΑ 24128 Πίνακας 5 Αιτίες πρόκλησης πυρκαγιών στην Ελλάδα το έτος 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 13
  11. 11. Εισαγωγή 1.3 Σκοπός της εργασίαςΤο πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα, είναι πολύ σημαντικό και συνεχώςεπιδεινούμενο (European Commission 2002). Οι πυρκαγιές είναι ο βασικότερος παράγονταςυποβάθμισης και καταστροφής των Ελληνικών δασών και αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση για τηνπροστασία των δασικών οικοσυστημάτων, ακόμη και στις πλέον ανεπτυγμένες τεχνολογικά χώρες,αφενός λόγω της πολυπλοκότητας των διαφόρων παραμέτρων που επιδρούν στην εξάπλωσή τους,και αφετέρου λόγω του μεγέθους και της έντασής τους (Alexander 2000).Ένα κρίσιμο ζήτημα που συνδέεται με τον επιτυχή σχεδιασμό και διαχείριση των πυρκαγιών είναι ηδιαθεσιμότητα κατάλληλων χωρικών δεδομένων. Η έλλειψη αυτών, επηρεάζει σημαντικά τιςδράσεις για την προστασία και την αποκατάσταση των πυρόπληκτων φυσικών οικοσυστημάτων.Από την άλλη πλευρά, τα κατάλληλα περιγραφικά και χωρικά δεδομένα παρελθόντων πυρκαγιώνμπορεί να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση και επεξήγηση των αιτιών έναρξης καιεξάπλωσης της πυρκαγιάς. Ένα σύστημα λήψης αποφάσεων ικανό να υποστηρίζει τη διαχείρισητων δασικών πυρκαγιών προϋποθέτει μια πλήρη, λεπτομερή και ακριβή βάση δεδομένων τωνκαμένων επιφανειών.Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η αξιολόγηση της εφαρμογής που ανέπτυξε το ΕργαστήριοΓεωγραφίας Φυσικών Καταστροφών, στα πλαίσια της υπολογιστικής πλατφόρμας νέφους τουVenus-C και περιλαμβάνει σύστημα πρόβλεψης δασικών πυρκαγιών. Προκειμένου λοιπόν αυτό νακαταστεί και επιχειρησιακά αξιόπιστο, επιχειρείται η αξιολόγησή του, τόσο για τη λήψη πρόσθετωνμέτρων και μέσων πρόληψης και ετοιμότητας από τους φορείς που εμπλέκονται στην αντιμετώπισητων δασικών πυρκαγιών, όσο και για την αντιμετώπιση των δασικών συμβάντων. Επίσηςεπιχειρείται η προσομοίωση συγκεκριμένων συμβάντων δασικών πυρκαγιών που έλαβαν χώρα στηΛέσβο με γνώμονα την πληρέστερη εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων, ώστε τελικά η χρήσηαυτής της εφαρμογής να αποτελέσει ένα επιπλέον εξειδικευμένο εργαλείο στη προσπάθεια τηςπροστασίας του δασικού μας πλούτου.Επομένως όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό με την επεξεργασία και την ανάλυση των απαραίτητωνδεδομένων, μπορεί να σχεδιαστεί, να οργανωθεί και να συντονιστεί η διαδικασία επέμβασης σεπερίπτωση εκδήλωσης μίας δασικής πυρκαγιάς, με στόχο την προστασία των ανθρώπινων ζωών,την ελαχιστοποίηση των συνεπειών της πυρκαγιάς, τη γρήγορη κατάσβεσή της, τη διευκόλυνση τηςπρόσβασης σε οχήματα άμεσης επέμβασης και τη διαφύλαξη προστατευόμενων περιοχών. Σήμεραπλέον η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και των δικτύων σε συνδυασμό με τις ολοένααυξανόμενες ανάγκες διάχυσης και επεξεργασίας της πληροφορίας στην καθημερινή ζωή,καθιστούν επιτακτική την αυξημένη χρήση συστημάτων που λειτουργούν σε πραγματικό χρόνομέσω διαδικτύου.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 14
