presentatie Bas Jacobs (Lustrumcongres Erasmus Trustfonds, 4 juni 2013)

1,635 views

Published on

De student betaalt mee, het sociaal leenstelsel.
prof. dr. Bas Jacobs
Bijzonder Hoogleraar Openbare Financiën en Economisch Beleid
Erasmus Universiteit Rotterdam

Lustrumcongres 100 jaar Erasmus Trustfonds
"De toekomst van financiering van wetenschap"
4 juni 2013, Senaatszaal Erasmus Universiteit Rotterdam

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,635
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1,033
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

presentatie Bas Jacobs (Lustrumcongres Erasmus Trustfonds, 4 juni 2013)

  1. 1. De Economie van het Hoger OnderwijsProf. dr. B. JacobsErasmus Universiteit RotterdamTinbergen Instituut, Netspar en CESifohttp://people.few.eur.nl/bjacobsbjacobs@ese.eur.nl4 juni 2013 – EUR TrustfondsBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  2. 2. Zie ook:Bas Jacobs en Rick van der Ploeg (2006). “Guide to Reform ofHigher Education: A European Perspective”, Economic Policy, 47,537-592.Bas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  3. 3. InleidingBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  4. 4. Hoger onderwijs ‘massaproduct’: steeds meer hogeropgeleiden1020304050607019791981198319851987198919911993199519971999200120032005200720092011AandeelindeberoepsbevolkingLaagGemiddeldHoogBron: CPB (2012) Policy Brief 2012/6Bas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  5. 5. Hoger onderwijs ‘massaproduct’: deelname aan het hogeronderwijs naar geboortejaar%1817 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 3201020304050607019731977198119851990geboortejaarleeftijdBron: MinOCW (2008, p.37), Kennis in Kaart. Hoger Onderwijs en Onderzoek, Den Haag: Koninklijke De SwartBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  6. 6. Problemen in hoger onderwijsTe lage investeringenTe veel ineffici¨entiesTe weinig vari¨eteitBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  7. 7. Te lage investeringenBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  8. 8. Hoger rendement op hoger onderwijs vereist hogereinvesteringen0,000,100,200,300,400,500,600,701980 1985 1990 1995 2000 2005 2009Onderwijsrendementt.o.v.VmbombohbowoBron: CPB (2012) Policy Brief 2012/6.Bas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  9. 9. ... maar stagnatie in budget per student wo (in prijzen van2008)prijzen2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 200801.0002.0003.0004.0005.0006.0007.0008.000rijksbijdragecollegegeldBron: MinOCW (2008, p.129), Kennis in Kaart. Hoger Onderwijs en Onderzoek, Den Haag: Koninklijke De SwartBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  10. 10. Ineffici¨entiesBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  11. 11. Sterk stijgende overhead verdringt uitgaven aan onderwijshbo wo1980 2000 1980 2000# instellingen 353 56 13 13# studenten per instelling 370 4460 10275 13500groei schaal +1105% +31%groei uitgaven per student -16% -32%groei overhead +83% +31%groei excl. overhead -31% -40%Bron: Onderwijsraad (2004), Bureaucratisering en Schaalfactoren in het Onderwijs, Den Haag: Onderwijsraad.Aantal hbo instellingen 2012: 35Aantal studenten per hbo-instelling 2012: ca 12.000Aantal wo instellingen 2012: 13Aantal studenten per wo-instelling 2012: ca 19.000Bas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  12. 12. Studentenaantallen topuniversiteiten wereldUndergrad Graduate TotaalBrown 6316 2333 8649Columbia 7160 15760 22920Harvard 6655 14044 20699Princeton 5113 2479 7592Yale 5275 6391 11666MIT 4299 6267 10566Berkeley 25540 10298 35838Stanford 6887 8779 15666Chicago 5134 10492 15626Oxford 11723 9327 21050Cambridge 12192 5795 17987BA MA TotaalErasmus 15070 9674 24744Leiden 12686 5056 18924Delft 17031(60699)Bas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  13. 13. Veel subsidies aan verkeerde studies/studenten# studenten (2007) levensinkomen (1997)Gedrag & Mij. 44469 ∈ 905.000Economie 32192 ∈ 1357.000Taal en cultuur 31880 ∈ 811.000Gezondheidszorg 28626 ∈ 1133.000Recht 26880 ∈ 1289.000Techniek 26788 ∈ 1296.000Natuur 16084 ∈ 1121.000Landbouw 4682 ∈ 1209.000Onderwijs 1127 -Bronnen: MinOCW (2008, p.148), Kennis in Kaart. Hoger Onderwijs en Onderzoek, Den Haag: Koninklijke DeSwart. Jacobs. B (2002. p.29), “An Investigation of Education Finance Reform”, CPB Discussion Paper No. 9,Den Haag: CPB.Bas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  14. 