Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Tema 2 klasifikimi i kostove dhe te ardhurave per vendimmarrje

11,353 views

Published on

Tema 2 Kontabiliteti i menaxhimit

  • Dating direct: ❶❶❶ http://bit.ly/2u6xbL5 ❶❶❶
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Follow the link, new dating source: ❤❤❤ http://bit.ly/2u6xbL5 ❤❤❤
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here

Tema 2 klasifikimi i kostove dhe te ardhurave per vendimmarrje

  1. 1. 1TEMA : 2KLASIFIKIMI I KOSTOS DHE TE ARDHURAVE PER VENDIMMARRJE DHE PLANIFIKIM Ceshtjet kryesore : 1. Klsifikimi I kostos , kosto e produktit dhe e periudhes 2. Kosto e prodhimit ne firmat prodhuese 3. Pergatitja e pesqyrave te kostove te produkteve te prodhuara e te shitura 4. Kostot e produktit ne firmat tregtare e te sherbimit 5. Kostot primare e te shndrimit , kosto per njesi 6. Klasifikimi I metejshem I kostos se punes 7. Rjedhjet e kostos se prodhimit 8. Kostot dhe kontrolli 1 . Kosto dhe klasifikimi I kostos , kosto e produktit dhe e periudhes Sic eshte ne temen e I-re pune e manaxherit perqendrohet ne :1- Planifikimin qe perfshine caktimin e objektivave e nenvizimin e mjeteve per arritjen e ketyre objektivave .2- Kontrollin I cili perfshine hapat e marre dhe mjetet e perdorura per tu siguruar se objektivay jane realizuar .Me qellim qe te shkarkojne pergjegjesite ne planifikim dhe kontroll menaxhereve u nevojitetinformacion rreth organiztes . Nga pikpamja e kontabilitetit informacioni I menaxherve shpesh eshteI lidhur me kostot e organizates . Ne kontabilitetin financiar termi kosto eshte percaktuar si vlera e CASH ose ekuivalente e tij esakrifikuar per te mirat dhe sherbimet qe do te sjellin perfitim rrjedhes ose perfitime te ardheshmete organizates . Ne themi vlera ekujvalente e CASH-it sepse aktivet jomomentare mund te ndahenper te mirat dhe sherbimet P .sh. mund te jete e mundshme te ndahet toka ne disa paisje tenevojshme . Ne kontabilitetin menaxherial termi kosto eshte perdorur ne shume menyra te ndryshme .Arsyeja eshte se ka shume tipe te ndryshme kostoje dhe keto kosto jane klasifikuar sipas nevojaveimediale te menaxherit .
  2. 2. 2 Kostot jane jashtezakonishte te rendesishmeper llogaritaret dhe menaxheret . Ato jane perdorur per qellime te ndryshme duke perfshire : a- Caktimin e cmimit te shitjes se nje produkti b- Vlersimin e invertarit / kur pergaditen pasqyrat e te ardhurave c- Kryerjen e vlersimit nga punedhensi d- Vendimmarrjen sipas rrugeve alternative te veprimit . e- Planifikimin , buxhetimin per periudhat e ardhme .Natyra ne nje biznes mund te percaktoj menyren se si mund te klasifikohen kostot . Kostot mund tendahen ne kostot te paperfunduara sakrifikimi I te cilave pritet te perfitohet ne periudhat e ardhme ekostot e perfunduara te cilat jane sakrifikuar ne prodhimin e te ardhurave . Kostot e parefunduaratregohen si asete ne bilanc e konsistojne ne zera bilanci si inventaret , siguracione te perfunduara ,pasuria , toka dhe paisjet . Kostot e perfunduara gjithashtu te quajtura shpenzime tregohen si zbritjenga te ardhurat ketu hyjne p .sh . qeraja e periudhes korente , biletat telefonike , elektrike , pagesat perreklame etj ., ato jane quajtur shpenzime sepse nuk pritet perfitime per periudhen e ardhshme porvetem kur perfundon periudha kur jane kryer . Dallimi midis termeve te kostos dhe shpenzimeve eshte shume e rendesishme sidomos perpergatitjen e pasqyrave financiare per ndermarrjen e sherbimit , tregtare dhe prodhuese . Megjithate kydallim eshte me I rendesishem per ndermarrjet prodhuese . Kostot qe perfshihen ne produktet eprodhuara jane ne aktive dhe keto kosto nuk behen shpenzime derisa keto produkte te shiten per teperfituar te ardhurat . Gjithashtu produktet te cilat jane perfunduar ose te parefunduara por qe nukjane shitur do te njihen si active . Kostot e produktit dhe kostot e periudhes . Si ne kontabilitetin financiar edhe ne atemenaxherial kostot jane te lidhura me afatin kohor . Ne kontabilitetin financiar , pasqyra e te ardhuravedhe bilanci kontabel pergatiten cdo kater muaj dhe vjetore . Ne kontabilitetin menaxherial raportetkrahasojne rezultatet aktuale me ato te pritura , rezultatet e buxhetit pergatiten mujore , 3 mujore dhevjetore . Shume vendime te planifikimit dhe kontrollit jane te lidhura me afatin kohor . Rezultatetaktuale krahasohen me rezultatet e buxhetit ne funde te cdo muaji dhe veprimet korektuese qenevojiten per tu ndermare . kostot qe lidhen me afatin kohor jane ose kosto produkti ose periode .Kostot e periods jane kostot e shitjeve dhe ato administrative qe zakonisht nuk mund te shoqrohen menje product ose shitje ; p . sh . pagat e punes se administrates eshte nje kosto administrative jo eshoqruar me produktet e vecanta . Detyrimet e pergjithshme te sigurimit jan nje kosto administrative qe I takone te gjith aktivitetit,.kontabilistet keto shpenzime te ardhurave per periudhen i regjistrojnë kur ato jane kryer prandaj atoquhen kosto periudhe . Cdo kosto periudhe e caktuar per njesi te pa konsumuar ose kontrat te paperfunduar eshte klasifikuar me tepr si aktiv se sa si shpenzime . Kjo kosto referohet si shpenzim I parapaguar p . sh . supozoj se me 01/01/200x nje kompani blene cdo 3 vjet siguracion per 6,000 lek . Ne fund te cdo viti sigurimi prej 2,000 lek duhet te zbrit et teardhurave . Kostot e pakryera prej 4,000 lek dalin ne bilanc si shpenzime te parapaguara dhe zbritennga te ardhurat deri sa ato te kryen .
