Een rijk verleden... een rijk heden!

996 views

Published on

Gewikt en gewogen - 2 mei 2102 - Tijs De Schacht

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
996
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
338
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Een rijk verleden... een rijk heden!

  1. 1. Situering De aanleiding • Een regionaal depotbeleid: Overzicht van de erfgoedcollecties in de regio • Gegevens voor intern en extern gebruik • Verdere regionale samenwerking: Nood aan inzicht in de werking van erfgoedorganisaties. Basis voor verdere gesprekken • Inhoudelijke werking en expertise • Dagdagelijks reilen en zeilen • Wensen en verwachtingen • Bestaand netwerk Voorgaande studies • Provinciale studie naar collecties en depots (2008) • Regionale studie van de vlascollecties (2010) • Studie museale collecties in Kortrijk (2010) • Bevraging FARO/Heemkunde Vlaanderen (PRISMA)
  2. 2. Prisma (FARO) Cijferboek Bevolkingsonderzoek • Sterke interesse voor geschiedenis van het nabije / lokale • Grote discrepantie tussen interesse en participatie • Groot draagvlak voor rol overheid(sinstellingen) • Mensen blijken hun interesse in erfgoed in de eerste plaats te stillen via allerlei massamediale kanalen zoals radio, televisie en internet. Bevraging van de erfgoedorganisaties • Zeer divers erfgoedlandschap (2,7% lid van erfgoedvereniging) • Globaal genomen gaat het niet zo slecht met de lokale erfgoed-verenigingen, met relatief kleine budgetten weten ze relatief veel te realiseren • Gebrek aan diversiteit binnen bestuur • Nood aan ondersteuning en begeleiding( bewaring, inventariseren, digitaliseren)
  3. 3. Aan de slag Dubbele nulmeting 1. Erfgoedveld in kaart (musea, archieven, erfgoedverenigingen) 2. Erfgoedbeleid tegen het licht Hoe? • Papier / Elektronisch • gegevens van de Kortrijkse omgevingsanalyse werden geïntegreerd • Uitwisselbaar met onderzoek op Vlaams niveau (PRISMA) Wie?
  4. 4. De resultaten Zeer hoge respons: 83% • 76 organisaties • 50 vrijwillige organisaties • 26 professionele organisaties • Vanuit alle gemeentes + koepelorganisaties • Wie ontbreekt? gemeentelijke archieven Wijzen op een zeer rijk erfgoedlandschap • Groot aantal organisaties met dynamische werking • Brede themawerking, heel wat expertise! • Belangrijke ondersteunende rol bij de gemeente • Concrete praktische noden ( Depot, Behoud en beheer, Registratie, Digitalisering, Uitwisseling, netwerking) “bloemlezing” in grafieken
  5. 5. Vraag 15 - Type Organisatie ( N=76)50454035302520 professioneel vrijwilligers1510 5 0
  6. 6. Vrijwilligersverenigingen (N=46) Regio PrismaVereniging voor heemkunde, lokale en regionale geschiedenis 41% 53,6%  Heemkunde  Lokale, stads- en regionale geschiedenisVereniging voor (materiële) erfgoedzorg 24% 11,8 %  Verzamelaars  Industrieel en wetenschappelijk erfgoed  Monumenten en landschappen  Vrienden van een erfgoedinstellingVereniging voor erfgoedstudie 11% 8,8%  Familiekunde  Volkskunde  Archeologie, oudheidkunde en kunstgeschiedenis  Historische taalkunde en dialectologieVereniging voor erfgoedbemiddeling en –participatie 13% 3,8%  Erfgoedtoerisme, gidsenkringen  Erfgoedparticipatie en –educatieCulturele vereniging met erfgoedwerking 11%Vereniging voor erfgoedbeleving 0% 22 %  Carnaval en straatfeesten  Historische stoeten en processies  Traditionele sporten en schutterij  Streekgastronomie en streekproducten  (Kunst)ambachten en volkskunsten
  7. 7. 10 15 20 25 0 5 Anzegem Avelgem Deerlijk Harelbeke Kortrijk Kuurne Lendelede Regio Kortrijk Menen Spiere-Helkijn Waregem Vraag 2 - Officiële zetel (N = 76) Wervik Wevelgem Zwevegem regioBuiten de vrijwilligers professioneel
