Vafopoulos final paper

647 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
647
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Vafopoulos final paper

  1. 1. g-work: η απάντηση στο νέο δημοκρατικό έλλειμμα Μιχάλης Βαφόπουλος, 20081. ΕισαγωγήΗ λαϊκή κατάκτηση της μεταπολεμικής αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας αποτελείένα ιστορικό γεγονός για την ελληνική κοινωνία. Απελευθέρωσε και ενεργοποίησεευρύτερες κοινωνικές δυνάμεις εξασφαλίζοντας παράλληλα ένα ελάχιστο επίπεδοπολιτικής συμμετοχής για κάθε Έλληνα. Ιδιαίτερα μετά το 1981 κατοχυρώθηκενομικά ένα ευρύ πλέγμα δικαιωμάτων και παροχών προς συγκεκριμένες ομάδες τουπληθυσμού, όπως οι γυναίκες, οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι.Αν και η καταπίεση του παρελθόντος δικαιολογούσε μια υπερβολική αντίδραση, ηκατάσταση οδηγήθηκε στα άκρα. Η επικράτηση της κομματοκρατίας, τωνσυντεχνιακών συμφερόντων και των αλόγιστων παροχών προς τους εργαζόμενουςστα κρατικά μονοπώλια, οδήγησαν στον υπερβολικό δανεισμό του κράτους και τηδημιουργία νέων διαχωριστικών γραμμών στο κοινωνικό πεδίο. Παράλληλα, μέσααπό ένα αδιαφανές πλέγμα υπέρογκων επιδοτήσεων και “θαλασσοδανείων” μία μικρήομάδα επιχειρηματιών δημιούργησαν ή/και “χρεωκόπησαν” εκ τους ασφαλούςμεγάλες επιχειρηματικές μονάδες. Πέρα όμως από τα όποια αρνητικά αποτελέσματαπαρόμοιων πρακτικών σε βραχυχρόνιο επίπεδο, η μεγαλύτερη ζημιά επιτελέσθηκεμέσα από την επικράτηση της νοοτροπίας του “μέσου” και στον επιχειρηματικότομέα, πέρα από αυτόν της απασχόλησης. Μικρά και μεγάλα συμφέροντα, τα οποίαεμπεριέχουν αντικειμενικά στοιχεία κοινωνικής αδικίας και ανηθικότητας,κατοχυρώθηκαν νομικά και οδήγησαν σε δύο θεμελιώδεις στρεβλώσεις:Α. κρατικοδίαιτη ανάπτυξη, βασισμένη σε μεροληπτικές επιδοτήσεις, και χαμηλήπαραγωγικότητα των δημοσίων υπηρεσιών,Β. αποθάρρυνση της υγιούς επιχειρηματικότητας.Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι σήμερα στην Ελλάδα μόνο ένας στους πέντε νέους θέλεινα γίνει επιχειρηματίας, όταν στην Ευρώπη η αντίστοιχη αναλογία είναι ένας στουςτρεις και στις Η.Π.Α. ένας στους δύο. Το συγκεκριμένο αρνητικό γεγονός οφείλεταιστις προαναφερόμενες στρεβλώσεις και τους υψηλότερους μισθούς που προσφέρειτο δημόσιο σε συνδυασμό με το περιβάλλον χαμηλής αβεβαιότητας. Αναποτιμήσουμε και την αξία των επιπλέον παροχών και της χαμηλήςπαραγωγικότητας, βρισκόμαστε μπροστά στον παράδεισο του δημόσιου και τηνκόλαση του ιδιωτικού εργασιακού περιβάλλοντος.Είναι σίγουρο πως η αξιόλογη απόκλιση στην κατανομή του εισοδήματος τωνΕλλήνων πολιτών, η οποία πηγάζει, κατά ένα μέρος, από τις προαναφερόμενες αιτίεςκαι επιτείνεται από τις γρήγορες μεταβολές του παγκόσμιου οικονομικού καιτεχνολογικού γίγνεσθαι, δημιουργεί σοβαρά θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης.Η απάντηση στο διογκούμενο έλλειμμα κοινωνικής δικαιοσύνης είναι ηενεργοποίηση του πολίτη ως τρίτου πόλου ανάμεσα στο δίπτυχο αγορά-κράτος. Ησύγχρονη “αλλαγή” που απαιτούν οι καιροί μας συνίσταται στην παροχή κινήτρων,μηχανισμών και περιεχομένου τα οποία να εξασφαλίζουν την συμμετοχή από κοινήαφετηρία για όλους στο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό γίγνεσθαι.Το βασικό στοιχείο στην ενεργοποίηση των πολιτών είναι η πρόσβαση στην δωρεάν
  2. 2. δομημένη πληροφόρηση και στους μηχανισμούς επεξεργασίας της. Στηνπροτεινόμενη εκ βάθρων αλλαγή πρωτεύοντα ρόλο διαδραματίζει η στρατηγικήχρήση των νέων τεχνολογιών, οι οποίες προσφέρουν την δυαντότητα μετατροπήςμεγάλου όγκου δεδομένων σε χρηστική γνώση.Μέσα από το κείμενο που ακολουθεί γίνεται προσπάθεια υπέρβασης από την αόριστηδιατύπωση γενικών αρχών, στην συγκρότηση μίας δομημένης και ρεαλιστικήςπολιτικής πρότασης για προσωπική, κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη με έμφασηστις μειονεκτικές περιοχές και κοινωνικές ομάδες.2. Το πρόβλημαΓια να επιτύχουμε την δρομολόγηση συγκεκριμένων λύσεων σε μίαπολυπαραμετρική κατάσταση με δέσμες παραγόντων και αλληλοσυγκρουόμενωνσυμφερόντων πρέπει να λειτουργήσουμε αφαιρετικά και να ορίσουμε δύο επίπεδαπροβλημάτων, (α) το γενικό και (β) τα επιμέρους.2.1 Ορισμός του γενικού προβλήματοςΠεριφερειακή, οικονομική, και προσωπική ανάπτυξη σε συνδυασμό με κοινωνικήσυνοχή μέσα από τον στρατηγικό και πολλαπλασιαστικό ρόλο του κράτους, την ενεργήσυμμετοχή των πολιτών, την δημιουργική συνεισφορά των επιχειρήσεων και τηνπροστασία του περιβάλλοντος.2.2 Ορισμός των επιμέρους προβλημάτωνΔιακρίνουμε τα επιμέρους προβλήματα σε πέντε βασικές κατηγορίες: (α)νησιωτικότητα και απομόνωση, (β) έλλειψη πρόσβασης στη δομημένη πληροφορία,(γ) Απουσία πολιτοκεντρικής νοοτροπίας στις δημόσιες υπηρεσίες, (δ) ολιπώλιοπληροφόρησης από τα ΜΜΕ και (ε) ασφάλεια προσωπικών δεδομένων.2.2.1 Νησιωτικότητα – Απομονωμένες περιοχέςΜε βάση την οικονομική θεωρία οι οικονομικές ανισότητες σε περιφερειακό επίπεδοοφείλονται σε τρεις βασικές αποτυχίες της οικονομίας της αγοράς (market failures):1. τεχνολογικές εξωτερικές οικονομίες,2. χρηματικές εξωτερικές οικονομίες,3. έλλειψη κρίσιμης μάζας οικονομικής δραστηριότητας.Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει οργανωθεί σε μεγάλες πόλεις, πέρα των άλλων, για ναεξοικονομήσει πόρους από την κοινή χρήση των υποδομών (ηλεκτρικό καιεπικοινωνιακό δίκτυο κλπ). Πέρα από τους ιστορικούς και γεωστρατηγικούς λόγους,η οργάνωση σε μεγάλα σύνολα υπαγορεύεται από την λογική των οικονομιώνκλίμακας και των εξωτερικών οικονομιών. Πιο απλά, λέγοντας οικονομίες κλίμακαςεννούμε ότι ένας δρόμος στην Αθήνα ή μία μονάδα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματοςθα χτιστεί πιο φθηνά (πρόσβαση σε ανθρώπινους και φυσικούς πόρους) και θααποσβεσθεί πιο γρήγορα από ένα γεφύρι στην Βόρεια Χίο. Με τον όρο εξωτερικέςοικονομίες εννοούμε ότι αυτός ο δρόμος ή η μονάδα παραγωγής ρεύματος θαβοηθήσει έμμεσα την λειτουργία περισσότερων ανθρώπινων δραστηριοτήτων στηνΑθήνα από ότι στη Χίο, διότι απλά στην πρωτεύουσα υπάρχουν περισσότερεςδραστηριότητες από ότι στο νησί μας! 2