  3. 3. 3 Kosto e produktit nga ana tjeter eshte nje kosto qe perfshine koston e produktit te perfunduarkeshtu per nje kompani tregtare kosto e prodhimit eshte cmimi I blerjes se mallrave per shitje . Per njekompani prodhuese kosto e produktit eshte kosto e materjaleve plus Shumen e te gjithe kostove qembulojne perfundimin e produktit pra perfshihet jo vetem kostoja e materialeve por edhe e punes epaisjeve e nderteses se harxhuar per perfundimin e produktit . Ashtu si kostot e periudhes edhe kostote produktit perdoren si ne kontabilitetin financiar ashtu edhe tek aje menaxherial . Kontabilistetfinanciar perdorin kostot e produktit per te gjetur koston e inventarve dhe koston e mallrave te shitura .Kontabilistet menaxherila perdorin kostot eproduktit per te vlersuar perfitimin e produkteve osesherbimeve . Ashtu si kostot e periudhes te pakryera kostot e produktit trajtohen si aktiv derisaproduktet te shiten . Kostot e produktit te cilat caktohen per njesi te inventarit nganjeher referohen sikosto inventarizuese . Kur produktet u transportohen klienteve keto kosto behen shpenzime dhe zbritennga te ardhurat shitjeve keshtu shpenzimet e perfitimit te te ardhurave raportohen ne disa periudha site ardhuara P .sh . supozojme se me 1.1.200x kompania Z kerkon 10 kompjutera me 900000 lek kostoper njesi . Kompania planifikon ti shese keto me 1500000 lek . Gjate vitit vetem nje kompjuter u shit .Kosto e produktit prej 900000 lek do te shkembehet me 15000000 lek te te ardhurave nga shitja .Ky proces I shoqrimit te kostove te produktit me shitjen e tij quhet ciftezim .Ne fikuren 2 – 1 jeper nje permbledhje e diferencave midis kostove te produktit dhe te periudhes .kostot e produktit trajtohen ndryshe ne kompanite tregtare te sherbimit dhe prodhuesve . Kosto totale Kosto produkti Kosto periudhe Blerjet e mallrave Kostot e parapaguara ose te Kostot e inventareve te prodhuara shitjeve dhe administrative Kostot e produkteve te pakryera (Kostot e periudhes te pakryara Ngarkimi I te ardhurave kur Ngarkimi I te ardhurave ne produkti shitet periudhen kur ato jane kryer (Kosto e produkteve te kryera ) (Kostot e periudhes se kryer ) 2 . Kosto e produktit ne kompanite prodhuese
  4. 4. 4 Nje firme prodhuese eshte me komplekse se shumica e tipave te tjera te organizatave . Arsyejaeshte se firma prodhuese eshte me e gjere ne aktivitetin e saj ajo perfshin prodhimin , shitjen eadministrimin . Prandaj kuptimi I structures se kostos ten je firme prodhimi jep nje kuptim te gjer e tepergjithshem qe eshte shume I perdorshem ne kuptimin e structures se kostos se teipeve te tjeraorganizative . Prodhimi prefshin kthimin e zyreve material neprodukte te perfunduara nepermjet perpjekjevete puntorve e perdorimit te paisjeve te prodhimit , perkundrazi shitja ( tregtia ) eshte shitja eprodukteve qe jane ne nje forme te perfunduar e qe jane perfituar nga nje prodhues ose burim tjeter Ijashtem . Kosto e nje produkti te prodhuar eshte e perbere nga 3 elemente baze : 1 – material dikrekte 2 – puna direkte 3 – shpenzimet e prodhimit Dy zerat e I formojne kostot direkte sepse materializohen direkt ne produktin e perfituar , kurseshpenzimet e prodhimit nuk lidhen me produkte te vecanta prandaj hyjne ne koston indirekte . Materialet direkte . Perfshine koston e te gjithe materialeve para qe jane te nevojshme per teprodhuar nje produkt te perfunduar per shitje klineteve . Keto kosto mund te llogariten zakonisht me njeshkalle te larte saktesie . Teorikisht materialet direkte do te perfshinin cdo komponent te nje produktite perfunduar duke perfshire p. sh . gozhdet dhe tutkallin por ne realitet shume kompani zbatojnerregullin kosto perfitimi I cili deklarone se nje kosto nuk mund te ngarkohet perderisa perfitimetkorrespoduese kapercejn koston . Per pasoje material te tilla si me siper do te hyjne ne koston indirektezene peshe te vogel e kane kosto te madhe mbajtjeje . Materiale direkte jane ato material qe behenpjese integrate e nje produkti te perfunduar e qe mund te gjurmohen ( Shikohen ) dukshem ne te p. sh .druri ne nje tavoline , pambuku ne industrine tekstile etj . Nje kosto prodhimi e materialeve direkte perfshin : 1 –Cmimin e faturuar te materialit 2 –Koston e transportit 3 –Koston e magazinimt 4 –Detyrimet e importit ( taksa doganore etj ) 5 – Ndonje ulje per ndonje zbritje ne pagesatKosto te tjera qe mund te shoqrojne materialet si siguracione gjate tranzitit etj .trajtohen neshpenzimete prodhimit . Puna direkte , perfshine pagen e paguar te gjithe punonjesve qe punojne direkt netransformimin e lendeve te para material ne produkte te perfunduara .
