Stavovi mladih prema
Evropskoj uniji i
evropskim
integracijama, jul 2010.
Rezultati istraživanja
Među mladima su identifik...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 2
S A...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 3
EU ...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 4
Fra...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 5
Iak...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 6
ško...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 7
čla...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 8
usl...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 9
Uvo...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 10
Pr...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 11
Na...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 12
Re...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 13
fi...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 14
29...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 15
Up...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 16
Ml...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 17
Po...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 18
Ka...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 19
Do...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 20
Je...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 21
Ka...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 22
Sl...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 23
fi...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 24
Mn...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 25
fi...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 26
fi...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 27
Na...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 28
An...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 29
Ja...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 30
fi...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 31
Da...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 32
Is...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 33
Na...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 34
Ka...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 35
Re...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 36
An...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 37
Re...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 38
Ka...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 39
Re...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 40
Pr...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 41
Ge...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 42
Vi...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 43
In...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 44
Na...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 45
Za...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 46
Od...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 47
Na...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 48
Za...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 49
Ev...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 50
U ...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 51
Ka...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 52
U ...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 53
Ka...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 54
Te...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 55
Me...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 56
Op...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 57
Na...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 58
Kr...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 59
 ...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 60
 ...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 61
 ...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 62
An...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 63
P1...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 64
P5...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 65
P8...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 66
P9...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 67
P1...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 68
P ...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 69
P ...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 70
P ...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 71
P2...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 72
An...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 73
Sr...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
  D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 74
An...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
DIO I:
Poređenje nivoa znanja o EU između ispita...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.
Poređena pitanja:
Da li učite u školi o EU u okv...
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama

990 views

Published on

Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, Montenegro, 7/2010

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama

  1. 1. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010. Rezultati istraživanja Među mladima su identifikovana četiri interpretatibilna stava: proevropski stav, antiglobalizacijski euroskepticizam, neevropski etatizam, kulturni etnocentrizam. De Facto Consultancy 7/5/2010
  2. 2. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 2 S A D R Ž A J Sadržaj 02 EU i mladi – uvodna razmatranja 03 Uvodne napomene 09 Rezultati istraživanja po pitanjima 12 Kratki izvodi 63 Annex 1 - Upitnik 67 Annex 2 – Uzorak 78 Annex 3 – Realizovani uzorak 80
  3. 3. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 3 EU i mladi uvodna razmatranja
  4. 4. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 4 Francuski ministar spoljnih poslova i veliki vizionar Robert Šuman je 9. maja 1950. godine na konferenciji za štampu predstavio prijedlog stvaranja nadnacionalne organizacije, s ciljem nalaženja zajedničkog imenitelja oko kojeg bi mogle da se ujedine sve, ili većina država Evrope, među kojima i, u Drugom svjetskom ratu pobijeđene, Njemačka i Italija. „...Evropa neće biti stvorena odjednom, niti prema jedinstvenom planu. Biće izgrađena putem konkretnih dostignuća koja najprije stvaraju faktičku solidarnost... Sjedinjavanje proizvodnje uglja i čelika trebalo bi odmah da stvori zajedničke osnove za ekonomski razvoj što je prvi korak ka evropskoj federaciji i da promijeni sudbinu onih regiona koji su dugo bili posvećeni proizvodnji municije za ratovanje, čije su žrtve najčešće bili.“ Od Šumanove deklaracije iz 1950. godine do danas, EU je izrasla u porodicu demokratskih evropskih zemalja čiji je cilj izgradnja boljih životnih uslova za sve njene građane, očuvanje mira i postizanje napretka. Evropska unija je ujedinila veći dio evropskog kontinenta. Nju danas čini 27 država, odnosno preko 500 miliona stanovnika koji komuniciraju na 23 jezika, koji dijele iste demokratske vrijednosti i posvećeni su zajedničkom radu za opšte dobro građana Unije. Ona je jedinstvena nadnacionalna organizacija u kojoj se zajedničke politike sprovode preko veoma razvijenog mehanizma institucija, koje objedinjuje i uređuje pravna tekovina EU, tzv. Acquis communautaire . Evropska unija baštini temeljne vrijednosti čovječanstva kao što su poštovanje ljudskog dostojanstva, slobodu, demokratiju, jednakost. To su vrijednosti koje su zajedničke svim državama članicama EU.
  5. 5. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 5 Iako je omladinska politika u nadležnosti zemalja članica, institucije EU su ostvarile saradnju kako bi se neki zajednički problemi mladih zajednički rješavali. Evropska unija nastoji da kod mladih izgradi osjećaj da su građani Evrope, i na taj način ih ohrabri da se uključe u diskusiju vezanu za izgradnju i budućnost Evropske unije. Od kraja devedesetih godina EU kreira politiku evropske obrazovne saradnje koja ima za cilj da do 2010. godine “Unija postane najkonkurentniji i najdinamičniji ekonomski prostor u svijetu koji počiva na znanju”. Jedan od najznačajnijih dokumenata koji promoviše punopravno učešće mladih u odlukama koje utiču na njihov život je Evropska povelja o učešću mladih u životu na lokalnom i regionalnom nivou. Riječ je o dokumentu Savjeta Evrope koji su kreirali evropski stručnjaci u saradnji sa mladima. Ovaj dokument daje preporuke i lokalnim i regionalnim vlastima i predlaže načine kako da se mladima omogući da budu aktivni građani. Posebno značajna je evropska politika obrazovanja koja ima za cilj podsticanje doživotnog učenja i poboljšanje kvaliteta školskih sistema. EU insistira na unifikaciji evropskog visokog školstva, jasnoći nastavnih programa i uzajamnom priznavanju studija. Države EU imaju razvijenu saradnju u oblasti unaprijeđenja znanja, razvoja razmjene informacija i dobre prakse. To za rezultat ima podsticanje pokretljivosti studenata i nastavnika, kao i unaprijeđenje saradnje između obrazovnih ustanova. Evropska unija danas ima više desetina miliona mladih, koji pohađaju različite škole u državama članicama. Unija nudi mladima mnogo prilika da upoznaju druge zemlje tokom
  6. 6. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 6 školovanja, studija ili obuke. Postoji više programa EU koji podržavaju obrazovanje i pokrivaju sve razmjene i programe usavršavanja i obuke. Evropska komisija je 27. aprila 2010. godine usvojila novu EU strategiju za mlade za predstojeću deceniju. Nova strategija, pod nazivom "Mladi - ulaganje i osnaživanje", uvažava mlade kao jednu od najranjivijih grupa u društvu, a posebno u kontekstu sadašnje ekonomske krize. Strategija takođe uvažava da su mladi dragocjen resurs u današnjem društvu koje sve više stari. Ova strategija će voditi EU politiku mladih u narednoj dekadi i nastojaće da pojača saradnju između država članica koje se bave pitanjima mladih. Nova EU strategija za mlade promoviše cross-sektorski pristup rješavanju važnih pitanja mladih, čija su tri glavna cilja: stvoriti više mogućnosti za mlade u obrazovanju i zapošljavanju, poboljšanju učešća mladih u društvu, te unaprijediti solidarnost među mladima i društvu. EU svojim politikama promoviše mobilnost mladih unutar svojih granica, neformalno obrazovanje i međukulturalni dijalog, te uključivanje svih mladih ljudi bez obzira na njihovo obrazovanje, socijalni položaj ili kulturu iz koje dolaze. Na taj način se razvija solidarnost i tolerancija među mladima, jača razumijevanje među mladima u različitim zemljama, stvaraju mogućnosti za razvoj kvalitetnog sistema podrške omladinskim aktivnostima i organizacijama na nivou Evrope. Konkretni programi EU koji doprinose realizaciji ovih ciljeva su Erasmus Mundus, Youth in Action, Leonardo da Vinci, Comenius, Lifelong learning i dr. Mladi koji žive u bilo kojoj zemlji Evropske unije, putuju slobodno, bez viza i ograničenja boravka. Imaju pravo da žive i rade u svakoj državi članici EU. Njihove diplome, stečene u bilo kojoj zemlji članici EU priznate su i važe i u drugim državama
  7. 7. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 7 članicama. Mladi EU učestvuju u brojnim programima Unije koji imaju za cilj njihovu edukaciju, usvaršavanje i pripremu za život. Crna Gora ulazak u EU vidi kao svoj strateški cilj. To će nam omogućiti nove razvojne mogućnosti u svim oblastima društvenog života, dovešće do rasta životnog standarda, podsticanja zapošljenosti, poboljšanja uslova života i rada i razvoja ljudskih resursa, te unaprijeđenja kvaliteta života. Ulazak Crne Gore u EU predstavljao bi i uključivanje u stabilno političko okruženje, osigurao sigurno i povoljno poslovno okruženje, otvorio nove razvojne mogućnosti u sklopu ekonomske i monetarne unije. Ono što je posebno značajno za građane, a naročito za mlade, članstvom u Evropskoj uniji se pružaju mogućnosti za život bez granica. To podrazumijeva slobodnu razmjenu ideja i znanja, i svakako nesmetano kretanje ljudi. Posebno obilježje i vrijednost Evropske unije jeste jedinstvo multikulturalnosti i multietičnosti. Članstvo u EU doprinosi razvoju kultura država članica uz poštovanje njihove nacionalne, vjerske i regionalne raznolikosti, uz istovremeno isticanje zajedničkog kulturnog nasljeđa. Članstvo doprinosi opštem cilju razvoja i učvršćivanja demokratije i pravne države, kao i poštovanju ljudskih prava i osnovnih sloboda. Mladi ljudi su snaga koja se najviše zalaže za ulazak u EU. Oni čine onaj dio stanovništva za koji je pristupanje EU posebno važno i koji će dugoročno imati najviše koristi od pristupanja Uniji. Šta zapravo Evropska unija donosi mladima. Koristi od članstva su višestruke: jednak pristup školovanju na bilo kom evropskom univerzitetu, priznavanje diploma u svim državama članicama, putovanje kroz Evropu bez viza, zapošljenje pod jednakim
  8. 8. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 8 uslovima u državama članicama EU, mogućnost korišćenja sredstava iz zajedničkih fondova za naučni i istraživački rad, brojne studentske, radne, edukativne i volonterske razmjene.
  9. 9. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 9 Uvodne napomene
  10. 10. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 10 Pred Vama se nalaze rezultati istraživanja koje je posvećeno stavovima mladih prema Evropskoj Uniji i evropskim integracijama. Cilj istraživanja je da bolje razumijemo mlade i njihove stavove kada je riječ o EU. Uzorkom je obuhvaćeno 1007 ispitanika-ica iz svih srednjih škola u Crnoj Gori, sa izuzetkom dvije škole koje imaju simbolički mali broj ispitanika-ica. Procedura uzorkovanje podrazumijevala je trostruku stratifikaciju i to po školama, razredima i odjeljenjima, pri čemu je sam izbor učenika po odjeljenjima bio slučajan, sa po 1-10 ispitanika-ica po popisnom krugu u zavisnosti od veličine škole i broja odjeljenja. Ovakva procedura i broj ispitanika-ica garantuju reprezentativnost sa standardnom statističkom greškom, mjerenje od +/- 3.9% sa intervalom povjerenja od 95%. Dizajn i struktura uzorka po školama dati su u annex-u 3. Od ukupno ispitanih, njih 23.1% trenutno pohađa prvi razred (233 učenika-ce), 29% je u drugom razredu (292 učenik-ce), 26.6% u trećem (268 učenika-ca), a 21.3% su maturanti (214 učenika-ca). Među ispitanicima je više bilo ženskih pripadnica, i to 59.3% (njih 597), dok je mušku populaciju činilo 40.7% ispitanika (409 učenika). Kada je u pitanju nacionalna pripadnost, njih 47.2% se izjasnilo kao Crnogorac-ka (475), Srbin-kinja 34.8% (350), Musliman-ka 7.9% (80), Alanac-ka 2.8% (28), Bošnjak-inja 2.4% (24), 2.6% (26) je napisalo nešto drugo, a 0.4% se izjasnilo kao Hrvat-ica (4). Od ukupnog broja, 2% (20) nije željelo da da odgovor na ovo pitanje.
  11. 11. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 11 Najveći broj ispitanika-ica živi u gradskom naselju – 59.6% (600), zatim u prigradskom 28.4% (286), na selu živi 11.6% (117), a dogovor nije dalo 0.4% ispitanika-ica (4). Prema tvrdnjama ispitanika-ica, njih 38.1% (384) je prethodne godine ostvarilo odličan uspjeh, vrlodobar 33.8% (340), dobar 21.3% (214), dovoljan 3.3% (33), a nedovoljan 0.4 (4%), dok 3.2% (32) nije odgovorilo na ovo pitanje. Projekat je finansiran od strane UNICEF-a. Istraživanje je sprovela DeFacto Consultancy agencija, agencija za istraživanje tržišta, ispitivanje javnog mnjenja, politički i biznis konsalting.
