SlideShare a Scribd company logo

Menyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne veta

Menyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne veta. Ndajfolja dhe llojet e saj, Mbiemri, Emri,

1 of 15
Download to read offline
Valmir Nuredini
www.valmirnuredini.weebly.com
Ushtrime
Lexoni:
Para se të fillonte mësimi Agroni i tha Shpendit:
- Unë lexoj më mirë se ti, ti lexon më mirë se Alberti, kurse Shqiponja ua kalon
të gjithëve, ajo lexon më bukur se ne. Ne lexojmë më bukur se grupi tjetër.
Ju lexoni në heshtje, ndërsa ata lexojnë pasi ju të mbaroni!
Foljet me shkronja të zeza në tekst, klasifiko në tabelë!
Zgjedho në tabelë këto folje: mendoj, shkruaj, vrapoj, këndoj, harroj.
Unë mendoj shkruaj vrapoj këndoj harroj
ti
ai(ajo)
ne
ju
ata(ato)
Vazhdo me të njëjtën mënyrë:
Foljet: Mendohem, lahem, vishem, hidhërohem, gëzohem.
Unë
ti
ai(ajo)
ne
ju
ata(ato)
Valmir Nuredini Janar 2014
Unë lexoj
ti
ai(ajo)
ne
ju
ata(ato)
1
Valmir Nuredini
www.valmirnuredini.weebly.com
KOHËT E FOLJËS
Në gjuhën shqipe foljet zgjedhohen në tri kohë themelore
1. KOHA E TASHME 2. KOHA E SHKUAR 3. KOHA E ARDHME
Nuk ka asnnjë kohë Koha e pakryer koha e ardhme II
Koha e kryer e thjeshtë Koha e ardhme e përparme
Koha e kryer e ardhme e së shkuarës
Koha më se e kryer e ardhme e përparme e së
shkuarës
Koha e kryer e tejshkuar
MËNYRAT E FOLJËS DHE KOHËT
Në gjuhën shqipe foljet zgjedhohen në gjashtë mënyra.
*Secila mënyrë ka kohët e veta.
Mënyra dëftore Mënyra lidhore Mënyra kushtore
Koha e tashme Koha e tashme Koha e tashme
Koha e pakryer Koha e pakryer S’ka
Koha e kryer e thjeshtë S’ka S’ka
Koha e kryer Koha e kryer Koha e kryer
Koha më se e kryer Koha më se e kryer S’ka
Koha e kryer e
tejshkuar
S’ka S’ka
Koha e ardhme S’ka S’ka
K .e ardhme e përparme S’ka S’ka
Mënyra habitore Mënyra dëshirore Mënyra urdhërore
Koha e tashme Koha e tashme Koha e tashme
Koha e pakryer S’ka S’ka
Koha e kryer Koha e kryer S’ka
Koha më se e kryer S’ka S’ka
Valmir Nuredini Janar 2014 2
Valmir Nuredini
www.valmirnuredini.weebly.com
MËNYRA DËFTORE
Folja ndihmëse kam
Koha e tashme Koha e pakryer E kryer e thjeshtë Koha e kryer
unë kam unë kisha unë pata unë kam pasur
ti ke ti kishe ti pate ti ke pasur
ai (ajo) ka ai (ajo) kishte ai (ajo) pati ai (ajo) ka pasur
ne kemi ne kishim ne patëm ne kemi pasur
ju keni ju kishit ju patët ju keni pasur
ata (ato) kanë ata (ato) kishin ata(ato) patën ata (ato) kanë
Koha më se e
kryer
Koha e kryer e
tejshkuar
Koha e ardhme Koha e ardhme e
përparme
Folja kam në të
pakryerën veta e
parë, + folja.
Folja kam në të
kryerën e thjeshtë
veta e parë, + folja
Foljet ndihmëse kam
dhe jam në të
ardhmen veta e
parë, + folja.
unë kisha pasur unë pata pasur unë do të kem unë do të kem pasur
ti kishe pasur ti pate pasur ti do të kesh ti do të kesh pasur
ai kishte pasur ai pati pasur ai do të ketë ai do të ketë =I=
ne kishim pasur ne patëm pasur ne do të kemi ne do të kemi =I=
ju kishit pasur ju patët pasur ju do të keni ju do të keni =I=
ata kishin pasur ata patën pasur ata do të kenë ata do të kenë =I=
*2. MËNYRA LIDHORE
K. e tashme K. e pakryer K. e kryer K. më se e kryer
unë të kem unë të kisha unë të kem pasur unë të kisha pasur
ti të kesh ti të kishe ti të kesh =I= ti të kishe =I=
ai të ketë ai të kishte ai të ketë =I= ai të kishte =I=
ne të kemi ne të kishim ne të kemi =I= ne të kishim =I=
ju të keni ju të kishit ju të keni =I= ju të kishit =I=
ata të kenë ata të kishin ata të kenë =I= ata të kishin =I=
*3. MËNYRA KUSHTORE
Folja kam
KOHA E TASHME KOHA E KRYER
Valmir Nuredini Janar 2014 3
Valmir Nuredini
www.valmirnuredini.weebly.com
do të + folja në kohen e pakryer. Folja kam në kohën e tashme
në kushtore + folja që e zgjedhon.
Unë do të kisha unë do të kisha pasur
ti do të kishe ti do të kishe pasur
ai do të kishte ai do të kishte pasur
ne do të kishim ne do të kishim pasur
ju do të kishit ju do të kishit pasur
ata do të kishin ata do të kishin pasur
4. MËNYRA HABITORE
Folja kam
K. e tashme K. e pakryer K.e kryer K. më se e kryer
Folja kam, habitorja
koha e tashme, + folja.
Folja kam, habitorja
koha e pakryer, + folja.
Unë paskam unë paskësha unë paskam pasur unë paskësha pasur
ti paske ti paskëshe ti paske =I= ti paskëshe ‘’
ai paska ai paskësh ai paska =I= ai paskësh ‘’
ne paskemi ne paskëshim ne paskemi =I= ne paskëshim ‘’
ju paskeni ju paskëshit ju paskeni =I= ju paskëshit ‘’
ata paskan ata paskëshin ata paskan =I= ata paskëshin ‘’
*5 MËNYRA DËSHIRORE * 6. MËNYRA URDHËRORE
Folja punoj
K. E TASHME K. E KRYER KOHA E TASHME
unë punofsha unë paça punuar s’ka
ti punofsh ti paç punuar puno ti
ai punoftë ai pastë punuar s’ka
ne punofshim ne paçim punuar s’ka
ju punofshi ju paçi punuar punoni ju
ata punofshin ata paçin punuar s’ka