  5. 5. 5 Kosto indirekte . Jane kosto qe lidhen me me teper se nje produkt . Mund te perceptohenthjesht si perfshirje e te gjitha kostove te prodhimit pervec materjaleve direkte dhe punes direkte . Teperfshira ne kete klasifikim mund te gjenden kosto te tilla si materjalet indirekte , puna indirekte ,ngrohja dhe ndricimi I reparteve prodhuese , taksat e padsurise , siguracionet ,zhvlersimi I kapaciteteveprodhuese te fabrikes , riparimet , mirmbajtja e te gjitha kostot etjera te operimit ne nje ndarjeprohuese ne nje kompani . Vetem ato kosto qe shoqrojne funksionimin e fabrikes do te perfshihen nekategorine e kostos ne fabrike ( shpenzimet e pergjithshme te prodhimit ) . Megjithate teknikat e kostimit tani perdoren edhe ne shume zona joprodhuese si perpjekje tefirmave per te patur nje kontroll me te mire mbi kostot e tyre e t’I sigurojne menaxhimit me teper tedhena te dobishme , te perdorshme per koston . Prgjithesisht shpenzimet joprodhuese klasifikohen nedy kategori : 1 - shpenzimet e shitjes ose te marketingut 2 – kostot administrative Kostot e marketingut ose te shitjes perfshine te gjitha kostot e domosdoshme per te siguruarporosite e konsumatorve e per ti cuar produktet e gatshme ose sherbimet ne duart e konsumatorve .Meqe keto koste lidhen me kontraktimin me konsumatoret e plotsimin e nevojave te tyre keto kostoshpesh quhen si kosto te marrjes e te plotsimit te porosis .Shembuj te kostove te tilla perfshijnereklamat , shpenzimet e transportit , pagat e shitesve , komisionet e shitjeve , e kostot e shoqruara meproduktet e perfunduara ne depo . Te gjitha organizatat kane kosto te shitjes pavarsisht neseorganizatat jane nga natyra prodhuese , tregtare apo te sherbimit . Kostot administrative perfshijne te gjitha kosotot ekzekutive organizacionale e kosto te tjerate kompanise qe logjikisht nuk mund te perfshihetn as ne kostot e prodhimit , as te shitjes .Shembuj tekostove te tilla perfshijne kompensimet ekzekutive , llogaritaret e pergjithshem , sekretaret , lidhjetpublike e kosto te tjera te ngjashme qe kan te bejne me administrimin e pergjithshem te kompanise sinje e tere . Ashtu si me kostot e marketingut , te gjtha organizatat kan kosto administrative . Sic deklaruam me siper konceptet dhe teknikat e kontabilitetit menaxherial tani aplikohen neshpenzimet jo prodhuese ashtu sic bejne per aktivitetin prodhues , megjithse ne te kaluaren vemendjaperqendrohej ne mjediset prodhuese . Organizatet e sherbimit ne vecanti po rritin perdorimin e koncepteve te kostos ne analizen dhekuptimin e sherbimeve te tyre .Bankat p.sh. tani perdorin analizen e kostos ne analizen dhe kushtimin esherbimeve te tilla si llogarite me cek , huat e konsumatorve dhe kostot e kreditit , kompanite esigurimeve percaktojne kostot e sherbimeve klienteve te tyre sipas zonave gjeografike , moshes ,gjendjes civile dhe profesionit .Ndarjet e kostove ne grupet e mesiperme japin te dhena per kontrollinmbi funksionet e shitjes dhe administrative e ne te njejten per kontrollin mbi funksionet e prodhimit . Shuma e kostove te materjaleve direkte , punes direkte dhe shpenzimeve te prodhimit perbenkoston totale te prodhimit ne nje firm prodhuese . Figura me poshte klasifikon kostot ne nje firmprodhuese :
  6. 6. 6 Kosto e M.D. Kosto e P.D. Kosto produkti Kosto e SH.P.P Kosto totale Kosto e shitjeve Kosto periudhe Kosto administrative Sic kemi trajtuar me pare firmat pergatitin raportet periodike per aksioneret , kreditoret etj, perte treguar kushtet financiare dhe realizimine fitimeve ne interval kohe te caktuara . Pasqyrat financiarete pergatitura nga nje firme prodhuese jane me komplekse se ato te pergatitura nga nje firme tregtare .Firmat prodhuese jane organizata me komplekse se ato tregtare sepse firmat prodhuese duhet edhe tiprodhojne edhe ti shesin mallrat e tyre .Procesi I prodhimit krijon shume kosto qe nuk ekzistojne nefirmr tregtare e keto duhet te jene marre ne llogari per ti pergatitur pasqyrat financiare te ketyrefirmave . Le te shohim tani si pergatitet oasqyra e te ardhurave dhe bilancin ne nje firme prodhuese .Dallime kryesor midis nje bilanci ten je firme prodhuese me nje tregtare eshte se si paraqiteninventaret.Nje tregtare ka veme nje klase inventariale mallra te paperfunduara (ose te blear ) e keshtutregohet thjesht ne bilanc ne seksionin e perkates te aseteve . Nje firme prodhuese ka 3 klasaInventari: 1 – rezervat materiale 2 – prodhim ne proces 3 -mallrat e perfunduara Rezervat materiale jane lendet e para e materiale kryesore te blera per te shkuar ne procesin eprodhimit por qe ne momentin e paraqitur ne pasqyren e te ardhurave ( zakonisht 3 mujor apo fund viti)nuk jane shpenzuar akoma e paraqiten si llogari me vete ne asetet e kompanis . Prodhimi ne proces eshte prodhi mbi te cilin eshte kryer pune jane harxhuar materiale por qenuk ka marre akoma formen e produktit te perfunduar pra nuk mund te shitet .