  12. 12. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 12 Rezultati istraživanja po pitanjima
  13. 13. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 13 fig. 1: sreća/zadovoljstvo životom Mladi u Crnoj Gori sebe na skali 1-10 smatraju srećnima, odnosno zadovoljnima životom, 7.63 (standardna devijacija 2.18). Na ovo pitanje, odgovor je dalo njih 904. Linerni prikaz je dat kroz fig. 1. Dok je najveći broj onih koji su na skali zaokružili najveće vrijednosti, najmanji broj je onih koji su to učinili kada su u pitanju najniže vrijednosti, što je prikazano sa fig. 2. Tako se 63.9% mladih smatra srećnim, 29.6% pripada grupi ni srećnih ni srećnih, a 6.4% sebe ne smatra srećnima. fig. 2: sreća po kategorijama (%) 6.4 29.6 63.9 nesrecni niti srecni niti nesrecni srecni 2.2 1.1 3.1 2.7 8.6 7.1 11.3 22.2 21.2 20.5 nesrecan 2 3 4 5 6 7 8 9 srecan
  14. 14. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 14 29.1 51.4 19.5 nezadovoljni niti zadovoljni niti nezadovoljni zadovoljni Aritmetička sredina od 5.07 (standardna devijacija 2.56) iz drugog pitanja ukazuje na ni zadovoljstvo ni nezadovoljstvo položajem mladih u Crnoj Gori (fig. 3). Tako je njih 51.4% niti zadovoljno niti nezadovoljno, dok je veći broj onih koji su iskazali nezadovoljstvo – 29.1% od onih koji su iskazali zadovoljstvo položajem mladih u Crnoj Gori – 19.5% (fig. 4), a od ukupnog broja od 911 ispitanika-ica koliko je dalo odgovor na ovo pitanje. fig. 3: stepen zadovoljstva položajem mladih u Crnoj Gori (1 – nezadovoljni; 10 – zadovoljni) - %
  15. 15. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 15 Upoređivanje prvog i drugog pitanja, primjetna je diskrepanca između osjećanja sreće i stepena zadovoljstva položajem mladih: istovremeno se mladi osjećaju srećnima (63.9%) i niti zadovoljnima niti nezadovoljnima (51.4%). Dok je pak veći broj onih koji su se izjasnili niti srećnima niti nesrećnima (29.6%), čak 29.1% mladih je nezadovoljno, što je gotovo 10% više od onih koji su zadovoljni. Daljim poređenjem, među populacijom mladih koji su ‘’srećni’’ njih 53.1% je niti zadovoljno niti nezadovoljno, 25.5% zadovoljno, a 21.4% nezadovoljno. Niti srećni niti nesrećni mladi su u najvećoj mjeri niti zadovoljni niti nezadovoljni – 55.7%, s tim da je značajno veći procenat nezadovoljnih (21.4%) od zadovoljnih (7.1%). Dok je najmanji procenat ‘’nesrećnih’’ mladih zadovoljan (9.4%), najveći broj njih je nezadovoljan – 67.9%, uz značajan broj onih koji se nijesu mogli izjasniti niti kao zadovoljni niti kao nezadovoljni – 22.6%. Više od polovine ispitanih mladih, njih 52.1%, smatra da će se položaj mladih u Crnoj Gori u narednih pet godina poboljšati. Njih 32.3% smatra da će ostati isti, a 15.6% (gotovo četvrtina) da će biti lošiji (fig. 5). fig. 5: mišljenje o položaju mladih u Crnoj Gori u narednih pet godina (%)
  16. 16. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 16 Mladi u Crnoj Gori će se najprije izjasniti kada je u pitanu geografska pripadnost (fig. 6) s obzirom na kraj ili mjesto u kome žive (40.3%), dok će istovremeno njihov drugi izbor biti Crna Gora kao cjelina (23.3%) ili pak regija u kojoj žive (22.2%). Nakon kraja/mjesta u kome žive, mladi će se najprije identifikovati sa Crnom Gorom kao cjelinom (28.3%). Tek po nešto više od 10% mladih će kao prvi izbor svoje geografske pripadnosti izabrati Evropu (11.1%), svijet kao cjelinu (10.3%) i regiju u kojoj žive (10%). Kada je u pitanju drugi izbor geografskog identiteta mladih, odgovori su znatno ravnomjernije raspoređeni, pa pored Crne Gore kao cjelina i regija u kojoj žive, mladi se u znatnom broju odlučuju za građane Evrope (20.9%), svijeta kao cjeline (18.2%). Na posljednjem mjestu njihov drugog izbora je kraj ili mjesto u kojem žive (15.5%). fig. 6: Geografski identitet Geografska odrednica Prvi izbor Drugi izbor Kraj ili mjesto u kojem živite 40.3% 15.5% Regija u kojoj živite 10.0% 22.2% Vaša zemlja kao cjelina (CG) 28.3% 23.3% Evropa 11.1% 20.9% Svijet kao cjelina 10.3% 18.2%
  17. 17. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 17 Populacija mladih u Crnoj Gori najviše je ponosna (fig. 8) na crnogorsku istoriju, crnogorske uspjehe u sportu te kulturnu baštinu i kulturu Crne Gore. Socijalna sigurnost i socijalna zaštita u Crnoj Gori su na posljednjem mjestu, a ono na što još mladi nijesu ponosni jeste mogućnost političkog odlučivanja, tolerancija u crnogorskom društvu i demokratske institucije u Crnoj Gori, kao i zaštitu okoline Crne Gore. Srednje vrijednosti (oko 5), odnose se na privredne uspjehe Crne Gore ugled Crne Gore u svijetu kao i osamostaljenje Crne Gore. fig. 8: Patriotizam (srednja vrijednost na po aspektima; 1 – nije ponosan: 10 ponosan) Pojedinačni aspekti/područja N Srednja vrijednost Standardna devijacija Ponosan/na crnogorsku istoriju 931 7.55 2.622 Ponosan/na demokratske institucije u Crne Gore 821 4.79 2.751 Ponosan/na privredne uspjehe Crne Gore 896 5.02 2.808 Ponosan/na socijalnu sigurnost i socijalnu zaštitu u Crnoj Gori 923 4.52 2.767 Ponosan/na crnogorske uspjehe u sportu 976 6.88 2.873 Ponosan/na osamostaljenje Crne Gore 913 5.92 3.919 Ponosan/na mogućnost političkog odlučivanja u Crnoj Gori 848 4.73 3.313 Ponosan/na toleranciju u crnogorskom društvu 894 4.77 2.960 Ponosan/na ugled Crne Gore u svijetu 921 5.37 3.149 Ponosan/na zaštitu okoline u Crnoj Gori 948 4.82 3.062 Ponosan/na kulturnu baštinu i kulturu 933 6.66 2.867 fig. 7
  18. 18. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 18 Kada je u pitanju informatička pismenost (fig. 9), mjerena upotrebom personalnog računara, mobilnog telefona, internet pretraživanja i elektronske pošte (fig. 10), ista je na zavidnom nivou – 0.76 u odnosu na 1, prikazano aritmetičkom sredinom. Dok je redovna upotreba mobilnih telefona izuzetno visoka, čak 82.7% mladih ispitanika-ica redovno koristi mobilni telefon, među istom populacijom upotreba interneta za elektronsku poštu je tek kod 23.7% ispitanika-ica redovna. Internet za pretraživanje se redovno koristi kod 57.7% populacije, a personalni računar 50.9%. Najneredovnija je upotreba interneta za elektronsku poštu (18.1%). fig. 10: Informatička pismenost Upotreba nikada rijetko ponekad često redovno 1. Personalni računar (PC) 4.3%  6.0%  12.0%  26.8%  50.9%  2. Mobilni telefon 0.7%  2.1%  2.7%  11.8%  82.7%  3. Internet za pretraživanje 1.9%  5.6%  10.9%  23.9%  57.7%  4. Internet za elektronsku poštu (e-mail) 18.1%  20.1%  22.6%  15.3%  23.7%  fig. 9
  19. 19. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 19 Dok 67.3% mladih u Crnoj Gori podržava pridruživanje Crne Gore ostalim članicama EU (43.9% apsolutno, 23.4% uglavnom), njih 21% nema stava, odnosno svejedno im je. Kako se vidi iz fig. 11, 11.8% mladih ne podržava pridruživanje Crne Gore EU, i to srazmjerno: po 5.9% apsolutno ne podržava i više ne podržava nego što podržava, kako je prikazano na fig. 11. fig. 11: podrška pridruživanju Crne Gore EU (%)
  20. 20. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 20 Jedan od važnih segmenata istraživanje bilo je i ispitivanje stavova srednjoškolaca o EU. Za ispitivanje stavova korišćene su ljestvice procjene ordinalnog tipa (Likertove skale) sa četiri stepena (ne)slaganja. Sami stavovi, sa referentnim skalama, testirani su u istraživanju stavova o EU (Bešić – Miheljak, 2007.). Metodološki, heterogenost samih stavova omogućava formiranje različitih struktura stavova, što je posebno predmet našeg interesovanja. fig. 12: Tvrdnje u vezi sa Evropskom unijom i stavovi prema ulasku Crne Gore u EU Tvrdnja Slažem se u potpunosti Uglavno m se slažem Uglavnom se ne slažem Ne slažem se u potpunosti Ne znam 1. Udruživanje Evrope upravo će mladim ljudima otvoriti velike mogućnosti. 40.9 40.0 5.3 5.6 8.2 2. Udružena Evropa će dugoročno poboljšati životne uslove svih ljudi. 26.1 37.7 13.2 8.7 14.2 3. U udruženoj Evropi ljudi će se bolje razumjeti. 19.5 32.2 18.7 10.3 19.4 4. Ne verujem da će evropsko udruživanje imati veliki značaj za mene lično. 21.8 21.5 23.1 16.8 16.7 5. U udruženoj Evropi će se kulture tako izmiješati da čovjek više neće znati odakle potiče. 14.3 12.8 17.7 37.7 17.5 6. U udruženoj Evropi teže ću naći radno mjesto jer će konkurencija porasti. 16.8 21.7 22.3 20.9 18.3 7. Postepeno će se jezici toliko izmiješati, da se uopšte više neće govoriti mojim jezikom. 12.4 11.4 19.6 42.7 13.9 8. Od udruživanja svjetske privrede profitiraće jedino oni koji su već sada moćni. 26.6 21.7 17.1 12.3 22.2 9. Što su veći i kompleksniji privredni prostori, to su više ograničene mogućnosti da realizujem moje lične interese. 14.7 25.9 19.0 9.8 10. Evropsko udruživanje imaće velik uticaj na moj život. 16.9 23.7 21.4 17.8 20.3 11. Evropsko udruživanje mnogim će ljudima služiti kao zaklon za realizovanje vlastitih interesa. 19.7 25.6 17.5 8.1 29.1 12. Jedinstvena svjetska privreda ne može funkcionisati, jer su interesi pojedinih država suviše različiti. 20.2 26.3 18.4 9.6 25.5 13. U udruženoj Evropi mladi ce dobiti priliku da slobodnije putuju kroz evropske zemlje. 58.6 21.5 6.0 4.6 9.3 14. Udružena Evropa će bit garant mira i prosperiteta na Balkanu. 22.5 24.1 16.9 14.1 22.3 15. U udruženoj Evopi mladi će lakse nalaziti posao 22.9 27.5 19.4 10.1 20.1 16. Mladi će moći da studiraju u evropskim zemljama,poslije ulaska u EU 39.7 31.6 7.9 4.9 15.9 17. Mladi Crne Gore će dobiti jednaka prava kao njihovi vršnjaci u Evropi 32.8 29.0 11.8 10.4 16.0 18. Diplome stečene u Crnoj Gori biće priznate u EU. 32.2 24.5 11.2 10.8 21.3
  21. 21. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 21 Kada je o prvoj bateriji stavova riječ (fig. 12 i fig. 13), najprije, ispitanici se u najvećoj mjeri slažu sa dva stava koja u afirmativnom smislu govore o mladima i EU. Dalje, generalno, veći je stepen slaganja sa stavovima koje govore o EU u afirmativnom smislu, nego sa onima koji na različiti način izražavaju euroskepticizam. Treće, velike razlike u stepenu slaganja između stavova govore o senzitivnom odnosu ispitanika-ica kada je riječ o EU. fig. 13
  22. 22. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 22 Slično je i kada je riječ o drugoj bateriji stavova (fig. 14 i fig. 15). Najveći stepen slaganja ispitanika-ica je sa prva dva stava, pri čemu prvi izražava realizam u pogledu procjene objektivne političke moći Crne Gore nakon ulaska u EU, a drugi predstavlja eksplicitnu podršku ulasku Crne Gore u EU. To znači da kod srednjoškolaca postoji manje-više jasna svijest o određenim nedostacima koje sa sobom nosi uključenje u EU. Dokaz za ovu konstataciju je visok stepen slaganja sa tvrdnjom ’’da bi bolje bilo da se novac predviđen prilagođavanju evropskom tržištu upotrebi za zaštitu crnogorske privrede i poljoprivrede’’. Takođe, relativno je visok procenat kritike birokratizacije EU, što govori o tome da i o nekim negativnim aspektima funkcionisanja EU srednjoškolci imaju jasan stav. fig. 14: Tvrdnje u vezi sa Evropskom unijom i NATO-om Tvrdnja Slažem se u potpunosti Uglav- nom se slažem Uglavn- om se ne slažem Ne slažem se u potpu- nosti Ne znam 1. Male zemlje, kao što je Crna Gora, ni u budućnosti u udruženoj Evropi neće biti potpuno ravnopravne sa velikim zemljama. 40.2 24.3 13.1 7.9 14.4 2. Smatram da bi Crna Gora morala što prije postati članica EU. 33.7 27.7 12.5 10.5 15.6 3. Smatram da bi se Crna Gora morala što prije uključiti u NATO. 14.1 14.8 16.7 28.7 25.7 4. Crna Gora bi ulaskom u Evropsku uniju izgubila teško stečenu samostalnost i nezavisnost. 10.2 12.2 21.4 30.0 26.2 5. Za budućnost Crne Gore potpuno je svejedno da li će ili neće postati članica EU. 11.9 12.4 24.6 33.2 17.9 6. Bilo bi pametnije da novac koji je namijenjen za prilagođavanje evropskom tržištu, Crna Gora upotrijebi za zaštitu crnogorske privrede i poljoprivrede. 35.8 22.2 13.9 9.5 18.5 7. Crna Gora je ekonomski dovoljno razvijena da živi i bez EU. 9.2 11.0 23.5 39.5 16.7 8. Samostalnost Crnoj Gori vrijedi više nego sva potencijalna korist od uključivanja u EU. 14.3 11.4 18.9 28.4 27.0 9. Evropska unija je velika birokratija na koju se trose ogromna sredstva. 20.9 22.2 15.7 10.8 30.4 10. Ulaskom u EU Crna Gora će izgubiti svoj kulturni identitet 8.9 10.5 23.3 35.3 21.9 11. Ulaskom u EU se ubrzava “odliv mozgova“ zbog otvorenosti granica. 16.4 17.7 16.0 12.6 37.3 12. Ulaskom u EU se umanjuje nezavisnost Crne Gore u odlučivanju o svojoj budućnosti. 17.2 22.5 19.7 16.2 24.4 13. Ulaskom u EU se povećava konkurencija i teže nalazi posao. 17.0 17.3 21.3 19.4 25.1
