SlideShare a Scribd company logo
МОНГОЛ ОРНЫ  М Ө НХ ЦЭВД Э Г ТАРХАЛТЫН ИРЭ Э ДҮЙН ХАНДЛАГ A Future Trend of Mongolian Permafrost Distribution V.Ulziisaikhan, University of Science and Technology,  [email_address] R.Mijiddorj, University of Science and Technology,  [email_address] Ulaanbaatar, Mongolia,  29 -Jun-2009
ОРШИЛ Олон жилийн мө нх цэвдэг  ( МЦ )  гэж  2  жил   буюу түүнээс дээш хугацаанд  орчны температур нь  хасах   байдаг х ө рс ,  хурдас ,  хад чулуу г   хэлдэг   (Permafrost Subcommittee, 1988).   Мө нх цэвдэг нь  ерөнхийдөө эх газрын өндөр өргөрөгүүдэд   ажиглагдахаас гадна ,  хойд м ө с ө н тивийн задгай тэнгисийн доорхи хад чулуун х ө рс ө нд ч тохиолддог Дэлхийн б ө мб ө рцгийн хойд хагас  дахь  газар нутгийн  24%-  ийг эзэлдэг байна   (Circumpolar Active-Layer Permafrost System, June, 1998). МЦ- ийн зузаан нь тухайн газар орны байгаль, цаг уурын байдлаас хамаарч  1  метрээс хэдэн мянган метр х ү ртэл  үргэлжилдэг.
ОРШИЛ 1967-1971 онуудад хийсэн Орос Монголын хамтарсан экспедиц ийн  судалгааны үр дүн дээр үндэслэж Г.Ф.Гравис болон бусад судлаачид Монгол орны геокриологийн зураглалыг хийсэн байна.  Монгол оронд тархсан олон жилийн цэвдэг нь  үргэлжилсэн тархалттай ,  алаг цоог тархалттай ,  тохиолдлын тархалттай ,  улирлын чанартай цэвдэг   хөрс  гэж 4 мужид ангилагддаг байна  ( Г.Ф.Гравис, 1967-1971 ). Зураг 1.  Монгол орны олон жилийн цэвдэг тархалтын  мужлалууд. 1-үргэлжилсэн ба тасалданги, 2-алаг цоог ба ховор алаг цоог, 3- тохиолдлын, 4-улирлын чанартай
ОРШИЛ Хүний хүчин зүйлүүдийн нөлөөнөөс үүдэлтэй дэлхий нийтийг хамарсан дулаар а лтай холбогдуулан Монгол орны хэмжээнд хийсэн судалгааны үр дүнгээс харвал Монгол орны агаарын дундаж температур сүүлийн 60 гаруй жилд  1.5 0 C -аар дулаарчээ  ( Р.Мижиддорж , 1998) .  Энэхүү дулааралтын улмаас Монгол орны МЦ, цасан бүрхүүлийн үргэлжлэх хугацаа, байгал ий н бүс бүслүүр ий н өөрчлөлт, хөрсний усны нөөц ий н горимд хүчтэй өөрчлөлт орж байгааг олон судлаачид судалж тогтоосон байдаг.
СУДАЛГААНЫ ЗОРИЛГО Монгол орны олон жилийн   МЦ-ийн одоогийн болоод ирээдүйн тархалтыг ложистик регрессын аргаар прогнозлох тооцоог хийлээ.  Судалгаа гаар дараахь гурван зорилтыг тавьж тооцооны үр дүнгүүдийг гарган авлаа .  Үүнд : Агаарын температур, мөнх цэвдэг хоёр хамааралтай эсэх Ложистик регрессын тэгшитгэлээр математик загварчлал байгуулах Дэлхийн дулааралтын явцад Монгол орны МЦ тархалтын хил хязгаар яаж өөрчлөгдөхийг магадлалаар прогнозлох
А рга з ү й Ложистик регресс.  Статистик судалгааны салбарт сүүлийн үед хөгжүүлсэн олон аргуудын нэг бол ложистик регресс загвар юм.  Энэхүү арг а нь тоон утгаар ч юмуу эсвэл категори ангиллын мэдээллээр  илэрхийлэгддэг байгаль дээр болж буй үзэгдлүүдийг  үзэгдэл ажиглагдах уу эсвэл  үгүй юу гэдгийг магадлал  хэлбэрээр илэрхийлж  болдог байна.
А рга з ү й Ложистик регрессын тэгшитгэл болон түүний графикийн ерөнхий хэлбэр дараах байдлаар илэрхийлэгдэнэ. Энд : P-  тухайн үзэгдлүүдийн  урьдчилан таамаглал  магадлал  хэлбэрээр a0, a1, an  -  ш угаман регресын коэфицентүүд X1, X2, Xn  т ухайн үзэгд э лтэй хамааралтай хувьсагчууд