  7. 7. 7 Produktet e gatshme paraqesin gjendjen ne fund te periudhes te produkteve te perfunduaraqe nuk jane shitur akoma . Kostot e produktit jan quajtur shpesh kosto inventamale . Arsyeja eshte se natyrisht keto kostoshkojne direkt ne llogarite inventamale ashtusic jan regjistruar , Sic kan ndodhur me mire se sa teshkonin ne llogarit e shpenzimeve . Ky eshte nje koncept kye ne kontabilitetin menaxherial meq kostote tilla mund te perfundojne ne bilanc si asete neqofte se mallrat jane pjeserisht te pakompletuara osejane te pa shitura ne fund te periudhes .Kompania prodhuese ka me 31 dhjetor 200x ka inventare qe vijojne ; Materiale 60.000 euro Pune proces 130.000 Mallrat e perfunduara 300.000Firma gjithashtu ka cash ne banke 100.000 euro , llogari te arketueshme 175.000 euro shpenzime teparapaguara 20.000 euro Totali I artikujve te bilancit me 31/12 do te jete : BILANCI KONTABEL I KOMPANISE PRODHUESE Per periudhen deri me 31/12/200x 1. Arka (banka ) 100 000 2.Llog te arketueshme 175 000 Inventaret : 3 Lende te pare mat. 60 000 4. Pune ne proces 130.000 5. Produkt I gatshem 300.000 6. Totali I inventarit (3 deri 5) 490.000 7 Shpenzime te papag. 20 000 8. Totali I aktivit (1+2+6+7) 785 000
  8. 8. 8 Si pjes e sistemit te raportimit te drejtimit pergaditet edhe pasqyra e ta ardhurave ne nje firmprodhuese . Kjo pasqyre perfshin si gjendjen dhe koston e produkteve te shitura ashtu dhe te atyre teprodhuara . Normalisht pergaditet mujore dhe I njeh menaxheret ne rezultatet e veprimeve teardhurave ose humbjen neto per nje periudhe kohe te caktuar . Eshte e rendesishme per menaxheret temonitorojne ne menyr te vazhdueshme rezultatet e veprimit te firmes se tyre . Kjo do te lejonte at atealternojn strategjite e veprimit ne qofe se rezultatet nuk jane te knaqshme . Per te pergatiture nje pasqyre te ardhurash eshte e nevojshme te saktesojme fillimin embarimin e inventarve si per materjalet , punen ne proces, prodhimin e perfunduar le te japim njepasqyre te fitimit ne nje firm prodhuese ka dhe do percaktime sa me siper ; Pasqyra e fitimit e kompanis prodhuese X 1. Te ardhura nga shitja 3 000 000 euro Kostot e produktit 2. Invent , I prodhimit perfundimtar 250 000 (gjendje fillim viti) 3. Kosoto e produktit te perfunduar 1 398 000 (blerjet gjatë vitit) 4. Produkt I gatshem shitje (2 + 3) 1 648 000 5. Inventar prod prefund . 31.12 300 000 (gjendje fund viti me regjistrim) 6. Kosto e produkteve te shtirura (4 – 5)___1.348.000 7. Fitimi bruto (1 – 6) 1 652 000 Shpenzime marketing e administrative : Kostot e periudhes : 8. Paga 260 000 9. Komisione 98 700 10. Qera e zyrave shitjes 170 000 11. Reklama 58 000 12. Furnizime 18 000 13. Shpenzime te te treteve 20 300 14. Siguracionet 75 000 15. Totali shpenzimeve administrative (8 deri14) 700 000
  9. 9. 9 16. Fitimi operativ ( para tatimit ) (7 – 15) 952 000 17. Zbritet tatim ardh . ( 16 x 10 % ) 95.200 18. Fitimi neto (16 – 17) 856.800 Si gjendet kosto e produkteve te prodhuara ?Hapi I vete materialet direkte te hargjuara = gj fill + blerjet – gj fundHapi II KPP eshte e = me shumen e matreialeve direkte + puna direkte + shp. Prodh + gj fillim eprodhimit proces – gjendje fund prodhimit procesHapi III kosto e produkteve shitura = gjendje fillim te produkteve gatshem + prod prodh – gjendje fundte produkteve te gatshemHapi IV vendosja e te dhenave ne pasqyrae . Per te gjetur koston e produkteve te perfunduara na vjen ne ndihme pasqyra e kostos eprodukteve te shitura . Le te japim nepermejt shembullit llogaritjen e kostos ne rastin e kompanise prodhuese per tecilin hartuam dhe pasyren e te ardhurave .Pasqyra mundë të pergatitet ose vetem per mallrat e prodhuara ose per mallrat e prodhuara dhe teshitura.Dallimi eshte vetem ne seksionin final ku produkteve te prodhuara gjate periudhes u shtohen produktete perfunduara gjendje ne fillim dhe u zbritet inventari I produkteve te perfunduara ne fund duke gjeturkeshtu produktet e shitura .Pasqyra e kostos per mallrat e prodhuara e te shitura per kompanite prodhuese X 31.12.200xGjendja ne fill e inventarit na proces 100 000 I Materiale direkte : 1. Gjendja ne fillim e MD 80.000 2. + blerjet gjatë vitit 500 000 3. Mat . per tu perdorur 580 000 a. Gjendje fund mat . (stiqet) 60.000 2. Materiale direkte te prodhuara (3 minus a) 520 000