14. Te weinig vari¨eteitBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  15. 15. Overheid produceert eenheidsworst van gemiddeldekwaliteitHoger onderwijs: walhalla centrale planningAlle financi¨ele parameters vastgezet: collegegelden, publiekebijdragen per student, studieduren, salarissenNauwelijks selectie aan de poortDaardoor alleen ‘horizontale vari¨eteit’: meer van hetzelfdeDiplomainflatie door outputfinancieringEenheidsworst geeft ineffici¨enties: mismatch vraag en aanbodBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  16. 16. Hoge drop-out%vtna4jaarvtna5jaarvtna6jaardtna4jaardtna5jaardtna6jaar0102030405060708090100diploma hbodiploma wonog beziguitgevallenhbo%diploma hbodiploma wonog beziguitgevallenvtna4jaarvtna5jaarvtna6jaarvtna7jaardtna4jaardtna5jaardtna6jaardtna7jaar0102030405060708090100woBron: MinOCW (2008, p.115), Kennis in Kaart. Hoger Onderwijs en Onderzoek, Den Haag: Koninklijke De Swart.Bas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  17. 17. Lange studiedurenhbo: 4,7 jaarwo: 6,3 jaarBron: CBS (2013), www.statline.nl.Bas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  18. 18. Beter beleidBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  19. 19. Verhoog investeringen hoger onderwijs via sociaalleenstelselGeen hoop op extra publiek geld, dus moet private sectorextra investerenStudenten betalen grootste deel kosten studie zelf, maaroverheid schiet kosten voor met leningAflossing lening naar rato inkomen over gehele werkzame levenAflossingsrisico delen onder studenten of publiek financierenToegankelijkheid gewaarborgd met weinig/geen publiekesubsidiesStudenten hoeven niet bang te zijn voor groteaflossingsverplichtingenToepassing profijtbeginsel, geen perverse herverdelingBewuste studiekeuzes, minder drop-out, harder studerenBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  20. 20. Problemen met plannen BussemakerGeen sociaal leenstelsel: inkomensafhankelijkedraagkrachtprocedureMeerderheid studenten gaat annuitair aflossenKorte terugbetaaltermijn (15 jaar)Echt sociaal leenstelsel: inkomensafhankelijke aflossingenLange terugbetaaltermijn: tot pensioenleeftijdIn VK, Australi¨e en Nieuw Zeeland: inning via belastingdienstToegang tot hoger onderwijs niet optimaal geborgdMeer onnodige risico- en leenaversieOnnodig grote uitstroomeffecten, hoewel kwantitatief beperktBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  21. 21. Vergroot (markt)discipline hoger onderwijsBreek kartel van HBO-raad en VSNUStop fusie- en overnamegolf hoger onderwijs en verklein schaalhoger onderwijsinstellingenOverheidssturing vereist om verspilling publiek geld aanprestigeprojecten en overhead te stoppenPublieke subsidies via studenten (bijv. beurzen, vouchers)Gelijk speelveld hoger onderwijs: toetreders komen inaanmerking voor publieke subsidiesGeen macrodoelmatigheidstoetsBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  22. 22. Richt publiek geld op studies met meerwaarde en versterkprestatie-eisenRegel: opleidingen komen niet in aanmerking voor publiekesubsidies, tenzij ...Laat studenten in economie, recht, geneeskunde, psychologie,technische studies volledige kostprijs betalenGebruik bespaarde middelen voor studiebeurzen, lagerecollegegelden of hogere rijksbijdragen voor studies zoalsRussisch, archeologie, zuivere wiskunde, filosofie, etcMaak alle studiebeurzen sterker afhankelijk vanstudieprestatiesBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  23. 23. Laat duizend bloemen bloeienOne size fits all, fits nobody!Gelijke kansen voor studenten met minder talenten en metgrotere talenten vereist differentiatieMeer vari¨eteit in kwaliteit aanbod door differentiatiecollegegeldenMeer selectie aan de poortStop met verstikkend egalitarisme en toegankelijkheidsfetisjBestrijd ongelijkheid via progressievere belastingenBas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs
  24. 24. Dank u voor uw aandacht!Bas Jacobs Economie van Hoger Onderwijs

×