Áàòëàâ. Òýíõèìèéí ýðõëýã÷……………..Ë. Áààñàíäîðæ

Ëåêö ¹1

¯íýëãýýíèé îéëãîëò, çîõèöóóëàëò. Îëîí
Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðò, ò...
¯
íýëýõ (appraise) ãýäýã íü îëîí óòãààð
õýðýãëýãäýíý: ¯íý òîäîðõîéëîëò, ºì÷
õºðºíãèéí ¿íý öýíý áà òîî õýìæ
ýýã
òîäîðõîéëîõ...
ªºðººð õýëáýë, õºðºíãèéã ¿íýëýõèéí òóëä
ò¿¿íèé òîîí áîëîí ÷àíàðûí á¿õ ¿ç¿¿ëýëòèéã
øèíæ ñóäàëæ¿íý öýíèéã íü òîîöîîëîí
ëýí
ò...
¯
íýëãýý (appraisal)- ¿íýëýõ ¿éë àæ
èëëàãàà,
¿íý öýíèéí òàëààð, ýñâýë ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íã
íýãòãýí ãàðãàñàí ä¿ãíýëò, îáüåêòû...
¯
íýëãýýíèé çîðèëãî- ¿íý öýíèéã òîîöîîëîí
òîäîðõîéëæ òîãòîîõîä îðøèíî.
 ¯
íýëãýý÷íèé çîðèëãî- òîäîðõîé çîðèëãîòîéãîîð
¿íý...
Ү нэлгээчний шалгуур :
 Америкт хөрөнгийн

үнэлгээ нь
20%-25%-н хэлбэлзэлтэй бол болно
гэж үздэг.
 Оросод хөрөнгийн үнэл...
Õºðºíãèéí ¿íýëãýý ãýäýã íü ýä
õºðºíãèéí ¿íý öýíèéã òîãòîîõ ¿éë ÿâö
áºãººä ýðõ ç¿éí áîëîí ¿éë àæ
èëëàãààíû
çîõèöóóëàëòòàé á...
Îëîí Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðòûí Õîðîî
Îëîí Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðòûí Õîðîî íü
1981 îíä ÀÍÓ-ûí Èëëèííîéñ ìóæóëñàä
á¿ðòãý...








1985 онд анхны стандартыг боловсруулж
хэвлэн нийтэлсэн.
1994 онд нэрээ өөрчилөн ОУҮСХороо гэсэн
нэртэй болсон....
ÎÓ¯
ÑÕî-íû çîðèëãî äàðààõ õî¸ð ç¿éëýýð
èëýðõèéëýãäýíý.
1.ªì÷èéí ¿íýëãýýíèé îëîí óëñûí ñòàíäàðòûã
áîëîâëñðóóëæ íèéòýä çîðèó...
Îëîí Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðò
Îëîí Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðòûí Õîðîî 1985
îíîîñ ýõëýí Îëîí óëñûí ¿íýëãýýíèé ñòàíäàðòûã
õý...
¯íäýñíèé ñòàíäàðòòàé õýä õýäýí îðíóóä
îëîí óëñûí ñòàíäàðòûã ¿íäýñíèé îíöëîãîî
òóñãàñàí íýìýëò çààâàðòàéãààð äàãàæ
ìºðäºõ á...
Íîì áîëæ õýâëýãäñýí ÎÓ¯ íü
Ñ
Òîëèëóóëãà
Ñòàíäàðò
Õýðýãëýý
Õýðýãëýõ çààâàð ãýñýí 4 ¿íäñýí õýñýãòýé.
ÎÓ¯ÑÕî íü õºãæ
èíã¿...
Îëîí óëñûí ¿íýëãýýíèé ñòàíäàðò íü äàðààõ
á¿òýöòýé
¯íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí çàð÷èì
Ä¿ðýì
ªì÷èéí òºðºë
Ñòàíäàðò: ÎÓ...
¯
íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí
çàð÷èì
 ¯ë

õºäëºõ õºðºí㺠/ Real property/
 Õºäëºõ ºì÷ / Personal property/
 Áèçíåñ/ Bu...
Ү нэлгээний зарчмыг 4 ү ндсэн
хэсэгтэй
Газар барилга,байгууламжтай холбоотой
зарчим
 Зах зээлийн орчинтой холбоотой
зарчи...