  10. 10. 10 3. Puna –direkte 600 000 Shpenzime prodhimit 4. Materiale indirekte 20 000 5. Pune indirekte 120 000 6. Qera fabrike 60 000 7. Ndriqim uje ngrohje 30 000 8. Telefon I fabrikes 10 000 9. Siguracioni I fabrikes 8 000 10. Zhvlersim I paisjeve 50 000 11. Totali I shpenzimeve te prodhimi (6 deri 12) 298 000 12. Totali I kostos se prodhimit (4+5+13) 1.418.000 13. Totali I mallrave te prodhuara (supozojmë) 1 528 000 14. Zbritet inventari I punes proc . fund . 130 000 15. Kosto e produktit te prodhuar (15 – 16) 1 398 000 a) + gjendje fillim prod . gatshem 250 000 18. Produkte per shitje gjithsej (17 plus a) 1 648 000 - gjendje fund inventar produkt gatshem 300 000 Kosto e mallrave te shitura 1 348 000 4 . Kosto ne kompanite tregtare e sherbimit , klasifikimi , bilanci e paqyrat e kostos e tefitimit Per nje kompani tregtare kostot e produktit perfshijne cmimin e blerjes per mallrat e blera perrishitje , kosto e transportit , siguracionet gjate tranzitit e detyrimet e importit . Ndryshe nga njekompani prodhuese bilanci I nje kompanie tregtare ka vetem nje ze inventari I cili konsiston ne mallrat eblera nga furnitoret ( firma prodhuese ka 3 zera lend te para , prodhim proces e produkt te gatshem )ndersa pasqyra e fitimit pergatitet njelloj si tek ndermarjet prodhuese .Ne kompani tregtare zeri “kosto e blerjes “ perfshin koston e produkteve te blera nga furnitoret ndersane firmen prodhuese kosto e produkteve te prodhuara sic u tregua me siper .
  11. 11. 11 Edhe ne firmat tregtare kosto totale perbehet nga kosto e produktit (inventaret e blera ) dhekosto e periudhes ( shitjet dhe administrative ) . Le te shohim koston ne nje kompani tregtare e cila shetnje produkt me pakice per te cilen kemi keto te dhena : 1 – Jane blere 50 tranzistore me 150 euro secili me pages deri ne 30 dite me nje zbritje 2 % neqofte se pagesa do te behet brenda 10 diteve . 2 – Kosto e transporti 300 euro 3 – Kosto e sigurimit gajte tranzitit 150 euro 4 – Detyrimi inporti 10 euro per nje tranzistor Kosto totale mund te llogaritet si me poshte : 1. Kosto e blerjes 50 x 150 euro = 7.500 2. Detyrime importi ..... 50 x 10 = 500 3. Kosto e transportit .............. 300 4. Sigurim tranziti ..................... 150 5. Shuma (1 deri 4) ................. 8 450 6. Zbritet 2 % x 7.500 ................. 150 7. Kosto totale (5 – 6) ............... 8 300 Kosto njesi 8300 : 50 = 166 euro Bilanci I nje kompanie tregtare do te ishte : 1 . CASH 8 691 000 euro 2 . Inventari 53 959 000 3 . Shpenzime te paguara 2 700 000 Totali I aseteve 65 350 000 Pre veme re se ka vetem nje grup inventari . Ne qofte se do te ndertonim pasqyrene fitimit pernje kompani tregtare do te kishim
  12. 12. 12 Pasqyrat e fitimit ( e te Ardhurave dhe Shpenzimeve ) 1 – Te ardhurat nga shitjet 987 000 Kosto e produktit Gjendj e mall . ne fill . 120.000 Blerje mallra__________________490 000 Mallra per shitje 610.000Inventar mallrave fund_________________ 150.000 Kosto e mallrave shitura 460 000 Fitimi bruto 527 000 Shpenzime shitje e administrative (Kosto e periudhes ) Pagat 60.000 Komisioneri (përfaqsimet) 98.700 Qera 110.000 Reklama 58.000 Sherbime 20.300 Siguaracione 15.000 Te tjera (furnizime)______18.000 Totali I shpenz . te shitjes + administrimit 380.000 Fitimi operues 147.000 Kosto me nje kompani sherbimi . Shume vite me pare firmat e sherbimit i kushtonin pakvemndje kostos . Arsyeja ishte si meqe te gjithe kostot e tyre ishin kosto periode ato nuk kishin kostoprodukti sepse nuk shisnin produkte dhe se kostot e periods ndryshonin , ekziston pak ne varesi ngasasia e aktivitetit te biznesit . Objektivi I firmave te sherbimit ishine te perqendroheshin ne terheqjen eklienteve me rritjen e perfitimeve nga kjo . Ne industrin e sherbimeve nuk gjendet inventar . Kostot kan lidhje me periudhen kur jan njellojte perkufizuara si me siper ( lene gjurme direkte ). Ne fund te periudhes kontabel disa sherbime zakonisht mbeten te paperfunduara . Te ardhurate priteshme qe shoqrohen me keto sherbime duhet te vlersohen sepse ato perbejne aktive .