Zgjedho foljen pushoj, në mënyrën dëftore, në të gjitha kohët:
Valmir Nuredini Janar 2014 4
Valmir Nuredini
www.valmirnuredini.weebly.com
MËNYRA DËFTORE -
K. e tashme K. e pakryer E kryer e thjeshtë K. e kryer
Unë
Ti
Ai
Ne
Ju
Ata
K. e kryer e plotë K. më se e kryer K. e ardhme K. e ardhme e
përparme
Unë
Ti
Ai
Ne
Ju
Ata
Folja mendoj:
Koha e tashme K. e pakryer E kryer e thjeshtë K. e kryer
Unë
Ti
Ai
Ne
Ju
Ata
E kryer e plotë K .me se e kryer K. e ardhme e ardhme e
përparme
Unë
Ti
Ai
Ne
Ju
Ata
Folja pushoj:
MËNYRA LIDHORE -
Valmir Nuredini Janar 2014 5
Valmir Nuredini
www.valmirnuredini.weebly.com
K. e tashme K. e pakryer K. e kryer K. më se e kryer
unë - të pushoj unë - të pushoja të kem pushuar të kisha pushuar
Ti
Ai
Ne
Ju
Ata(ato)
Folja mendoj:
K. e tashme K. e pakryer K. e kryer K. më se e kryer
unë të mendoj unë të mendoja të kem menduar të kisha menduar
Folja këndoj:
K. e tashme K. e pakryer K. e kryer K. më se e kryer
Unë
Ti
Ai
Ne
Ju
Ata
Ushtrimi * 3.
Folja pushoj
MËNYRA KUSHTORE -
Valmir Nuredini Janar 2014 6

Recommended

Mënyra dëftore - kohët
Mënyra dëftore - kohët Mënyra dëftore - kohët
Mënyra dëftore - kohët Alush Kryeziu
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boteroreXheni Marku
 
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiNdikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiFlavioHabilaj
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriDonikaLici
 

More Related Content

What's hot

Komunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne ShqiperiKomunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne ShqiperiDenis Lezo
 
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne ShqiperiProjekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne ShqiperiMarinela Abedini
 
shkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburshkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburFialdoMema
 