¯ë õºäëºõ õºðºíãèéí ºì÷ëºëòýé õîëáîîòîé á¿õ
ýðõ, àøèã ñîíèðõîë, ºãººæèéã àãóóëñàí
îéëãîëò þì.
¯ë õºäëºõ õºðºíã...
¯
íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí çàð÷èì




Ýðãýëòèéí õºðºí㺠/Current assets/
:
ÀÁ,ÁÕÕÎ, áîðëóóëàõ çîðèóëàëòòàé
á¿ðòãýãñý...
¯
íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí
çàð÷èì
¯ /Price/ áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé
íý
:
õ¿ññýí äýâø¿¿ëñýí ñàíàëààðõ ¿íý,
òºëñºí ìºíãºíèé ...
¯
íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí çàð÷èì




ͺõºí ¿éëäâýðëýëèéí ºðòºã /Reproduction cost /
:
ßâ öàâ èæèë îáúåêòûã æèíýõýí ...
¯
íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí
çàð÷èì
 ¯íýëãýýíä

áàðèìòàëäàã õàíäëàãà:

 Çàõ

çýýëèéí æèøèã ¿íèéí
õàíäëàãà
 Îðëîãî êàï...
Ү нэлгээний ү ндсэн зарчим
хадлагууд
 Түүхийн, соёлын дурсгалд
зориулсан үнэлгээ
 Оюуны өмчийн үнэлгээ
 Хөрөнгийн үнэлг...
 Хөрөнгийн

үнэлгээний зорилго
нь тухайн хөрөнгийн үнэ цэнийг
бодитой тогтооход оршино.
 Стандартад хөрөнгийн үнэлгээг
3...
Ä¿ðýì







¯íýëãýý÷èí øóäðàãà, èòãýëòýé, ÷àäâàðëàãà
áàéõ ¸ñòîé
¨ñ ç¿éí õýì õýìæýýã äàãàæ ìºðäºõ (ÎÓ¯Ñ-ûí )
Ä¿ðýì
Çîõ...
Ä¿ðýì





Ñèñòåìòýéãýýð ñóð÷ áîëîâñîðäîã áàéõ
¯íýëãýý÷èí íü ëàâëàãàà, ñóäàëãààã íàðèéí
íÿìáàé õèéñýí áàéõ ¸ñòîé
¯íýëãý...
Анхаарал тавьсанд

баярлалаа.

26
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Lekct 1

432 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
432
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lekct 1