  23. 23. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 23 fig. 15
  24. 24. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 24 Mnogo značajnije od samog procenta (ne)slaganja sa konkretnim stavovima jeste pitanje strukture stavova. Za ovu svrhu korišćena je faktorska analiza sa Varimax rotacijom. Komunaliteti pokazuju da svi stavovi koji su bili predmet istraživanja imaju svoje mjesto u strukturi stavova (fig. 16). Analiza dalje ukazuje da postoji sedam strukturiranih stavova, koji iscrpljuju 61.3% ukupne varijanse (fig. 17 i fig. 18). fig. 16 Inicijalno Ekstrakcija Udruživanje Evrope upravo će mladim ljudima otvoriti velike mogućnosti. 1.000 .618 Udruzena Evropa će dugoročno poboljšati životne uslove svih ljudi. 1.000 .614 U udruženoj Evropi ljudi će se bolje razumjeti. 1.000 .548 Ne vjerujem da će evropsko udruživanje imati veliki značaj za mene lično. 1.000 .636 U udruženoj Evropi će se kulture tako izmješati da čovjek više neće znati odakle potiče. 1.000 .707 U udruženoj Evropi teže ću naći radno mjesto, jer će se konkurencija povećati. 1.000 .584 Postepeno će se kulture toliko izmješati da se uopšte više neće govoriti mojim jezikom. 1.000 .644 Od udruživanja svjetske privrede profitiraće samo oni koji su već sada moćni. 1.000 .618 Što su veći i kompleskniji privredni prostori, to su više ograničene mogućnosti da realizujem moje lične interese. 1.000 .651 Evropsko udruživanje imaće veliki uticaj na moj život. 1.000 .692 Evropsko udruživanje mnogim će ljudima služiti kao zaklon za realizovanje vlastitih interesa. 1.000 .558 Jedinstvena svjetska privreda ne može funkcionisati jer su interesi pojedinih država suviše različiti. 1.000 .472 U udruženoj Evropi mladi će dobiti priliku da slobodnije putuju kroz evropske zemlje. 1.000 .605 Udružena Evropa će biti garant mira i prosperiteta na Balkanu. 1.000 .658 U udruženoj Evropi mladi će lakše nalaziti posao. 1.000 .682 Mladi će moći da studiraju u evropskim zemljama, nakon ulaska u EU. 1.000 .638 Mladi CG će dobiti jednaka prava kao njihovi vršnjaci u Evropi, ako CG uđe u EU. 1.000 .694 Diplome stečene u CG biće priznate u EU, ako CG uđe u EU. 1.000 .650 Male zemlje kao što je CG ni u budućnosti u udruženoj Evropi neće biti potpuno ravnopravne sa velikim zemljama. 1.000 .624 Smatram da bi CG morala što prije postati članica EU. 1.000 .624 Smatram da bi se CG što prije trebala priključiti NATO-u. 1.000 .624 CG bi ulaskom u EU izgubila teško stečenu samostalnost i nezavisnost. 1.000 .530 Za budućnost CG je potpuno svejedno da li će ili neće biti članica EU. 1.000 .572 Bilo bi pametnije da novac koji namijenjen za prilagođavanje evropskom tržištu CG upotrijebi za zaštitu svoje privrede. 1.000 .620 CG je ekonomski dovoljno razvijena da živi bez EU. 1.000 .659 Samostalnost više vrijedi CG nego sva potencijlana korist od članstva u EU. 1.000 .568 EU je velika briokratija na koju se troše ogromna sredstva. 1.000 .550 Ulaskom u EU, Crna Gora će izgubiti svoj identitet. 1.000 .638 Ulaskom u EU, ubrzava se odliv mozgova zbog otvorenosti granica. 1.000 .518 Ulaskom u EU, umanjuje se nezavisnost CG u odlučivanju o svojoj budućnosti. 1.000 .625 Ulaskom u EU se povećava konkurencija i teže nalazi posao. 1.000 .592
  25. 25. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 25 fig. 17: Procenat objašnjene varijanse Inicijalne ejgenvrijednosti Rotirana suma kvadrata VARIMAX ROTACIJAKomponente Total % varijanse Kumulativno % Total % varijanse Kumulativno % 1 7.724 24.916 24.916 5.520 17.805 17.805 2 4.399 14.191 39.107 4.402 14.199 32.005 3 2.148 6.929 46.036 2.758 8.896 40.901 4 1.374 4.433 50.469 2.214 7.142 48.043 5 1.174 3.788 54.256 1.453 4.688 52.731 6 1.122 3.619 57.875 1.414 4.562 57.293 7 1.072 3.459 61.334 1.253 4.041 61.334 fig. 18: scree plot
  26. 26. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 26 fig. 19 Component * 1 2 3 4 5 6 7 Udruživanje Evrope upravo će mladim ljudima otvoriti velike mogućnosti. .634 -.070 -.199 -.166 .102 -.094 .354 Udruzena Evropa će dugoročno poboljšati životne uslove svih ljudi. .641 -.120 -.010 -.059 .371 -.037 .214 U udruženoj Evropi ljudi će se bolje razumjeti. .661 -.155 .035 .225 .173 -.077 .013 Ne vjerujem da će evropsko udruživanje imati veliki značaj za mene lično. .003 .233 .129 .556 .040 -.450 -.227 U udruženoj Evropi će se kulture tako izmješati da čovjek više neće znati odakle potiče. -.215 .232 .141 .753 -.042 .112 .074 U udruženoj Evropi teže ću naći radno mjesto, jer će se konkurencija povećati. .016 .521 .121 .536 .010 -.081 .068 Postepeno će se kulture toliko izmješati da se uopšte više neće govoriti mojim jezikom. -.132 .170 .256 .650 -.067 .084 .313 Od udruživanja svjetske privrede profitiraće samo oni koji su već sada moćni. -.076 .589 -.068 .262 -.332 -.204 .199 Što su veći i kompleskniji privredni prostori, to su više ograničene mogućnosti da realizujem moje lične interese. .083 .138 .205 .245 .016 .146 .708 Evropsko udruživanje imaće veliki uticaj na moj život. .328 .040 -.060 .070 .097 .739 .136 Evropsko udruživanje mnogim će ljudima služiti kao zaklon za realizovanje vlastitih interesa. .129 .626 -.062 .271 -.137 .232 -.003 Jedinstvena svjetska privreda ne može funkcionisati jer su interesi pojedinih država suviše različiti. -.065 .597 -.152 .228 -.189 .000 -.007 U udruženoj Evropi mladi će dobiti priliku da slobodnije putuju kroz evropske zemlje. .682 .171 -.238 -.091 -.204 -.060 -.025 Udružena Evropa će biti garant mira i prosperiteta na Balkanu. .769 -.132 .070 .040 .119 .166 .029 U udruženoj Evropi mladi će lakše nalaziti posao. .690 -.190 -.027 -.108 -.062 .388 -.050 Mladi će moći da studiraju u evropskim zemljama, nakon ulaska u EU. .782 .023 -.085 -.062 -.040 .090 -.077 Mladi CG će dobiti jednaka prava kao njihovi vršnjaci u Evropi, ako CG uđe u EU. .789 -.125 .056 -.155 .006 .165 -.031 Diplome stečene u CG biće priznate u EU, ako CG uđe u EU. .753 -.108 .186 -.079 .138 .100 -.035 Male zemlje kao što je CG ni u budućnosti u udruženoj Evropi neće biti potpuno ravnopravne sa velikim zemljama. -.125 .496 -.157 -.033 -.197 -.447 .313 Smatram da bi CG morala što prije postati članica EU. .582 -.127 -.220 -.131 .452 .013 .005 Smatram da bi se CG što prije trebala priključiti NATO-u. .410 -.048 .043 -.010 .665 .099 -.015 CG bi ulaskom u EU izgubila teško stečenu samostalnost i nezavisnost. -.099 .475 .401 -.005 .323 .019 .173 Za budućnost CG je potpuno svejedno da li će ili neće biti članica EU. -.038 .336 .549 .290 -.047 -.086 -.249 Bilo bi pametnije da novac koji namijenjen za prilagođavanje evropskom tržištu CG upotrijebi za zaštitu svoje privrede. .013 .521 .434 .009 -.384 -.106 .046 CG je ekonomski dovoljno razvijena da živi bez EU. -.061 .046 .787 .102 -.118 -.006 .102 Samostalnost više vrijedi CG nego sva potencijlana korist od članstva u EU. .142 .024 .727 .068 .101 -.024 .064 EU je velika briokratija na koju se troše ogromna sredstva. -.140 .673 .258 .010 .054 -.041 .082 Ulaskom u EU, Crna Gora će izgubiti svoj identitet. -.252 .393 .594 .232 .086 .075 .027 Ulaskom u EU, ubrzava se odliv mozgova zbog otvorenosti granica. -.114 .597 .155 .141 .080 .094 -.298 Ulaskom u EU, umanjuje se nezavisnost CG u odlučivanju o svojoj budućnosti. -.164 .712 .277 .022 -.043 -.095 -.053 Ulaskom u EU se povećava konkurencija i teže nalazi posao. -.228 .614 .156 .195 .176 -.158 .212
  27. 27. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 27 Na osnovu analize same strukture stavova (fig. 19), identifikovali smo sljedeće faktore (stavove): 1) proevropski stav, 2) antiglobalizacijski euroskepticizam, 3) neevropski etatizam, 4) kulturni etnocentrizam, 5) NATO, 6) benevolentan stav, 7) neinterpretatibilno. Tako možemo reći da imamo četiri interpretatibilna stava: 1) proevropski stav, 2) antiglobalizacijski euroskepticizam, 3) neevropski etatizam, 4) kulturni etnocentrizam. Proevropski stav obuhvata slaganje sa sljedećim tvrdnjama:  Udruživanje Evrope upravo će mladim ljudima otvoriti velike mogućnosti.  Udružena Evropa će dugoročno poboljšati životne uslove svih ljudi.  U udruženoj Evropi ljudi će se bolje razumijeti.  U udruženoj Evropi mladi će dobiti priliku da slobodnije putuju kroz evropske zemlje.  Udružena Evropa će biti garant mira i prosperiteta na Balkanu.  U udruženoj Evropi mladi će lakše nalaziti posao.  Mladi će moći da studiraju u evropskim zemljama, nakon ulaska u EU.  Mladi CG će dobiti jednaka prava kao njihovi vršnjaci u Evropi, ako CG uđe u EU.  Diplome stečene u CG biće priznate u EU, ako CG uđe u EU.  Smatram da bi CG morala što prije postati članica EU.
  28. 28. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 28 Antiglobalizacijski euroskepticizam obuhvata sljedeće tvrdnje:  Od udruživanja svjetske privrede profitiraće samo oni koji su već sada moćni.  Evropsko udruživanje mnogim će ljudima služiti kao zaklon za realizovanje vlastitih interesa.  Jedinstvena svjetska privreda ne može funkcionisati jer su interesi pojedinih država suviše različiti.  Male zemlje kao što je CG ni u budućnosti u udruženoj Evropi neće biti potpuno ravnopravne sa velikim zemljama.  Bilo bi pametnije da novac koji namijenjen za prilagođavanje evropskom tržištu CG upotrijebi za zaštitu svoje privrede.  EU je velika briokratija na koju se troše ogromna sredstva.  Ulaskom u EU, ubrzava se odliv mozgova zbog otvorenosti granica.  Ulaskom u EU, umanjuje se nezavisnost CG u odlučivanju o svojoj budućnosti.  Ulaskom u EU se povećava konkurencija i teže nalazi posao.   Neevropski etatizam obuhvata sljedeće tvrdnje:  Za budućnost CG je potpuno svejedno da li će ili neće biti članica EU.  CG je ekonomski dovoljno razvijena da živi bez EU.  Samostalnost više vrijedi CG nego sva potencijlana korist od članstva u EU.  Ulaskom u EU, Crna Gora će izgubiti svoj identitet. Kulturni etnocentrizam obuhvata sljedeće tvrdnje:  Ne vjerujem da će evropsko udruživanje imati veliki značaj za mene lično.  U udruženoj Evropi će se kulture tako izmješati da čovjek više neće znati odakle potiče.  U udruženoj Evropi teže ću naći radno mjesto, jer će se konkurencija povećati.  Postepeno će se kulture toliko izmješati da se uopšte više neće govoriti mojim jezikom.