  12. 12. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας 2. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας 2.1 Παράγοντες που επιδρούν στις δασικές πυρκαγιέςΗ πυρκαγιά ως δυναμικό φαινόμενο (δηλαδή η έναρξη και εξάπλωση της ) εξαρτάται απόπολύπλοκους και αλληλένδετους παράγοντες, όπως είναι το κλίμα, η τοπογραφική διαμόρφωση, οιχρήσεις γης, οι ανθρώπινες επιπτώσεις, το ιστορικό των πυρκαγιών της περιοχής, η εδαφοκάλυψη,η δομή των δασών, τα χαρακτηριστικά της καύσιμης ύλης και τα συστήματα διαχείρισηςπυρκαγιών (Kalabokidis et al. 2002)Είναι γεγονός ότι σε περιβάλλον με παρόμοιο ανάγλυφο και καιρικές συνθήκες, ο καθοριστικόςπαράγοντας που καθορίζει την έναρξη και εξάπλωση, το μέγεθος, τη διάρκεια, μιας δασικήςπυρκαγιάς, είναι το είδος, η πυκνότητα, η κατανομή και η ευφλεκτικότητα της βλάστησης.Ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της καύσιμης ύλης είναι το φορτίο της καύσιμης ύλης, το βάθος,ο λόγος επιφάνεια προς όγκο, η περιεχόμενη υγρασία. Ο μέσος όρος των συνθηκών της καύσιμηςύλης, που ονομάζεται και ως πρότυπο καύσιμο, χρησιμοποιείται συνήθως για να περιγράψει ταφυσικά χαρακτηριστικά “των καυσίμων” σε μια περιοχή. Τα πιο διαδεδομένα είναι τα δεκατρίαμοντέλα καύσιμης ύλης (ΜΚΥ) που αναπτύχθηκαν στην Αμερική για το Σύστημα ΠρόβλεψηςΣυμπεριφοράς Πυρκαγιάς BEHAVE (Anderson 1982, Burgan and Rothermel 1984, Andrews 1986),όπου η ταξινόμηση της βλάστησης βασίστηκε σε επιτόπια μέτρηση της καύσιμης ύλης. Στησυνέχεια αναπτύχθηκαν άλλα σαράντα (40) ΜΚΥ, με επιπλέον παραμέτρους από τα αρχικάμοντέλα, για χρήση τους στο Εθνικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιών της Αμερικής(Scott and Burgan 2005).(Πίνακας 6, Πίνακας 7)Η μοντελοποίηση της καύσιμης ύλης είναι μια πολύπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία που απαιτείλεπτομερή ταξινόμηση της καύσιμης ύλης και μέτρηση των διαφόρων φυσικοχημικών ιδιοτήτωνπου τη χαρακτηρίζουν στο πεδίο, ποσοτική εκτίμηση και μεθοδικότητα προκειμένου να μελετηθείσε βάθος (Keane et al. 2001).Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στις περιοχές της λεκάνης της Μεσογείου, όπου ηκαύσιμη ύλη εκπροσωπείται κυρίως από θαμνώδες βλάστηση (maquis μακκία), αλλά και απόέντονη ετερογένεια, τόσο ως προς τα άλλα είδη βλάστησης, όσο και προς το ανάγλυφο.Τα είδη της μεσογειακής βλάστησης χαρακτηρίζονται ως πυρόφυτα λόγω των μηχανισμών αντοχήςπου διαθέτουν απέναντι στη φωτιά, αλλά και της ταχύτητας φυσικής αναγέννησης τους μετά απόαυτή. Παρόλα αυτά είναι και τα πιο εύφλεκτα από κάθε άλλο τύπο βλάστησης, λόγω της χαμηλήςπεριεκτικότητας τους σε υγρασία και της παρουσίας πτητικών ελαίων στα περισσότερα είδη.Κάποιες από τις παραμέτρους της πυρκαγιάς, που συχνά υπολογίζονται αξιοποιώντας τα μοντέλακαύσιμης ύλης σε λογισμικά προσομοίωσης συμπεριφοράς πυρκαγιών είναι η ταχύτητα διάδοσης, ηθερμική ένταση του μετώπου, το μήκος της φλόγας, η έκταση, η περίμετρος της πυρκαγιάς μετάαπό 30 λεπτά από την εκδήλωση της, καθώς και η μέγιστη δυνατή απόσταση μεταφοράς καυτρώναπό το μέτωπο της πιθανολογούμενης πυρκαγιάς.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 15