Kundrinori i drejtë
Kundrinori i drejtëKundrinori i drejtë
Kundrinori i drejtëAlush Kryeziu
 
turizmi ne shqiperi
 turizmi ne shqiperi  turizmi ne shqiperi
turizmi ne shqiperi manomano46
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historieS Gashi
 
PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
 PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIKKleaHaka
 
Rilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareRilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareOlsi Sita
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutmikaela basha
 
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperiLojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperiAlimerko Brunilda
 
Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9S Gashi
 
Historia e skënderbeut
Historia e skënderbeutHistoria e skënderbeut
Historia e skënderbeutenis vladi
 
Trashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperiseTrashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperisemelissa cani
 
Figurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtareFigurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtareolinuhi
 
Llojet e teksteve
Llojet e teksteveLlojet e teksteve
Llojet e tekstevesindi21
 

What's hot (20)

Komunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne ShqiperiKomunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne Shqiperi
 
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne ShqiperiProjekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
 
shkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburshkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humbur
 
Kundrinori i drejtë
Kundrinori i drejtëKundrinori i drejtë
Kundrinori i drejtë
 
turizmi ne shqiperi
 turizmi ne shqiperi  turizmi ne shqiperi
turizmi ne shqiperi
 
ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "
ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "
ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "
 
PROJEKT-Ndotja e Mjedisit
PROJEKT-Ndotja e MjedisitPROJEKT-Ndotja e Mjedisit
PROJEKT-Ndotja e Mjedisit
 
Iris
IrisIris
Iris
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historie
 
PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
 PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
 
Mjedisi
MjedisiMjedisi
Mjedisi
 
Rilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareRilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare Shqiptare
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
 
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperiLojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
 
Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9
 
Ngrohja globale
Ngrohja globaleNgrohja globale
Ngrohja globale
 
Historia e skënderbeut
Historia e skënderbeutHistoria e skënderbeut
Historia e skënderbeut
 
Trashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperiseTrashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperise
 
Figurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtareFigurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtare
 