  29. 29. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 29 Jako je važno uočiti da postoji jasan proevropski stav, ali da se sa druge strane euroskepticizam pojavljuje u nekoliko oblika koje smo identifikovali kao antiglobalizacijski euroskepticizam, neevropski etatizam i kulturni etnocentrizam. U fig. 20 – 25 možemo vidjeti osnovne parametre četiri identifikovana stava. Na osnovu ovih podataka sasvim je jasno da je proevropski stav (0.71) prisutniji kod srednjoškolaca-ki nego li sva tri oblika euroskepticzma. No, komparativno, treba primjetiti da je među srednjoškolcima-kama u velikoj mjeri prisutan antiglobalizacijski stav (0.58), a relativno je visoka vrijednost i kulturnog etnocentrizma (0.42). Neevropski etatizam je značajno manje prisutan kod naših ispitanika-ica (0.33). fig. 20: Statistika četiri strukturirana stava – 0 (min) do 1 (max) Proevropski stav Antiglobalizacijski euroskepticizam Neevropski etatizam Kulturni etnocentrizam N 988 976 935 965 Aritmetička sredina .6712 .5857 .3323 .4175 Medijana .7083 .5833 .3333 .4167 Standardna Devijacija .22721 .22827 .26244 .27887
  30. 30. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 30 fig. 22fig. 21 fig. 23 fig. 24
  31. 31. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 31 Dalje, na osnovu analize korelacija (povezanosti) između četiri strukturirana stava (fig. 26), možemo vidjeti negativne, ali ne značajno visoke korelacije između proevropskog stava i tri vrste euroskepticizma. Ono što je takođe, interesantno, jeste činjenica da postoji korelacija između patriotizma i proevropskog stava, što znači da patriotizam ne ograničava evropsku orijentaciju mladih ljudi. Dalje, interesantno je da antiglobalizacijski euroskepticizam korelira kako sa neevropskim etatizmom tako i sa kulturnim etnocentrizmom, dok korelacija između potonja dva nije naročito izražena. No, ipak se može konstatovati da između tri oblika euroskepticizma postoji povezanost. Konačno, interesatno je da nijedan od stavova ne korelira sa informatičkom pismenošću srednjoškolaca. fig. 26 Proevrops ki stav Antiglobaliza cijski euroskepticiz am Neevrops ki etatizam Kulturni etnocentriza m Patriotizam Informatička pismenost Proevropski stav 1 -.265** -.245** -.235** .444** .075* Antiglobaliz acijski euroskeptici zam 1 .430** .493** -.275** -.060 Neevropski etatizam 1 .373** -.047 -.080* Kulturni etnocentriza m 1 -.216** -.107** Patriotizam 1 .082** Informatička pismenost 1 ** p < 0.01 * p < 0.05
  32. 32. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 32 Ispitivajući faktore od kojih eventualno zavise stavovi, za svaki od identifikovanih faktora izveli smo ANOVA analizu kao i OLS regresiju. Kada je riječ o proevropskom stavu, na nivou individualnih varijabli možemo zaključiti sledeće (fig. 27):  Srednjoškolke su u većoj mjeri proevropski orjentisane u odnosu na srednjoškolce.  Što su mlađi, srednjoškolci-ke su u većoj mjeri proevropski orjentisani.  Bošnjaci/Muslimani su značajno više proevropski orjentisani u odnosu na Albance i Crnogorce, a najmanje su proevropski orjentisani srednjoškolci-ke koji se izjašnjavaju kao Srbi.  Proevropski stav je prisutniji kod srednjoškolaca-ki koji žive u gradu, nego kod onih koji žive u prigradskim naseljima, a naročito u poređenju sa onima koji žive na selu.  Što su srednjoškolci-ke bolji đaci, to su više proevropski orjentisani. fig. 27 VAR Medijana N Standardna devijacija Muški .6833 400 .23087 Pol/rod Ženski .7222 587 .22457 Prvi .7454 230 .22235 Drugi .7333 286 .22405 Treći .6667 263 .23804 Razred Četvrti .6667 209 .22045 Crnogorac .7667 471 .19981 Srbin .5833 338 .24122 Albanac .7500 27 .27081 Nacionalna pripadnost Bošnjak .8148 103 .14439 Gradsko .7143 589 .21957 Prigradsko .7083 281 .22937Naselje Selo .6852 114 .26013 Dovoljan .5167 32 .28410 Dobar .6667 210 .24080 Vrlodobar .7333 331 .21393 Uspjeh Odličan .7333 380 .21861
  33. 33. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 33 Na osnovu regresione analize (fig. 28), sasvim izvjesno možemo reći sljedeće:  Što je kod srednjoškolaca patriotizam na većem nivou, to oni u većoj meri imaju proevropski stav.  Ukoliko su srednjoškolci Bošnjaci/ Muslimani ili Crnogorci, veća je vjerovatnoća da će imati proevropski stav.  Ukoliko su srednjoškolci u drugom razredu, manja je vjerovatnoća da neće imati proevropski stav.  Što su srednjoškolci-ke zadovoljniji svojim životom, to je veća vjerovatnoća da će biti proevropski orjentisani. ** p < 0.01 * p < 0.05
  34. 34. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 34 Kada je o antiglobalizacijskom euroskepticizmu riječ (fig. 29), analizom pojedinačnih varijabli možemo reći sljedeće:  I srednjoškolci i srednjoškolke su ujednačeno antiglobalizacijski orjentisani.  Najveći stepen antiglobalizacijskog stava mjerimo kod učenika treće godine.  Srednjoškolci-ke koji su srpske nacionalnosti su u najvećoj mjeri antiglobalizacijski orjentisani.  Kod srednjoškolaca koji žive na selu, komparativno mjerimo najveći stepen antiglobalizacijskog euroskepticizma.  Srednjoškolci koji imaju dobar uspjeh su u najvećoj mjeri antiglobalizacijski orjentisani. fig. 29 VAR Medijana N Standardna devijacija Muški .5833 397 .21754 Pol/rod Ženski .5714 578 .23527 Prvi .5833 224 .22701 Drugi .5714 284 .23049 Treći .6111 261 .23434 Razred Četvrti .5556 207 .21711 Crnogorac .5417 465 .21696 Srbin .6667 332 .22840 Albanac .5833 27 .26233 Nacionalna pripadnost Bošnjak .5238 103 .20442 Gradsko .5556 582 .22031 Prigradsko .5926 277 .23590Naselje Selo .6667 113 .24000 Dovoljan .5000 31 .28854 Dobar .6481 206 .22070 Vrlodobar .5833 327 .22186 Uspjeh Odličan .5556 377 .23231
  35. 35. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 35 Regresionom analizom (fig. 30) smo utvrdili sljedeće:  Ukoliko srednoškolci nijesu patriotski orijentisani, veća vjerovatnoća je da će biti antiglobalizacijski raspoloženi.  Ukoliko su srpske nacionalnosti, veća je verovatnoća da će biti antiglobalizacijski orjentisani.  U koliko nijesu zadovoljni položajem mladih u Crnoj Gori, veća je vjerovatnoća da će imati antiglobalizacijski euroskeptičan stav.  Ukoliko žive na selu, veća je verovatnoća da će imati antiglobalizacijski stav.  Ukoliko su u četvrtom razredu srednje škole, manja je vjerovatnoća da će biti antiglobalizacijski euroskeptici. -0.189 0.12 -0.107 0.079 -0.07 fig 30: OLS - Antiglobalizacijskog euroskepticizma - Standardizovani Beta koeficijenti Patriotizam** Srbin** Stepen zadovoljstva položajem mladih u CG** Selo* Četvrti razred* ** p < 0.01 * p < 0.05
  36. 36. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 36 Analizirajući pojedinačne varijable i njihov uticaj na neevropski etatizam (fig. 31), možemo reći sljedeće:  Neevropski etatizam prisutniji je kod srednjoškolaca nego kod srednjoškolki.  Srednjoškolci-ke koji su u četvrtom razredu, u manjoj su mjeri neevropsko etatistički orijentisani u odnosu na srednjoškolce- ke iz ostalih razreda.  Najmanji stepen neevropskog etatizma mjerimo kod Bošnjaka/Muslimana, a najveći kod Albanaca.  Neevropski etatizam je najprisutniji kod srednjoškolaca-ki koji žive na selu.  Što je bolji uspjeh srednjoškolaca-ki, to je neevrospki etatizam manje izražen. fig. 31 VAR Medijana N Standardna devijacija Muški .3333 381 .27698 Pol/rod Ženski .2500 553 .25117 Prvi .3333 211 .26432 Drugi .3333 276 .26381 Treći .3333 252 .26591 Razred Četvrti .2500 196 .25340 Crnogorac .3333 447 .25344 Srbin .3333 321 .26915 Albanac .3889 22 .31317 Nacionalna pripadnost Bošnjak .2500 99 .26377 Gradsko .3333 560 .25014 Prigradsko .2500 267 .26938Naselje Selo .3750 104 .29544 Dovoljan .5000 29 .31597 Dobar .3333 196 .26770 Vrlodobar .3333 311 .26656 Uspjeh Odličan .2500 366 .24317
  37. 37. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 37 Regresionom analizom (fig 32.) utvrdili smo sljedeće:  Što srednjoškolci imaju lošiji uspjeh, veća je vjerovatnoća da će imati neevropsko-etatistički stav.  Ukoliko srednjoškolci-ke žive na selu, veća je vjerovatnoća da će imati neevropsko-etatistički stav.  Ukoliko su đaci u četrvrtom i trećem razredu, manja je vjerovatnoća da će biti neevropsko-etatistički orijentisani.  Ukoliko nijesu zadovoljni položajem mladih u Crnoj Gori, veća je vjerovatnoća da će imati neevropsko-etatistički stav. -0.131 0.09 -0.12 -0.09 -0.096 fig 32: OLS - Neevropski etatizam - Standardizovani Beta koeficijenti Koji je uspjeh ostvaren vaše prethodne godine** Selo* Četvrti razred** Stepen zadovoljstva položajem mladih u CG* Treći razred* ** p < 0.01 * p < 0.05
  38. 38. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 38 Kada je o kulturnom etnocentrizmu riječ (fig. 33), analizom pojedinačnih varijabli utvrdili smo sljedeće:  Srednjoškolke su u većoj mjeri kulturno etnocentičnije od srednjoškolaca.  Srednoškolci-ke koji su u prvom i trećem razredu, odlikuje viši stepen kulturnog etnocentrizma nego li one koji su u drugom i četvrtom razredu.  Najveći stepen kulturnog etnocentrizma mjerimo kod srednjoškolaca-ki srpske nacionalnosti, a najniži kod Cnogoraca i Bošnjaka/Muslimana.  Srednjoškolce-ke koji žive na selu odlikuje viši stepen kulturnog etnocentrizma nego li one koji žive u prigradskom naselju, a naročito u poređenju sa onima koji žive u gradu.  Srednjoškolce-ke koji imaju dobar i vrlo dobar uspjeh odlikuje viši stepen kulturnog entocentrizma u odnosu na srednjoškolce-ke koji su dovoljni i odlični. fig. 33 VAR Medijana N Standardna devijacija Muški .3333 397 .27688 Pol/rod Ženski .4167 567 .28073 Prvi .4167 222 .26308 Drugi .3333 279 .28441 Treći .4167 259 .28642 Razred Četvrti .3333 205 .27647 Crnogorac .3333 459 .26219 Srbin .5000 330 .29432 Albanac .4167 27 .27985 Nacionalna pripadnost Bošnjak .3333 102 .25680 Gradsko .3333 574 .27178 Prigradsko .4167 277 .28462Naselje Selo .5000 110 .28733 Dovoljan .3333 32 .32325 Dobar .4167 203 .26098 Vrlodobar .4167 320 .28246 Uspjeh Odličan .3333 377 .27808
  39. 39. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 39 Regresionom analizom faktora kulturnog etnocentrizma (fig. 34) utvrdili smo sledeće:  Ukoliko su srednjoškolci-ke srpske nacionalnosti, veća je vjerovatnoća da će biti kulturno etnocentrični.  Ukoliko su manje patriotski orijentisani, veća je vjerovatnoća da će biti kulturno etnocentrični.  Što su lošijeg uspjeha, veća je vjerovatnoća da će biti kulturno etnocentrični.  Ukoliko su u četvrtom razredu, manja je vjerovatnoća da su kulturno etnocentrični.  Ukoliko žive na selu, veća je vjerovatnoća da će biti kulturno etnocentrični.  Ukoliko nijesu zadovoljni svojim životom, veća je vjerovatnoća da će biti kulturno etnocentrični.