  8. 8. Vraag 4 - In welk jaar werd de organisatie opgericht? (N=63)1210 8 6 professioneel vrijwilligers 4 2 0 1850 1860 1870 1880 1890 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010
  9. 9. Vraag 13 - Werkingsgebied (N=76)60%50%40%30%20% professioneel vrijwilligers10%0%
  10. 10. Vraag 17 - Doelgroep? N=63
  11. 11. Niet-tastbaar Tastbaar erfgoed erfgoed (Immaterieel) Niet- Verplaatsbaarverplaatsbaar (Roerend) Ambachten, technieken, (Onroerend) rituelen , verhalen, gebruiken, recepten, feesten, talen, rites, Schilderijen, beelden, overtuigingen, liederen, Historische sites, podiumkunsten, sport- juwelen, munten, zegels, historische steden, spelen,… meubels, tapijten, monumenten, molens, boeken, foto’s, films,landschappen, kanalen, muziekinstrumenten, archeologische sites documenten… “Cultureel erfgoed”
  12. 12. Thema’s in de werking Breed • Belangrijke rol van verenigingen t.a.v. onroerend erfgoed • Heel wat aandacht naar immaterieel erfgoed • 61% geeft aan ook op andere domeinen dan erfgoed actief te zijn (toerisme, cultuur, educatie) Toppers • Kunsthistorisch erfgoed • Sociaal-economisch erfgoed • Industrieel erfgoed • Vlas, Textiel, Tabak, Voedsel, Brouwerijen, Houtbewerking Alle thema’s gedekt
  13. 13. Vraag 20 - Themas (N=71;, gemiddeld: 4,5 antwoorden) 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Kunsthistorisch erfgoed Sociaal-economisch erfgoed Industrieel erfgoed Ambachtelijk erfgoed Politiek erfgoed Dialect en taalkunde Militair erfgoed Genealogisch erfgoed Literair erfgoed professioneel Archeologisch erfgoed vrijwilligers Agrarisch erfgoed Audiovisueel erfgoed Architectonisch erfgoed Grensverhalen School Sport Funerair erfgoed Natuurhistorisch erfgoedAndere - archivalisch erfgoed
  14. 14. Bestuur & Leden Gemiddelde Mediaan Aantal Bestuursleden 11 11 40 Leden (veelal 187 170 36 gemengd) Vraag 24 - Op welke manier wordt het bestuur samengesteld? (N=71)60%50%40% De organisatie beschikt niet over een bestuur30% De organisatie beschikt over een niet verkozen bestuur De organisatie beschikt over een verkozen bestuur20% (leeg)10%0% professioneel vrijwilligers
  15. 15. HuisvestingType Huisvesting % ja % ja % leeg vrijwilligers professioneel30. Vaste Lokalen 58% 92% 1% 31. Archief- of 38% 69% 1% documentatie- centrum 33. Museum 20% 42% 3% Vraag 34 - In welke mate vind je de lokalen aangepast(N = 46) 2% 11% 22% Ja In zeer grote mate Ja In eerder grote mate 24% Ja In redelijke mate Ja In eerder kleine mate Ja In geen enkele mate 41%
  16. 16. Vraag 33 - Eigendom lokalen (N=52)60%50%40%30% professioneel vrijwilligers20%10%0% 33.1. Volledig eigenaar 33.2. Erfpacht of huur 33.3. Ter beschikking 33.4. Ter beschikking 33.5. Ter beschikking 33.6. Ander, gelieve te of vruchtgebruik gesteld door overheid gesteld door privé- gesteld door privé- specificeren organisatie eigenaar
  17. 17. Middelen Heel wat organisaties halen inkomsten uit activiteiten Met stip vormt de gemeente een belangrijke bron van subsidies. Vrijwilligersorganisaties slagen er minder in projectsubsidies te verkrijgen. Niet financiële ondersteuning gebeurt op tal van manieren (logistiek, inhoudelijk, communicatie,…), en gebeurt hoofdzakelijk door de gemeente Vraag 44 - eigen werkingsmiddelen (N=75)90%80%70%60%50% professioneel40% vrijwilligers30%20%10% 0% geen eigen inkomsten inkomsten van activiteiten sponsors, giften, legaten andere
  18. 18. Vraag 45 - Structurele subisidies (N=74)80%70%60%50%40% professioneel30% vrijwilligers20%10%0% 45.1. Geen 45.2. Vlaamse 45.3. Provincie 45.4. Gemeente 45.5. Culturele 45.6. Stichting of 45.7. Regionale of 45.8. Ander, structurele gemeenschap of convenants Fonds provinciale gelieve te subsidies gewest koepelorganisatie specificeren Vraag 46 - Projectsubsidies (N=68)90%80%70%60%50%40% professioneel30% vrijwilligers20%10%0% 46.1. Geen 46.2. Vlaamse 46.3. Provincie 46.4. Gemeente 46.5. Culturele 46.6. Stichting of 46.7. Regionale of 46.8. Ander, projectsubsidies gemeenschap of convenants Fonds provinciale gelieve te gewest koepelorganisatie specificeren