  3. 3. Καθώς η τεχνολογία διαδραματίζει σήμερα σημαντικό ρόλο στην λειτουργία καιεξέλιξη της οικονομίας, και επιπλέον η πλειοψηφία των καινοτομιών εφαρμόζονταιπρώτα ή αποκλειστικά στις υποδομές των πόλεων, μπορούμε να μιλάμε γιατεχνολογικές εξωτερικές οικονομίες από τις οποίες αποκλείονται οι μικρές ήαπομακρυσμένες περιφέρειες. Σε μικροοικονομικό επίπεδο, εφόσον η ανάπτυξη μιαςεπιχείρησης βασίζεται εν πολλοίς, στην δυνατότητα που έχει να ενσωματώνει νέεςπρακτικές – συνήθως από άλλες επιχειρήσεις – οι νεοϊδρυθείσες επιχειρήσειςπροτιμούν να εγκαθίστανται σε περιοχές με ήδη λειτουργούσες επιχειρήσεις. Τογεγονός αυτό σε συνδυασμό με την μείωση του μεταφορικού κόστους οδηγεί στηνδημιουργία «συγκεντρώσεων επιχειρήσεων» (clusters).Από την άλλη πλευρά, οι χρηματικές εξωτερικές οικονομίες έγκεινται συνοπτικά στογεγονός ότι η εξειδικευμένη εργασία και το κεφάλαιο τείνουν να μεταναστεύουν προςτις πλούσιες περιοχές με αποτέλεσμα να μεταβάλλεται η οικονομική κατάσταση τωνπεριοχών αυτών. Στις περιπτώσεις αυτές δεν γνωρίζουμε την κατεύθυνση τουοικονομικού αποτελέσματος διότι εξαρτάται από τις τοπικές ιδιαιτερότητες και πιοπολύπλοκες συσχετίσεις μεγεθών.Ο σημαντικότερος, κατά την γνώμη μας, παράγοντας έλλειψης οικονομικήςμεγέθυνσης σε απομακρυσμένες περιοχές είναι η απουσία κρίσιμης μάζαςοικονομικής δραστηριότητας. Πιο συγκεκριμένα, η αβεβαιότητα στιςπροσφερόμενες τιμές και ποσότητες ορισμένων παραγωγικών συντελεστώνλειτουργεί ανασταλτικά στην επιχειρηματική ανάπτυξη. Σε μια απομακρυσμένηοικονομία, είναι πιθανόν για παράδειγμα να υπάρχει έλλειψη ή/και υψηλότερο κόστοςεξειδικευμένης εργασίας και πρώτων υλών. Επιπλέον, είναι πιθανόν το μέγεθος τηςαγοραίας ζήτησης να μην είναι ικανό να καλύψει την προσφερόμενη ποσότητα πουαπαιτείται να πωληθεί από μία τοπική μονάδα παραγωγής έτσι ώστε να καταστείβιώσιμη. Επιπρόσθετα, η ραγδαία τεχνολογική αλλαγή απαξιώνει ταχέως προϊόντακαι υπηρεσίες που στο παρελθόν αντιμετώπιζαν ανελαστική ζήτηση και προέρχονταιακόμα και από κλάδους της παραδοσιακής οικονομίας. Με βάση την συγκεκριμένηανάλυση προκύπτουν τα εξής δύο βασικά ζητούμενα στην πορεία προς τηνπεριφερειακή σύγκλιση:Ζητούμενο 1ο : Μεγαλύτερο πεδίο οικονομικής δράσηςΤο πρώτο ζητούμενο είναι, αφενός να μεγαλώσει η αγορά στην οποία τοποθετούνταιτα τοπικά προϊόντα μιας απομακρυσμένης περιοχής και αφετέρου να υπάρξειπρόσβαση στο διεθνές αγοραστικό κοινό (καταναλωτές και προμηθευτές) μεσύγχρονο και ολοκληρωμένο τρόπο.Ζητούμενο 2ο : Ex-post synergyΤο δεύτερο ζητούμενο είναι, οι δράσεις που προβλέπονται στα προγράμματαανάπτυξης των ευρωπαϊκών περιφερειών (εθνικά και κοινοτικά) να διαλειτουργούν,συνεργούν και να κατατείνουν προς συγκεκριμένους στόχους ενός ολοκληρωμένουκαι διαλειτουργικού αναπτυξιακού προγράμματος (archipelago of functions andknowledge).2.2.2 Έλλειψη πρόσβασης σε δομημένη πληροφορίαΣύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η ανθρωπότητα έχει παράγει, στο διάστημα1999-2006, τόσες νέες πληροφορίες όσες παρήγαγε όλα τα προηγούμενα χρόνια τηςιστορίας της. Σε αυτό το διάστημα των τελευταίων χρόνων παρήχθησαν εκατοντάδεςZΒ (zettabyte =1021 bytes) πληροφορίας υπό την μορφή έντυπου, ηχητικού και 3
  4. 4. οπτικού υλικού. Η αυξανόμενη παραγωγή και η συνεχής βελτίωση των μεθόδωνψηφιοποίησης συμβάλλουν στην παραγωγή ενός ωκεανού ψηφιακών δεδομένων πουπρόκειται να δημιουργήσει μία σωρεία προβλημάτων. Ένα από τα σημαντικότεραπροβλήματα που αναδύονται είναι η αποτελεσματική διαχείριση όλου αυτού τουόγκου των ψηφιακών δεδομένων, αφού η ικανότητα της παραγωγής, αποθήκευσηςκαι μετάδοσης έχει ξεπεράσει κατά πολύ τις δυνατότητες αναζήτησης, πρόσβασης καιπαρουσίασης. Το γεγονός αυτό, διευρύνει το ψηφιακό χάσμα μεταξύ ανθρώπων,κοινωνικών ομάδων και λαών εντείνοντας τον κοινωνικό αποκλεισμό.Η παρατεταμένη ύπαρξη του ψηφιακού χάσματος, σε συνδυασμό με τα τεχνολογικάάλματα των αναπτυγμένων κρατών και επιχειρήσεων οδηγεί στον σχηματισμό ενόςψηφιακού χάσματος δεύτερης γενεάς με ευρύτερες συνέπειες το οποίο ορίζουμε ως το“νέο δημοκρατικό έλλειμμα”. Πιο συγκεκριμένα, ορίζουμε:το έλλειμμα πρόσβασης σε πηγές δομημένης δημόσιας πληροφορίας σε εθνικό καιδιεθνές επίπεδο καιτο έλλειμμα μετάδοσης και διατήρησης ασφάλειας των προσωπικών δεδομένων,ως τις δύο βασικές διαστάσεις του “νέου δημοκρατικού έλλειμματος”. Η ανισότητααυτή επηρεάζει την ολότητα της ανθρώπινης δράσης και θα μπορούσε να θεωρηθείως η μετάσταση των παρενεργειών του ψηφιακού χάσματος.2.2.3 Απουσία πολιτοκεντρικής νοοτροπίας στις δημόσιες υπηρεσίεςΗ σύγχρονη θεωρία και πρακτική στην επιχειρηματική οργάνωση στηρίζεται στηνπελατοκεντρική προσέγγιση ανάπτυξης των υπηρεσιών. Δηλαδή, η ανάπτυξη τωνεπιχειρηματικών ολοκληρωμένων συστημάτων ξεκινά από την καταγραφή τωναπαιτήσεων των πελατών και στην συνέχεια επιλέγονται οι τεχνολογίες και οιοργανωτικές δομές οι οποίες θα εξυπηρετήσουν τις συγκεκριμένες ανάγκες. Αντίθετα,το ελληνικό δημόσιο χαρακτηρίζεται από υπερβολική διόγκωση, αυξανόμενηεντροπία, δαιδαλώδης νομοθεσία, ανεπαρκή τεχνολογικά μέσα και απουσίαπολιτοκεντρικής νοοτροπίας. Ακόμα και η δημιουργία των Κέντρων ΕξυπηρέτησηςΠολιτών (ΚΕΠ) παρότι επιτυγχάνει μερικώς να μειώσει την κυκλοφορία των πολιτώνμέσα στις υπηρεσίες και να αυξήσει την ταχύτητα των εγγράφων, δεν αποτελεί μίαδομική και διατηρήσιμη λύση στο πρόβλημα της δημόσιας γραφειοκρατίας. Ότανπροσπαθείς να βάλεις έναν γερασμένο κρατικό μηχανισμό να τρέξει πιο γρήγορα, δενθα καταφέρει ποτέ να τρέχει σαν νέος, μάλλον θα δυσανασχετήσει ή θα αποβιώσει!2.2.4 Ολιγοπώλιο πληροφόρησης από τα ΜΜΕΟ πληθωρισμός της πληροφορίας σε συνδυασμό με την έλλειψη μηχανισμώνμετατροπής της σε εύχρηστη γνώση, χωρίς την καταβολή τιμήματος, υπονομεύει τονεμπλουτισμό της διαδικασίας λήψης αποφάσεων σε καθημερινό και πολιτικό επίπεδογια κάθε πολίτη δημιουργώντας ένα νέο δημοκρατικό έλλειμα.Σήμερα, ως ενδιάμεση πρακτική επικρατεί η καταγραφή, η διερμηνεία και ημετάδοση μετά από επιλογή μέρους της πληροφορίας από τα Μέσα ΜαζικήςΕπικοινωνίας. Η συγκεκριμένη λειτουργία, κατά την γνώμη μας πρέπει να έχεισυμπληρωματικό χαρακτήρα και όχι αποκλειστικό, διότι δημιουργεί νέο πόλοανεξέλεγκτης εξουσίας. Είναι γνωστό, ότι για να έχει νόημα ο έλεγχος πρέπει να 4