  13. 13. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΗ γνώση λοιπόν των παραμέτρων πριν και κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς συμβάλλει, τόσο στηναντιμετώπιση των δυσκολιών ελέγχου της πυρκαγιάς (κατασκευή αντιπυρικής γραμμής, αποστολήή όχι συνεργείων στο μέτωπο, απαιτήσεις σε προσωπικό και εξοπλισμό, νέες εστίες, ασφάλεια),όσο και στην εκτίμηση των μετέπειτα συνεπειών στο οικοσύστημα (Καλαμποκίδης 2004). Μ.Κ.Υ Περιγραφή 1 Short grasses Ποολίβαδα 2 Timber (grass and understory) ∆ασολίβαδα 3 Tall grass Λιβάδια (υψηλή βλάστηση) 4 Chaparral Θαµνώνες (αείφυλλα - σκληρόφυλλα) 5 Brush Θαµνολίβαδα (φυλλοβόλα) 6 Dormant brush, hardwood slash Θαµνότοποι (ξηροφυτικοί) 7 Southern rough Θαµνότοποι (µερικώς δασοσκεπείς) 8 Closed timber litter Κλειστά δάση (ξηροτάπητας) 9 Hardwood litter Φυλλοβόλα δάση (ξηροτάπητας) 10 Timber (litter and understory) Σύµπυκνα δάση (ξηροτάπητας και υπόροφος) 11 Light logging slash Υπολείµµατα υλοτοµιών (µικρή ποσότητα) 12 Medium logging slash Υπολείµµατα υλοτοµιών (µέτρια ποσότητα) 13 Heavy logging slash Υπολείµµατα υλοτοµιών (µεγάλη ποσότητα Πίνακας 6 Τα μοντέλα καύσιμης ύλης που αναπτύχθηκαν για το σύστημα πρόβλεψης συμπεριφοράς πυρκαγιάς BEHAVΕ. Αριθμός μοντέλου Μ.Κ.Υ. καύσιμης ύλης Περιγραφή NB1,NB2,NB3, Υλικά που δεν NB8,NB9 90-99 Non-burnable επιδέχονται καύση GR1,GR2,GR3,G R4,GR5,GR6,GR 7,GR8,GR9 101-109 Grass Ποολίβαδα Θαµνολίβαδα GS1,GS2,GS3, (τουλάχιστον 50% GS4 120-139 Grass-Shrub κάλυψη θάµνων) SH1,SH2,SH3,S H4,SH5,SH6,SH 7,SH8,SH9 140-159 Shrub Θαµνότοποι Σύµπυκνα δάση TU1,TU2,TU3,T (ξηροτάπητας και U4,TU5 160-179 Timber-understory υπόροφος) TL1,TL2,TL3, TL4,TL5,TL6, Κλειστά δάση TL7,TL8,TL9 180-199 Timber-Litter (ξηροτάπητας) SB1,SB2,SB3, SB4 200-219 Slash – Blowdown Υπολείµµατα υλοτοµιών Πίνακας 7 Τα πρότυπα Μ.Κ.Υ. που αναπτύχθηκαν χρησιμοποιώντας το μοντέλο διάδοσης πυρκαγιάς του Rothermel (Scott and Burgan,2005.Ως ταχύτητα διάδοσης (rale of spread) ορίζεται η ταχύτητα με την οποία η πυρκαγιά διαδίδεταιμέσω της επιφανειακής καύσιμης ύλης και υπολογίζεται σε μέτρα ανά λεπτό (m/min). Μεγαλύτερηταχύτητα διάδοσης (ROSmax) έχουμε μπροστά, στο μέτωπο της πυρκαγιάς, ενώ πλάγια ή προς ταπίσω η ταχύτητα είναι μειωμένη (Pyne et al. 1996). Το μήκος της φλόγας (flame length) μίαςεπιφανειακής πυρκαγιάς υπολογίζεται κατά μήκος του άξονα της φλόγας στο μέτωπο της πυρκαγιάςκαι αποτελεί δείκτη της έντασης της φωτιάς (Σχήμα 3).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 16