  13. 13. 13Pergjithesisht kompanit e sherbimeve I vlersojne keto te ardhuara nga shpenzimi I raportit te kostosdirekte me totalin e kostove te pritura me totalin e te ardhurave te papritura per te gjithe sherbimin tekompletuar . Me posht do te japim pasqyren e fitimit dhe aktivin e nje kompanie sherbimesh ( konsultimi ) .Shpenzimet kompesimi I pononjesve e perfitimeve te thera jane sherbime direkte . Sherbime te tjera siqeraja , trajnimi – kerkimi per pune etj , perbejne shpenzimet indirekte . Bilanci kontabel nuk permbanllogari inventariale si tek kompania , tregtare . Ne vend te saj eshte nje llogari “ jo billd “ e cila paraqet teardhurat e priteshme per sherbimet e kryera me 31/12 por akoma te pafaturuara klienteve . Kjo sasivlersohet sipas kostove direkte te sherbimeve te kryera . Pasqyra e te ardhurave dhe BK I nje kompanie sherbimi 31.12.200x Te ardhura nga sherbimi I kryer 500.000 Pagat e punonjesve 245 000 Qera zyre 30 000 Trajning e kerkim 20 000 Sigurime 6 000 Te tjera 35 000 Totali I shpenzimeve 336 000 Fitimi operativ 164 000 Kompania e konsultimeve 31.12.200x Aktiv KESH 25 000 Deftesa te arketueshme 63 000 Sherbime jobilld 50 000, borxhi I keq Shpenzime te parapaguara 14 000 Totali I aktiveve 152 000 5 . Kosto primare dhe kosto e shendrimit . Kosto per njesi . Ndonjeher kontabilistet e grupojne kostot e prodhimit te produktet ne 2 kategori plotesuese :kosto primare dhe kosto e shendrimit . Kosto primare eshte shuma e materialeve direkte ne punen me
  14. 14. 14punen direkte qe jane direkt te gjurmueshme ( te dukshme ) ne koston e produktit . Ky concept perdoretkur firmat fillojne te blejne analizen e kostove te prodhimit te produktit . Ne kete kohe materialetdirekte e puna direkte permbajne pjesen me te madhe te kostove te prodhimit e ndertesa e paisjetparaqiten nje investim relativisht te vogel . Me automatizimin e procesit te prodhimit firmat investojneme teper ne paisjet e renda e shpenzimet e prodhimit fillojne te behen pjesa me e rendesishme netotalin e kostos se produktit per pasoje I kushtohet me teper vemendje . Kosto e shendrrimit . Jane shuma e kostove te punes direkte me shpenzimet e prodhimit . Ketojane kostot e nje organizate qe shkaktohen nga shenderimi I materialeve direkte ne produkte teperfunduara . Lidhja midis kostos primare kostos se shenderrimit dhe 3 elementeve te kostos seproduktit jepet ne figure : Mat.Direkte Puna Direkte Shpenzime ProdhimiNga figura veme re se te dy kostot mbulojne pjeserisht njera-tjetren pra kane element te perbashketpune direkte .Prandaj ato nuk duhen te perzihen sepse kjo perzierje do te sillte nje llogari te dyfisht tekostos se punes direkte . 6 . Klasifikimi I metejshem I kostove te punes Nga te gjitha kostot e prodhimit , kostot e punes paraqesin problemet me te veshtira te ndarjesdhe klasifikimit . Megjithse firmat ndryshojne ne ndarjet e kostove te punes , drejtimet me te perbashketa jane : • puna direkte • puna indirekte ( si pjese e kostos ne fabrike paga e supervizorve , inxhinjerve te proshimit , rojeve te fabrikes , puntoreve te mirembajtjes ) • kosto te tjera te punes ( koha e nderprerjeve , perfitimet mbikohen normale , perfitime te tjera ) Dy te paret jane trajtuar me siper , le te shohim kategorin e trete . Koha e ndermarrjeveperfaqson kostot e punes direkte te puntorve te cilet ne saje te nderprerjeve makines , nuk jane negjendje te kryejne detyrat e tyre .