  5. 5. διαφέρει ο ελεγκτής από τον ελεγχόμενο. Η ασάφεια ανάμεσα στην πραγματικήείδηση (παρουσίαση γεγονότος) και τον υποκειμενικό σχολιασμό παρέχει μίαανεξέλεγκτη δύναμη στα χέρια του δημοσιογράφου, διότι, απλά, καταλήγει αυτός νακαθορίζει το τι είναι πραγματικότητα. Μέσα από αυτό το πρίσμα, οι φορείς τωνΜ.Μ.Ε. μπορούν να εκβιάζουν επιχειρηματίες και πολιτικούς χρησιμοποιώνταςεπιπρόσθετα το άλλοθι της εκπροσώπησης της «κοινής» γνώμης. Συνοπτικά, ωςαποτέλεσμα της υπερεξουσίας του Τύπου, ο χώρος των Μ.Μ.Ε. στην Ελλάδα πάσχειαπό τρία βασικά προβλήματα:Διαπλοκή με οικονομικά συμφέροντα (ΑGB, εργολάβοι δημοσίων έργων).Προσκόληση στην πολιτική εξουσία.Κακής ποιότητας πολυμεσικό περιεχόμενο από τα τηλεοπτικά κανάλια.2.2.5 Ζήτημα ασφάλειας των προσωπικών δεδομένωνΜε την ραγδαία εξέλιξη των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας τατελευταία χρόνια αυξήθηκε κατακόρυφα ο όγκος και η αξία της μετάδοσης,αποθήκευσης και αξιοποίησης της πληροφορίας. Μετά το πρόσφατο σκάνδαλο τωντηλεφωνικών υποκλοπών διαπιστώσαμε και πρακτικά ότι η ασφάλεια τωνπροσωπικών και δημόσιων δεδομένων είναι ένα κρίσιμο εθνικό ζήτημα στρατηγικήςσημασίας με διεθνείς προεκτάσεις.3. Η λύση του προβλήματοςΤο μονοπάτι της επίλυσης περιέχει αφενός τα στοιχεία της περιβάλλουσας γενικήςπροσέγγισης και αφετέρου τις απαραίτητες στοχοποιημένες πολιτικές δράσεις. Ησυστημική προσέγγιση δίνει έμφαση στην αλληεπίδραση σημαντικού αριθμούετερόκλητων παραγόντων και συμπληρώνεται από ένα νεοεισαγόμενο υπόδειγμα τηςεξελικτκής διαδικασίας παραγωγής της γνώσης. Μέσα από αυτό το αναλυτικόπλαίσιο πηγάζει η βασική αρχή της επίλυσης καθώς και ο βασικός κανόνας για τονπροσδιορισμού του ρόλου του βασικού διακομιστή της πληροφορίας στις σύγχρονεςκοινωνίες. Τα επμέρους στοιχεία επκεντρώνονται κυρίως στα χαρακτηριστικά τηςστρατηγικής δράσης σε οργανωσιακό επίπεδο για να επιτευχθεί ο βασικός στόχος.3.1 Τα γενικά στοιχεία3.1.1 Συστημική προσέγγισηΑργά ή γρήγορα κάθε ερευνητής αντιμετωπίζει το πρόβλημα του βαθμού τηςαφαίρεσης που πρέπει να εφαρμόσει άμεσα ή έμμεσα στο υπόδειγμα ανάλυσης του.Παρότι είμαι οπαδός της αφαιρετικής και μαθηματικοποιημένης αναπαράστασηςμεγάλων ομάδων προβλημάτων της επιστήμης, πιστεύω ότι η επίδραση των νέωντεχνολογιών πρέπει να εξεταστεί παράλληλα σε κοινωνικό, οικονομικό καιπροσωπικό επίπεδο. Στην Οικονομική επιστήμη ομιλούμε για υποδείγματα «ΓενικήςΙσορροπίας» (general equilibrium models) και με αντίστοιχο τρόπο, τηρουμένων τωναναλογιών, αντιμετωπίζονται προβλήματα από την λεγόμενη «Συστημική» θεώρηση.Μας ενδιαφέρει να μελετήσουμε με συστημικό τρόπο τις παραμέτρους σεπερισσότερα του ενός επιστημονικά πεδία, καθώς κύριο μέλημά μας δεν είναι απλά ηδιατύπωση μίας θεωρίας, αλλά η εφαρμόσιμη βάση ρεαλιστικών υποθέσεων σεκαθημερινά θέματα. 5
  6. 6. 3.1.2 Η Βασική Αρχή - ΣτόχοςΩς καθοδήγηση στην επίλυση του γενικού και των επιμέρους προβλημάτων θέτουμετην παρακάτω βασική αρχή-στόχο:Δωρεάν πρόσβαση για όλους στην πληροφορία και την τεχνολογία επεξεργασίαςτης μέσα από φιλικές-προς-τον-χρήστη ηλεκτρονικές υπηρεσίες οι οποίεςσχετίζονται με οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά θέματα.3.1.3 Ο ρόλος των Μέσων Μαζικής ΕνημέρωσηςΤο πρώτο επιμέρους ζήτημα αφορά τον μονοπωλιακό και ανεξέλεγκτο ρόλο τωνΜ.Μ.Ε. Σήμερα, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί που υφίστανται είναι ένας ΚώδικαςΔεοντολογίας της ΕΣΗΕΑ, τον οποίο οι περισσότεροι δημοσιογράφοι δεν έχουνδιαβάσει (αν γνωρίζουν ότι υπάρχει), οι νόμοι της αγοράς και φυσικά, οιπαντογνώστες Έλληνες δικαστές. Όμως, όπως κάθε παραγόμενο προϊόν και υπηρεσίαπρέπει να έχει συγκεκριμένη ελάχιστη ποιότητα, έτσι και η δημοσιογραφικήκαταγραφή πρέπει, κατά την γνώμη μου, να διέπεται από τα παρακάτωχαρακτηριστικά: 1. Διαχωρισμός γεγονότος-σχολίου σε δύο ευδιάκριτα μέρη με αντίστοιχη επικεφαλίδα («Γεγονός», «Σχόλιο»). 2. Ηλεκτρονική καταγραφή μεταδεδομένων με ελάχιστα χαρακτηριστικά τον τίτλο, τον συγγραφέα, την θεματική ενότητα και την ημερομηνία.Ο βασικός στόχος είναι η δυνατότητα επιπλέον (ψηφιακής και διανοητικής)επεξεργασίας από κάθε πολίτη ξεχωριστά, ανά πάσα στιγμή στο παρόν ή στο μέλλονμε το χαμηλότερο δυνατό κόστος. Για τους γνώστες των νέων τεχνολογιών, ηδυνατότητα αυτή δίνεται σήμερα μέσα από τα προγράμματα RSS (Real SimpleSyndication), όπου κάθε χρήστης μπορεί να δημιουργήσει το δικό του υπερ-πρακτορείο ειδήσεων μέσα από την αυτόματη συλλογή ειδήσεων από προεπιλεμέναηλεκτρονικά Μ.Μ.Ε (π.χ. chiostimes.com/rss.asp).3.2 Τα επιμέρους στοιχείαΤα επιμέρους στοιχεία εντοπίζονται στον σχεδιασμό από μηδενική βάση και μετεχνολογικό προσανατολισμό των διαδικασιών στη Δημόσια Διοίκηση.3.2.1 Υπουργείο Επανίδρυσης: Σχεδιασμός από μηδενική βάσηΣτην Ελληνική Δημοκρατία το κράτος είναι ο βασικότερος διακινητής και πάροχοςπληροφορίας, προσωπικών δεδομένων, υπηρεσιών και γνώσης, αλλά υπολείπεται στιςμεθόδους οργάνωσης και διοίκησης των λειτουργιών του, καθώς δεν έχειενσωματώσει την επιχειρηματική θεωρία και πρακτική (business intelligence).Θυμίζει μία βαβέλ από πρόσωπα, εξουσίες, κτίρια, διαδικασίες και πρόσφατα,ιστοσελίδες. Οι εκ των έσω προσπάθειες βελτίωσης αποτελούν “μπαλώματα” μεπροσωρινά, πολυέξοδα και αβέβαια αποτελέσματα διότι αγνοούνται αφενός, οιβαθύτερες διαλειτουργικές συσχετίσεις των δημόσιων υπηρεσιών και οι “καλέςπρακτικές” του ιδιωτικού τομέα και αφετέρου, το ανθρώπινο δυναμικό αντιδράσυλλήβδην σε οποιαδήποτε αλλαγή. Στο σημείο το οποίο έχουμε περιέλθει σήμερα, η 6