  14. 14. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Σχήμα 3 Μήκος φλόγας (Andrews 1986)Η ένταση της φωτιάς (fire intensity) αφορά το ρυθμό με τον οποίο εκλύεται θερμική ενέργεια καιυπολογίζεται σε μονάδες θερμότητας (calories) ή ισχύος (watts). Η θερμική ένταση του μετώπου(fireline intensity) είναι το πιο κοινό και πιο χρήσιμο μέγεθος μέτρησης της έντασης μίας πυρκαγιάςκαι μετριέται σε kw/m. Εξαρτάται από την εκλυόμενη θερμότητα ανά μονάδα επιφάνειας και τηνταχύτητα διάδοσης της φωτιάς και είναι ισοδύναμη με την θερμότητα που εκλύεται από μία μονάδαμήκους του μετώπου στη μονάδα του χρόνου (Chandler et al. 1983). Η θερμική ένταση όπως και τομήκος της φλόγας συνδέονται με τη θερμότητα που νοιώθει κάποιος, ο οποίος στέκεται δίπλα στιςφλόγες. Έτσι, έχει προκύψει ένας πίνακας (Pyne et al. 1996) που αντιστοιχεί τις τιμές του μήκουςτης φλόγας και της θερμικής έντασης του μετώπου, με ενέργειες καταστολής μιας πυρκαγιάς(Πίνακας 8). Θερμική Μήκος ένταση Φλόγας Τρόποι Καταστολής μετώπου (m) (kW/m) Η πυρκαγιά μπορεί να αντιμετωπιστεί με άμεση επέμβαση, κατά μέτωπο ή <1 <350 πλευρικά, χρησιμοποιώντας ανθρώπινο δυναμικό με εργαλεία Η πυρκαγιά είναι αρκετά έντονη για άμεση επέμβαση από ανθρώπινο 350- 1-2 συνεργείο. Εξοπλισμός όπως μηχανήματα και οχήματα μπορεί να είναι 1750 αποτελεσματικά Ισχυρής έντασης πυρκαγιά με πιθανά προβλήματα κατά την προσπάθεια ελέγχου, όπως μεταφορά στην κόμη των δένδρων, αναζωπυρώσεις κλπ. Οι 1750- 2-3 άμεσες μέθοδοι θεωρούνται εδώ αναποτελεσματικές και πρέπει να 3500 ληφθούν έμμεσα μέτρα καταστολής και χρήση εναέριων μέσων, όπως αεροσκάφηΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 17
  15. 15. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Πρόκειται για πιθανές πυρκαγιές κόμης μεγάλης έντασης που δύσκολα >3 >3500 τίθενται υπό έλεγχο Πίνακας 8 Αντιστοίχιση των τιμών του μήκους της φλόγας και της θερμικής έντασης του μετώπου με ενέργειες καταστολής μίας πυρκαγιάς.Ο κίνδυνος πυρκαγιάς είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την αξιολόγηση,τόσο των στατικών και όσο και των δυναμικών παραγόντων του περιβάλλοντος της φωτιάς πουκαθορίζουν την ευκολία ανάφλεξης, τη ταχύτητα διάδοσης, τη δυσκολία ελέγχου και τις επιπτώσειςτης πυρκαγιάς. Γενικά, διακρίνονται δύο κατηγορίες κινδύνου πυρκαγιάς ο στατικός κίνδυνος(static risk) και ο δυναμικός κίνδυνος (dynamic risk) (Wotton 2009). Στον υπολογισμό του στατικούκινδύνου λαμβάνονται υπόψιν παράγοντες που δεν μεταβάλλονται ή μεταβάλλονται με «αργό»ρυθμό (πχ. βλάστηση, τοπογραφία, κοινωνικοοικονομικά δεδομένα). Το επίπεδο του κινδύνου γιακάθε σημείο του χώρου δε μεταβάλλεται, καθώς δε μεταβάλλονται οι παράγοντες από τους οποίουςαυτός υπολογίζεται.Για τον υπολογισμό του δυναμικού κινδύνου λαμβάνονται υπόψη παράγοντες που μεταβάλλονταισυχνά (πχ. μετεωρολογικά δεδομένα, υγρασία της βλάστησης). Ο δυναμικός κίνδυνος φανερώνειπόσο πιθανή είναι η εκδήλωση πυρκαγιάς σε ένα δεδομένο σημείο του χώρου για μία συγκεκριμένηημέρα ή ώρα λόγω των καιρικών συνθηκών και της επίδρασής τους στην περιεχόμενη υγρασία τηςβλάστησης.