Llojet e teksteve
Llojet e teksteveLlojet e teksteve
Llojet e teksteve
 

Menyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne veta

  • 1. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com Ushtrime Lexoni: Para se të fillonte mësimi Agroni i tha Shpendit: - Unë lexoj më mirë se ti, ti lexon më mirë se Alberti, kurse Shqiponja ua kalon të gjithëve, ajo lexon më bukur se ne. Ne lexojmë më bukur se grupi tjetër. Ju lexoni në heshtje, ndërsa ata lexojnë pasi ju të mbaroni! Foljet me shkronja të zeza në tekst, klasifiko në tabelë! Zgjedho në tabelë këto folje: mendoj, shkruaj, vrapoj, këndoj, harroj. Unë mendoj shkruaj vrapoj këndoj harroj ti ai(ajo) ne ju ata(ato) Vazhdo me të njëjtën mënyrë: Foljet: Mendohem, lahem, vishem, hidhërohem, gëzohem. Unë ti ai(ajo) ne ju ata(ato) Valmir Nuredini Janar 2014 Unë lexoj ti ai(ajo) ne ju ata(ato) 1
  • 2. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com KOHËT E FOLJËS Në gjuhën shqipe foljet zgjedhohen në tri kohë themelore 1. KOHA E TASHME 2. KOHA E SHKUAR 3. KOHA E ARDHME Nuk ka asnnjë kohë Koha e pakryer koha e ardhme II Koha e kryer e thjeshtë Koha e ardhme e përparme Koha e kryer e ardhme e së shkuarës Koha më se e kryer e ardhme e përparme e së shkuarës Koha e kryer e tejshkuar MËNYRAT E FOLJËS DHE KOHËT Në gjuhën shqipe foljet zgjedhohen në gjashtë mënyra. *Secila mënyrë ka kohët e veta. Mënyra dëftore Mënyra lidhore Mënyra kushtore Koha e tashme Koha e tashme Koha e tashme Koha e pakryer Koha e pakryer S’ka Koha e kryer e thjeshtë S’ka S’ka Koha e kryer Koha e kryer Koha e kryer Koha më se e kryer Koha më se e kryer S’ka Koha e kryer e tejshkuar S’ka S’ka Koha e ardhme S’ka S’ka K .e ardhme e përparme S’ka S’ka Mënyra habitore Mënyra dëshirore Mënyra urdhërore Koha e tashme Koha e tashme Koha e tashme Koha e pakryer S’ka S’ka Koha e kryer Koha e kryer S’ka Koha më se e kryer S’ka S’ka Valmir Nuredini Janar 2014 2
  • 3. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com MËNYRA DËFTORE Folja ndihmëse kam Koha e tashme Koha e pakryer E kryer e thjeshtë Koha e kryer unë kam unë kisha unë pata unë kam pasur ti ke ti kishe ti pate ti ke pasur ai (ajo) ka ai (ajo) kishte ai (ajo) pati ai (ajo) ka pasur ne kemi ne kishim ne patëm ne kemi pasur ju keni ju kishit ju patët ju keni pasur ata (ato) kanë ata (ato) kishin ata(ato) patën ata (ato) kanë Koha më se e kryer Koha e kryer e tejshkuar Koha e ardhme Koha e ardhme e përparme Folja kam në të pakryerën veta e parë, + folja. Folja kam në të kryerën e thjeshtë veta e parë, + folja Foljet ndihmëse kam dhe jam në të ardhmen veta e parë, + folja. unë kisha pasur unë pata pasur unë do të kem unë do të kem pasur ti kishe pasur ti pate pasur ti do të kesh ti do të kesh pasur ai kishte pasur ai pati pasur ai do të ketë ai do të ketë =I= ne kishim pasur ne patëm pasur ne do të kemi ne do të kemi =I= ju kishit pasur ju patët pasur ju do të keni ju do të keni =I= ata kishin pasur ata patën pasur ata do të kenë ata do të kenë =I= *2. MËNYRA LIDHORE K. e tashme K. e pakryer K. e kryer K. më se e kryer unë të kem unë të kisha unë të kem pasur unë të kisha pasur ti të kesh ti të kishe ti të kesh =I= ti të kishe =I= ai të ketë ai të kishte ai të ketë =I= ai të kishte =I= ne të kemi ne të kishim ne të kemi =I= ne të kishim =I= ju të keni ju të kishit ju të keni =I= ju të kishit =I= ata të kenë ata të kishin ata të kenë =I= ata të kishin =I= *3. MËNYRA KUSHTORE Folja kam KOHA E TASHME KOHA E KRYER Valmir Nuredini Janar 2014 3