  40. 40. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 40 Privredna situacija u Crnoj Gori nakon ulaska u EU biće bolja nego trenutna, mišljenje je 48.8% mladih ispitanika-ica. Dok svega 5.9% misli da će biti slabija, 28.2% je uvjerenja da će biti otprilike ista kao i danas. Gotovo petina ispitanika-ica, odnosno 17.2%, nema mišljenje odnosno ne zna kako bi ulazak u EU uticao na crnogorsku privredu kako se i vidi na fig. 35. Ulazak Crne Gore u EU bi kada su mladi u pitanju donio dobitak, mišljenje je 65.2% ispitanika-ica. Da ne bi bilo promjene ili ne znaju da li bi bilo promjene misli 13.7%, odnosno 13% ispitanika-ica. Za njih 8%, ovaj korak bi značio gubitak za mlade. fig. 35: privredna situacija u CG u odnosu na ovu nakon ulaska u EU (%)
  41. 41. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 41 Generalno, mladi su mišljenja da bi ulazak Crne Gore u EU donio dobitak (fig. 36), i to kada su u pitanju različite grupe stanovništva – što korespondira odgovorima i boljoj privrednoj situaciji u Crnoj Gori po ulasku u EU. Najmanje procenat njih smatra da bi penzioneri bili na dobitku - 28.7%. Sa druge strane, prema mladima, na gubitku bi najviše bili zaposleni u malim preduzećima - 16.9% ispitanika-ica je ovoga mišljenja, dok 15.4% njih isto misli i za privatnike/preduzetnike. Ulazak Crne Gore u EU neće izazvati nikakvu promjenu među penzionerima, stav je 38.3% ispitanika-ica. Interesantan je podatak da gotovo petina ispitanika-ica, ili više, ne zna kakav bi uticaj imao ulazak Crne Gore u EU spram svih pobrojanih kategorija stanovništva. fig. 36: Kako bi ulazak Crne Gore u EU uticao na svaku od nabrojanih grupa stanovništva? Na gubitku Bez promjena Na dobitku Ne znam 1. Penzioneri 9.4 38.3 28.7 23.5 2. Zaposleni u malim preduzećima 16.9 30.5 31.9 20.8 3. Mladi 8.0 13.7 65.2 13.0 4. Nezaposleni 12.6 20.0 48.6 18.9 5. Poljoprivrednici 13.9 27.2 36.5 22.3 6. Zaposleni u velikim preduzećima 6.5 20.8 54.4 18.4 7. Zaposleni u javnoj upravi 6.9 24.5 47.7 21.0 8. Privatnici/preduzetnici 15.4 20.9 39.6 24.1
  42. 42. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 42 Visok procenat ’’neodlučnih’’ odgovora ili pak odgovora u kategoriji ’’ne znam’’ iz prethodna dva pitanja može se vezati za nepotpunu informisanost mladih ljudi kada je u pitanju EU (fig. 37). Tako je svega 7.7% njih potpuno informisano; najveću grupu čine oni koji imaju određene informacije: kao uglavnom informisani su se izjasnili njih 32.2%, te djelimično informisani njih 46.6% - što ukupno čini 78.8% mladih ili više od 3/4. U odnosu na one koji su potpuno informisani, gotovo duplo veći je broj onih koji nemaju gotovo nikakvih informacija o EU – čak 13.5% ispitanika-ica. Dalja elaboracija pitanja o informisanosti mladih kada je u pitanju EU pokazala je da tek malo više od četvrtine mladih uči u školi o EU, s tim da 17.4% njih to čini u okviru drugih predmeta, a ne zasebnog predmeta. Kako se dalje vidi sa fig. 38, 71.5% mladih ne uči o EU iz zasebnog predmeta. fig. 37: informisanost o EU (%) fig. 38: (ne)učenje iz posebnog predmeta o EU (%)
  43. 43. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 43 Informacije koje dobijaju u školi u okviru predmeta o EU (fig. 39) mladi ocjenjuju prije svega kao nepotpune (30.2%). Interesantna je podjela mladih kada je u pitanju korisnost istih: njih 20.1% ih smatra korisnima, u isto vrijeme 17.8% mladih smatra ove informacije zanimljivima ali ne baš korisnima. Gotovo isti broj mladih, njih 17.7% informacije ocjenjuje kao nejasne. Njih 14.3% nema odgovor na ovo pitanje. Mlade smo dalje pitali u kojoj su mjeri zadovoljni sadržajem predavanja o EU, ukoliko imaju poseban predmet (fig. 40). Dok je gotovo pola ispitanika-ica bez odgovora na ovo pitanje – 48.3%, druga polovina je podjeljena između zadovoljstva (25.8%) i nezadovoljstva (26%). Među mladima koji su zadovoljni sadržajem predmeta značajno je više onih koji su uglavnom zadovoljni (19.3%), u odnosu na one koji su veoma zadovoljni (6.5%). Suprotno njima, među onima koji su nezadovoljni, značajno je više mladih koji su u potpunosti nezadovoljni (18.1%) nego onih koji su uglavnom nezadovoljni (7.9%). fig. 39: kvalitet informacija u okviru predmeta o EU (%) fig. 40: zadovoljstvo sadržajem posebnog predmeta o EU (%)
  44. 44. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 44 Naredno pitanje je trebalo da nam da uvid u željene promjene kada je u pitanju predmet o EU. Tako je glavni input bio da zapravo treba da se ‘’dobije ovaj predmet’’, a onda da je ‘’da osim predavanja u učionici postoje i dodatne aktivnosti vezane za predmet’’ kao i veći angažman profesora i dodatno informisanje. Pored kvalitativnih promjena na samom predmetu i informacija koje se dobijaju kroz isti, resursne promjene (tehničke i ljudske) su neophodne – mišljenje je mladih. Kako je veliki broj mladih naveo kroz pitanje 12 (fig 38), znanje o EU stiču mahom kroz druge predmete. Pitanje o predmetima kroz koje dobijaju informacije o EU ukazalo je na značajno šarenilo osnovnih predmeta kroz koje se mladi informišu o EU (fig. 41). Mladi su uglavnom navodili geografiju, istoriju, sociologiju, građansko obrazovanje, evropske integracije, ali i engleski i maternji jezik kao izvor informacija kada je EU u pitanju. Među navedenim predmetima nalaze se i menadžment, marketing, preduzetništvo, pravo, finansije. fig. 41: dobijanje informacija o EU (%)
  45. 45. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 45 Za razliku od odgovora na pitanje o zadovoljstvu informacijama posebnog predmeta o EU (fig. 40), mladi na pitanje o zadovoljstvu sadržajem predavanja o EU u okviru drugih predmeta imaju značajno izgrađeniji stav (fig. 42). Dok četvrtina mladih nema odgovor na ovo pitanje (24.2%), broj onih koji su nezadovoljni je mnogo veći od mladih koji su zadovoljni sadržajem predavanja o EU u okviru drugih predmeta. Tako je 21.4% ispitanika-ica nezadovoljno u potpunosti, a 21.1% uglavnom nezadovoljno. Sa druge strane, njih 26.6% je uglavnom zadovoljno, a tek 6.7% veoma zadovoljno sadržajem predavanja o EU u okviru drugih predmeta. Više informacija, ali i detaljnije, konkretnije i jasnije informacije, više predavanja, uključivanje različitih gostiju promjene su koje su potrebne uvesti po mladima kada su u pitanju postojeća predavanja o EU u okviru drugih predmeta. fig. 42: zadovoljstvo sadržajem predavanja o EU u okviru drugih predmeta (%)
  46. 46. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 46 Od ukupnog broja, 17% mladih ne zanimaju informacija o priključenju EU (fig. 43). Među mladima koje zanimaju informacije o priključenju EU, najveći je broj onih koje interesuju samo osnovne informacije – 28%. Dalje, 23.2% je odgovorilo da ih zanimaju ove informacije; 16.1% je zainteresovano samo za informacije koje se tiču položaja mladih, a njih 15.8% interesuju samo konkretne informacije o priključenju CG. fig. 43: interesovanje za informacije o priključenju EU (%)
  47. 47. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 47 Naredni set pitanja se odnosi na javno informisanja, informisanost javnosti i medije kada je u pitanju proces priključenja Crne Gore EU. Tako je prvim pitanjem u nizu dobijena ocjena iz perspektive mladih kada je u pitanju količina i kvalitet informisanja javnosti u vezi sa procesom priključenja Crne Gore EU (fig. 44). Broj onih koji misle da je informisanje neadekvatno je značajno veći od onih koji iskazuju zadovoljstvo istim. Tako čak 39.5% mladih smatranja informisanje tek djelimičnim i nepotpunim, a 14.1% misli da javnost nema gotovo nikakve informacije o samom procesu. Da javnost ima sve ključne informacije misli 18.5%, a da je informisanje kvalitetno i potpuno misli 14.3% ispitanika-ica. Njih 13.7% ne zanimaju informacije o priključenju Crne Gore EU. fig. 44: informisanje javnosti o priključenju CG EU (%)
  48. 48. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 48 Za informisanje javnosti kada je riječ o priključenju Crne Gore EU (fig. 45) najodgovornije je Ministarstvo za evropske integracije, stav je 33.7% ispitanika-ica. Prema ispitanicima odgovornost je nakon Ministarstva za evropske integracije najveća je kada su u pitanju mediji, i to je mišljenje 23.2%. Narednu veću grupu čine ispitanici koji ne znaju, odnosno ne mogu da procijene na kome je ova odgovornost – njih 27.5%. Među ostalim institucijama, ispitanici su odgovornost upućivali najprije na Ministarstvo prosvjete i nauke, kao još jednu vladinu instituciju, (7.3%). Dok nevladine organizacije imaju najveću odgovornost prema 3.4% ispitanika-ica, tek 2.8% misli da je informisanje o priključenju Crne Gore EU odgovornost međunarodnih institucija i inostranih zvaničnika, odnosno 2.1% da to treba da čine posebne, specijalizovane službe i kancelarije. fig. 45: odgovornost za informisanje javnosti o priključenju CG EU (%)
  49. 49. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 49 Evrointegracije su za 13.2% ispitanika-ica potpuno bez značaja za mlade, veoma značajne za 29.8%, a najveći broj mladih smatra da su tek donekle značajne za njih same – 57% (fig. 46). Praćenje medija, najčešći je izvor informacija o EU i priključenju CG EU, i to za 72.5% ispitanika-ica (fig. 47). Učenje o evorpskim integracijama je odgovor njih 8%, dok 4.3% informacije dobija na neki drugi način. Za 15.2% ove informacije nijesu od interesa. fig. 46: značaj evorintegracija za mlade (%) fig. 47: način informisanja o EU i priključenju CG EU (%)
  50. 50. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 50 U tabeli dolje navedeni su mogući načini uključivanja mladih u proces evropskih integracija. Mladi su ocjenjivali moguće načine na skali od 1 do 5 (fig. 48). fig. 48 Loš način Dobar način Ne znam 1. Redovnim ispitivanjem njihovih stavova kroz istraživanja poput ovog i saopštavanjem rezultata donosiocima odluka i predstavnicima EU. 9.2 5.8 18.6 9.7 27.4 29.3 2. Ogranizovanjem konsultacija i debata između mladih i predstavnika Vlade iIi Evropske unije. 6.6 5.7 11.2 15.7 39.4 21.4 3. Uključivanjem mladih u produkciju medijskih programa o značaju evropskih integracija za budućnost Crne Gore. 5.4 6.2 13.6 16.6 37.8 20.5 4.Organizovanjem omladinskih razmjena između Crne Gore i zemalja EU. 5.2 3.8 8.5 11.1 48.8 22.4 5. Uvođenjem predavanja o evropskim integracijama u školama. 13.6 5.9 12.1 12.0 34.8 21.7 Organizovanje omladinskih razmjena između Crne Gore i zemalja EU bi bio dobar način, prema mišljenju 48.8% ispitanika-ica, dok je uvođenjem predavanja o evropskim integracijama u školama najlošiji način za njih 13.6%. Kada je u pitanju neodlučnost, odnosno nesigurnost koji bi od navedenih načina bili najbolji izbor, najveći broj mladih ima dilemu kada je u pitanju redovno ispitivanje njihovih stavova kroz istraživanja poput ovog i saopštavanje rezultata donosiocima odluka i predstavnicima EU – 29.3%.
  51. 51. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 51 Kako su sami procijenili, mladi u principu znaju samo ključne uslove koje Crna Gora treba da ispuni da bi pristupila EU (fig. 49). Tako njih 35.3% zna ključne uslove, dok svega 9.9% procjenjuje da zna u potpunosti sve uslove koje Crna Gora treba da ispuni kako bi ušla u EU. Drugi dio ispitanika-ica pripada grupi koja ne poznaje uslove ili nije zainteresovana za poznavanje istih. Tako njih 10.7% ne zanimaju uslovi koje Crna Gora treba da ispuni, a o njima ništa ne zna 16.5% ispitanika-ica. Da Crna Gora treba da ispuni neke uslove ali ne i koje zna 27.6% ispitanika-ica. Mladi su dalje upitani da navedu neke od uslova koje misle da Crna Gora treba da ispuni kako bi ušla u EU. Mladi su tako najčešće navodili: bolji putevi, bolja kultura, da nema kriminala/borba protiv kriminala, bolji uslovi u školama, više državnih preduzeća, redovne plate i penzije, bolja razvijenost, zaposlenost ljudi/manja nezaposlenost, bolji položaj mladih, stabilizacija, poboljšanje privrede, poboljšanje državnih institucija, unaprjeđenje sudstva/reforma istog, ravnopravnost građana, da se prilagođava stavovima EU, suzbijanje korupcije, zaštita životne sredine. fig. 49: poznavanje uslova o priključenju CG EU (%)
  52. 52. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 52 U karakterizaciji Crne Gore kao države:  71.4% mladih je navelo da je Crna Gora na putu da dobije status zemlje kanidata za članstvo u EU;  24.2% mladih smatra daje Crna Gora ratifikovala Lisabonski sporazum;  45.8% mladih misli da je Crna Gora potpisala pakt o stabilizaciji i pridruživanju sa EU;  59.2% mladih smatra da je Crna Gora zemlja kandidat za članstvo.
  53. 53. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 53 Kada je u pitanju Kopenhaški kriterij, mladi je trebalo da navedu tri kriterija koja svi budući članovi moraju da ispunjavaju punopravno člnastvo u EU. Na ovo pitanje, gotovo 97% mladih nema odgovor (fig. 50, 51, 52). Tako prvi kriterij nije moglo navesti 978 njih, drugi 985, a treći čak 994. Iz navedenog se može vidjeti da su mladi terminološki neprecizni, i da među onima koji su navodili kopenhaške kriterije, kojih je jako malo, postoji upravo problem u određenju samih pojmova. Kopenhaški kriteriji su podijeljeni u tri grupe,i kao takvi u navodima mladih tokom ovog istraživanja nijesu navedeni, a što se posebno odnosi na posljednji1 . fig. 50 prvi kopenhaški kriterij N fig. 51 drugi kopenhaški kriterij N fig. 52 treći kopenhaški kriterij N Bez odgovora 978 Bez odgovora 985 Bez odgovora 994 da postane članica nato 1 demokratija 1 administrativni 4 demokratija 1 ekonomski 7 borba protiv korupcije 1 demokratska država 1 kultura 1 budućnost 1 demokratska uprava 1 očuvanje prirodnih bogastava 1 ekonomija 1 ekonomska stabilnost 1 politički 2 međususjedski odnosi 1 Ekonomski 3 pravni 1 politički 2 Finansije 1 pravno administrativni 1 pravni 1 Jedinstvo 4 ravnopravnost svih ljudi 1 pravno administrativni 1 Mir 1 samostalnost 4 ukidanje kriminala i korupcije 1 politički 6 stabilnost 1 Total 1007 poštovanje zakona 1 stabilnost pravosuđa 1 pravno administrativni 2 standard građana (određeni) 1 slobodna razmjena roba i usluga 1 Total 1007 smanjenje kriminala 3 suverenost 1 teritorija evropskog kontinenta 1 Total 1007                                                              1 Kopenhaški kriteriji su: 1. politički kriteriji: stabilne institucije, koje garantiraju demokratiju, vladavina prava, ljudska prava i poštovanje prava manjina; 2. ekonomski kriteriji: funkcioniranje tržišne privrede; 3. ostali kriteriji: prvenstveno se odnose na sposobnost države da prihvati Acquis Zajednice.