  1. 1. Áàòëàâ. Òýíõèìèéí ýðõëýã÷……………..Ë. Áààñàíäîðæ Ëåêö ¹1 ¯íýëãýýíèé îéëãîëò, çîõèöóóëàëò. Îëîí Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðò, ò¿¿íèé àãóóëãà, çîðèóëàëò 1
  2. 2. ¯ íýëýõ (appraise) ãýäýã íü îëîí óòãààð õýðýãëýãäýíý: ¯íý òîäîðõîéëîëò, ºì÷ õºðºíãèéí ¿íý öýíý áà òîî õýìæ ýýã òîäîðõîéëîõóé, àëèâàà ýä þìñûí ÷àíàð ÷àíñàà, ¿íý öýíýä òîäîðõîéëîëò ºãºõ ãýñýí óòãûã àãóóëíà. Õºðºíãèéí ¿íýëãýýíèé çîðèëãîîð ýäãýýð á¿õ óòãààñ ºì÷ õºðºíãèéí ¿íý öýíèéã òîãòîîõ ãýñýí àãóóëãààð õýðýãëýãäýíý. 2
  3. 3. ªºðººð õýëáýë, õºðºíãèéã ¿íýëýõèéí òóëä ò¿¿íèé òîîí áîëîí ÷àíàðûí á¿õ ¿ç¿¿ëýëòèéã øèíæ ñóäàëæ¿íý öýíèéã íü òîîöîîëîí ëýí òîãòîîõ ¸ñòîé. ¯ íýëýõ ãýäýã íü íèéòýýð äàãàí ìºðäºæ áóé çàð÷èìûí äàãóó ¿íýëãýýíèé òîäîðõîé ¿å øàòûã äàãàæìºðäºí ¿íý öýíý òîãòîîõ óð ÷àäâàð á¿õèé ¿éë àæ èëëàãàà þì. 3
  4. 4. ¯ íýëãýý (appraisal)- ¿íýëýõ ¿éë àæ èëëàãàà, ¿íý öýíèéí òàëààð, ýñâýë ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íã íýãòãýí ãàðãàñàí ä¿ãíýëò, îáüåêòûã á¿õ òàëààñ íü ñóäàëñíû ¿íäñýí äýýð ýðãýëò áóöàëòã¿éãýýð ãàðãàñàí ¿íèéí ñàíàë çýðãèéã õýëíý. ¯ íýëãýý÷èí (appraiser)- ºì÷èéí îáüåêòûí ¿íý öýíèéã òîãòîîõ òîäîðõîé ìýäëýã ÷àäâàð á¿õèé ìýðãýæ èëòýí.  4
  5. 5. ¯ íýëãýýíèé çîðèëãî- ¿íý öýíèéã òîîöîîëîí òîäîðõîéëæ òîãòîîõîä îðøèíî.  ¯ íýëãýý÷íèé çîðèëãî- òîäîðõîé çîðèëãîòîéãîîð ¿íý öýíèéí ýðãýëò áóöàëòã¿é ñàíàë ãàðãàõûí òóëä áèåý äààñàí, õàðààò áóñ, õóâèéí àøèã ñîíèðõîë àãóóëààã¿é ãóðàâäàã÷ ýòãýýä áîëæ ¿éë àæ èëëàãààãàà ÿâóóëàõ ÿâäàë. ¯íýëãýý÷èí íü çºâõºí õóóëèíä çàõèðàãäàíà.  5
  6. 6. Ү нэлгээчний шалгуур :  Америкт хөрөнгийн үнэлгээ нь 20%-25%-н хэлбэлзэлтэй бол болно гэж үздэг.  Оросод хөрөнгийн үнэлгээ нь 10%15%-н хэлбэлзэлтэй байхад болно гэж үздэг. 6
  7. 7. Õºðºíãèéí ¿íýëãýý ãýäýã íü ýä õºðºíãèéí ¿íý öýíèéã òîãòîîõ ¿éë ÿâö áºãººä ýðõ ç¿éí áîëîí ¿éë àæ èëëàãààíû çîõèöóóëàëòòàé áàéõ áà ìàíàé óëñàä ýðõ ç¿éí çîõèöóóëàëò íü òóñ óëñûí õîëáîãäîõ õóóëü, òîãòîîìæ õýðýãæ áàéäàã. îîð èæ 7
  8. 8. Îëîí Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðòûí Õîðîî Îëîí Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðòûí Õîðîî íü 1981 îíä ÀÍÓ-ûí Èëëèííîéñ ìóæóëñàä á¿ðòãýãäñýí àøãèéí áóñ áàéãóóëëàãà þì. ÎÓ¯ÑÕî-íû ÎÓ-ûí òºâ áàéãóóëëàãà íü Àíãëèéí Ëîíäîí õîòîä áàéðëàäàã, 3 æ òóòàì ñîíãîãääîã èë äàðãûí óäèðäëàãà äîð ¿éë àæ èëëàãààãàà ÿâóóëäàã ÎÓ¯ÑÕî-íû ãèø¿¿ä íü 50 ãàðóé óëñûí ¿íýëãýýíèé ìýðãýæ ëèéí òîëãîéëîã÷ áàéãóóëëàãà þì. 8