  • 4. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com do të + folja në kohen e pakryer. Folja kam në kohën e tashme në kushtore + folja që e zgjedhon. Unë do të kisha unë do të kisha pasur ti do të kishe ti do të kishe pasur ai do të kishte ai do të kishte pasur ne do të kishim ne do të kishim pasur ju do të kishit ju do të kishit pasur ata do të kishin ata do të kishin pasur 4. MËNYRA HABITORE Folja kam K. e tashme K. e pakryer K.e kryer K. më se e kryer Folja kam, habitorja koha e tashme, + folja. Folja kam, habitorja koha e pakryer, + folja. Unë paskam unë paskësha unë paskam pasur unë paskësha pasur ti paske ti paskëshe ti paske =I= ti paskëshe ‘’ ai paska ai paskësh ai paska =I= ai paskësh ‘’ ne paskemi ne paskëshim ne paskemi =I= ne paskëshim ‘’ ju paskeni ju paskëshit ju paskeni =I= ju paskëshit ‘’ ata paskan ata paskëshin ata paskan =I= ata paskëshin ‘’ *5 MËNYRA DËSHIRORE * 6. MËNYRA URDHËRORE Folja punoj K. E TASHME K. E KRYER KOHA E TASHME unë punofsha unë paça punuar s’ka ti punofsh ti paç punuar puno ti ai punoftë ai pastë punuar s’ka ne punofshim ne paçim punuar s’ka ju punofshi ju paçi punuar punoni ju ata punofshin ata paçin punuar s’ka Zgjedho foljen pushoj, në mënyrën dëftore, në të gjitha kohët: Valmir Nuredini Janar 2014 4
  • 5. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com MËNYRA DËFTORE - K. e tashme K. e pakryer E kryer e thjeshtë K. e kryer Unë Ti Ai Ne Ju Ata K. e kryer e plotë K. më se e kryer K. e ardhme K. e ardhme e përparme Unë Ti Ai Ne Ju Ata Folja mendoj: Koha e tashme K. e pakryer E kryer e thjeshtë K. e kryer Unë Ti Ai Ne Ju Ata E kryer e plotë K .me se e kryer K. e ardhme e ardhme e përparme Unë Ti Ai Ne Ju Ata Folja pushoj: MËNYRA LIDHORE - Valmir Nuredini Janar 2014 5
  • 6. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com K. e tashme K. e pakryer K. e kryer K. më se e kryer unë - të pushoj unë - të pushoja të kem pushuar të kisha pushuar Ti Ai Ne Ju Ata(ato) Folja mendoj: K. e tashme K. e pakryer K. e kryer K. më se e kryer unë të mendoj unë të mendoja të kem menduar të kisha menduar Folja këndoj: K. e tashme K. e pakryer K. e kryer K. më se e kryer Unë Ti Ai Ne Ju Ata Ushtrimi * 3. Folja pushoj MËNYRA KUSHTORE - Valmir Nuredini Janar 2014 6
  • 7. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com Koha e tashme Koha e kryer unë do të pushoja unë do të kisha pushuar Ti Ai (ajo) Ne Ju Ata(ato) Folja mendoj Koha e tashme Koha e kryer Unë Unë Ti Ti Ai (ajo) Ai (ajo) Ne Ne Ju Ju Ata (ato) Ata (ato) Folja këndoj Koha e tashme Koha e kryer Unë Unë Ti Ti Ai (ajo) Ai (ajo) Ne Ne Ju Ju Ata (ato) Ata (ato) Folja pushoj MËNYRA HABITORE K. e tashme K. e pakryer K. e kryer K. më se e kryer Valmir Nuredini Janar 2014 7
  • 8. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com Unë--- pushuakam Ti - Ai - Ne- Ju - Ata - MËNYRA DËFTORE Folja ndihmëse jam Koha e tashme Koha e pakryer E kryer e thjeshtë Koha e kryer Folja ndihmëse kam ose jam +folja. Valmir Nuredini Janar 2014 8
  • 9. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com Unë jam Unë isha Unë qeshë Unë kam qenë Ti je Ti ishe Ti qe Ti ke Ai është Ai ishte Ai qe Ai ka qenë Ne jemi Ne ishim Ne qemë Ne kemi qenë Ju jeni Ju ishit Ju qetë Ju keni qenë Ata (ato) janë Ata (ato) ishin Ata (ato) qenë Ata kanë qenë Koha më se e kryer Koha e kryer e tejshkuar Koha e ardhme Koha e ardhme e përparme Folja kam në kohën e pakryer+ foljen që zgjedhon Folja kam në kohën e kryer të thjeshtë + folja. Foljet kam ose jam në kohën e ardhme + folja. Unë kisha qenë Unë pata qenë Unë do të jem unë do të kem qenë Ti kishe qenë Ti pate qenë Ti do të jesh Ti do të kesh ,, Ai kishte qenë Ai pati qenë Ai do të jetë Ai do të ketë ,, Ne kishim -II- Ne patëm qenë Ne do të jemi Ne do të kemi ,, Ju kishit - II- Ju patët qenë Ju do të jeni Ju do të keni ,, Ata kishin qenë Ata patën qenë Ata do të jenë Ata do të kenë ,, *2 MËNYRA LIDHORE Koha e tashme Koha e pakryer Koha e kryer K. më se e kryer Unë të jem të isha të kem qenë të kisha qenë Ti të jesh të ishe të kesh ,, të kishe ,, Ai të jetë të ishte të ketë ,, të kishte ,, Ne të jemi të ishim të kemi ,, të kishim ,, Ju të jeni të ishit të keni ,, të kishit ,, Ata tä janë të ishin të kenë ,, të kishin ,, *3. MËNYRA KUSHTORE Folja ndihmëse jam KOHA E TASHME KOHA E KRYER Do të + folja në kohën e pakryer Folja kam në kohën e tashme në kushtore + folja që zgjedhohet Unë do të isha Unë do të kisha qenë Valmir Nuredini Janar 2014 9