Η χαρτογράφηση των περιοχών όπου συνυπάρχουν η δασική βλάστηση με τους οικισμούς(περιοχές μίξης δασών – οικισμών) είναι πολύ σημαντική για ένα αξιόπιστο σύστημα πρόληψης καικαταστολής δασικών πυρκαγιών διότι πολύ μεγάλο ποσοστό δασικών πυρκαγιών προκαλούνταιαπό ανθρώπινες δραστηριότητες και γιατί οι επιπτώσεις, από ένα περιστατικό δασικής πυρκαγιάςκοντά σε οικισμούς, είναι πιθανότατα περισσότερο καταστρεπτικές σε ζωές και περιουσίες.Γενικά ο κίνδυνος προκύπτει από την αλληλεπίδραση μεταξύ ενός επικίνδυνου φυσικού παράγοντακαι μιας τρωτής κοινότητας. Η εξίσωση κίνδυνος (Risk) = επικινδυνότητα (Hazard) x τρωτότητα(Vulnerability), μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διαμορφώσει τη σχέση μεταξύ αυτών τωνεννοιών. Αυτή η προσέγγιση εμπεριέχει θεμελιωδώς μια σημαντική σχέση μεταξύ φυσικούπεριβάλλοντος και ανθρώπων, και προσφέρει μια ολιστική αντίληψη στην εκτίμηση του κινδύνου(Hardy 2005, Λέκκας 2000) Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της αξιολόγησης των φυσικώνκινδύνων με τη χρήση ΣΓΠ περιλαμβάνει τρεις συνιστώσες: την ενσωμάτωση δεδομένων, τηναξιολόγηση των κινδύνων, και τη λήψη αποφάσεων (Σχήμα 4). Το εννοιολογικό πλαίσιο αποτελείμια διεπιστημονική προσέγγιση της αξιολόγησης των φυσικών κινδύνων, καθώς και τα τρίασυστατικά του αποτελούν μια συνεχή ροή διεργασιών στη διαδικασία της εκτίμησης του κινδύνου.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 18
  16. 16. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Σχήμα 4 Μια προσέγγιση της αξιολόγησης των φυσικών κινδύνων με χρήση ΣΓΠ.Οι τρεις βασικές συνιστώσες είναι:  η ενσωμάτωση των δεδομένων, όπου μεγάλος όγκος δεδομένων και πληροφοριών σχετικά με την επικινδυνότητα και τους κινδύνους συλλέγονται και συνδυάζονται,  η αξιολόγηση της επικινδυνότητας και της τρωτότητας. Για παράδειγμα, ο κίνδυνος της εξάπλωσης μιας δασικής πυρκαγιά μπορεί να γίνει κατανοητός μόνο μέσα από τη μελέτη της συμπεριφοράς της,  ο πληθυσμός και οι ευαίσθητες δομές που πρέπει να εκκενωθούν, όταν πλησιάζει μια δασική πυρκαγιά, προσδιορίζονται κατά την ανάλυση της τρωτότητας,  η λήψη αποφάσεων μέσα από τη διαδικασία αξιολόγησης οδηγεί στη διαχείριση του κινδύνου στην πράξη.Μια τεκμηριωμένη απόφαση μπορεί να υλοποιηθεί μόνο από την κατανόηση των πολλαπλώνπτυχών του κινδύνου (Chen et al. 2003).Τέλος αναφορικά με τη διάκριση του βαθμού επικινδυνότητας των δασικών πυρκαγιών (FireDanger) θα πρέπει να τονιστεί ότι αυτό συνίσταται από τον κίνδυνο έναρξης (Fire Risk) και απότον κίνδυνο διάδοσης (Fire Hazard). Ο κίνδυνος έναρξης σχετίζεται κύρια με ανθρώπινεςδραστηριότητες και γενικά με μεγέθη που επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από αυτές, καθώς και απόΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 19