  54. 54. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 54 Tek nešto iznad 50% mladih zna koliko EU danas ima članica (fig. 53). Da EU ima 27 zemalja članica, što je tačan odgovor na ovo pitanje, zna 60.8% mladih. Pogrešan odgovor je dalo njih 26.4%, a 10.7% nije dalo tačan odgovor. Kada je u pitanju navođenje najvažniji institucija EU2 , mladi su takođe terminološki neprecizni. Međutim, kod ovog pitanja, takođe je veliki broj mladih koji nemaju odgovor na isto. Čak 837 njih (od 1007) nije dalo odgovor na ovo pitanje – 83.1%. Od mladih koji su dali odgovor na ovo pitanje, niko od njih nije naveo Vijeće EU, Ekonomski i socijalni komitet, Komitet regija i Revizorski sud kao najvažnije institucije EU. Među datim dogovorima prisutni su i netačni odgovori kada su u pitanju ove evropske institucije, a mladi najčešće prepoznaju evropski sud pravde i evropski parlament kao najvažnije institucije EU.                                                              2 Najvažnije institucije EU su: Evropsko vijeće, Vijeće EU, Evropska komisija, Evropski parlament, Evropski sud pravde, Ekonomski i socijalni komitet, Komitet regija, Revizorski sud, Evropska centralna banka i Evropska investicijska banka. fig. 53: broj zemalja članica EU (%)
  55. 55. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 55 Među ponuđenim oblastima u vezi sa evropskim integracijama, od kojih su mogli birati najviše tri, mladi prije svega žele da se detaljnije i podrobnije informišu o EU politikama za mlade, te EU politici obrazovanja (fig. 54). Predmet najmanjeg interesovanja mladih su IPA sredstva za pristupanje EU, te EU institucije. fig. 54 OBLASTI % DA ODGOVORA EU politika za mlade 60.6 EU politika obrazovanja 30.7 EU socijalna politika 9.3 EU ekonomija 26.4 EU institucije 7.4 EU kultura 29.3 EU proširenje 9.8 Međunarodni odnosi EU 19.7 IPA sredstva za pristupanje EU 2.7 Najveći broj mladih optimistički gleda na brzinu kretanja kojom se CG kreće ka EU – 47.4%, od čega njih 38.5% smatra da se Crna Gora kreće onoliko brzo koliko okolnosti dozvoljavaju, a 8.9% da se kreće veoma brzo. Među ostalima, najveći je broj onih ne znaju, odnosno nemogu da procijene – 16.9%. Od ukupnog broja, 8.1% mladih smatra da se Crna Gora nikada neće priključiti EU. Za njih 14.6%, Crna Gora se ne kreće dovoljno brzo, a 12.9% je mišljenja da se Crna Gora veoma sporo kreće ka EU. fig. 55: brzina kretanja CG ka EU (%)
  56. 56. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 56 Optimizam mladih je izražen i u odgovorima koji se tiču godine kada će Crna Gora ući u EU (fig. 56). Da će Crna Gora ući već krajem naredne godine u EU misli 21.1% mladih, a njih 30.1% vidi kraj 2015. godine kao godinu ulaska. Po mišljenju 18.5% mladih, Crna Gora nikada neće ući u EU. Nešto duži potrebni rok za ulazak u EU daje oko 30% mladih: 15.6% smatra da će Crna Gora ući u EU do kraja 2020-te, a 14.7% do kraja 2025. fig. 56: procjena kada će CG ući u EU (%)
  57. 57. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 57 Nakon ulaska Crne Gore u EU desiće se neke promjene u društvu (fig. 57). Prema procjenama mladih, ulazak u EU će najviše uticati na poboljšanje u turizmu, što je mišljenje 66.8% ispitanika-ica. Najveći broj mladih, 31.3% misli da će ista situacija ostati u poljoprivredi. Na cijene i inflaciju će ulazak Crne Gore u EU najgore uticati, mišljenje je njih 25%. Kako će ovaj ulazak uticati na poloćaj marginalizovanih društvenih grupa ne zna 35.1% mladih. Mladi po pitanju turizma i zapošljenja imaju najizgrađeniji stav, pa tako svega 11% njih ne zna kako će ulazak Crne Gore u EU uticati na isto. Upravo kada je u pitanju turizam, najmanji broj njih smatra da će situacija biti gora nego što je sada, ili da će biti isto kao i sada. Najmanji broj mladih vjeruje da će po pitanju cijene i inflacija biti bolja situacija nego sada, po ulasku u EU. Pored interpretiranih krajnjih vrijednosti, ostale su date kroz fig. 57. fig. 57 Društvena oblast Biće bolje nego sada Biće isto kao i sada Biće gore nego što jeste Ne znam 1. Zaposlenost i zapošljavanje 54.5 24.1 9.6 11.7 2. Cijene i inflacija 23.5 30.7 25.0 20.8 3. Životni standard građana 46.3 26.3 12.9 14.5 4. Privredni razvoj 44.3 28.4 9.9 17.4 5. Turizam 66.8 14.4 7.7 11.0 6. Trgovina 54.9 24.2 8.3 12.5 7. Poljoprivreda 40.1 31.3 12.9 15.7 8. Industrija 45.4 29.4 9.1 16.1 9. Saobraćaj 58.1 18.8 9.3 13.8 10. Energetika 38.8 29.5 10.1 21.5 11. Zaštita životne sredine 49.4 22.9 12.3 15.4 12. Efikasnost sudstva 34.6 30.9 10.5 24.0 13. Efikasnost javne uprave 33.6 30.4 9.6 26.4 14. Zaštita ljudskih i manjinskih prava 43.9 25.0 10.1 21.0 15. Socijalna politika (zaštita siromašnih) 43.6 25.3 13.1 18.0 16. Zdravstvo 54.0 24.6 8.5 12.8 17. Obrazovanje / prosvjeta 54.2 21.8 10.8 13.1 18. Položaj žena 45.1 29.9 7.9 17.1 19. Položaj marginalizovanih društvenih grupa 26.5 29.5 8.9 35.1 20. Razvoj demokratije i demokratskih institucija 37.6 24.3 8.7 29.3
  58. 58. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 58 Kratki izvodi
  59. 59. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 59  Mladi u Crnoj Gori sebe na skali 1-10 smatraju srećnima, odnosno zadovoljnima životom, 7.63 (standardna devijacija 2.18).  Mladi u Crnoj Gori nijesu niti zadovoljni niti nezadovoljni svojim položajem u Crnoj Gori, 5.07 (standardna devijacija 2.56; skala 1- 10).  Više od polovine ispitanih mladih, njih 52.1%, smatra da će se položaj mladih u Crnoj Gori u narednih pet godina poboljšati; 15.6% da će biti lošiji.  Kod mladih u Crnoj Gori je dominatno zastupljena svijest o lokalnoj pripadnosti – geografski identitet njih 40.3% ukazuje na kraj ili mjesto u kojem žive. Građaninom Evrope će se izjasniti veći broj mladih u poređenju sa brojem onih koji se smatraju građaninom svijeta.  Populacija mladih u Crnoj Gori najviše je ponosna na crnogorsku istoriju, crnogorske uspjehe u sportu te kulturnu baštinu i kulturu Crne Gore, a najmanje na socijalnu sigurnost i socijalnu zaštitu u Crnoj Gori.  Na skali 0-1, informatička pismenost mladih u Crnoj Gori mjeri se sa 0.76.  67.3% mladih u Crnoj Gori podržava pridruživanje Crne Gore ostalim članicama EU (43.9% apsolutno, 23.4% uglavnom), njih 21% nema stava, odnosno svejedno im je.  Po mišljenju 18.5% mladih, Crna Gora nikada neće ući u EU.
  60. 60. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 60  Istraživanjem su utvrđena četiri interpretatibilna stava: proevropski stav, antiglobalizacijski euroskepticizam, neevropski etatizam, kulturni etnocentrizam. o Srednjoškolke su u većoj mjeri proevropski orjentisane u odnosu na srednjoškolce, a takođe su u većoj mjeri kulturno etnocentičnije od srednjoškolaca. o Neevropski etatizam prisutniji je kod srednjoškolaca nego kod srednjoškolki. o I srednjoškolci i srednjoškolke su ujednačeno antiglobalizacijski orjentisani. o Što su mlađi, srednjoškolci-ke su u većoj mjeri proevropski orjentisani. o Što je kod srednjoškolaca patriotizam na većem nivou, to oni u većoj meri imaju proevropski stav. o Ukoliko srednoškolci nijesu patriotski orijentisani, veća vjerovatnoća je da će biti antiglobalizacijski raspoloženi. o Ukoliko srednjoškolci nijesu zadovoljni položajem mladih u Crnoj Gori, veća je vjerovatnoća da će imati antiglobalizacijski euroskeptičan stav; ukoliko nijesu zadovoljni položajem mladih u Crnoj Gori, veća je vjerovatnoća da će imati neevropsko-etatistički stav.  Privredna situacija u Crnoj Gori nakon ulaska u EU biće bolja nego trenutna, mišljenje je 48.8% mladih ispitanika-ica.  Prema procjenama mladih, ulazak u EU će najviše uticati na poboljšanje u turizmu, što je mišljenje 66.8% ispitanika-ica.  Ulazak Crne Gore u EU bi kada su mladi u pitanju donio dobitak, mišljenje je 65.2% ispitanika-ica.  Najveći broj mladih optimistički gleda na brzinu kretanja kojom se CG kreće ka EU – 47.4%, od čega njih 38.5% smatra da se Crna Gora kreće onoliko brzo koliko okolnosti dozvoljavaju.
  61. 61. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 61  Kao uglavnom informisani o EU su se izjasnili njih 32.2%, te djelimično informisani njih 46.6% - što ukupno čini 78.8% mladih ili više od 3/4.  71.5% mladih ne uči o EU iz zasebnog predmeta.  Među mladima koje zanimaju informacije o priključenju EU, najveći je broj onih koje interesuju samo osnovne informacije – 28%.  Za informisanje javnosti kada je riječ o priključenju Crne Gore EU (fig. 45) najodgovornije je Ministarstvo za evropske integracije, stav je 33.7% ispitanika-ica.  Praćenje medija, najčešći je izvor informacija o EU i priključenju CG EU, i to za 72.5% ispitanika-ica.  35.3% mladih zna ključne uslove koje Crna Gora treba da ispuni da bi pristupila EU, dok svega 9.9% procjenjuje da zna u potpunosti sve uslove koje Crna Gora treba da ispuni kako bi ušla u EU.  Na pitanje o tri kriterija (Kopenhaški kriterij) koja svi budući članovi moraju da ispunjavaju kako bi stekli punopravno člnastvo u EU gotovo 97% mladih nema odgovor.  Tek nešto iznad 50% mladih zna koliko EU danas ima članica.  83.1% mladih nema odgovor na pitanje koje su to najvažnije institucije EU.  Mladi prije svega žele da se detaljnije i podrobnije informišu o EU politikama za mlade, te EU politici obrazovanja.  
