SlideShare a Scribd company logo
1 of 31
Download to read offline
PROJEKT FIZIKE
MAGNETIZMI
Fjalet kyçe rreth këtij kapitulli
• Magnet
• Fushe magnetike
• Induksioni I fushes magnetike
• Rregulla e dores se djathte
• Forca e Amperit
• Forca e Lencit
• Induksioni elektromagnetik
• Fluksi magnetik
• Autoinduksioni
• Energjia e fushes magnetike
MAGNETI
•  Çfarë është magneti ?
Magneti është copë metali që ka forcë të tërheq
substanca tjera. Hekuridhe çeliku janë të përshtatshëm
për të krijuar magnet. Magneti ka dy pole, polin veriorë
dhe polin jugorë. Këto pole të magnetit tërhiqen ndërmjet
veti, sikurse elektrodat (+ dhe -). Polet e njëjta (veri dhe
veri, jug dhe jug)refuzohen. Nëse e vëren se si reagojnë
dy shufra magneti, e ke lehtë të kuptosh polet e tyre.
MAGNETI
• Nga emri magnetizmi ?
Përpara mendonin që, gurët e magnetit kanë fuqi
magjike. Grekët e vjetër, këtë forcë tërheqëse e quajtën
magnetizëm sipas emrit të një qytetit në Maqedoni, ku
edhe gjenin gur magneti.
MAGNETI
• Çfarë e dallon magnetizimin nga elektriciteti ?
Dallimi kryesorë është që fuqia tërheqëse e dy
objekteve magnetike nuk varret nga substanca që i
ndanë ata. Fuqia në mes dy objekteve të ngarkuar me
elektricitet varret nga substanca përçuese që gjendet
mes tyre.
MAGNETI
• Çka ndodhë nëse e përgjysmojmë një magnet ?
Kur të përgjysmojmë magnetit fitojmë dy copa tjera me
veti magnetike të njëjta si copa amë. Pra të dy copat e
fituara do të kenë polin verior dhe polin jugorë.
• Çfarë është induksioni magnetik ?
Nga gozhdët e çelikta që e pështjellin një shufër magneti
mund të fitohet një zinxhirë. Gozhdët do të mbahen
bashkë nga induksioni i magnetik. Po sa të bie një
gozhdë nga zinxhiri do pasojnë të bijën të tjerat dhe
humbëset zinxhiri i gozhdëve.
MAGNETI
• Si mund të bëj një magnet ?
Magneti përbëhet nga shumë molekula magnetike të
quajtura dypole. Para se të magnetizohet një shufër
( apo copë) çeliku magnetet e vegjël nuk janë të
orientuara. Për ta magnetizuar atë shufër duhet që me
një magnet të ledhatohet ajo copë. Duke u ledhatuar
sipërfaqja, magnatët e vegjël fillojnë të orientohen në një
kah poli verior dhe në kahun tjetër poli jugorë. Çeliku e
mbanë magnetizimin më gjatë se hekuri.
Fusha magnetike
• Çfarë është fusha magnetike?
Fushat magnetike janë të padukshme por shkencëtarët
shpesh e shprehin me anë të vizave për të ilustruar
fushat magnetike. Vizat zakonisht shenohen me shigjet
që tegojnë drejtimin e fushës.
Fusha magnetike
• Vija e fushës magnetike të treguara
nga pozicionimi i pluhurit
të hekurit. Permiabiliteti i larte i
thërrmijave të hekurit bën që fusha
magnetike të jetë më e lartë në fund
të vijave të fushës. Kjo bën që
thërrmijat individuale të tërhiqen fortë
me njëra-tjetrën, duke formuar
bashkësi të zgjatura që të japin
përshtypjen e vijave. Nuk pritet që
këto vija të jenë njësoj me vijat e
fushës për magnetin,
sepsemagnetizimi i hekurit e ndryshon
fushën.
Përdorimi i magnetit për të hequr
qelizat kanceroze
• Shkenca mjekësore ka
mësuar deri tani disa mënyra
të ndryshme për të vrarë
qelizat kanceroze në trupin e
njeriut. Por shumë herë këto
metoda janë treguar shumë
jo-preçisjoze, duke dëmtuar
organe të tjera të trupit, dhe
duke dëmtuar gjithashtu
qeliza të shëndetshme.