  15. 15. 15Megjithse perfshihen puntoret e punes direkte kostot e nderprerjeve trajtohen me teper si pjese eshpenzimeve te prodhimit ( kosto ne fabrike ) se sa si pjese e pune direkte . Arsyeja eshte semanaxheret e ndjejne se kosto te tilla duhet te shperndahen mbi te gjithe prodhimin e nje periudhe memire se sa mbi punen qe eshte ne proces ne kohen kur ndodhin nderprerjet .` Per te dhene aje shembull se si llogaritet kosto e kohes se nderprerjeve supozojme se njeoperator shtypi fiton 12 lek per ore-makine ne jave per eshte nderprer puna per 3 ore gjate nje jave tedhene . Kosto e punes do te shperndahej si me poshte : Pune direkte ( 37 ore * 12 euro ) 444 Shpenzime reparti (3 ore * 12 euro ) 36 Kosto totale per javen 480 euro Shperblimi mbi kohen e punes direkte I paguar te gjithe puntorve ( pra per pune direkte dheindirekte ) konsiderohet te jete pjese e shpenzimeve te fabrikes e jo si paracaktimi I nje porosie osegrupi prodhimi . Arsyeja eshte se prodhimi zakonisht eshte planifikuar ( pra eshte I shperndar neperreparte ) ne nje baz te rastit e do te ishte e padrejte t’I ngarkohej nje shperblim mbi kohen e punes njepartie malli thjeshte vetem se ky grup produktesh bie ne bisht te grafikut ditor (pra vetem se do teperpunohen ne fund te dites ) . Per ta ilustruar supozojme se dy parti te mallrave A e B marrin secila ngady ore per tu kompletuar . A I bie te futet ne prodhim heret pra ne fillim te dites se punes kurse B derivone ne mesdite .Per te kompletuar partin B te mallit duhet eshe dy ore pune mbikohe .Nevoja e orve tepunes shtes mbi kohen e punes diktohet nga fakti se prodhimi total e tejkalon kohen normale te punes .Porosia B nuk eshte me pergjegjese se porosia A per tejkalimin e kohes se rregullt , prandaj I gjitheprodhimi do te ngarkohet mga shperblimi shtes qe rezulton . Le te supozojme se nje operator shtypi nenje uzine fiton 12 lek /ore. Ai paguhet per kohen e plote + gjysmen per nje ore tejkalimi orari ( kohanormale = 40 ore ne jave ) . Gjate nje jave te dhene ai punon 45 ore dhe nuk ka nderprerje ne pune .Kosto e tij e punes per javen do te jete : Pune direkte 45 ore x 12 euro = 540 euro Shpenzime prodhimi 5 ore x 6 euro = 30 euro 570 euro Vini re nga kjo llogaritje se vete shperblimi shtese shkon ne llogarit e shpenzimeve tepergjithshme . Perfitimet ansore te punes jane kosto te paguara nga puneshensi dhe perfshijne kostot eprogramuara te sigurimit , lejet e zakonshme , perfirimet e ndryshme papunsie , shtrimi ne spital etj . Disa firma I trajtojen keto kosto si kosto indirekte te punes dhe dhe ia shtojne ketoshpenzimeve te fabrikes te tjarat ia shtojne punes direkte si shtese kohe e humbur . Ky I fundit eshte
  16. 16. 16drejtimi me superior sepse perfitimet ansore u jepen puntorve te punes direkte dhe perfaqsojne njeshtese kostoje te sherbimeve te tyre . Kosto e prodhimit per njesi qe jane kostot mesatare te prodhimit per njesi perdoren per tepercaktuar sa prej kostove totale te prodhimit duhet te caktohen ne llogarine e produkteve te shituradhe sa ne inventarin ne fund .Supozojme p .sh . se ne nje firme kostot e prodhimit vjetor jane si me poshte :Kosto totale e prodhimit 400.000 euroTotali I njesive te kompletuara 100.000 njseiSupzojme gjithashtu se 80000 njesi prej te 100000 u jane shitur klienteve gje qe do te thote se 20000njsei jane ne inventarin e produkteve te perfunduarar gjendje ne fund te periudhes , atehere duke diturkoston per njesi mund te percaktojme :Kostot e produktit te shitura 80000x 4= 320000 euroGjendja e produktit te perfunduar 20000x 4= 80000 euroKosto totale e prodhimit 400000 euro 7 . Rrjedhjet e kostos se prodhimitDeri tani ne kemi mkesuar se kostot e prodhimit perfshijne materiale direkte , punen direkte dheshpenzimet e prodhimit .per te kuptuar me mire kostot e prodhimit do te ishte e dobishme te shikojmerrjedhejn e kostos ne nje firme prodhimi si leviz kosto nga llogarit e ndryshme te bilancit ne rrugen eprodhimit e te shitjes . Materiale Puna Shpenzime Direkte Direkte Prodhimi Puna ne proces Produkte perfundimtare Figura me siper ( diagrama ) ilustron rrjedhjen e kostos ne nje firme prodhuese . Veme re sekostot jane shtuar te gjitha tek puna ne proces . Puna ne proces mund te shtohet thjesht sin je linje efirmes prodhuese ku produktet jane perpunuar por nuk kan marre formen perfundimtare . Pasiproduktet kompletohen ato levizin nga puna ne proces ne produkte te perfunduara .Per ate pjes te
  17. 17. 17produktit te perfunduar qe shitet kostot e saj transferohen ne “ kostot e produktit te shitura “.Shpenzimet e shitjes dhe administrative nuk jane perfshire ne prodhimin e nje produkti . Per kete arsyeato nuk trajtohen si kosto produkti por si kosto periode dhe shkojne direkt ne llogarite e shpenzimevesic kan ndodhur . 