  17. 17. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςπαράγοντες που δηλώνουν τη γενικότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Από την άλλη μεριά οκίνδυνος διάδοσης σχετίζεται άμεσα με τρεις ομάδες μεταβλητών, την καύσιμη ύλη, τη τοπογραφίακαι τα μετεωρολογικά δεδομένα (Κούτσιας και Καρτέρης 1999). 2.2 Επιπτώσεις και επικινδυνότητα των δασικών πυρκαγιώνΟι δασικές πυρκαγιές έχουν επιπτώσεις που κυμαίνονται χρονικά από την περίοδο εμφάνισης τουςμέχρι μερικές δεκαετίες μετέπειτα. Επηρεάζουν όχι μόνο το δάσος και τα δασικά οικοσυστήματα,αλλά και τα παρακείμενα συστήματα (γεωργικά, αστικά, δίκτυα μεταφορών και ηλεκτροφόρωνκαλωδίων κλπ.) και την κοινωνία των πολιτών (κάτοικοι ή μη) πολύπλευρα: ανθρώπινη ζωή καιυγεία, ευημερία, απασχόληση, οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες κλπ. Η φύση και ηδιαθεσιμότητα των πληροφοριών των επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών παρέχουν μία βάση γιατην κατανόηση και ενσωμάτωση αυτών των πληροφοριών στις πολιτικές, τις αξιολογήσεις τουκινδύνου και τις πρακτικές διαχείρισης. Επομένως, θα πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση μίαλεπτομερής αξιολόγηση των επιπτώσεων, η οποία θα εξετάζει το σύνολο των σχετικών κατηγοριώντων επιπτώσεων, όπως απαριθμούνται στον Πίνακα 9.Οι ατμοσφαιρικοί ρύποι και τα μικροσωματίδια που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα κατά τηδιαδικασία της καύσης (και αργότερα για ορισμένους απ αυτούς τους ρύπους), επηρεάζουν τηνποιότητα του αέρα και την ανθρώπινη υγεία, ιδιαίτερα των πληθυσμών των προσήνεμων περιοχών.Κατηγορίες επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών οικονομικές κοινωνικές περιβαλλοντικέςΖημία σε σπίτια και υποδομές x xΑτμοσφαιρική ρύπανση & επιπτώσεις στη δημόσια υγεία x x xΕκκένωση όμορων κοινοτήτων x xΚαταστροφή πολιτισμικών και αρχαιολογικών θέσεων x xΕπιπτώσεις στη ροή των μεταφορών και των μεταφορικών x xδικτύωνΖημίες στο έδαφος, τις λεκάνες απορροής και τα x x xαποθέματα νερούΖημιά στα όμορα γεωργικά συστήματα x xΚόστος καταστολής των πυρκαγιών xΖημία στην ξυλεία & σε άλλα δασικά προϊόντα και σε x xμελλοντικές απώλειες παραγωγήςΚόστος ασφάλειας και φόροι xΖημία στις υποδομές αναψυχής x xΑλλαγή της βιοποικιλότητας και των ενδιαιτημάτων x xάγριας ζωήςΕκπομπές άνθρακα x xΚόστος ανάπλασης και αποκατάστασης x Πίνακας 9 Κατηγορίες επιπτώσεων δασικών πυρκαγιών (Morton et al.. 2003).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 20
  18. 18. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΈχουν αναφερθεί σημαντικοί συσχετισμοί μεταξύ των δασικών πυρκαγιών και των συγκεντρώσεωντων αερίων ρύπων (όζον. μονοξείδιο του άνθρακα, μονοξείδιο του αζώτου, σωματιδιακή ύλη) στηνατμόσφαιρα. Οι νέες διαπιστώσεις στη Μεσόγειο και τις ΗΠΑ επεσήμαναν το ρόλο των δασικώνπυρκαγιών στην απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων ενώσεων υδραργύρου (περίπου 40% τωνσυνολικών εκπομπών). Οι πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι μεγάλες δασικές πυρκαγιές, όπωςεκείνες στην Πορτογαλία (2003) μπορεί να αποτελούν ένα μεγάλο ποσοστό των εκπομπών τωναερίων του θερμοκηπίου (Miranda et al. 2007). Βέβαια, κατά μέσο όρο. οι δασικές πυρκαγιές στηνΕυρωπαϊκή Ένωση συμβάλλουν ελάχιστα στις εκπομπές αερίων συγκρινόμενες με τις εκπομπέςπου προέρχονται από τη βιομηχανία.