А шигласан мэдээ лэл O лон жилийн МЦ тархалтын  зураглал  Aгаарын температур 1961-1990 он ы 30 жилийн дундаж  20 20, 2050, 2080 онуудаар бодуулсан ерөнхий орчил урсгалын  HADLEY  болон  ECHAM  загваруудын үр дүн
T ООЦОО Тооцоог хялбарчлахын тулд МЦ-ийн үргэлжилсэн, алаг цоог, тохиолдлын тархалттай мужуудыг ерөнхийд нь МЦ- тэй муж гэж үзэж  “ БАЙНА ” ,  үлдсэн мужыг  “ БАЙХГҮЙ ”  гэж  ангилж зураг 2-т үзүүлэв. Дээрхи байна, байхгүй гэсэн ангиллыг математик тооцоонд ашиглах нь тохиромжгүй тул тоон хэлбэрт оруулахын тулд  БАЙНА  =  1  ба  БАЙХГҮЙ  =  0  гэсэн тоон утгыг олгосон. Зураг 2. Монгол орны олон жилийн МЦ-ийн одоогийн тархалтын зураглал мөнх цэвдэг  БАЙНА ,  БАЙХГҮЙ  гэсэн ангиллаар.
T ООЦОО K орреляци –0.8  Энэхүү судалгааны эхний зорилго болох агаарын температур, МЦ-ийн хооронд хамаарал байгаа эсэхийг тогтоохдоо бид  ArcInfo GRID  программаар авто корряляц бодуулсан. Тооцооны үр дүнгээс харвал бидний сонирхож буй 2 хувьсагч ийн  хоорондын хамаарал нь –0.8 байв.
T ООЦОО Хүснэгт 1 .  Регресийн коэффициент  2 дахь зорилго болох ложистик регрессын аргаар математик загвар байгуулж, энэхүү загвар маань одоогийн МЦ-ийн хилийг хир зэрэг илэрхийлэх вэ гэдгийг үзүүлэхийн тулд  ArcINFO GRID  програмаар регрес c  бодуулж загварт хэрэглэх коэффициент ийг  гарган авлаа  ( Хүснэгт  1)  . Коэффициент A0 0,892 A1 -0,745 RMS Error 0,319 Chi square 270743,115
T ООЦОО Прогноз  = 1 / (1 + Exp( - (0.892 - 0.745 * [ агаарын температур ]))) Эдгээр гаргаж авсан регресийн коэф ф иц и ентүүд болон Монгол орны 1961-1990 оны агаарын жилийн дундаж температурын мэдээллээр МЦ-ийн одоогийн тархалтын хилийг дараахь тэгшитгэлээр бодуулж Зураг 3-т үзүүлэв Зураг  3.  Мөнх цэвдгийн тархалтын хил загварчлалын үр дүнгээр. Зураг  3.  Мөнх цэвдгийн тархалтын одоо байгаа хил.
Зургаас харвал бидний сонгож авсан загвар маань МЦ-ийн хилийг ерөнхийд нь сайн илэрхийлж байна. Иймд Монгол орны МЦ-ийн ирээдүйн хандлаг ийг  үзүүлэхийн тулд бид Ерөнхий Орчил Урсгалын загваруудын үр дүнгээс гаргаж авсан 2020, 2050, 2080 онуудын агаарын температурын жилийн дундаж утгуудаар тооцоо хийж Зураг 3 a, 3 b, 3c -д үзүүлэв.
Y Р Д Y Н 2020 он 2050 он 2080 он ECHAM  загвар HADLEY  загвар
Y Р Д Y Н МЦ-ийн тархалтын одоо байгаа хил хязгаар  ECHAM  болон  HADLEY  загварын аль алинд нь хүчтэй агших хандлагатай байна.  МЦ-ийн одоогийн тархалтын хэмжээг 100 % - тай тэнцүү гэж үзээд хичнээн хувь нь одоогийн байгаа хэмжээнээс үлдэж болохыг хувиар илэрхиийлж Хүснэгт  2-т үзүүлэв. Хүснэгт 2 .  Ерөнхий орчил урсгалын загваруудын үр дүнгээр бодуулсан МЦ тархалтын хэмжээ ECHAM  загвараар HADLEY  загвараар 2020  он 50 % 70% 2050  он 30% 47% 2080  он 6% 23%
Y Р Д Y Н Д Y ГНЭЛТ МЦ-ын одоо байгаа хэмжээ 50 % -70 %,  30 % -47 % , 6 % -23 %  болтлоо тус тус буурахаар байна. Хэдийгээр дээрхи  ECHAM ,  HADLEY  загваруудын хувьд МЦ-ийн хилийн агшилтын талбай харилцан өөр байгаа боловч ерөнхий хандлага он тус бүр дээр ижил байна .   Агаарын температур, МЦ-ын хооронд корелляцын коэфицнт –0.8 байгаа нь орон зайн  хүчтэй урвуу хамаарал байна. Мөн ложистик загварын тооцооны үр дүн МЦ-ын тархалтын одоогийн хил хязгаар 2020, 2050, 2080 онуудын үед өөрчлөгдөж эзлэх талбай нь буурах магадлалтайг үзүүлж байна.
QUESTION   ? THANK YOU FOR ATTENTION