  7. 7. πρόταση μας δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο παρά δραστική και ριζοσπαστική.Απαιτείται σχεδιασμός από μηδενική βάση με μοναδικό άξονα τις υπηρεσίες πουθέλουμε να παράγουμε και όχι το ανθρώπινο προσωπικό ή τις ατομικές επιδιώξειςπου διαθέτουμε. Σε μία παρόμοια πρακτική (όχι βέβαια τόσο ριζική όσο αυτή πουπροτείνουμε) το νεότευκτο Yπουργείο Απλοποίησης Διαδικασιών στο Βέλγιοκατάφερε ήδη να μειώσει από τριάντα σε δύο ημέρες τον χρόνο έκδοσης της άδειαςλειτουργίας μίας επιχείρησης.3.2.2 Ανάπτυξη ολοκληρωμένου συστήματος με βάση τις ανάγκες του πολίτηΗ διεθνής πρακτική στον τομέα της οργάνωσης και της διοίκησης επιχειρήσεων μέσααπό την εγκατάσταση ολοκληρωμένων πληροφορικών συστημάτων είναι ευρύτατη,ενώ προς την ίδια κατεύθυνση προσανατολίζονται οι κυβερνήσεις των αναπτυγμένωνκρατών. Η βασική μεθοδολογία που προτείνουμε πηγάζει από τον αντικειμενοστρεφήπρογραμματισμό (Object Oriented Programming) την διαχείριση μεταδεδομένων(semantic web) και την αξιοποίηση του υπάρχοντος υλικού (grid computing). Στοσημείο αυτό και με απλά λόγια προτείνουμε:Σε αρχικό στάδιο, διενεργείται ξεκάθαρη καταγραφή και χαρτογράφηση τωνυπηρεσιών προς τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τα υπόλοιπα κράτη πουεπιθυμούμε να παράγει το Ελληνικό δημόσιο και στην συνέχεια ακολουθεί ηανάπτυξη ενός ευέλικτου μηχανισμού – με βάση τις νέες τεχνολογίες – ο οποίοςθα παρέχει τις υπηρεσίες αυτές.3.2.3 Ψηφιακή υποδομή – πλήρης επικοινωνίαΕίναι θεμελιώδους σημασίας το νέο ολοκληρωμένο σύστημα διοίκησης της δημόσιαςπληροφορίας (government ERP) να χαρακτηρίζεται από την ψηφιακή μορφή καιδομή στην ολότητητα του, αλλά ταυτόχρονα να έχει προβλεφθεί η πρόσβαση σεάτομα με ειδικές ανάγκες ή/και μηδενική εξάσκηση στις νέες τεχνολογίες. Γιαπαράδειγμα, ένας ηλικιωμένος ή αναλφάβητος θα μπορεί να απολαμβάνει το σύνολοτων υπηρεσιών μέσω του τηλεφώνου του. Είναι τετριμμένο να τονίσουμε ότιιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις υπηρεσίες μέσω Internet (web services).3.2.4 Αποπροσωποποίηση της σχέσης κράτους – πολίτη και κράτους - επιχείρησηςΟ νεωτερισμός της πρότασής μας εντοπίζεται στο γεγονός ότι προβλέπει την παροχήδημόσιας υπηρεσίας και πληροφορίας μέσα από την αποπροσωποποίηση της σχέσηςκράτους–πολίτη και κράτους–επιχείρησης. Δηλαδή, η επαφή πολίτη-δημόσιουλειτουργού να περιοριστεί σε συγκεκριμένες υπηρεσίας υγείας, ασφάλειας καιπαιδείας (ιατρική περίθαλψη, αστυνόμευση και εκπαιδευτική διαδικασία). Κατά τηνγνώμη μας, το μεγαλύτερο μέρος της διαφθοράς προέρχεται από αυτήν τηνκαθημερινή προσωπική επαφή. Αναλογιστείται έναν τριψήφιο τηλεφωνικό αριθμόόπου θα μπορείται να ρωτήσετε και διεκπεραιώσετε από την αρχή μέχρι το τέλοςοποιαδήποτε συναλλαγή σας με το Δημόσιο. Μήπως έτσι δεν γίνεται με τις υπηρεσίεςτων μεγάλων επιχειρήσεων;3.2.5 Εθνικό Συμβούλιο Πληροφορίας αντί Εθνικού Συμβουλίου ΡαδιοΤηλεόρασηςΣήμερα, βρίσκεται υπό εξέλιξη η προμήθεια ολοκληρωμένου συστήματος ψηφιακήςκαταγραφής των προγραμμάτων των ραδιοτηλεοπτικών μέσων από το Εθνικό 7
  8. 8. Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης. Το γεγονός αυτό είναι πολύ σημαντικό, αλλά όχι ηπλήρης απάντηση στο πρόβλημα. Αφενός, διότι σε λίγους μήνες μεγάλη μερίδαΕλλήνων θα παρακολουθεί πολυμεσικό περιεχόμενο μέσα από τον Η/Υ (triple playservices), και αφετέρου το θέμα της ενημέρωσης των πολιτών δεν περιορίζεται στηνμετάδοση ραδιοτηλεοπτικού σήματος. Ως νέα ανεξάρτητη αρχή μετά απόσυγχώνευση με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων, η οποία θα διαβουλεύεται και θαρυθμίζει το πλαίσιο λειτουργίας της δημόσιας πληροφορίας προτείνουμε το ΕθνικόΣυμβούλιο Πληροφορίας με τα εξής χαρακτηριστικά: Εκτεταμένη και διαρκής διαβούλευση για την θέσπιση ορίου ανάμεσα στην προσωπική και την δημόσια πληροφορία. Εκπόνηση εθνικού στρατηγικού σχεδίου για τους μηχανισμούς και τις τεχνολογικές προδιαγραφές προστασίας, αποθήκευσης, μετάδοσης και αξιοποίησης της προσωπικής και της δημόσιας πληροφορίας.3.3 Οι τεχνολογίεςΜε ποιον τρόπο μπορούν να πραγματοποιηθούν οι λύσεις που περιγράψαμε στιςπροηγούμενες ενότητες; Μήπως είναι ανέφικτες;3.3.1 Η Κοινωνία της ΠληροφορίαςΗ ανάλυση της επίδρασης των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας (ΤΠΕ)στον οικονομικό και κοινωνικό τομέα ξεκινάει από την διάκριση και τον ορισμό τουτετράπτυχου «δεδομένα – πληροφορία – γνώση – σοφία».Α. Δεδομένα – Πληροφορία – Γνώση – Σοφία: το θεμελιώδες τετράπτυχοΤο θεμελιώδες τετράπτυχο «δεδομένα – πληροφορία – γνώση – σοφία»παρουσιάστηκε για πρώτη φορά με συστηματικό τρόπο από τον Milan Zeleny [11] ως«Πυραμίδα ή Ιεραρχία της Γνώσης» και σήμερα είναι γνωστό με το αρκτικόλεξοDIKW (Data Information Knowledge and Wisdom Hierarchy). Η διεθνήςβιβλιογραφία [12 και 13] συγκλίνει στους ακόλουθους εξειδικευμένους ορισμούς:•Τα δεδομένα αφορούν αριθμούς, αρχεία σε φυσική και ηλεκτρονική μορφή και ενγένει αποτυπωμένα γεγονότα σε πρωτογενές επίπεδο καταγραφής και επεξεργασίας.•Η πληροφορία ορίζεται ως «διασυνδεδεμένα γεγονότα με συγκεκριμένο νόημα». Ημετατροπή των δεδομένων σε πληροφορία στις επιστήμες των υπολογιστών και τηςπληροφορίας πραγματοποιείται διαμέσου των σχεσιακών βάσεων δεδομένων, και τωντεχνολογιών διαλειτουργικότητας δεδομένων (data interoperability).•Η γνώση αποτελείται από δομημένη πληροφορία με βάση γεγονότα, κανόνες,έννοιες, παρατηρήσεις και θεωρίες.•Η σοφία, ουσιαστικά αποτελεί την ηθική αξιολόγηση της γνώσης και προσεγγίζειένα από τα βασικότερα φιλοσοφικά ζητήματα.Η συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση εξυπηρετεί την κατανόηση της διαδικασίαςδημιουργίας της γνώσης και την αυξανόμενη επίδραση των Τεχνολογιών 8