  62. 62. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 62 Annex 1: Anketa Poštovani-a, Anketa koja se nalazi pred Vama, sprovodi se u cilju istraživanja koje je posvećeno stavovima mladih prema Evropskoj Uniji i evropskim integracijama. Projekat je finansiran od strane UNICEF-a. Cilj istraživanja je da bolje razumijemo mlade i njihove stavove kada je riječ o EU. Anketiranje je dobrovoljno i anonimno i unaprijed se zahvaljujemo na saradnji i iskrenim odgovorima. D1. Naziv škole____________________ D2. U kom ste razredu :________ D3: Kojeg ste pola/roda? 1. Muški 2. Ženski D4: Koliko imate godina? _________ D5: Kako se Vi deklarišete/identifkujete, kao ? 1. Crnogorac 2. Srbin 3. Albanac 4. Bošnjak 5. Musliman 6. Hrvat 7. RAE populacija 8. Drugo, ______________ D6: Koliko članova broji Vaše domaćinstvo? ____ D7: Vi živite u: 1. Gradu 2. Prigradskom naselju 3. Selu D8: Koji je Vaš uspjeh ostvaren, prethodne školske godine________ D9. Obrazovanje Vaših roditelja: Majka Otac 1) Nezavršena osnovna škola 2) Završena osnovna škola 3) Srednja trogodišnja škola 4) Srednja stručna četvorogodišnja škola 5) Gimnazija 6) Viša škola 7) Fakultet 8) Akademsko zvanje (magistar/doktor)
  63. 63. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 63 P1: Ako uzmete u obzir sve okolnosti, u kojoj mjeri biste za sebe rekli da ste srećni odnosn zadovoljni svojim životom (uopšte uzevši, u posljednje vrijeme)? Ocijenite na skali od 1–10, pri čemu 1 znači da ste u potpunosti nezadovoljni a 10 da ste u potpunosti zadovoljni. Ukoliko nemate stav ili ne želite da se izjasnite, zaokružite br. 99. (Zaokružite samo jedan broj!) Nesrećan-a Srećan-a Ne znam /nemam stav/ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 P2: Uopšteno govoreći, u kojoj mjeri ste zadovoljni položajem mladih u Crnoj Gori? (Zaokružite samo jedan broj!) Nesrećan-a Srećan-a Ne znam /nemam stav/ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 P3: Vaše mišljenje je da će položaj mladih u narednih pet godina u Crnoj Gori biti: 1) Bolji 2) Isti 3) Lošiji 4) Ne znam, ne mogu da procijenim P4: Koja od navedenih geografskih odrednica po važnosti najpotpunije određuje Vašu pripadnost? (Izaberite šta je za Vas prvo, a šta drugo po važnosti i zaokružite Vaš izbor.) Geografska odrednica / stav Prvi izbor Drugi izbor 1. Kraj ili mjesto u kojem živite 1 2 2. Regija u kojoj živite 1 2 3. Vaša zemlja kao cjelina (CG) 1 2 4. Evropa 1 2 5. Svijet kao cjelina 1 2 6. Ne znam, ne mogu se opredijeliti 1 2
  64. 64. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 64 P5: Ocijenite koliko ste kao mladi građanin-ka Crne Gore ponosni na dolje navedene različite aspekte ili područja? (Za svako od područja zaokružite odgovarajuću ocjenu na skali od 1–10, pri čemu ocjena 1 znači "nimalo", a 10 znači "jako ponosan"). Aspekt / Područje – stav Nimalo Jako nijesam sam ponosan ponosan Ne znam 1. Na crnogorsku istoriju 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 2. Na demokratske institucije u CG 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 3. Na privredne uspjehe CG 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 4. Na socijalnu sigurnost i socijalna zaštitu u CG 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 5. Na crnogorske uspjehe u sportu 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 6. Na osamostaljenje Crne Gore 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 7. Na mogućnost političkog odlučivanja u CG 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 8. Na toleranciju u crnogorskom društvu 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 9. Na ugled Crne Gore u svijetu 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 10. Na zaštitu okoline u CG 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 11. Na kulturu i kulturnu baštinu u CG 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 99 12. Nešto drugo, šta ..................................................... P6: Zaokruživanjem odgovarajućeg broja u svakom redu procijenite koliko često upotrebljavate: nikada rijetko ponekad često redovno 1. Personalni računar (PC) 1 2 3 4 5 2. Mobilni telefon 1 2 3 4 5 3. Internet za pretraživanje 1 2 3 4 5 4. Internet za elektronsku poštu (e-mail) 1 2 3 4 5 P7: Da li Vi lično podržavate pridruživanje Crne Gore ostalim članicama Evropske Unije? 1) Da, apsolutno 2) Da, uglavnom 3) Više ne podržavam nego što podržavam 4) Ne, ja ne podržavam članstvo Crne Gore u EU 5) Ne znam, potpuno mi je svejedno
  65. 65. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 65 P8: Koliko se slažete sa svakom od dolje navedenih tvrdnji? (U svakom redu zaokružite odgovarajući broj!). Tvrdnje se odnose na Evropsku uniju i stavove prema ulasku Crne Gore u EU. Tvrdnja Slažem se u potpunosti Uglavnom se slažem Uglavnom se ne slažem Ne slažem se u potpunosti Ne znam 1. Udruživanje Evrope upravo će mladim ljudima otvoriti velike mogućnosti. 1 2 3 4 9 2. Udružena Evropa će dugoročno poboljšati životne uslove svih ljudi. 1 2 3 4 9 3. U udruženoj Evropi ljudi će se bolje razumjeti. 1 2 3 4 9 4. Ne verujem da će evropsko udruživanje imati veliki značaj za mene lično. 1 2 3 4 9 5. U udruženoj Evropi će se kulture tako izmiješati da čovjek više neće znati odakle potiče. 1 2 3 4 9 6. U udruženoj Evropi teže ću naći radno mjesto jer će konkurencija porasti. 1 2 3 4 9 7. Postepeno će se jezici toliko izmiješati, da se uopšte više neće govoriti mojim jezikom. 1 2 3 4 9 8. Od udruživanja svjetske privrede profitiraće jedino oni koji su već sada moćni. 1 2 3 4 9 9. Što su veći i kompleksniji privredni prostori, to su više ograničene mogućnosti da realizujem moje lične interese. 1 2 3 4 9 10. Evropsko udruživanje imaće velik uticaj na moj život. 1 2 3 4 9 11. Evropsko udruživanje mnogim će ljudima služiti kao zaklon za realizovanje vlastitih interesa. 1 2 3 4 9 12. Jedinstvena svjetska privreda ne može funkcionisati, jer su interesi pojedinih država suviše različiti. 1 2 3 4 9 13. U udruženoj Evropi mladi ce dobiti priliku da slobodnije putuju kroz evropske zemlje. 1 2 3 4 9 14. Udružena Evropa će bit garant mira i prosperiteta na Balkanu. 1 2 3 4 9 15. U udruženoj Evopi mladi će lakse nalaziti posao 1 2 3 4 9 16. Mladi će moći da studiraju u evropskim zemljama,poslije ulaska u EU 1 2 3 4 9 17. Mladi Crne Gore će dobiti jednaka prava kao njihovi vršnjaci u Evropi 1 2 3 4 9 18. Diplome stečene u Crnoj Gori biće priznate u Evropskoj Uniji,ako CG udje u EU. 1 2 3 4 9 19. Nešto drugo. Šta? .................................................. 1 2 3 4 9
  66. 66. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 66 P9: U tabeli dolje navedene su određene tvrdnje u vezi sa Evropskom unijom i NATO-om. Brojevima od 1 do 4 ocijenite koliko se sa njima slažete. Tvrdnja Slažem se u potpunosti Uglavnom se slažem Uglavnom se ne slažem Ne slažem se u potpunosti Ne znam 1. Male zemlje, kao što je Crna Gora, ni u budućnosti u udruženoj Evropi neće biti potpuno ravnopravne sa velikim zemljama. 1 2 3 4 9 2. Smatram da bi Crna Gora morala što prije postati članica EU. 1 2 3 4 9 3. Smatram da bi se Crna Gora morala što prije uključiti u NATO. 1 2 3 4 9 4. Crna Gora bi ulaskom u Evropsku uniju izgubila teško stečenu samostalnost i nezavisnost. 1 2 3 4 9 5. Za budućnost Crne Gore potpuno je svejedno da li će ili neće postati članica EU. 1 2 3 4 9 6. Bilo bi pametnije da novac koji je namijenjen za prilagođavanje evropskom tržištu, Crna Gora upotrijebi za zaštitu crnogorske privrede i poljoprivrede. 1 2 3 4 9 7. Crna Gora je ekonomski dovoljno razvijena da živi i bez EU. 1 2 3 4 9 8. Samostalnost Crnoj Gori vrijedi više nego sva potencijalna korist od uključivanja u EU. 1 2 3 4 9 9. Evropska unija je velika birokratija na koju se trose ogromna sredstva. 1 2 3 4 9 10. Ulaskom u EU Crna Gora će izgubiti svoj kulturni identitet 1 2 3 4 9 11. Ulaskom u EU se ubrzava “odliv mozgova“ zbog otvorenosti granica. 1 2 3 4 9 12. Ulaskom u EU se umanjuje nezavisnost Crne Gore u odlučivanju o svojoj budućnosti. 1 2 3 4 9 13. Ulaskom u EU se povećava konkurencija i teže nalazi posao. 1 2 3 4 9 14. Nešto drugo. Šta?.............................................. 1 2 3 4 9 P10: Uopšte govoreći, kakva će biti generalna privredna situacija u Crnoj Gori u odnosu na ovu danas nakon ulaska u EU? (Zaokružite jedan odgovor!) 1. Bolja 2. Slabija 3. Otprilike ista kao danas 9. Ne znam
  67. 67. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 67 P11: Kako bi ulazak Crne Gore u EU uticao na svaku od nabrojanih grupa stanovništva? Na gubitku Bez promjena Na dobitku Ne znam 1. Penzioneri 1 2 3 9 2. Zaposleni u malim preduzećima 1 2 3 9 3. Mladi 1 2 3 9 4. Nezaposleni 1 2 3 9 5. Poljoprivrednici 1 2 3 9 6. Zaposleni u velikim preduzećima 1 2 3 9 7. Zaposleni u javnoj upravi 1 2 3 9 8. Privatnici/preduzetnici 1 2 3 9 P12: Uopšteno govoreći, koliko ste Vi lično informisani o Evropskoj uniji? 1. Informisan-a sam u potpunosti 2. Uglavnom sam informisan-a 3. Djelimično sam informisan-a 4. O EU nemam gotovo nikakvih informacija P 12_a: Da li učite u školi o Evropskoj uniji, u okviru posebnog predmeta? 1. Da 2. Ne 3. Učim, ali ne u okviru posebnog predmeta već kroz druge predmete. P 12_b: Informacije koje dobijate u školi u okviru predmeta o EU Vi biste okarakterisali kao: 1. Zanimljive, ne baš korisne 2. Jako korisne, jer mi pomaŽu da shvatim proces EU integracija i razloge za i protiv članstva Crne Gore u EU. 3. Nejasne 4. Nepotpune P 12_c: Ukoliko imate poseban predmet o Evropskoj uniji, ocijenite u kolikoj mjeri ste zadovoljni sadržajem predavanja. 1. Veoma zadovoljan 2. Uglavnom zadovoljan 3. Uglavnom nezadovoljan 4. Nezadovoljan u potpunosti P 12_d: Šta biste promijenili kada je taj predmet u pitanju? _________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________
  68. 68. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 68 P 12_e: Ukoliko nemate poseban predmet o Evropskoj uniji, navedite u okviru kojih sve predmeta stičete znanja o EU: _________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________ P 12_f: Kako ste zadovoljni sadržajima predavanja o Evropskoj Uniji koje dobijate u okviru drugih predmeta? 1. Veoma zadovoljan 2. Uglavnom zadovoljan 3. Uglavnom nezadovoljan 4. Nezadovoljan u potpunosti P 12_g: Šta biste promijenili kada su u pitanju predavanja o Evropskoj uniji koja ste dobili kroz druge predmete? _________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________ P 13: Da li Vas i u kolikoj mjeri zanimaju informacije o priključenju EU? 1. Da, takve informacije me veoma zanimaju 2. Da, interesuju me takve informacije, ali samo one koje se tiču priključenja Crne Gore 3. Da, interesuju me, ali samo one informacije koje se tiču položaja mladih. 4. Interesuju me samo osnovne informacije, ali ne ništa detaljno 5. Ne, takve informacije me ne zanimaju P 14: Kako biste ocijenili količinu i kvalitet informisanja javnosti u vezi sa procesom priključivanja Crne Gore EU? 1. Mislim da je informisanje javnosti kvalitetno i potpuno 2. Mislim da se javnosti pružaju sve ključne informacije 3. Mislim da je informisanje javnosti o priključenju EU djelimično i nepotpuno 4. Mislim da javnost nema gotovo nikakve informacije o tome 5. Ne zanimaju me informacije o priključenju Crne Gore EU P 15: Ko je, po Vašem mišljenju, najodgovorniji za informisanje javnosti kada je riječ o priključenju Crne Gore EU? (Zaokružiti samo jedan odgovor!) 1. Ministarstvo prosvjete i nauke 2. Ministarstvo za evropske integracije 3. Nevladine organizacije 4. Mediji (novinari) 5. Posebne, specijalizovane službe i kancelarije 6. Međunarodne institucije i inostrani zvaničnici 9. Ne znam, ne mogu da procijenim