  19. 19. Activiteiten en publiekswerking Wie schrijft, die blijft: heel wat ‘onderzoeksoutput’ • Periodieke publicaties: tijdschrift / nieuwsbrief • Ook niet-periodieke publicaties Interne activiteiten bij rvijwilligersorganisaties • Redactieraden/vergaderingen (18%) • Uitstappen (15%) • In mindere mate: vormingssessies (12%), gezelligsheidsactiviteiten(10%) Publieksactiviteiten • Tentoonstellingen • Lezingen of debat • Wandeling of rondleiding Publieksevenementen • Erfgoeddag • Open Monumentendag
  20. 20. Vraag 49 - Periodieke publicaties (N=73)70%60%50%40%30% professioneel vrijwilligers20%10%0% 49.1. Geen 49.2. Tijdschrift 49.3. Nieuwsbrief of 49.4. Jaarboek (jaarlijkse 49.5. Ander, gelieve te informatief ledenblad periodieke publicaties in specificeren boekvorm) Vraag 50 - Andere Publicaties (N=62)60%50%40%30%20%10% professioneel0% vrijwilligers
  21. 21. Vraag 53 - Deelname aan publieksevementen (N=70)80%70%60%50%40% professioneel30% vrijwilligers20%10%0% 53.1. Geen 53.2. 53.3. Open 53.4. Week van 53.5. Open 53.6. Nacht van 53.7. 53.8. Lokaal 53.9. Ander, Erfgoeddag Monumenten de Smaak Bedrijvendag de geschiedenis Vlaanderen festival gelieve te Dag Feest specificeren Vraag 55 - Publieke activiteiten (N=54) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% professioneel 0% vrijwilligers
  22. 22. Communicatie Eigen website • 88% van de professionele organisatie heeft een website • 69% van de vrijwillige organisaties heeft een website Voornaamste communicatiemiddel: Vraag 54 - Communicatie (N=65)90%80%70%60%50%40%30% professioneel20% vrijwilligers10%0% 54.1. 54.2. 54.3. Digitale 54.4. 54.5. Website 54.6. Pers 54.7. 54.8. 54.9. Uit in 54.10. Ander, Uitnodiging Elektronische nieuwsbrief Gedrukte Mondeling Communicatie Regio Kortrijk gelieve te op de post uitnodiging nieuwsbrief door specificeren gemeente of stad
  23. 23. SamenwerkingVraag 57 - Samenwerking (N=74) Voornamelijk losse samenwerkingsbanden 26% Vooral met andere organisaties, maar ook ja met professionele spelers nee in de gemeente of regio 74%
  24. 24. Vraag 59 - Structurele samenwerking (N=39)60%50%40%30%20%10% professioneel0% vrijwilligers Vraag 61 - Losse samenwerking (N=47)70%60%50%40%30%20%10% professioneel0% vrijwilligers
  25. 25. Aan welke netwerken neemt men deel? Vraag 58 - Is de organisatie actief Professioneel in een netwerk? (N=68) • WAP archieven, VVBAD90% • Musea Leiestreek, Westtoer,…80% • Regionaal erfgoedoverleg Overleg Cultuur70% • Erfgoedcellen-overleg60% Vrijwilligers50% • Erfgoedplatform Kortrijk professioneel • Eigen netwerk van verenigingen40% vrijwilligers (VVF, heemkunde West- Vlaanderen, federatie vrienden30% van musea,…)20% • Breder Verenigingenplatform ( cultuurraad,…)10%0% Ja Nee
  26. 26. Het verzameld geheugen… Vraag 63 - Collectie aanwezig? (N=75)25 23 43 organisaties beschikken over een “eigen”20 erfgoedcollectie 18 Veelal hybride collecties15 Themabreed professioneel Toppers10 vrijwilligers • Sociaal-economisch erfgoed 6 • Kunsthistorisch erfgoed 5 • Industrieel erfgoed 1 2 1 Collecties blijven aangroeien 0 Gedeeltelijk Zelf in beheer Gedeponeerd Onduidelijke gedeponeerd situatie Ja
  27. 27. Vraag 64 - Omschrijf de themas in de collectie (N=45)100%90%80%70%60%50%40%30% vrijwilligers20% professioneel10% 0%
  28. 28. Samenstelling van de collectie Vraag 68 - Samenstelling van de collectie (N=35) 35 30 25 20 15 10 5 0 boeken periodieke publicaties beeldmateriaal audiovisueel objectenmeer dan 1000 11 9 14 4 5tussen 500 en 1000 2 3 5 1tussen 100 en 500 5 6 2 4 3tussen 50 en 100 3 2 2 5 3minder dan 50 4 11 3 8 8