More Related Content

Featured

2024 Trend Updates: What Really Works In SEO & Content Marketing
2024 Trend Updates: What Really Works In SEO & Content Marketing2024 Trend Updates: What Really Works In SEO & Content Marketing
2024 Trend Updates: What Really Works In SEO & Content Marketing
Search Engine Journal
 
Storytelling For The Web: Integrate Storytelling in your Design Process
Storytelling For The Web: Integrate Storytelling in your Design ProcessStorytelling For The Web: Integrate Storytelling in your Design Process
Storytelling For The Web: Integrate Storytelling in your Design Process
Chiara Aliotta
 
Artificial Intelligence, Data and Competition – SCHREPEL – June 2024 OECD dis...
Artificial Intelligence, Data and Competition – SCHREPEL – June 2024 OECD dis...Artificial Intelligence, Data and Competition – SCHREPEL – June 2024 OECD dis...
Artificial Intelligence, Data and Competition – SCHREPEL – June 2024 OECD dis...
OECD Directorate for Financial and Enterprise Affairs
 
How to Leverage AI to Boost Employee Wellness - Lydia Di Francesco - SocialHR...
How to Leverage AI to Boost Employee Wellness - Lydia Di Francesco - SocialHR...How to Leverage AI to Boost Employee Wellness - Lydia Di Francesco - SocialHR...
How to Leverage AI to Boost Employee Wellness - Lydia Di Francesco - SocialHR...
SocialHRCamp
 
2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by Hubspot2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by Hubspot
Marius Sescu
 
Everything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPTEverything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPT
Expeed Software
 
Product Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage EngineeringsProduct Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Pixeldarts
 
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental HealthHow Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
ThinkNow
 
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdfAI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
marketingartwork
 
Skeleton Culture Code
Skeleton Culture CodeSkeleton Culture Code
Skeleton Culture Code
Skeleton Technologies
 
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
Neil Kimberley
 
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
contently
 
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
Albert Qian
 
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsSocial Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Kurio // The Social Media Age(ncy)
 
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Search Engine Journal
 
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
SpeakerHub
 
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
Clark Boyd
 
Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next
Tessa Mero
 
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search IntentGoogle's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Lily Ray
 