  9. 9. Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) σε όλο και περισσότερα στάδια τηςδιαδικασίας αυτής. Σε πρώτη φάση αναφερόμαστε στην δημιουργία και επικράτησητων ψηφιακών αγαθών.Β. Ψηφιακά αγαθάΤι είναι όμως ένα ψηφιακό προϊόν/αγαθό; Ψηφιακό αγαθό, με απλούς οικονομικούςόρους, είναι ακολουθίες από 0 και 1 που έχουν οικονομική αξία, με την έννοια τηςχρησιμότητας ή της ανταπόδοσης. Ένα ψηφιακό αγαθό είναι ένα σύνολο απόκωδικοποιημένες οδηγίες, οικονομικά πολύτιμες. Είναι αγαθά που παράγονται καικαταναλώνονται, όχι απλά τεχνολογίες που βελτιώνουν την παραγωγικότητα σε μιαοικονομία.Πέντε θεμελιώδη χαρακτηριστικά είναι αυτά που διαφοροποιούν τα ψηφιακά αγαθάαπό τα παραδοσιακά (κανονικά, σε φυσική μορφή – ordinary) αγαθά σύμφωνα με τονDanny Quah (10): τα ψηφιακά αγαθά είναι μη-αμοιβαίας-αποκλειόμενης-χρήσης,απείρως διασταλτικά, αδιαίρετα, άϋλα και ανασυνθέσιμα.Ένα αγαθό είναι μη-αμοιβαίας-αποκλειόμενης-χρήσης (nonrival) όταν η χρήση τουαπό έναν χρήστη δεν μειώνει τη χρησιμότητά στους επόμενους χρήστες. Ότανκάποιος αποκτά ένα ψηφιακό αγαθό δεν το χάνει κατ’ ανάγκη κάποιος άλλος. Γιαπαράδειγμα, ιδέες, μαθηματικά θεωρήματα, βιντεοπαιχνίδια, λογισμικό υπολογιστώνκ.α. είναι μη-αμοιβαίας-αποκλειόμενης-χρήσης αγαθά. Σε αντίθεση, ένα ποτήρι νερόείναι δυνατόν να καταναλωθεί αποκλειστικά μία φορά, καθώς η χρήση-κατανάλωσητο «εξαφανίζει» άμεσα. Μία ταινία εγγεγραμμένη σε οπτικό δίσκο, όμως, είναιδυνατό να την παρακολουθήσουμε όσες φορές επιθυμούμε χωρίς να αλλοιώνεται (ανυποθέσουμε ότι είναι αμελητέα η φυσική φορά ενός οπτικού δίσκουΈνα αγαθό είναι απείρως διασταλτικό, επεκτάσιμο, αναπαραγωγίσιμο (infinitelyexpansible), όταν χωρίς κόστος και άμεσα, η ποσότητά του μπορεί να αυξηθείσημαντικά. Το αντίγραφο ενός ψηφιακού προϊόντος είναι επίσης ένα προϊόν. Δενυπάρχει διάκριση ανάμεσα στο πρωτότυπο και ένα αντίγραφο. Για παράδειγμα, μίαταινία εγγεγραμμένη σε οπτικό δίσκο, πέρα του γεγονότος ότι είναι δυνατό να τηνπαρακολουθήσουμε όσες φορές επιθυμούμε χωρίς να αλλοιώνεται, μπορούμε να τηναντιγράψουμε σε όσα αντίγραφα επιθυμούμε για τους φίλους μας. Η μη-αμοιβαία-αποκλειόμενη-χρήση και η άπειρη διασταλτικότητα ως ιδιότητες, είναι φαινομενικάταυτόσημες, αλλά στην ουσία διακρίνονται στο γεγονός ότι η πρώτη εντοπίζεται στην“άπειρη” κατανάλωση του ιδίου αγαθού, ενώ η άπειρη διασταλτικότητα συνιστά την– σχεδόν – ανέξοδη δημιουργία αντιγράφων.Η αδιαιρετότητα (discreteness) είναι αυτή που κάνει τα ψηφιακά αγαθά «συμπαγή».Για παράδειγμα το μισό κομμάτι ενός λογισμικού (δηλαδή η μισή ακολουθία από 0και 1 ενός προγράμματος) δεν κάνει τα μισά από αυτά που κάνει το λογισμικό, οιμισές γραμμές μιας μαθηματικής απόδειξης δεν κάνουν απόδειξη για τίποτα.Αντίθετα, θα μπορούσαμε να διαιρέσουμε ένα μέτρο καλώδιο σε δύο ίσα μέρη τουμισού μέτρου, χωρίς να απωλέσει καμμία από τις βασικές του ιδιότητες, πέραν τηςμείωσης του μήκους του.Τα ψηφιακά αγαθά είναι άϋλα (aspatial), δεν καταλαμβάνουν χώρο, είναι παντούκαι πουθενά την ίδια στιγμή. Όπως είναι το αντίγραφο είναι και το πρωτότυποοποιουδήποτε ψηφιακού αγαθού. Σήμερα όλα τα ψηφιακά αγαθά είναι εν δυνάμειδιαθέσιμα σε όλο τον κόσμο και προφανώς η υπερτοπικότητα και η δυνητική άμεσηπαροχή σε εικοσιτετράωρη βάση είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της φύση τους.Τέλος, τα ψηφιακά αγαθά είναι ανασυνθέσιμα (recombinant). Με αυτή την ιδιότηταεννοούμε ότι είναι συσωρευτικά και αναδυόμενα, δηλαδή τα ψηφιακά αγαθά μπορούννα συνδυαστούν μεταξύ τους και αυτός ο συνδυασμός να παράγει ένα νέο ψηφιακό 9
  10. 10. αγαθό με χαρακτηριστικά που δεν υπάρχουν στα αρχικά από τα οποίαδημιουργήθηκε. Τα ψηφιακά αγαθά μπορούν να παράγουν νέα ψηφιακά αγαθά μετρόπους που δεν νοούνται σε συνηθισμένα αγαθά. Για παράδειγμα, είναι δυνατό νασυνδυάσουμε ένα αρχείο ήχου και ένα αρχείο εικόνας δημιουργώνοντας – ακόμα καιχωρίς στοιχειώδη επεξεργασία – ένα νέο ψηφιακό προϊόν. Σε αντιδιαστολή, δύοπαραδοσιακά προϊόντα, συνήθως, απαιτούν σημαντική επεξεργασία έτσι ώστε νααποτελέσουν ένα νέο προϊόν.Όλες οι παραπάνω ιδιότητες προσδίδουν πολύτιμα χαρακτηριστικά και δυνατότητεςπροσβασιμότητας, επεξεργασίας και εκμετάλλευσης. Οι σημερινές ψηφιακέςτεχνολογίες επηρεάζουν τους τρόπους με τους οποίους τα ψηφιακά αγαθά παράγονταικαι καταναλώνονται, προσφέροντας τα πλεονεκτήματα της αποκέντρωσης-υπερτοπικότητας (γεωγραφικά, διοικητικά), της γρήγορης εξέλιξης και τηςπροσαρμοστικότητας. Δημιουργούν νέες συνθήκες προσφοράς και ζήτησης στιςυφιστάμενες αγορές, και σε πολλές περιπτώσεις εισάγουν εντελώς καινούργιεςαγορές και μορφές επιχειρηματικής οργάνωσης.3.3.3 Σημασιολογικός Ιστός (Semantic Web)Ο Σημασιολογικός Ιστός (Semantic Web - SW), ο οποίος αποτελεί σημαντικήπρωτοβουλία του W3C.org, παρέχει μια διεθνώς προσβάσιμη πλατφόρμα, πουεπιτρέπει την επεξεργασία δεδομένων με αυτοματοποιημένα εργαλεία, προωθώνταςτην έξυπνη ενσωμάτωση συστημάτων και τη διαλειτουργική συνεργασία σεπαγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με τον Tim Berners-Lee [9], που επινόησε τονΠαγκόσμιο Ιστό το 1989, ο Σημασιολογικός Ιστός επεκτείνει το σημερινό σύστημα,όπου η πληροφορία έχει καλά καθορισμένο νόημα, και καθιστά τη συνεργασίαμεταξύ ανθρώπων και υπολογιστών πιο αποτελεσματική. Η βασική ιδέα είναι ότι ηπληροφορία συνοδεύεται από πληροφορία για το είδος της (πληροφορία για τηνπληροφορία ή μεταπληροφορία) η οποία μπορεί να γίνει αντικείμενο ανταλλαγήςμεταξύ Η/Υ, με σκοπό την εύχρηστη χαρτογράφηση και επαναχρησιμοποίηση τηςπληροφορίας/γνώσης.3.3.4 Υπολογιστικό Πλέγμα (grid computing)Ένα υπολογιστικό πλέγμα αποτελείται από περισσότερους (το πλέγμα της Googleυπολογίζεται ότι αποτελείται πάνω από 450.000 Η/Υ σε 25 γεωγραφικά σημεία ανάτον κόσμο) από έναν συνδεδεμένους Η/Υ έτσι ώστε να λειτουργούν ως έναςυπερυπολογιστής. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνουμε ραγδαία επίλυση πολύπλοκωνπροβλημάτων που απαιτούν εκατομμύρια υπολογιστικά χρόνια1.3.4 Ηλεκτρονικός χώρος εργασίας (g-work): το μονοπάτι τηςεπίλυσηςΗ γνώση αποτελεί δυσυπόστατος συντελεστής (εισροή και εκροή) στην παραγωγικήδιαδικασία και την επιστήμη. Για την επιχείρηση και την οικονομία σημαίνειανταγωνιστικότητα, καινοτομία και ανάπτυξη. Για την κοινωνία συνδέεται άμεσα μετην ποιότητα ζωής και τις αποφάσεις των μελών της. Σήμερα, η στρατηγική χρήσητεχνολογικών μεθόδων – η λεγόμενη Κοινωνία της Πληροφορίας – φαίνεται ναανοίγει το δρόμο στην αλματώδη παραγωγή και αξιοποίηση της γνώσης. Κατά τηνγνώμη μας, κομβικό σημείο στην κατεύθυνση αυτή αποτελεί η μετάβαση από το1 Αναλυτικές πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην διεύθυνση gridcomputing.com. 10
  11. 11. υπόδειγμα του e-work στο g-work (ηλεκτρονικός χώρος εργασίας - personal Gridworkspace) [1 έως 8]. Δηλαδή, το άλμα από την μυωπική και περιορισμένη χρήση τηςτεχνολογίας στην σημασιολογική διασύνδεση υλικού, λογισμικού και ανθρώπων.Συζητάμε, λοιπόν τα συστατικά στοιχεία, την εφαρμογή και τις επιπτώσεις του νέουυποδείγματος σε επιστημονικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο. Το βασικόεμπόδιο για την αύξηση του βαθμού αξιοποίησης αυτού που ονομάζουμε σύγχρονητεχνολογική επανάσταση σε κοινωνικό και προσωπικό επίπεδο, εντοπίζεται στηνσυσσώρευση μη επαρκώς δομημένης πληροφορίας και υπηρεσιών.Ένα θεμελιώδες βήμα προς την κατεύθυνση της επίλυσης του προτείνεται μέσα απότην δημιουργία του λεγόμενου ηλεκτρονικού χώρου εργασίας (g-work) για κάθεπολίτη. Ο ηλεκτρονικός χώρος εργασίας (g-work) αποτελείται από τέσσερα μέρη:•Ψηφιακό αποθηκευτικό χώρο (Digital Storage).•Μεταφορά δεδομένων μέσω δικτύου (Network Traffic).•Ισχύς επεξεργασίας (Processing Power).•Ηλεκτρονικές υπηρεσίες μίας στάσης (One-stop Web Services).•Οι τρεις πρώτοι παράγοντες σχετίζονται με επενδύσεις τεχνολογικών υποδομών, ενώο τέταρτος με την παροχή ολοκληρωμένων ηλεκτρονικών υπηρεσιών και συγκροτούνμία μεθοδολογία αξιοποίησης των ΤΠΕ με σκοπό την μεγιστοποίηση τουαναπτυξιακού αποτελέσματος. Στο πρώτο στάδιο, αναπτύσσονται καιυποδειγματοποιούνται οι συνέργειες των βασικών ανθρώπινων λειτουργιών και τωναντίστοιχων ροών εργασίας που τις διαπλέκουν. Με βάση την δομημένη αυτήπληροφορία δημιουργείται ο προσωπικός ηλεκτρονικός χώρος εργασίας καιυπηρεσιών για κάθε πολίτη, ο οποίος εμπεριέχει και συντονίζει τις βασικότερεςηλεκτρονικές υπηρεσίες, e-culture, e-education, e-commerce, e-government.Το περιβάλλον g-work σε μία τοπική κοινότητα βασίζεται στην δυνατότητα κάθεπολίτη να επικοινωνεί από οπουδήποτε και οποιαδήποτε στιγμή(hyperconnectivity) με σκοπό την τηλελειτουργία και τηλεργασία (glocalization),μέσα σε ένα συνεργατικό πλαίσιο (organized collaborative working environment)ενοποίησης των εφαρμογών υλικού και λογισμικού. Το περιβάλλον g-work χτίζεταιπάνω στις τεχνολογίες του σημασιολογικού ιστού και του πλέγματος και οδηγεί στοόραμα της Ambient Intelligence. Συγκεκριμένα, η πιο σημαντική συνεισφορά τουg-work έγκειται στην δημιουργία ενός πλήρους και δομημένου συνόλουπληροφοριακών δεδομένων για τον εκάστοτε λήπτη αποφάσεων.Για παράδειγμα, σήμερα οι πιο εξελιγμένες υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησηςπεριλαμβάνουν την υποβολή φορολογικών στοιχείων. Αντίθετα, το περιβάλλον g-work περιλαμβάνει μία πιο ολοκληρωμένη σειρά θεματικά συνδεδεμένων ενεργειών,οι οποίες απαιτούνται για να ξεκινήσει μία επιχείρηση, όπως υπηρεσίες οικονομικώνσυμβούλων, ακινήτων, αγαθών, ανθρώπινου δυναμικού διασυνδεμένα σε έναδιαχρονικό μονοπάτι.Στην εφαρμογή του g-work δίνεται προτεραιότητα στις μειονεκτικές καινησιωτικές περιοχές (Less Favored Regions) όπου παρατηρείται έλλειψη κρίσιμηςμάζας στους βασικότερους παραγωγικούς συντελεστές, ψηφιακό χάσμα, αλλά καιυψηλή συνείδηση της τοπικής ταυτότητας. Η ελεύθερη πρόσβαση στην δομημένηπληροφορία και στις τεχνολογικές υποδομές ως δημόσιο αγαθό, στα πλαίσιατου g-work, αποτελεί βασικό βήμα για την έναρξη του ενάρετου κύκλου ανάπτυξης. 11
  12. 12. 3.4.1. Computon: η μονάδα μέτρησης του g-workΗ Hewlett-Packard εισήγαγε πρόσφατα μία νέα μονάδα μέτρησης της χρήσης τωνηλεκτρονικών υπολογιστών, με το όνομα "computon". Η λέξη προκύπτει από τηνσύντμηση των λέξεων computation (υπολογισμός) και photon (φωτόνιο) για τηνμεταφορά δεδομένων. Ένα computon είναι μία δέσμη από υπολογιστική ισχύ,ηλεκτρονική αποθήκευση και μεταφορά δεδομένων, και μπορεί να δοθεί προςπώληση και κατανάλωση. Στην ίδια κατεύθυνση με την Sun Power Unit της SunMicrosystems, που προαναφέραμε, δηλαδή την χρήση μονάδων CPU καιαποθήκευσης από την πελατειακή της βάση.