  9. 9.     1985 онд анхны стандартыг боловсруулж хэвлэн нийтэлсэн. 1994 онд нэрээ өөрчилөн ОУҮСХороо гэсэн нэртэй болсон. 1995 онд стандартын 2 дахь хэвлэл хэвлэгдсэн гарсан. 2000 онд НББ-н ОУС-н зөвлөл байгуулагдсан НББОУС шинэчлэгдэн хийгдсэн. 9
  10. 10. ÎÓ¯ ÑÕî-íû çîðèëãî äàðààõ õî¸ð ç¿éëýýð èëýðõèéëýãäýíý. 1.ªì÷èéí ¿íýëãýýíèé îëîí óëñûí ñòàíäàðòûã áîëîâëñðóóëæ íèéòýä çîðèóëàí õýâëýí íèéòëýõ, äýëõèé íèéòýýð õ¿ëýýí àâ÷ õýðãýëýõýä äýìæ ëýã ºãºõ 2.Äýëõèéí óëñ îðíóóäûã ñòàíäàðòàä æ èãä õàìðóóëàõ, ñòàíäàðòûí õýðýãëýý áîëîí çààëòûí ÿëãààòàé áàéäàë ¿¿ññýí áîë ò¿¿íä òîäðóóëãà õèéõ. 10
  11. 11. Îëîí Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðò Îëîí Óëñûí ¯íýëãýýíèé Ñòàíäàðòûí Õîðîî 1985 îíîîñ ýõëýí Îëîí óëñûí ¿íýëãýýíèé ñòàíäàðòûã õýâëýí íèéòëýõ áîëæ Ñòàíäàðò áîëîí ò¿¿íèé ýý. á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã áîëñîí Õýðýãëýõ çààâàðóóä íü 50 ãàðóé îðíû ¿íýëãýý÷äèéí ìýðãýæ ëèéí áàéð ñóóðü, äàäëàãà òóðøëàãà, ¿çýë áîäëûí èëýðõèéëýë áîëñîîð áàéãàà. 11
  12. 12. ¯íäýñíèé ñòàíäàðòòàé õýä õýäýí îðíóóä îëîí óëñûí ñòàíäàðòûã ¿íäýñíèé îíöëîãîî òóñãàñàí íýìýëò çààâàðòàéãààð äàãàæ ìºðäºõ áîëñíîî ìýäýãäñýí. Õî¸ð á¿ñ áîëîõ Àçèéí ¿íýëãýý÷äèéí íèéãýìëýã áîëîí Á¿õ Àìåðèêèéí ¿íýëãýý÷äèéí íýãäýë õî¸óëàà ÎÓ¯Ñ-ûã äàãàí ìºðäºæáàéíà. 12
  13. 13. Íîì áîëæ õýâëýãäñýí ÎÓ¯ íü Ñ Òîëèëóóëãà Ñòàíäàðò Õýðýãëýý Õýðýãëýõ çààâàð ãýñýí 4 ¿íäñýí õýñýãòýé. ÎÓ¯ÑÕî íü õºãæ èíã¿é áîëîí õºãæ áóé îðíóóäûí èæ àëü àëèíûõ íü ¿íýëãýý÷äýä ñòàíäàðòàà www.ivsc.org ãýñýí õàÿãààð íýýëòòýé áîëãîæ ÷ºëººòýé ¿çýõ áîëîìæ õàíãàäàã. îîð 13
  14. 14. Îëîí óëñûí ¿íýëãýýíèé ñòàíäàðò íü äàðààõ á¿òýöòýé ¯íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí çàð÷èì Ä¿ðýì ªì÷èéí òºðºë Ñòàíäàðò: ÎÓ¯Ñ 1,2, & 3 Õýðýãëýý: ÎÓ¯ÑÕý 1, & 2 Õýðýãëýõ çààâàð: ÕÇ 1-14 Òºñºë, áàðèìò áè÷èã Òàéëáàð òîëü 14
  15. 15. ¯ íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí çàð÷èì  ¯ë õºäëºõ õºðºí㺠/ Real property/  Õºäëºõ ºì÷ / Personal property/  Áèçíåñ/ Business/  Ñàíõ¿¿ãèéí ºì÷ëºëèéí ýðõ / Financial interests/ 15
  16. 16. Ү нэлгээний зарчмыг 4 ү ндсэн хэсэгтэй Газар барилга,байгууламжтай холбоотой зарчим  Зах зээлийн орчинтой холбоотой зарчим  Хамгийн үр ашгийн зарчим  Зах зээлийн нөлөөлөлд үндэслэх зарчим буюу үл хөдлөх хөрөнгийн өөрийн шинж чанартай холбоотой зарчим  16
  17. 17.     ¯ë õºäëºõ õºðºíãèéí ºì÷ëºëòýé õîëáîîòîé á¿õ ýðõ, àøèã ñîíèðõîë, ºãººæèéã àãóóëñàí îéëãîëò þì. ¯ë õºäëºõ õºðºíãºíä îðäîãã¿é áèåò áà áèåò áóñ ýä õºðºíãèéí ýðõ þì. Áèçíåñ: Òàñðàëòã¿é áàéõ çàð÷èìûí äàãóó ¿éë àæèëëàãàà ýðõëýæ áóé íýãæ Áèåò áóñ õºðºí㺠áºãººä áèçíåñèéí áóþó ºì÷èéí ºì÷ëºëòýé õîëáîîòîé ýðõ, õóäàëäàí àâàõ îïöèîíûã áàòàëãààæóóëñàí ãýðýý,¿íýò öààñíû ºì÷ëºëòýé õîëáîîòîé ýðõ 17