How to have difficult conversations
How to have difficult conversations How to have difficult conversations
How to have difficult conversations
Rajiv Jayarajah, MAppComm, ACC
 

Featured (20)

2024 Trend Updates: What Really Works In SEO & Content Marketing
2024 Trend Updates: What Really Works In SEO & Content Marketing2024 Trend Updates: What Really Works In SEO & Content Marketing
2024 Trend Updates: What Really Works In SEO & Content Marketing
 
Storytelling For The Web: Integrate Storytelling in your Design Process
Storytelling For The Web: Integrate Storytelling in your Design ProcessStorytelling For The Web: Integrate Storytelling in your Design Process
Storytelling For The Web: Integrate Storytelling in your Design Process
 
Artificial Intelligence, Data and Competition – SCHREPEL – June 2024 OECD dis...
Artificial Intelligence, Data and Competition – SCHREPEL – June 2024 OECD dis...Artificial Intelligence, Data and Competition – SCHREPEL – June 2024 OECD dis...
Artificial Intelligence, Data and Competition – SCHREPEL – June 2024 OECD dis...
 
How to Leverage AI to Boost Employee Wellness - Lydia Di Francesco - SocialHR...
How to Leverage AI to Boost Employee Wellness - Lydia Di Francesco - SocialHR...How to Leverage AI to Boost Employee Wellness - Lydia Di Francesco - SocialHR...
How to Leverage AI to Boost Employee Wellness - Lydia Di Francesco - SocialHR...
 
2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by Hubspot2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by Hubspot
 
Everything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPTEverything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPT
 
Product Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage EngineeringsProduct Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
 
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental HealthHow Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
 
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdfAI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
 
Skeleton Culture Code
Skeleton Culture CodeSkeleton Culture Code
Skeleton Culture Code
 
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
 
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
 
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
 
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsSocial Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
 
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
 
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
 
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
 
Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next
 
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search IntentGoogle's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
 
How to have difficult conversations
How to have difficult conversations How to have difficult conversations
How to have difficult conversations
 