  • 10. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com Ti do të ishe Ti do të kishe qenë Ai do të ishte Ai do të kishte qenë Ne do të ishim Ne do të kishim qenë Ju do të ishit Ju do të kishit qenë Ata do të ishin Ata do të kishin qenë *4. MËNYRA HABITORE Koha e tashme Koha e pakryer Koha e kryer K. më se e kryer Folja kam në mënyrën Folja kam mënyra habitore koha e tashme habitore, koha e pakryer + folja Unë qenkam Unë qenkësha Unë paskam qenë Unë paskësha qenë Ti qenke Ti qenkëshe Ti paske ,, Ti paskëshe ,, Ai qenka Ai qenkësh Ai paska ,, Ai paskësh ,, Ne qenkemi Ne qenkëshim Ne paskemi ,, Ne paskëshim ,, Ju qenkeni Ju qenkëshit Ju paskeni ,, Ju paskëshit ,, Ata qenkan Ata qenkëshin Ata paskan ,, Ata paskëshin ,, *5. MËNYRA DËSHIRORE Mënyra urdhërore Koha e tashme Koha e kryer Koha e tashme Unë qofsha Unë paça qenë Ti qofsh Ti paçe qenë ji Ai qoftë Ai pastë qenë Ne qofshim Ne paçim qenë Ju qofshi Ju paçi qenë jini Ata qofshin Ata paçin qenë Ndajfolja Ndajfolje quhen fjalët e pandryshueshme që plotësojnë para së gjithash foljen, duke treguar mënyrë, vend, kohë, shak, qëllim, sasi: Blendi shkruan bukur, qartë dhe saktë. Ndajfoljet mund të plotësojnë edhe një mbiemër ose ndajfolje tjetër: Detyra ishte tepër e vështirë. Ata u ngritën shumë herët atë ditë. Valmir Nuredini Janar 2014 10
  • 11. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com Por nga kuptimi ndajfoljet janë gjashtë llojesh: mënyre, vendi, kohe, shkaku, qëllimi, sasie. NDAJFOLJET E MËNYRËS Ndajfoljet e mënyrës luajnë rolin e grupeve parafjalore rrethanor mënyre: Vjollca e Dritani silleshin natyrshëm (=në mënyrë të natyrshme) me të gjithë. Ndajfoljet kryesore të mënyrës janë: - mirë, keq, bukur, pastër, qartë, shkurt, thjesht, që tregojnë cilësinë e veprimit. Të tilla janë edhe ndajfoljet gëzueshëm, natyrshëm, furishëm, etj.; Vjollca flet bukur frëngjisht. - menjëherë, pak nga pak, vazhdimisht, shpesh, papritur, etj. Që tregojnë ecurinë e veprimit: Dritani u ngrit papritur. - cekët, gjerë, gjtë, thellë, ulët që tregojnë përmasa: Toka duhet punuar thellë. - bujarisht, trimërisht, artistikisht, besnikërisht, teorikisht, që kanë kuptimin e togut në mënyrë + mbiemër: bujarisht (në mënyrë bujare), po edhe shqip, frëngjisht, anglisht: Në Shqipëri më pritën dhe më përcollën bujarisht (në mënyrë bujare). NDAJFOLJET E VENDIT Ndajfoljet e vendit luajnë rolin e grupeve parafjalorë plotës vendi. Ndajfoljet kryesore të vendit janë: - afër, larg, pranë, rreth, djathtas, majtas, aty, atje, diku, gjëkund, gjithkund, anembanë, gjithandej, kudo, ngado, asgjëkund, kurrkund, etj, që tregojnë vendin ku kryhet veprimi: Makina u kthye djathtas (në anën e djathtë). - ku, nga: Ku po shkon ? Nga je edhe pse ke ardhur ? Në të vërtetë ku dhe nga janë ndajfolje pyetëse, po merren edhe si ndajfolje vendi: NDAJFOLJET E KOHËS Ndajfoljet e kohës luajnë rolin e grupeve parafjalore rrethanor kohe. Ndajfoljet kryesore të kohës janë : - dje, pardje, nesër, pasnesër, paradite, pasdite, sot, sonte, tani, vjet, që tregojnë kohën e saktë të kryerjes së veprimit: Erdha sot (=ditën e sotme) nga Tirana dhe do të nisem nesër (ditën e nesërme). - njëherë, një herë e një kohë, gjithmonë, kurdo, së shpejti, së lashti, që tregojnë një kohë të papërcaktuar: Së shpejti do të organizohet në Tiranë një konferencë për gjuhën shqipe. NDAJFOLJET E SHKAKUT Ndajfoljet e shkakut luajnë rolin e një grupi parafjalor rrethanor shkaku. Ndajfoljet e shkakut janë: përse, pse të cilat përdoren për të pyetur për shkakun e kryerjes së një veprimi: Pse (për çfarë arsyeje) nuk punon edhe ti si të tjerët? Përse (për çfarë qëllimi) më kërkon? Valmir Nuredini Janar 2014 11