Το computon μπορεί να αποδειχθεί μια πολύ χρήσιμη μονάδα μέτρησης στηντεχνική πλευρά της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών, αλλά εξαιτίας τουγεγονότος ότι δεν έχει οριστεί ακόμα με ανθωποκεντρικό τρόπο αποτυγχάνει ναμετρήσει τις πραγματικές επιδράσεις των τεχνολογιών πλέγματος στην καθημερινήζωή. Δεν χρησιμοποιούμε ακόμα εκφράσεις του τύπου «πόσα computons χρειάζεσαιγια το έργο αυτό;», εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν υπάρχει η κρίσιμη μάζαολοκληρωμένων ηλεκτρονικών υπηρεσιών, οι οποίες σύμφωνα με την ανάλυσή μαςπρέπει να αποτελέσουν την τέταρτη διάσταση του computon. Στην πραγματικότητα,χρησιμοποιούμε ένα μικρό μέρος από computons με έναν ασύνδετο και ασυνεχήτρόπο. Στην κατεύθυνση της διάδοσης των νέων τεχνολογιών στην καθημερινότητατο περιβάλλον g-work προσφέρει έναν συστηματικό τρόπο πρόσθεσης αξίας σταανενεργά computons.3.4.2 Το g-work με απλά λόγιαΑς φανταστούμε ότι το g-work λειτουργεί σαν το ηλεκτρικό ρεύμα. Όταν κάποιοσημείο του ηλεκτρικού δικτύου έχει έλλειμμα φορτίου ζητάει ρεύμα, ενώ όταν έχειπλεόνασμα συνεισφέρει. Αντίστοιχα, στην περίπτωση του g-work ομιλούμε γιαέλλειμμα και πλεόνασμα πληροφορίας αντί ηλεκτρικού ρεύματος. Σε μία προσπάθειακατανόησης του νεοεισαγόμενου υποδείγματος g-work παραθέτουμε ένα απλόσενάριο λειτουργίας. Βασικό Σενάριο ΛειτουργίαςΑς υποθέσουμε ότι η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου αποφάσισε να εφαρμόσει μίαπιλοτική εφαρμογή του g-work. Διασυνδέει 100 servers και 500 Η/Υ παλαιάς καινέας τεχνολογίας, οι οποίοι είτε δεν λειτουργούσαν (οπότε γίνονται αποκλειστικήςχρήσης στο πλέγμα), είτε βρίσκονται σε Δήμους, Νομαρχίες, Σχολεία,Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και λοιπές δημόσιες υπηρεσίες και στην καλύτερη τωνπεριπτώσεων λειτουργούν 8 π.μ. με 3 μ.μ., ενώ τις υπόλοιπες ώρες δενχρησιμοποιούνται. Στην α΄ φάση του g-work έχουν συγκεντρωθεί συνολικά 0,4 ΤHz(terra Hertz=1012 Ηz), 1 TB RAM (1 terra byte=1012bytes) , 1 PGB (1 peta byte=1015bytes). Σε κάθε πολίτη πιστώνονται 1.000 computons, ενώ οι ερευνητές, οικαθηγητές, οι μαθητές, οι γραφίστες, οι προγραμματιστές Η/Υ και οι μηχανικοίπιστώνονται επιπλέον 1.000 computons. Τα computons αναλίσκονται με την χρήσητων διαθέσιμων υπηρεσιών όπως ευρυζωνική (ασύρματη ή ενσύρματη) πρόσβαση,email, υπηρεσία αποθήκευσης δεδομένων και λοιπές υπηρεσίες οι οποίες είναιδιαθέσιμες στα πλαίσια του g-work2. Στην πιλοτική φάση προσφέρονται οι υπηρεσίεςe-mail, άμεσων μηνυμάτων, προσωπικού αποθηκευτικού χώρου και προσωπικήςιστοσελίδας, ενώ υπάρχει ασύρματη πρόσβαση στις βασικές πλατείες και τα δημόσια2 Αυτήν την εποχή εργαζόμαστε στο να κάνουμε συγκεκριμένες προτάσεις για τον ακριβή ορισμό τουcomputon. 12
  13. 13. κτίρια της πόλης. Αρχικά, σε 1.000 πολίτες διανέμεται με κόστος 50 ευρώ ολεγόμενος «φορητός των φτωχών» (One Laptop Per Child – laptop.org) και στοδεύτερο στάδιο προγραμματίζεται η διανομή LPC σε όλους τους πολίτες. Στηνσυνέχεια, αναπτύσσονται υπηρεσίες όπως ηλεκτρονικό εμπόριο, υπηρεσίεςεπεξεργασίας, αποθήκευσης, αναζήτησης και προβολής κειμένου, εικόνας καιπολυμεσικού βίντεο. Επιπρόσθετα, δημιουργείται υπηρεσία ατομικής οικονομικήςδιαχείρισης και εξειδικευμένου λογισμικού για πολιτικούς μηχανικούς καιπρογραμματιστές Η/Υ. Επίσης, το περιβάλλον g-work είναι ανοικτό σε τρίτουςπαραγωγούς περιεχομένου όπου διαθέτουν τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες τουςπληρώνοντας ενοίκιο στην αρχή διαχείρισης. Η Αρχή Διαχείρισης αποτελείται από τοτεχνικό κομμάτι και το τμήμα ασφάλειας προσωπικών δεδομένων. Το μεν πρώτοείναι υπεύθυνο για την λειτουργία του σύγχρονου κέντρου αποθήκευσης καιδιαχείρισης δεδομένων, ενώ το δεύτερο αποτελείται από έγκριτους νομικούς καιθεσμικά μέλη όπως ο Νομάρχης, Δήμαρχοι, Δικαστικοί, Πρόεδροι Επιμελητηρίωνκλπ., οι οποίοι προστατεύουν, διαβουλεύονται και επικοινωνούν για θέματαπροσωπικών δεδομένων. ΕκλογέςΤο 2010 είναι η τελευταία χρονιά για το σύστημα της αντιπροσωπευτικήςδημοκρατίας. Κάθε έντυπο και ηλεκτρονικό μέσο των νησιών χρησιμοποιεί τηνδωρεάν υπηρεσία ηλεκτρονικής εφημερίδας (κείμενο, εικόνα και πολυμέσα) για ναδημοσιεύσει το περιεχόμενο του στα πλαίσια του υπερ- πρακτορείου περιφερειακώνειδήσεων. Οι πολίτες σπεύδουν να ενημερωθούν μέσα από αυτό για τα έργα και τιςημέρες των υποψηφίων νομαρχιακών και δημοτικών συμβούλων αναγιγνώσκονταςκαι συνδυάζοντας γεγονότα, πρόσωπα και (σε διακριτή μορφή) σχόλια αναλυτών.Από την επόμενη ημέρα, τίθεται σε εφαρμογή το σύστημα της άμεσης δημοκρατίας.Κάθε εξάμηνο, για μία ημέρα, πολίτες και πολιτικοί αφιερώνουν πλήρως τον χρόνοτους στην ενημέρωση, διαβούλευση και ψήφιση των βασικών στρατηγικών γραμμώνμέσα από ηλεκτρονικά θεματικά δημοψιφήσματα. Στο τέλος της επόμενης τετραετίας,οι πολίτες που συμμετείχαν στα οκτώ εξαμηναία δημοψηφίσματα έχουν θεμελιώσειτο δικαίωμα της καθοριστικής ψήφου. Οι εταιρείες δημοσκοπήσεων και τα ΜΜΕέπαψαν να καθορίζουν την ζωή του τόπου και προσπαθούν να βελτιώσουν τηναναλυτική τους ικανότητα μέσα από την εκπαίδευση των εργαζομένων τους.3.5 Μαύρα σενάρια Κοινωνία της Επιτήρησης και προσωπικά δεδομέναΗ ευρεία έννοια της «ανάπτυξης» στα πλαίσια της ΚτΠ δημιουργεί μία πρωτεύουσαευκαιρία: περισσότερη και καλύτερη πληροφορία, ως εισροή στις αποφάσεις και τιςδράσεις των κοινωνικών εταίρων, και μία απειλή: καταχρηστική εκμετάλλευση τηςπληθώρας των προσωπικών δεδομένων. Το διπλό πρόσωπο της ΚτΠ δεν είναιευδιάκριτο σε όλους, αλλά αποτελεί το σημαντικότερο διακύβευμα της σύγχρονηςκοινωνίας. Περισσότερα προσωπικά δεδομένα σημαίνουν περισσότερες ευκαιρίες γιααποτελεσματική συνεργασία, διαλειτουργία, τηλε–εργασία, προσωπική καιοικονομική ανάπτυξη, αλλά και περισσότερες πιθανότητες παραβίασης καιεκμετάλλευσης ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, με το αντίστοιχο κόστος για τονκαθένα μας.Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ θεωρούνται μία αρνητική στροφή για 13