  69. 69. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 69 P 15_1: Proces evrointegracija za mlade u Crnoj Gori je: 1. Značajan u velikoj mjeri 2. Donekle značajan 3. Potpuno bez značaja kada je riječ o položaju mladih mladih u Crnoj Gori P16: Na koji način se informišete o EU i priključenju Crne Gore EU? 1. Učenjem o evropskim integracijama u školi 2. Praćenjem medija, uopšteno (TV, novine, radio) 3. Nešto drugo. Šta? ______________________________________________________ 4. Ne zanimaju me informacije te vrste P 16_1: U tabeli dolje navedeni su mogući načini uključivanja mladih u proces evropskih integracija. Ocijenite moguće načine na skali od 1 do 5. Ukoliko imate ideju o još nekim načinima molimo da ih upišete u prazan prostor tabele. Loš način Dobar način Ne znam 1. Redovnim ispitivanjem njihovih stavova kroz istraživanja poput ovog i saopštavanjem rezultata donosiocima odluka i predstavnicima EU 1 2 3 4 5 9 2. Ogranizovanjem konsultacija i debata izmedju mladih i predstavnika Vlade iIi Evropske unije 1 2 3 4 5 9 3. Uključivanjem mladih u produkciju medijskih programa o značaju evropskih integracija za budućnost Crne Gore 1 2 3 4 5 9 4. Organizovanjem omladinskih razmjena između Crne Gore i zemalja EU 1 2 3 4 5 9 5. Uvođenjem predavanja o evropskim integracijama u školama 1 2 3 4 5 9 6. Neki drugi način : _____________________________________ 1 2 3 4 5 9 7. Neki drugi način : _____________________________________ 1 2 3 4 5 9 8. Neki drugi način : _____________________________________ 1 2 3 4 5 9 P17: Da li znate koje sve uslove Crna Gora treba da ispuni kako bi ušla u EU? 1. Da, znam u potpunosti sve uslove koje Crna Gora treba da ispuni 2. Ne znam sve, ali znam ključne uslove koja Crna Gora treba da ispuni 3. Znam da Crna Gora treba da ispuni neke uslove ali ne znam koji su to uslovi 4. Ne, ne znam ništa o tome 5. Ne zanima me koje uslove Crna Gora treba da ispuni P 17_1: Navedite neke od uslova koje mislite da Crna Gora treba da ispuni kako bi ušla u EU: __________________________________________________________________________________
  70. 70. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 70 P 18_1: Crna Gora je: DA NE 1. Na putu da dobije status zemlje kandidata za članstvo u EU 1 2 2. Ratifikovala Lisabonski sporazum 1 2 3. Potpisala pakt o stabilizaciji i pridruživanju sa EU 1 2 4. Zemlja kandidat za članstvo 1 2 P 19: Na sastanku Evropskog vijeća u Kopenhagenu, održanom 1993. godine, postavljena su tri kriterija (tzv. Kopenhaški kriteriji) koje svi budući kandidati moraju ispunjavati za punopravno članstvo u EU. To su: 1 ...................................... 2 ...................................... 3 ...................................... P 19_1: Danas Evropska unija ima: 1. 27 zemalja članica 2. 30 zemalja članica 3. 22 zemlje članice 4. 25 zemalja članica P 19_2: Najvažnije institucije Evropske unije su: .................................................................................................................................................................. ..... P 19_3: O kojim oblastima u vezi sa evropskim integracijama biste željeli da se detaljnije i podrobnije informišete? (Možete zaokružiti najviše tri odgovora!) 1. EU politika za mlade 2. EU politika obrazovanja 3. EU socijalna politika 4. EU ekonomija 5. EU institucije 6. EU kultura 7. EU proširenje 8. Medjunarodni odnosi EU 9. IPA sredstva za pristupanje EU
  71. 71. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 71 P20: Kako biste ocijenili brzinu kojom se Crna Gora kreće ka članstvu u EU? 1. Crna Gora se kreće veoma brzo ka Evropskoj uniji 2. Crna Gora se kreće onoliko brzo koliko to okolnosti dozvoljavaju 3. Crna Gora se ne kreće dovoljno brzo ka Evropskoj uniji 4. Crna Gora se kreće veoma sporo ka EU 5. Crna Gora se nikada neće priključiti EU 9. Ne znam, ne mogu da procijenim P21: Kada će Crna Gora, po Vašoj procjeni, ući u EU? 1. Do kraja 2025. 2. Do kraja 2015. 3. Do kraja 2020. 4. Do kraja 2012. 5. Nikada. P22: Nakon ulaska Crne Gore u Evropsku Uniju desiće se neke promjene u društvu. Po Vašoj procjeni, kakva će situacija biti u navedenim oblastima društvenog života? Biće bolje nego sada Biće isto kao i sada Biće gore nego što jeste Ne Znam 1. Zaposlenost i zapošljavanje 1 2 3 9 2. Cijene i inflacija 1 2 3 9 3. Životni standard građana 1 2 3 9 4. Privredni razvoj 1 2 3 9 5. Turizam 1 2 3 9 6. Trgovina 1 2 3 9 7. Poljoprivreda 1 2 3 9 8. Industrija 1 2 3 9 9. Saobraćaj 1 2 3 9 10. Energetika 1 2 3 9 11. Zaštita životne sredine 1 2 3 9 12. Efikasnost sudstva 1 2 3 9 13. Efikasnost javne uprave 1 2 3 9 14. Zaštita ljudskih i manjinskih prava 1 2 3 9 15. Socijalna politika (zaštita siromašnih) 1 2 3 9 16. Zdravstvo 1 2 3 9 17. Obrazovanje / prosvjeta 1 2 3 9 18. Položaj žena 1 2 3 9 19. Položaj marginalizovanih društvenih grupa 1 2 3 9 20. Razvoj demokratije i demokratskih institucija 1 2 3 9
  72. 72. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 72 Annex 2: Uzorak a-broj učenika; b-broj odjeljenja; c-proporcija; d-broj anketa; e-proporcija1; f-odjeljenja; g-razred Institucija a b c d e f g Srednja mješovita škola, Andrijevica 208 9 0.006577 7 0.007847 1 1 Gimnazija “Niko Rolović”, Bar 723 24 0.022862 23 0.020924 2 12 Srednja ekonomsko-ugostiteljska škola, Bar 748 23 0.023653 24 0.020052 2 34 Srednja poljoprivredna škola, Bar 552 24 0.017455 17 0.020924 2 12 Gimnazija “Panto Mališić”, Berane 599 20 0.018941 19 0.017437 2 34 Srednja medicinska škola “dr Branko Zogović”, Berane 786 26 0.024855 25 0.022668 2 12 Srednja stručna škola, Berane 473 19 0.014957 15 0.016565 2 34 Srednja stručna škola “Vukadin Vukadinović”, Berane 833 36 0.026341 26 0.031386 3 123 Gimnazija “Miloje Dobrašinović”, Bijelo Polje 601 22 0.019005 19 0.01918 2 12 Srednja elektro-ekonomska škola, Bijelo Polje 846 27 0.026752 27 0.02354 2 34 Srednja stručna škola, Bijelo Polje 740 28 0.0234 23 0.024412 2 12 Srednja mješovita škola “Danilo Kiš”, Budva 958 37 0.030293 30 0.032258 3 34 Gimnazija, Cetinje 313 12 0.009898 10 0.010462 1 1 Srednja likovna škola “Petar Lubarda”, Cetinje 75 7 0.002372 2 0.006103 1 1 Srednja stručna škola, Cetinje 458 18 0.014483 14 0.015693 2 34 Gimnazija “Petar I Petrović Njegoš”, Danilovgrad 482 16 0.015242 15 0.013949 1 1 Srednja mješovita škola “Ivan Goran Kovačić”, Herceg Novi 1284 45 0.040602 41 0.039233 4 1234 Srednja mješovita škola “Braća Selić”, Kolašin 299 14 0.009455 9 0.012206 1 4 Gimnazija, Kotor 565 20 0.017866 18 0.017437 2 12 Škola za osnovno i srednje muzičko obrazovanje „Vida Matjan”, Kotor 50 9 0.001581 2 0.007847 1 1 Srednja pomorska škola, Kotor 471 17 0.014894 15 0.014821 1 1 Srednja mješovita škola “Vuksan Đukić”, Mojkovac 439 19 0.013882 14 0.016565 2 34 Gimnazija “Stojan Cerović”, Nikšić 1215 40 0.03842 38 0.034874 3 123 Prva srednja stručna škola, Nikšić 842 29 0.026625 27 0.025283 3 234 Srednja ekonomsko-ugostiteljska škola, Nikšić 1176 36 0.037187 37 0.031386 3 134 Srednja stručna škola, Nikšić 621 20 0.019637 20 0.017437 2 23 Srednja mješovita škola “Bećo Bašić”, Plav 731 30 0.023115 23 0.026155 3 123 Gimnazija “Tanasije Pejatović”, Pljevlja 613 20 0.019384 19 0.017437 2 12 Srednja stručna škola, Pljevlja 801 32 0.025329 25 0.027899 3 234 Srednja mješovita škola, Plužine 110 6 0.003478 3 0.005231 1 1 Gimnazija “Luča”, Podgorica 28 4 0.000885 1 0.003487 0 Gimnazija “Slobodan Škerović”, Podgorica 1610 48 0.050911 51 0.041848 4 1234 Srednja ekonomska škola “Mirko Vešović”, Podgorica 1777 50 0.056192 56 0.043592 4 1234
  73. 73. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 73 Srednja elektrotehnička škola “Vaso Aligrudić”, Podgorica 974 36 0.030799 31 0.031386 3 123 Srednja građevinsko-geodetska škola “Inž. Marko Radević”, Podgorica 622 25 0.019669 20 0.021796 2 34 Srednja medicinska škola, Podgorica 1228 40 0.038831 39 0.034874 3 123 Srednja mješovita škola “25. maj” – Tuzi, Podgorica 608 21 0.019226 19 0.018309 2 12 Srednja stručna škola “Ivan Uskoković”, Podgorica 1082 42 0.034215 34 0.036617 4 1234 Srednja stručna škola “Sergije Stanić”, Podgorica 1222 36 0.038642 39 0.031386 3 234 Srednja stručna škola “Spasoje Raspopović”, Podgorica 593 23 0.018752 19 0.020052 2 34 Umj. škola osn. i sred. muz. obr. za talente „Andre Navara”, Podgorica 93 8 0.002941 3 0.006975 1 1 Umj. škola osn, sred. muz. i balet. obrazov. „Vasa Pavić”, Podgorica 90 8 0.002846 3 0.006975 1 1 Gimnazija “30. septembar”, Rožaje 498 17 0.015748 16 0.014821 1 2 Srednja stručna škola, Rožaje 654 27 0.02068 21 0.02354 2 12 Obrazovni centar, Šavnik 36 4 0.001138 1 0.003487 0 Srednja mješovita škola “Mladost”, Tivat 596 21 0.018846 19 0.018309 2 34 Gimnazija “Drita”, Ulcinj 106 6 0.003352 3 0.005231 1 3 Srednja mješovita škola “Bratstvo jedinstvo”, Ulcinj 1010 38 0.031938 32 0.03313 3 234 Srednja mješovita škola “17. septembar”, Žabljak 185 8 0.00585 6 0.006975 1 1 31624 1147 1000 1
  74. 74. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010.   D e F a c t o C o n s u l t a n c y Page 74 Annex 3: Realizovani uzorak Naziv škole N Naziv škole N Umj. škola osn. i sred. muz. obr. za talente „Andre Navara”, Podgorica 4 Srednja stručna škola “Spasoje Raspopović”, Podgorica 20 Srednja elektro-ekonomska škola, Bijelo Polje 27 Škola za osnovno i srednje muzičko obrazovanje „Vida Matjan”, Kotor 2 Srednja mješovita škola “Bratstvo jedinstvo”, Ulcinj 33 Srednja mješovita škola “17. septembar”, Žabljak 6 Gimnazija “Miloje Dobrašinović”, Bijelo Polje 19 Srednja medicinska škola “dr Branko Zogović”, Berane 25 Gimnazija “Niko Rolović”, Bar 23 Srednja mješovita škola “Mladost”, Tivat 18 Gimnazija “Tanasije Pejatović”, Pljevlja 19 Umj. škola osn, sred. muz. i balet. obrazov. „Vasa Pavić”, Podgorica 1 Gimnazija (opšti smjer), Cetinje 9 Srednja ekonomska škola “Mirko Vešović”, Podgorica 59 Gimnazija “30. septembar”, Rožaje 16 Srednja ekonomsko-ugostiteljska škola, Nikšić 37 Gimnazija, Kotor 18 Srednja ekonomsko-ugostiteljska škola, Bar 24 Gimnazija “Luča”, Podgorica 1 Srednja elektrotehnička škola “Vaso Aligrudić”, Podgorica 31 Gimnazija “Panto Mališić”, Berane 19 Srednja građevinsko-geodetska škola “Inž. Marko Radević”, Podgorica 21 Gimnazija “Slobodan Škerović”, Podgorica 53 Srednja likovna škola 1 Gimnazija “Stojan Cerović”, Nikšić 37 Srednja likovna škola “Petar Lubarda”, Cetinje 2 Gimnazija “Petar I Petrović Njegoš”, Danilovgrad 15 Srednja medicinska škola, Podgorica 40 Srednja mješovita škola “Ivan Goran Kovačić”, Herceg Novi 41 Srednja mješovita škola, Plužine 3 Obrazovni centar, Šavnik 1 Srednja mješovita škola “Braća Selić”, Kolašin 9 Srednja mješovita škola, Andrijevica 7 Srednja mješovita škola “Vuksan Đukić”, Mojkovac 14 Srednja stručna škola, Cetinje 7 Srednja poljoprivredna škola, Bar 17 Srednja mješovita škola “Danilo Kiš”, Budva 29 Srednja pomorska škola, Kotor 15 Srednja mješovita škola “Bećo Bašić”, Plav 23 Srednja stručna škola, Bijelo Polje 23 Srednja stručna škola “Vukadin Vukadinović”, Berane 25 Srednja stručna škola, Nikšić 20 Gimnazija “Drita”, Ulcinj 3 Srednja stručna škola, Pljevlja 25 Prva srednja stručna škola, Nikšić 27 Srednja stručna škola (turistički tehničar), Cetinje 7 Srednja mješovita škola “25. maj” – Tuzi, Podgorica 20 Srednja stručna škola, Berane 15 Srednja stručna škola “Ivan Uskoković”, Podgorica 35 Srednja stručna škola, Rožaje 21 Srednja stručna škola “Sergije Stanić”, Podgorica 40 Total 1007
  75. 75. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010. DIO I: Poređenje nivoa znanja o EU između ispitanika koji uče o ovome u okviru izbornog predmeta i ostalih Da li učite u školi o EU u okviru posebnog predmeta N % Imaju poseban predmet 111 11.1 Ne uče u školi o EU 718 71.5 Učim, ali ne u okviru posebnog predmeta već u okviru drugih predmeta 175 17.4 Total 1004 100.0 Najveći broj ispitanika/ica u školi ne uči o EU – 71.5%. Dalje, od njih 38.5% koji uče u školi o EU, 17.4% to čini u okviru drugih predmeta. Tek nešto više od desetine ispitanika (11.1%) uči o EU kroz zaseban predmet. Ovo pitanje dalje je ukrštano sa pojedinačnim pitanjima kako bi se uporedio nivo znanja o EU između ispitanika koji o EU uče iz izbornih ili ostalih predmeta. 1 | P a g e
  76. 76. Stavovi mladih prema Evropskoj uniji i evropskim integracijama, jul 2010. Poređena pitanja: Da li učite u školi o EU u okviru posebnog predmeta? Informacije koje dobijate u školi u okviru predmeta o EU vi bi ste ocijenili kao... U kojoj mjeri ste zadovoljni sadržajem predmeta o EU? Kako ste zadovoljni sadržajima predavanja o Evropskoj uniji? Da li Vas i u kojoj mjeri zanimaju informacije, o priključenju EU ... Kako bi ste ocijenili, količinu i kvalitet informisanja javnosti u vezi sa procesom priključivanja Crne Gore EU… Ko je po Vašem mišljenju najdogovorniji za informisanje javnosti kada je riječ o priključenju Crne Gore EU... Proces evro integracija za mlade u Crnoj Gori je... Na koji način se informišete o EU i priključenju Crne Gore EU? Da li znate koje uslove Crna Gora treba da ispuni kako bi ušla u EU... Crna Gora je na putu da dobije status kandidata Crna Gora je ratifikovala Lisabonski sporazum Crna Gora je potpisala SAA Crna Gora je zemlja kandidat za članstvo Danas Evropska unija ima ... Željeli bi da znaju više o (nekoj instituciji EU) 2 | P a g e

×