  • 12. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com Këtu mund të fshihen edhe fjalët prandaj, andaj, (=për këtë shkak, për këtë arsye, për këtë qëllim) të cilat funksionojnë edhe si lidhëza. NDAJFOLJET E SASISË Ndajfoljet e sasisë luajnë rolin e grupeve emërore rrethanor sasie. Ndajfoljet kryesore të sasisë janë: - shumë, pak, tepër, fort, së tepërmi, për së tepërmi, njëherë, dyherë, etj, që tregojnë në ç`masë realizohet veprimi: E njoh mirë Butrintin, se e kam vizituar tri herë. Gjeta një libër shumë të vjetër, të ruajtur shumë mirë. - fort, tepër, së tepërmi, njëfish, dyfish, trefish, aq, kaq, mjaft, pak, etj. që shprehin intensitetin ose shkallën e një veprimi a të një cilësie. Dëgjomë, mua plakun, se di më tepër se ti. SHKALLËT E NDAJFOLJEVE Ndajfoljet përdoren në shkallën pohore, krahasore dhe sipërore, kryesisht ndajfoljet e mënyrës: mirë, bukur, qartë, si edhe disa ndajfolje vendi e kohe: lart, poshtë, afër, larg, vonë, herët, etj. Shkalla krahasore dhe shkalla sipërore e ndajfoljeve formohen me po ato fjalë me të cilat formohen shkalla krahasore e shkalla sipërore e mbiemrave. - Shkalla pohore Miri ecën shpejt - Shkalla Krahasore e barazisë : Miri ecën aq shpejt sa Genti. e sipërisë : Miri ecën më shpejt se Genti. e ultësisë : Miri ecën jo aq shpejt sa Genti. - Shkalla sipërore Miri ecën shumë shpejt. Folja Folje quhen fjalët që tregojnë se subjekti vepron ose pëson diçka ose ndodhet në një gjendje të caktuar. Kur themi motra, macja, e kuptojmë se është fjala për njerëz, kafshë dhe sende, po nuk dimë se çfarë bëjnë ose çfarë ndodh me ta. Por kur themi motra punon, mollët u poqën, macja fle atëherë prej fjalës punon mësojmë se motra po kryen një veprim (punon), prej fjalës u poqën mësojmë se mollët pësuan diçka (u poqën), prej fjalës fle mësojmë se macja ndodhet në një gjendje të caktuar (fle). Fjalët punon, u poqën, fle janë folje. Valmir Nuredini Janar 2014 12
  • 13. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com FOLJET KALIMTARE DHE JOKALIMTARE, Kalimtare quhen foljet veprimi i të cilave i kalon një personi ose sendi tjetër, d.m.th. që pranojnë një kundrinor: Beni çdo ditë lexon gazetën. Foljet që pranojnë një kundrinor të drejtë janë folje kalimtare të drejta: Blerta çdo ditë vadit lulet. Foljet që mund të marrin kundrinor të zhdrejtë pa parafjalë janë kalimtare të zhdrejta: Iliri i hipi kalit. Ndodh që një folje të marrë njëkohësisht një kundrinor të drejtë dhe një kundrinor të zhdrejtë pa parafjalë, pra të jëtë njëkohësisht folje kalimtare e drejtë dhe e zhdrejtë Ia dhashë librin Zanës. Ia afrova Zanës tufën e luleve. Folje jokalimtare janë ato që nuk pranojnë kundrinor: fle, eci, rri, qëndroj, dal etj.: Agroni ecte i shqetësuar. Dje fjeta gjithë ditën. Disa folje përdoren herë si kalimtare, herë si jokalimtare. për të gjetur se cilit grup i përkasin duhet parë se në ç'kuptim janë përdorur. FORMAT VEPRORE DHE JOVEPRORE Foljet kalimtare të drejta kanë dy forma , formën veprore dhe formën joveprore : Forma veprore: laj, fshij, thaj Forma joveprore: lahem, fshihem, thahem Veprore ( laj, fshij, thaj ) janë foljet që tregojnë se subjekti vepron ( laj fytyrën, fshij dhomën, thaj rrobat ) kurse joveprore foljet që tregojnë se subjekti pëson, d.m.th. i nënshtrohet veprimit të një tjetri (lahem nga dikush) ose tregon se subjekti vepron dhe veprimi i tij kthehet po tek ai ( Lahem = laj vetveten ). Mbiemra Mbiemra quhen fjalët që shënojnë se çfarë lloji është ose çfarë vetie ka emri (qen i zi, qen i vogël, ushtria shqiptare, qeveria italiane). Mbiemri përshtatet në numër, gjini dhe rasë me emrin me të cilin lidhet: - përshtatje në gjini : mjeku i ri mjekja e re - përshtatje në numër : mjekët e rinj mjeket e reja Valmir Nuredini Janar 2014 13