МОНГОЛ ОРНЫ МӨНХ ЦЭВДЭГ ТАРХАЛТЫН ИРЭЭДҮЙН ХАНДЛАГA

  • 1. МОНГОЛ ОРНЫ М Ө НХ ЦЭВД Э Г ТАРХАЛТЫН ИРЭ Э ДҮЙН ХАНДЛАГ A Future Trend of Mongolian Permafrost Distribution V.Ulziisaikhan, University of Science and Technology, [email_address] R.Mijiddorj, University of Science and Technology, [email_address] Ulaanbaatar, Mongolia, 29 -Jun-2009
  • 2. ОРШИЛ Олон жилийн мө нх цэвдэг ( МЦ ) гэж 2 жил буюу түүнээс дээш хугацаанд орчны температур нь хасах байдаг х ө рс , хурдас , хад чулуу г хэлдэг (Permafrost Subcommittee, 1988). Мө нх цэвдэг нь ерөнхийдөө эх газрын өндөр өргөрөгүүдэд ажиглагдахаас гадна , хойд м ө с ө н тивийн задгай тэнгисийн доорхи хад чулуун х ө рс ө нд ч тохиолддог Дэлхийн б ө мб ө рцгийн хойд хагас дахь газар нутгийн 24%- ийг эзэлдэг байна (Circumpolar Active-Layer Permafrost System, June, 1998). МЦ- ийн зузаан нь тухайн газар орны байгаль, цаг уурын байдлаас хамаарч 1 метрээс хэдэн мянган метр х ү ртэл үргэлжилдэг.
  • 3. ОРШИЛ 1967-1971 онуудад хийсэн Орос Монголын хамтарсан экспедиц ийн судалгааны үр дүн дээр үндэслэж Г.Ф.Гравис болон бусад судлаачид Монгол орны геокриологийн зураглалыг хийсэн байна. Монгол оронд тархсан олон жилийн цэвдэг нь үргэлжилсэн тархалттай , алаг цоог тархалттай , тохиолдлын тархалттай , улирлын чанартай цэвдэг хөрс гэж 4 мужид ангилагддаг байна ( Г.Ф.Гравис, 1967-1971 ). Зураг 1. Монгол орны олон жилийн цэвдэг тархалтын мужлалууд. 1-үргэлжилсэн ба тасалданги, 2-алаг цоог ба ховор алаг цоог, 3- тохиолдлын, 4-улирлын чанартай
  • 4. ОРШИЛ Хүний хүчин зүйлүүдийн нөлөөнөөс үүдэлтэй дэлхий нийтийг хамарсан дулаар а лтай холбогдуулан Монгол орны хэмжээнд хийсэн судалгааны үр дүнгээс харвал Монгол орны агаарын дундаж температур сүүлийн 60 гаруй жилд 1.5 0 C -аар дулаарчээ ( Р.Мижиддорж , 1998) . Энэхүү дулааралтын улмаас Монгол орны МЦ, цасан бүрхүүлийн үргэлжлэх хугацаа, байгал ий н бүс бүслүүр ий н өөрчлөлт, хөрсний усны нөөц ий н горимд хүчтэй өөрчлөлт орж байгааг олон судлаачид судалж тогтоосон байдаг.
  • 5. СУДАЛГААНЫ ЗОРИЛГО Монгол орны олон жилийн МЦ-ийн одоогийн болоод ирээдүйн тархалтыг ложистик регрессын аргаар прогнозлох тооцоог хийлээ. Судалгаа гаар дараахь гурван зорилтыг тавьж тооцооны үр дүнгүүдийг гарган авлаа . Үүнд : Агаарын температур, мөнх цэвдэг хоёр хамааралтай эсэх Ложистик регрессын тэгшитгэлээр математик загварчлал байгуулах Дэлхийн дулааралтын явцад Монгол орны МЦ тархалтын хил хязгаар яаж өөрчлөгдөхийг магадлалаар прогнозлох
  • 6. А рга з ү й Ложистик регресс. Статистик судалгааны салбарт сүүлийн үед хөгжүүлсэн олон аргуудын нэг бол ложистик регресс загвар юм. Энэхүү арг а нь тоон утгаар ч юмуу эсвэл категори ангиллын мэдээллээр илэрхийлэгддэг байгаль дээр болж буй үзэгдлүүдийг үзэгдэл ажиглагдах уу эсвэл үгүй юу гэдгийг магадлал хэлбэрээр илэрхийлж болдог байна.
  • 7. А рга з ү й Ложистик регрессын тэгшитгэл болон түүний графикийн ерөнхий хэлбэр дараах байдлаар илэрхийлэгдэнэ. Энд : P- тухайн үзэгдлүүдийн урьдчилан таамаглал магадлал хэлбэрээр a0, a1, an - ш угаман регресын коэфицентүүд X1, X2, Xn т ухайн үзэгд э лтэй хамааралтай хувьсагчууд