  29. 29. Archiefcollecties Professioneel: N = 9, totaal 7826 m, mediaan: 600 m Vrijwilligers: N= 6, totaal 2150 m, mediaan: 28 m Vraag 71 (N=41)en 72 Vraag 73 - Aard van het Archief (N=30) (N=35) 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%40 73.1. Archief van de eigen organisatie35 34 73.2. Andere organisaties30 2725 73.3. Persoons- of familiearchieven Archiefbestanden profesioneel20 ? 73.4. Bedrijfsarchief vrijwilligers Digitale dragers15 73.5. Overheidsarchief10 73.6. Kopieën van archief dat zich elders bevindt 5 0 73.7. Ander, gelieve te specificeren Ja
  30. 30. Vraag 75. Aangroei (N=36)80%70%60%50%40% professioneel vrijwilligers30%20%10%0% Ja (Actief Beleid) Ja (Spontaan) Nee
  31. 31. Jouw collectie in kaart Inventarisatie, digitalisering is een werk van lange adem Heel wat eigen expertise en investeringen • Zelf ontwikkelde software • Registratie op stukniveau • 38% bij vrijwilligers • 63% bij professionelen Vraag 77 - Registratiegraad (N=42) Vraag 79 - Wijze van registratie (N=36)weet ik niet 60% 50% 81-100 % 40% 30% 20% 21-80 % 10% 0% 1-20 % 0% 0% 10% 20% 30% 40% 50%
  32. 32. Jouw collectie op de kaart? Vraag 80 - Software (N=34) 0 1 2 3 4 5 6 7 80.1. ik weet het niet 80.2. Biblius 80.3. Adlib 80.6 Collective Access 80.8. Zelf ontwikkeld programma 80.9. MS Word professioneel vrijwilligers 80.10. MS Excell 80.11. MS Access 80.12. Filemaker 80.13 Andere: Probat 80.13 Andere: Vubis80.13. Ander, gelieve te specificeren
  33. 33. Een gezonde collectie? Vraag 83 - Zijn er dringende noden qua depot? (N=38)50%45%40%35%30%25%20%15%10% professioneel5% vrijwilligers0%
  34. 34. In ‘t eigen hert… Hoe zie je de toekomst van je organisatie? Wat zijn de sterktes, expertises van je organisaties? Waar ben je fier op? Waar zie je verbetering mogelijk? Op welke vlakken zou hulp niet ongelegen komen? Vraag 88. Hoe zie je de organisatie evolueren? (N=61)70%60%50%40% professioneel30% vrijwilligers20%10%0% Achteruitgang Gelijk blijven Groei Weet ik niet
  35. 35. Erfgoedexperten gezocht Vraag 85 - beschikbare expertise in de organisatie (N=47)50%45%40%35%30%25%20%15%10%5% professioneel0% vrijwilligers
  36. 36. Eigen sterktes
  37. 37. Noden
  38. 38. Waar vinden we erfgoed in jouw gemeente?Wat typeert jouw gemeente?Hebben ook een gezamenlijk, regionaal verleden?Het erfgoed in je straat…
  39. 39. typisch “regionaal” erfgoed
  40. 40. Typisch lokaal erfgoed
  41. 41. Wat kan verdere regionale samenwerking voor jouworganisatie betekenen?Samen aan de slag?
  42. 42. Vraag 93 - Verwachtingen tov een regionale erfgoedwerking (N=56) 0 5 10 15 20 25 30 35 40 geen wensen 9 netwerking 20 4 3 1 5 2 erfgoedzorg 9 11 2 5 4 2 publiekswerking 8 10 9 2 4 1gezamelijke communicatie 4 9 7 6 3 3 ondersteuning 2 6 13 7 2 3 erfgoededucatie 4 5 4 7 4 6 andere 1 1 1 2 3 4 5 6 7
  43. 43. Vraag 94 - Vormingsnoden (N=55) 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% 94.1. Geen wensen 94.2. Beleid vrijwilligerswerking 94.3. Collectiebeleid 94.4. Conservatie & behoud 94.5. Communicatie 94.6. Culturele diversiteit 94.7. Digitalisering professioneel 94.8. Mondelinge geschiedenis vrijwilligers 94.9. Onderzoeksmethodes 94.10. Projectmanagement 94.11. Publiekswerking 94.12. Subsidiëring 94.13. Website opbouw 94.14. Wetgeving94.15. Ander, gelieve te specificeren
  44. 44. Tot slot Algemene conclusies • Zeer rijke en diverse werking • Heel wat expertises aanwezig in de regio • Al hoge graad van samenwerking • Er rest ons nog heel wat werk wat registratie betreft • Nood aan concrete praktische steun op diverse vlakken Samen bouwen • Vraag om netwerking, uitwisseling primeert • Regionaal draagvlak • Regionale thema’s • Gelijkaardige noden

×