8 . Kosto dhe kontrolli . Klasifikimet e kostos qe janeperdorur per te pergatitur pasqyray financiare nuk mund te jenete njejta me klasifikimet e kostos qe perdor nje menaxher per te kontrolluar operacionet e per teplanifikuar per te ardhmen .Per qellime kontrolli shpesh kostot klasifikohen si veriabel dhe fikse , direktedhe indirekte dhe te kontrollueshme dhe te pa kontrollueshme. Nje kosto direkte eshte nje kosto qe munde te gjurmohet fizikisht dhe brendeshem nesegmentin e vacante qe po shqyrtohet , p . sh . ne qofte se nje segment ne konsidearte ( ne shqyrtim )eshte nje linje prodhimi , mateiale dhe puna e perfshire ne prodhimin e linjes do te jene kosto direkte .Kosto direkte jane p . sh . puna direkte dhe materialet direkte te harxhuara ne nje firme prodhuese .Nje kosto indirekte eshte nje kosto qe duhet te shpernadahet sipas nje rregulli te percaktuar nesegmentin ne konsiderat . Shpenzimet e raportit p .sh . do jene kosto indirekte ne nje linje prodhimi.Arsyeja eshte se shpenzimet e repartit per prodhimit nuk jane direkt te identifikueshmeme ndonjepjese te nje linje prodhimi por ndodhin si pasoj e aktivitetit te pergjithshem operues . Para dy jave tiparet dalluese qe bejne ndarjen midis kostove direkte dhe indirekte : 1 – Ne qofte se nje kosto mund te gjurmohet dukshem e fizikishtne nje njesi produkti ose nedisa segmente te tjera organizative , ajo do te jete kosto direkte e segmentit perkates . 2 – Ne qote se nje kosto duhet te shperndahet ne nje rregull te caktuar ne nje njesi produktiose ne disa segmente te tjera organizative , atehere ajo do te jete kosto e perbashket ose indirekte esegmentit perkates . Nje kosto eshte konsideruar te eshte e kontrollueshme ne nje nivel te vacante te menaxhimitne qote se ai nivel ka fuqi ta ngarkoje ate , p .sh. zhvlersimi I magazinave te prodhimit nuk mund te jeteI kontrollueshem nga menaxheri I shitjeve meqe ai nuk ka fuqi te autorizoj ndertimin e magazinave . Nedisa situataka nje dimension kohe te kontrollueshmerise . Kostot qe jane te kontrollueshme ne nje afatte gjate , mund te mos jene te kontrollueshme ne afat te shkurter . Nje shembull I mire eshte reklama .Meqe nje program reklamimi eshte caktuar edhe eshte nenshkruar kontrata per te menaxhimi nuk kafuqi te ndryshoje sasine e shpenzuar . Por kur kontrata mbarone , kostot e reklames mund teribisedohen e keshtu menaxhimi mund te ushtroj kontroll mbi te ne nje kohe te gjate . Jane 3 konceptete tjera me te cilat duhet te njihemi kur fillojme studimin e kontabilitetit menaxherial . Keto jane : Kostot diferenciale , kostot e rastit e kostot e investuara . kostot diferenciale . Ne berjen e vendimev , menaxheret krahasojne alternativat midis tyre.Qdo alternative do te kete koston perkatese e cila duhet te krahasohet me kostot e shoqruara mealternativat tjera te pershtatshme . Nje kosto qe eshte prezente ne nje alternative por qe mungon ne te
  18. 18. 18teren ose ne pjesen kur nje alternative tjeter quhet kosto diferenciale . Kostot diferenciale jane njohurgjithashtu si kosto nxitese megjithese teknikisht nje kostot ritese duhet ti referohet vetem nje rritje nekosto nga nje alternative ne tjetren : uljet ne kosto mund te quhen kosto zbritse . Nje kosto e rastit . mund te percaktohet si perfitim I mundeshem ose humbje e sakrifikuar kurzgjedhja e nje drejtimi te veprimit e bene te domosdoshme dhenien e alternativave konkuruese .Kosto ersatit zakonisht nuk regjistrohet ne llogarit e ndonje organizate por eshte nje kosto qe duhet te merretparasyshe nga jasht ne cdo vendim qe merr menaxheri . Kosto e inventuar ( sunk ) eshte nje kosto qe tashme ka ndodhur dhe nuk mund te ndryshohetnga ndonje vendim I marre tani ose ne te ardhmen . Meqe kostot e investuara nuk mund te ndryshojnenga ndonje vendim I tanishem ose I se ardhmes ato nuk jane kosto diferenciale e prandaj nuk do teperdoren ne analizt e ardhme . Permbledhej :Megjithese termi kosto ka nje dallim te dukshem ne kontabilitetin financiar , ai mund te perdoret nemenyra te ndryshme ne kontabilitetin e drejtimit .Ne kete leksion ne mesuam se kostot mund teklasifikohen ne kosto prodhimi ose kosto periudhe . Kostot e periudhes jane ngarkuar apo shpenzohenme teper si funksion I kohes se sa si funksion I blerjes ose I prodhimit te produkteve . Kostot e produktitperkundrazi jane ato kosto qe perfshijne blerjen e mallrave ne nje firme tregtare ose prodhimin eproduktit ne nje firme prodhuese . Ne nje firme prodhuese kostot e produktit kane te bejne me te gjithakostot qe shoqrojne veprimin e fabrikes ,keto do te perfshinin materialet direkte , punen direkte eshpenzimet e raportit . Keto kosto shkojne se pari ne prodhimin ne proces .Pasi mallrat jane kompletuarkostot dalin nga prodhimi ne proces e shkojne te produktet e perfunduara . Pasi mallrat I dergohenklienteve , kostot dalin nga produkte te perfunduara dhe shkojne ne kostot e produkteve te shitura .Kostot e pjeseve te pakompletuara ose te produkteve te pashitura dalin ne bilancin e nje kompanieprodhuese si asete ne formen e inventarit te prodhimit ne proces e te produktit te gatshem . Ndersabilanci I nje kompanie prodhuese ka 3 grupe llogarish inventariale .materiale te para , prodhim procese produkte te gatshme , bilanci I nje firme tregtare ka vetem nje llogari inventariale mallrat e blera . Pervec klasifikimit te kostos ne koso prodhimi e periudhe ka dhe klasifikime te tjera si kostodirekte e indirekte ,te kontrollueshme e te pakontrollueshme . Per me teper ne klasifikuam kostotdiferenciale si diferenc midis 2 alternativave ,koston e rastit se eshte perfitimi I pamare ne heqjen dorenga disa rruge te veprimit se dhe koston e investuar si kosto qe tashme ka ndodhur e qe nuk ndryshohetnga cfardo lloj vendimit te mirret .

×