  • 8. А шигласан мэдээ лэл O лон жилийн МЦ тархалтын зураглал Aгаарын температур 1961-1990 он ы 30 жилийн дундаж 20 20, 2050, 2080 онуудаар бодуулсан ерөнхий орчил урсгалын HADLEY болон ECHAM загваруудын үр дүн
  • 9. T ООЦОО Тооцоог хялбарчлахын тулд МЦ-ийн үргэлжилсэн, алаг цоог, тохиолдлын тархалттай мужуудыг ерөнхийд нь МЦ- тэй муж гэж үзэж “ БАЙНА ” , үлдсэн мужыг “ БАЙХГҮЙ ” гэж ангилж зураг 2-т үзүүлэв. Дээрхи байна, байхгүй гэсэн ангиллыг математик тооцоонд ашиглах нь тохиромжгүй тул тоон хэлбэрт оруулахын тулд БАЙНА = 1 ба БАЙХГҮЙ = 0 гэсэн тоон утгыг олгосон. Зураг 2. Монгол орны олон жилийн МЦ-ийн одоогийн тархалтын зураглал мөнх цэвдэг БАЙНА , БАЙХГҮЙ гэсэн ангиллаар.
  • 10. T ООЦОО K орреляци –0.8 Энэхүү судалгааны эхний зорилго болох агаарын температур, МЦ-ийн хооронд хамаарал байгаа эсэхийг тогтоохдоо бид ArcInfo GRID программаар авто корряляц бодуулсан. Тооцооны үр дүнгээс харвал бидний сонирхож буй 2 хувьсагч ийн хоорондын хамаарал нь –0.8 байв.
  • 11. T ООЦОО Хүснэгт 1 . Регресийн коэффициент 2 дахь зорилго болох ложистик регрессын аргаар математик загвар байгуулж, энэхүү загвар маань одоогийн МЦ-ийн хилийг хир зэрэг илэрхийлэх вэ гэдгийг үзүүлэхийн тулд ArcINFO GRID програмаар регрес c бодуулж загварт хэрэглэх коэффициент ийг гарган авлаа ( Хүснэгт 1) . Коэффициент A0 0,892 A1 -0,745 RMS Error 0,319 Chi square 270743,115
  • 12. T ООЦОО Прогноз = 1 / (1 + Exp( - (0.892 - 0.745 * [ агаарын температур ]))) Эдгээр гаргаж авсан регресийн коэф ф иц и ентүүд болон Монгол орны 1961-1990 оны агаарын жилийн дундаж температурын мэдээллээр МЦ-ийн одоогийн тархалтын хилийг дараахь тэгшитгэлээр бодуулж Зураг 3-т үзүүлэв Зураг 3. Мөнх цэвдгийн тархалтын хил загварчлалын үр дүнгээр. Зураг 3. Мөнх цэвдгийн тархалтын одоо байгаа хил.
  • 13. Зургаас харвал бидний сонгож авсан загвар маань МЦ-ийн хилийг ерөнхийд нь сайн илэрхийлж байна. Иймд Монгол орны МЦ-ийн ирээдүйн хандлаг ийг үзүүлэхийн тулд бид Ерөнхий Орчил Урсгалын загваруудын үр дүнгээс гаргаж авсан 2020, 2050, 2080 онуудын агаарын температурын жилийн дундаж утгуудаар тооцоо хийж Зураг 3 a, 3 b, 3c -д үзүүлэв.
  • 14. Y Р Д Y Н 2020 он 2050 он 2080 он ECHAM загвар HADLEY загвар
  • 15. Y Р Д Y Н МЦ-ийн тархалтын одоо байгаа хил хязгаар ECHAM болон HADLEY загварын аль алинд нь хүчтэй агших хандлагатай байна. МЦ-ийн одоогийн тархалтын хэмжээг 100 % - тай тэнцүү гэж үзээд хичнээн хувь нь одоогийн байгаа хэмжээнээс үлдэж болохыг хувиар илэрхиийлж Хүснэгт 2-т үзүүлэв. Хүснэгт 2 . Ерөнхий орчил урсгалын загваруудын үр дүнгээр бодуулсан МЦ тархалтын хэмжээ ECHAM загвараар HADLEY загвараар 2020 он 50 % 70% 2050 он 30% 47% 2080 он 6% 23%
  • 16. Y Р Д Y Н Д Y ГНЭЛТ МЦ-ын одоо байгаа хэмжээ 50 % -70 %, 30 % -47 % , 6 % -23 % болтлоо тус тус буурахаар байна. Хэдийгээр дээрхи ECHAM , HADLEY загваруудын хувьд МЦ-ийн хилийн агшилтын талбай харилцан өөр байгаа боловч ерөнхий хандлага он тус бүр дээр ижил байна . Агаарын температур, МЦ-ын хооронд корелляцын коэфицнт –0.8 байгаа нь орон зайн хүчтэй урвуу хамаарал байна. Мөн ложистик загварын тооцооны үр дүн МЦ-ын тархалтын одоогийн хил хязгаар 2020, 2050, 2080 онуудын үед өөрчлөгдөж эзлэх талбай нь буурах магадлалтайг үзүүлж байна.
  • 17. QUESTION ? THANK YOU FOR ATTENTION