Στις λοφώδεις και ορεινές λεκάνες απορροής, οι μεγάλες βροχοπτώσεις μετά την πυρκαγιά (συχνήπερίπτωση για τη Μεσόγειο) οδηγούν σε χαρακτηριστικές τροποποιήσεις του κύκλου του νερού μεαυξημένες τιμές μέγιστης παροχής και ετήσιας απορροής και συμβάλλουν στην έναρξη τωνδιαδικασιών διάβρωσης του εδάφους που οδηγεί σε σοβαρές απώλειες του. Βραχυπρόθεσμα (2-3έτη), τα παραπάνω μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημίες όπως πλημμύρες και ροή λάσπης,επηρεάζοντας το ανθρωπογενές περιβάλλον και τα συστήματα που σχετίζονται με αυτό (δρόμοι,γεωργία, υδάτινοι πόροι κλπ.), αλλά ακόμα και τα δασικά οικοσυστήματα με αποτέλεσμα τηνυποβάθμιση της κατάστασης των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων του εδάφους, η αποκατάστασητων οποίων είναι εξαιρετικά αργή. Σε σοβαρές περιπτώσεις, πρέπει να γίνουν ταχείες επεμβάσειςμετά την πυρκαγιά για τον έλεγχο αυτών των κινδύνων. Εντούτοις, τα φαινόμενα αυτά έχουνσυνήθως προσωρινό χαρακτήρα και μειώνονται με την επαναφορά της επίγειας κάλυψης υπό τηνπροϋπόθεση ότι οι πυρκαγιές δεν είναι πάρα πολύ συχνές (Daniel et al. 2005).Οι εξελικτικές και παλαιοντολογικές μελέτες αποδεικνύουν ότι οι πυρκαγιές είναι φυσικέςδιαδικασίες στη λεκάνη της Μεσογείου. Η μεσογειακή βλάστηση παρουσιάζεται σχεδόνανεξάρτητη από τη συχνότητα και την έκταση των πυρκαγιών, αποδεικνύοντας ότι τα είδη της είναιπλήρως προσαρμοσμένα στις κατά τόπους πυρικές συνθήκες, καθώς το φαινόμενο της πυρκαγιάςεπαναλαμβάνεται επί αιώνες (Καλαμποκίδης 2007). Σήμερα, βέβαια η συχνότητα, το μέγεθος και ηένταση των δασικών πυρκαγιών έχουν αυξηθεί δραματικά, με αποτέλεσμα να επιδρούν στηνανθεκτικότητα ορισμένων οικοσυστημάτων (π.χ. δάση πεύκης) και να οδηγούν στην πλήρηυποβάθμισή τους.Γενικά, ένας μεγάλος αριθμός οικοσυστημάτων που βρίσκονται σήμερα στη λεκάνη της Μεσογείουυπόκειται σε έντονες αλλαγές και μπορεί να υποστεί καταστροφές. Οι καταστροφές μετά τηνπυρκαγιά δεν είναι ο κανόνας, αλλά μπορεί να είναι σημαντικές εφόσον έχουν προηγηθείανθρώπινες διαταραχές (Pausas et al. 2008).Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις που προκαλούνται από τις πυρκαγιές είναι μεγάληςσημασίας. Παραδείγματος χάριν, οι πυρκαγιές το 2005 που κατέστρεψαν τις μεγάλες δασικέςεκτάσεις στην Πορτογαλία αφαίρεσαν 13 ζωές και προκάλεσαν σημαντικές οικονομικέςκαταστροφές.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 21