  14. 14. την ΚτΠ. Οι πολιτικές ασφάλειας και επιτήρησης – συμπεριλαμβανομένης τηςπαρακολούθησης του internet και των emails – μετατράπηκαν σε πρώτηπροτεραιότητα για την αμερικάνικη και την ευρωπαϊκή κεντρική ηγεσία. Πριν τηνκαθοριστική αυτή ημερομηνία η ακαδημαϊκή βιβλιογραφία των κοινωνικών σπουδώνσε σχέση με τα συστήματα παρακολούθησης και επιτήρησης έδινε έμφαση στηνέννοια της κεντρικής δύναμης τύπου “Big Brother”.Στα πλαίσια του υποδείγματος g-work πέρα από το τεχνικό επίπεδο της ασφάλειαςκαι της διαχείρισης των προσωπικών δεδομένων, προτείνεται η δημιουργία μίαςτοπικής ανεξάρτητης αρχής, η οποία θα συνεργάζεται με την Αρχή ΠροστασίαςΠροσωπικών Δεδομένων και θα επανδρώνεται από τους τοπικούς κοινωνικούςεταίρους.Οι ευρωπαίοι πολιτικοί παρότι στην πλειοψηφία τους έχουν αντιληφθεί την εξέχουσασημασία της ΚτΠ στο ατομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι, δεν έχουν καταφέρει νασυλλάβουν μία ολοκληρωμένη πολιτική με απτά αποτελέσματα για τον ευρωπαίοπολίτη. Ακόμα και οι δράσεις που είναι στην σωστή κατεύθυνση παρουσιάζουνεπικαλύψεις, ανταγωνισμούς και ακυρώσεις από άλλες ενέργειες ή παραλείψεις τους.Η ΚτΠ πέρα από ένα σημαντικό τεχνολογικό φαινόμενο, αποτελεί μείζον πολιτικόζήτημα. Ως τέτοιο, επομένως, πρέπει να αποτελεί αντικείμενο ενιαίου και ξεκάθαρουπολιτικού σχεδιασμού και αποφάσεων.4. Στο μέλλονΗ ΚτΠ πέρα από έναν τεχνολογικό όρο, συνιστά μία έννοια με βαθιές πολιτικές καικοινωνικές προεκτάσεις, οι οποίες δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς μέχρι σήμερα. Είναιχρήσιμο να κατανοήσουμε την διαλεκτική σχέση ανάμεσα στις ΤΠΕ και τηνκοινωνία. Οι ΤΠΕ διαμορφώνουν τις ανθρώπινες σχέσεις και δομές, ενώ την ίδιαστιγμή διαμορφώνονται από αυτές. Έχει αρχίσει η συζήτηση, ανάμεσα στουςεπιστήμονες για την μετάβαση από την μεταβιομηχανική κοινωνία στηνανυσματοκρατική ή πληροφοριοκρατική εκδοχή της κοινωνικής οργάνωσης όπου τοπολυτιμότερο αγαθό είναι η πληροφορία. Η πληροφορία έχει μετεξελιχθεί την ίδιαστιγμή σε πηγή δύναμης και ανισότητας.Στα πλαίσια της ΚτΠ η ανταγωνιστική σχέση γνώσης και ελέγχου θεωρείταιθεμελιώδης: περισσότερα προσωπικά δεδομένα σε ένα συνεργατικό περιβάλλον μαςπροσφέρουν περισσότερες ευκαιρίες για εργασία, αλλά και αυξημένους κινδύνουςαπό την ενδεχόμενη παραβίαση τους. Ιδιαίτερα σε νησιωτικές και απομονωμένεςπεριοχές οι ΤΠΕ προσφέρουν την δυνατότητα μερικής άρσης της γεωγραφικήςασυνέχειας στο επίπεδο πρόσβασης στη κεντρική διοίκηση και την εθνική και διεθνήαγορά.Το θετικό πρόσωπο των ΤΠΕ μπορεί να κυριαρχήσει στην καθημερινή ζωή μέσα απότην δημιουργία ενός ενιαίου περιβάλλοντος συνεργασίας, προσωπικής δημιουργίαςκαι πολυ-χρησιμοποίησης της δημόσιας πληροφορίας με στόχο την ανάπτυξη (g-work). Το συνεργατικό αυτό περιβάλλον είναι δυνατόν να οδηγήσει στην κάλυψη τουνέου δημοκρατικού ελλείμματος.Οι νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στο τεχνολογικό επίπεδο σε συνδυασμό με τιςάμεσες ή οι έμμεσες διασυνδέσεις τους με το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικόπεδίο χρήζουν ευρύτερης διερεύνησης από επιστήμονες και πρακτικούς όλων τωνκλάδων. Είναι χρήσιμο όμως να μη μας διαφεύγει ότι η μελέτη των επιδράσεων τωνΤΠΕ στην ζωή των ανθρώπων προϋποθέτει μία πανοραμική γνώση των νέων 14
  15. 15. τεχνολογικών μεθόδων. Από την άλλη πλευρά, οι τεχνολογικοί επιστήμονες δεν θαπρέπει να αγνοούν τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα της επιστημονικής έρευνας.Σήμερα, η μεγαλύτερη πρόκληση των πολιτικών ανδρών και γυναικών είναι νακατανοήσουν τους τρόπους με τους οποίους θα αξιοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες, σεόλα τα επίπεδα, για την κοινωνική και ατομική ανάπτυξη. 15
  16. 16. 5. Βιβλιογραφία[1] M. Vafopoulos, V. Aggelis, and A. Platis. “HyperClustering: from digital divide tothe GRID e-workspace”. In A. Zanasi, C.A. Brebbia and N. Ebecken (Eds), DataMining VI: Data Mining, Text Mining and their Business Applications. WITTransactions on Information & Communication Technologies, 2005, vol. 34, ISSN1743-3517, 311-321.[2] M. Vafopoulos and V. Angelis (2006). A business model for the Grid e-workspace, Journal of Applied Systems Studies, in press.[3] M. Vafopoulos (2005). “A roadmap to the GRID e-workspace”. In P. S.Szczepaniak, J. Kacprzyk, A. Niewiadomski (Eds.). Advances in Web Intelligence:Third International Atlantic Web Intelligence Conference, AWIC 2005, Lodz, Poland,June 6-9, Proceedings. Lecture Notes in Computer Science 3528 Springer 2005, ISBN3-540-26219-9, pp. 504 – 509.[4] M. Vafopoulos, "AmI landscape, a scenario for tourism" has been accepted forpresentation at the 24th EuroCHRIE Congress, Thessalonica, 2006.[5] M. Vafopoulos. Information Society: the two faces of Janus. In I. Maglogiannis,K. Karpouzis, M. Bramer (Eds.) Third IFIP Conference on Artificial IntelligenceApplications and Innovations, AIAI 2006, June 7-9 Athens, Greece, Proceedings.Artificial Intelligence Applications and Innovations, Springer ISBN9780-387-34223-0, 643-649, 2006.[6] M. Vafopoulos, G. Gravvanis and A. Platis. The personal grid eworkspace, in:M.P. Bekakos, G.A. Gravvanis and H.R. Arabnia, eds., Grid Technologies: Emergingfrom Distributed Architectures to Virtual Organizations, WIT Press, 2005.[7] M. Βαφόπουλος (2005). Κοινωνία της Πληροφορίας: ευκαιρίες και απειλές. Σταπρακτικά του συνεδρίου «Μικρά, μεσαία κράτη και κοινωνία στην ΕυρωπαϊκήΈνωση» του Τμήματος Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 2005.[8] M. Βαφόπουλος (2003), Ευρωπαϊκά Μονοπάτια Ανάπτυξης - Βόρειο Αιγαίο: ητεχνόπολη Χίου-Σάμου, στο βιβλίο Η Ευρωπαϊκή Δυναμική: Τάσεις & Προοπτικές,επιμέλεια Κοτταρίδη Κ. – Λαζαρίδης Γ, ISBN 960-8187-06-0.[9] Berners-Lee, T., Hendler, J. & Lassila, O., The semantic web. ScientificAmerican, pp. 28-37, May 2001.[10] D. Quah (1998). A weightless economy. UNESCO Courier.[11] M. Zeleny (1987). “Management Support Systems: Towards IntegratedKnowledge Management”, Human Systems Management, 71, pp. 59-70.[12] F. Dretske (1981). Knowledge and the Flow of Information, MIT Press,Cambridge, MA.[13] F. Machlup (1980). Knowledge: Its Creation, Distribution, and Economic 16
  17. 17. Significance, Volume I, Princeton University Press, Princeton, NJ. 17

×