  18. 18. ¯ íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí çàð÷èì   Ýðãýëòèéí õºðºí㺠/Current assets/ : ÀÁ,ÁÕÕÎ, áîðëóóëàõ çîðèóëàëòòàé á¿ðòãýãñýí ãàçàð, ãàçðûí ñàéæðóóëàëò Ýëýãäýë:/Depreciation /Çàõ çýýëèéí ìýäýýëýë áàéõã¿é ¿åä õºðºíãèéã ¿íýëýõýä áèåò ýëýãäýë, ¿éë àæèëëàãààíû áîëîí ýäèéí çàñãèéí õîðîãäëûã òóñãàõ çîðèëãîîð íºõºí ¿éëäâýðëýëòèéí áîëîí íºõºí îðëóóëàëûí ºðòºãò õèéãäýõ çîõèóöóóëíà 18
  19. 19. ¯ íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí çàð÷èì ¯ /Price/ áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé íý : õ¿ññýí äýâø¿¿ëñýí ñàíàëààðõ ¿íý, òºëñºí ìºíãºíèé ä¿í  ªðòºã /Cost/ áàðàà ¿éë÷èëãýýíä : òºëñºí ¿íý ( õóäàëäàí àâàã÷èéí õóâüä), ýñâýë áàðàà,¿éë÷èëãýýã ¿éëäâýðëýí á¿òýýõýä øààðäàãäàõ õºðºíãº, ìºíãºíèé ä¿í  19
  20. 20. ¯ íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí çàð÷èì   ͺõºí ¿éëäâýðëýëèéí ºðòºã /Reproduction cost / : ßâ öàâ èæèë îáúåêòûã æèíýõýí ìàòåðèàëààð íü, ýñâýë èæèë òºñòýé ìàòåðèàëààð íºõºí ñýðãýýõýä ãàðàõ çàðäàë ͺõºí îðëóóëàõ ºðòºã /Replacementcost/ : Òóõàéí îáúåêòòîé àøèãò ÷àíàðààðàà èæèë òºñòýé øèíý îáúåêòûã çàõ çýýëä áàéãàà áàðàà áîëîí çàãâàðààð á¿òýýõýä ãàðàõ çàðäëûí òîîöîîëîë. 20
  21. 21. ¯ íýëãýýíèé òóëãóóð óõàãäàõóóí çàð÷èì  ¯íýëãýýíä áàðèìòàëäàã õàíäëàãà:  Çàõ çýýëèéí æèøèã ¿íèéí õàíäëàãà  Îðëîãî êàïèòàëæóóëàëòûí õàíäëàãà  ªðòãèéí õàíäëàãà 21
  22. 22. Ү нэлгээний ү ндсэн зарчим хадлагууд  Түүхийн, соёлын дурсгалд зориулсан үнэлгээ  Оюуны өмчийн үнэлгээ  Хөрөнгийн үнэлгээ гэх мэт 22
  23. 23.  Хөрөнгийн үнэлгээний зорилго нь тухайн хөрөнгийн үнэ цэнийг бодитой тогтооход оршино.  Стандартад хөрөнгийн үнэлгээг 3-4 жилд хийдэг.  Үнийн нөлөөлөл материаллаг хэлбэлзэлтэй бол хөрөнгийн үнэлгээг жил бүр хийх ёстой байдаг. 23
  24. 24. Ä¿ðýì     ¯íýëãýý÷èí øóäðàãà, èòãýëòýé, ÷àäâàðëàãà áàéõ ¸ñòîé ¨ñ ç¿éí õýì õýìæýýã äàãàæ ìºðäºõ (ÎÓ¯Ñ-ûí ) Ä¿ðýì Çîõèõ ò¿âøèíèé ÷àäâàð òóðøëàãàòàé áàéõ Àëáàí ¸ñîîð çºâøººðºãäñºí ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãûí ãèø¿¿í áàéõ 24
  25. 25. Ä¿ðýì    Ñèñòåìòýéãýýð ñóð÷ áîëîâñîðäîã áàéõ ¯íýëãýý÷èí íü ëàâëàãàà, ñóäàëãààã íàðèéí íÿìáàé õèéñýí áàéõ ¸ñòîé ¯íýëãýýíèé òàéëàí: Òººðºãäºëä õ¿ðãýõýýðã¿é  Àæëûí öàð õ¿ðýýã á¿ðýí áàãòààñàí  Çîðèëãîä íºëºº á¿õèé á¿õ ç¿éëñèéã òîäðóóëñàí  ÎÓ¯Ñ-ààñ ãàæñàí àëèâàà ç¿éëñèéã á¿ãäèéã òîäðóóëñàí áàéâàë çîõèíî  25
  26. 26. Анхаарал тавьсанд баярлалаа. 26

×