  19. 19. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΑκόμη χειρότερες ήταν οι καταστρεπτικές πυρκαγιές που συνέβησαν στην Ελλάδα το καλοκαίριτου 2007, οι οποίες προκάλεσαν 64 θύματα και οδήγησαν σε ζημίες εκατομμυρίων ευρώ. Ακόμα κιαν αυτές οι δύο περιπτώσεις αντιπροσωπεύουν ακραία γεγονότα πυρκαγιών, μπορούν ναχρησιμεύσουν ως παραδείγματα του μεγέθους των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων τωνπυρκαγιών.3Ωστόσο, ακόμα κι αν αυτές οι τιμές εμφανίζονται πολύ υψηλές, πρέπει να αναφερθεί, ότι στιςπερισσότερες περιπτώσεις απλά αντιπροσωπεύουν ένα μέρος της συνολικής αξίας των απωλειών.Οι τιμές των ζημιών που αναφέρονται από τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, στις περισσότερεςπεριπτώσεις, περιλαμβάνουν μόνο την αξία των χαμένων εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών,ενώ η αξία των χαμένων μη εμπορεύσιμων αγαθών (π.χ. βιοποικιλότητα, θέσεις δασικής αναψυχής,φυσική ομορφιά, πολιτισμική και ιστορική αξία των φυσικών περιοχών) δεν υπολογίζεται.Επιπρόσθετα με τις ζημίες που προκαλούνται λόγω των πυρκαγιών, μια σημαντική ποσότηταχρημάτων επενδύεται σε μέτρα πρόληψης και καταστολής. Για παράδειγμα, οι πέντε μεσογειακέςχώρες που ανήκουν στην EE (Ελλάδα. Γαλλία, Ιταλία. Πορτογαλία και Ισπανία) επενδύουνπερισσότερα από 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε έτος στην πρόληψη και καταστολή, εκ των οποίωντο 60% επενδύεται σε εξοπλισμό, προσωπικό και άλλα επιχειρησιακά έξοδα για την καταστολή τηςπυρκαγιάς, ενώ το υπόλοιπο χρησιμοποιείται στην πρόληψη.Οι απώλειες ως συνέπεια των πυρκαγιών υφίστανται από την άμεση ή έμμεση έκθεση των αγαθώνσε αυτές. Κάτω από αυτήν την κατηγορία μπορούμε να απαριθμήσουμε τις απώλειες αγαθών καιυπηρεσιών του δάσους (ξυλεία, προστασία λεκανών απορροής, βιοποικιλότητα, θέσεις αναψυχήςκαι τουριστικές δραστηριότητες, αισθητική αξία τοπίων), ιδιοκτησίας, υποδομής (ηλεκτροφόρακαλώδια, δρόμοι, σιδηροδρομικές γραμμές) και ανθρώπινης υγείας (νοσηρότητα και θνησιμότητα).Επιπλέον, για την καταστολή (ανθρώπινο δυναμικό και εξοπλισμός) και για τις ενέργειεςαποκατάστασης δαπανούνται μεγάλα ποσά που στο μεγαλύτερο μέρος τους επιβαρύνουν τηνκοινωνία. Γι αυτούς τους λόγους η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει, συντονίζει και συμπληρώνει τιςδράσεις που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη, προκειμένου να προσδιοριστούν κατευθυντήριεςγραμμές βέλτιστων πρακτικών και να διασφαλισθεί έτσι η αντοχή των δασών στις επιπτώσεις τόσοτων καταστροφικών πυρκαγιών, όσο και των κλιματικών αλλαγών, καθώς και ότι οι συγκεκριμένεςκατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες των ιδιοκτητών και τωντοπικών κοινοτήτων και να βασίζονται στις αρχές της αειφόρου διαχείρισης.43 http://effis.jrc.ec.europa.eu/effis-news/97-forest-fires-in-europe-2006 τελευταία επίσκεψη 10 Απρ 20124 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ (8.12.2010) προς την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας. Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων σχετικά με την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για την προστασία των δασών και την ενημέρωση στο δασικό τομέα στην ΕΕ (2010/2106(INI))ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 22

×