  • 14. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com - përshtatje në rasë : mjeku i ri i mjekut të ri mjekun e ri mjekja e re e mjekes së re mjeken e re Mbiemrat e shqipes ndahen në dy grupe: mbiemra të nyjshëm dhe mbiemra të panyjshëm. Mbiemra të nyjshëm janë: - ata që mbarojnë me -ë : i bardhë, i mirë, i gjatë; - ata të formuar me prapashtesat -(ë)m, -shëm, -(ët): i mesëm, i shëndetshëm, i hekurt, i ftohtë etj.; - mbiemrat e formuar nga pjesorja: i shkruar, i zënë, i lodhur; - disa mbiemra që dalin me -ër : i vjetër, i varfër, i verbër, i shurdhër, Mbiemra të panyjshëm janë : - mbiemrat e formuara nga emrat përgjegjës me konversion: tiranas, shkodran, korçar, vlonjat; - mbiemrat e formuar me prapashtesat -ar, -tar, -ik, -ist, -iv, -or, -tor: bankar, amtar, heroik, feminist, aktiv, verior, baritor; - mbiemrat e formuar me prapashtesat -(ë)s, -ues, -yes, nga pjesorja ose e tashmja e foljes: djegës, ngjitës, vlerësues, ushqyes, rrëmbyes; - të gjithë mbiemrat e përbërë: zemërgjerë, zemërgur, tekniko-shkencor, ekonomiko- shoqëror, largpamës, mirëbërës etj. Emri Emra quhen fjalët që tregojnë qenie të gjalla: djalë, vajzë, dele, dash, Agron, Mira; Objekte materiale: gur, dru, libër, fletore; por shpesh edhe cilësi: dashuri, liri ose veprime: pastrim, rregullim. Mjaft formime me prapashtesa funksionojnë në të njëtën kohë si emra dhe si mbiemra: shqiptar, punëtor, fshatar, malësor etj. Disa ema dalin me nyje të përparme: i biri, e bija, i ati, e ëma, i vëllai, e motra etj. Po kështu, edhe disa emra me origjinë nga mbiemri ose pjesorja e foljeve: i riu, të rinjtë, e reja, të rejat, e dashura, i pasuri, i varfëri, i pandehuri, të ftohtët, të kënduarit, të folurit, të ngrënit. Valmir Nuredini Janar 2014 14
  • 15. Valmir Nuredini www.valmirnuredini.weebly.com Emrat e përveçëm dhe të përgjithshëm Emrat ndahen në emra të përgjithshëm dhe në emra të përveçëm. Emra të përgjithshëm quhen emrat që tregojnë qenie ose sende të të njëjtit lloj: djalë, vajzë, dhi, cjap, dhomë, derë, si dhe abstrakte: miqësi, lumturi, larje, fshirje. Emra të përveçëm quhen emrat që tregojnë një qenie ose një send të vetëm, të dalluar nga të gjithë të tjerët: Tiranë, Prishtnë, Krujë, Naim, etj. Janë të përveçëm: -Emrat dhe mbiemrat e njerëzve, pseudonimet: Naim Frashëri, Gjergj Kastrioti, Kostandin Kristoforidhi, Asdreni (pseudonimi i Aleks Stavre Drenova), Migjeni (pseudonimi i Millosh Gjergj Nikolla) -Emrat e kafshëve: Laro, Balo, Murro; -Emrat gjeografikë të shteteve, të krahinave, të maleve, të lumejve, të qyteteve, të rrugëve, të shesheve, të kontinenteve, të oqeaneve, të deteve etj.: Franca, Shqipëria, Kosova, Drini, Korça, (rruga) Fan Noli, (sheshi) Skënderbej, Jupiteri, Azia, Paqësori, Mesdheu; -Emrat e periudhave dhe të ngjarjeve historike: Mesjeta, Rilindja, Kongresi i Lushnjës; -Emrat e institucioneve, të organizatave e shoqatave: Presidenca, Kuvendi Popullor, Ministria e Financave, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Shoqata e të Përndjekurve Politikë. -Titujt e veprave, të revistave e të gazetave: "Lahuta e malësisë", "Albania", "Rilindja demokratike", "Gazeta shqiptare", "Studime filologjike". Valmir Nuredini Janar 2014 15