Përdorimi i magnetit për të hequr
qelizat kanceroze
• Prandaj shkenca ka shtyrë që të gjenden metoda të ndryshme për të hequr
qelizat kanceroze pa dëmtuar shëndetin e pacientit. Dhe duket sikur
hulumtuesit ja kanë arritur qëllimit. Disa shkencëtarë nga Korea e Jugut kanë
gjetur një mënyrë për të përdorur magnetat për të hequr qelizat kanceroze.
• Ideja që këta shkëncëtarë kanë prezantuar është shumë e thjeshtë: ata
prezantuan në trup nanopjesëza prej hekur oksidi. Hekur oksidi i bashkangjitet
automatikisht antitrupave, të cilat më pas u bashkangjiten receptorëve të
qelizave të tumorit. Kur mbaron ky proces, krijohet një fushë magnetike, e cila
lejon që nanopjesëzat përbrenda qelizave të tumorit të bashkohen në një tufë
dhe të vetë-shkatërrohen nëpërmjet procesit të apoptosjes.
• Si rezultat i këtij eksperimenti, më shumë se gjysma e qelizave kanceroze në
trup ishin shkëtërruar pa dëmtuar ndonjë qelizë të shëndetshme. Deri tani,
ekipi i shkencëtarëve Koreano-Jugorë e kë testuar këtë eksperiment vetëm
me peshk të llojit zebër. I vetmi efekt që shkencëtarët vunë re ishte rritja jo-
normale e bishtit të peshkut.
• Hulumtimet dhe eksperimentet vazhdojnë akoma, dhe do të marrë shumë
kohë para se ky eksperiment të provohet në trupat e njerëzve.
Perdorimi i fushës magnetike ne
industri
• Perdorimet:
• Ne forcimin e cimentos
• Ne makinat elektrike
• Ne industrine armeve
• Ne industrine e perpunimit te materialeve
• Ne industrine e prodhimit te pajisjeve elektronike
• Ne aparatet matese
• Tek transformatoret
• Perdorime te tjera
Ne forcimin e cimentos
Duke perdorur fushen
magnetike ne ujin e cimentos
Duke perdorur ujin normal
per perftimin e cimentos
Grafiku i fortesise se cimentos
Shihet qarte se kur uji eshte I trajtuar me fushe magnetike kemi nje cmento me fortesi me te
madhe se sa kur kemi perdorur uje normal. Nga eksperimentet e bera rezulton se fortesia e
cimentos ne rastin e trajtimit te ujit me fushe magnetike rritet 10-20%.
Kurse persa I perket rezistences ndaj grryerjes eshte 0-12% me e madhe
Efekti I temperatures ne kostrukte qe eshte
perdorur uji normal
Efekti I temperatures ne konstrukte qe
eshte perdorur uji I trajtuar me fushe
magnetike
Ne makinat elektrike
• Makinat elektrike
perdoren gjeresisht ne
industrine ne formen e
motoreve elektrik,
gjeneratoreve dhe
makinave te rrymes se
vazhduar.
Ne pergjithsi perdoren
per te kthyer energjine
elektrike ne mekanike
dhe anasjelltas.
Makinat e rrymes se vazhduar
• Keto makina shfrytezojne
veprimin e fushes magnetike
te magneteve permanent mbi
percjellsat me rryme.
Ne rastet kur kemi te bejme
me makina te permasave te
medha magnetet permanent
percjellsa me rryme konstante.
Perdoren tek:
• Ventilatoret
• Trapanot
• Motorinot
• Lodrat e ndryshme
Makinat sinkron
• Perdoren zakonisht ne
formen e gjeneratoreve dhe
jane te fuqive te ndryshme.
Parimi I punes: rotori, I cili
ka nje fushe magnetike
konstante, duke kryer nje
levizje relative kundrejt
statorit indukton ne
pershtjellat e statorit rryme
alternative.
Perdoret me shumice si
gjenerator njefazor dhe
trefazor.
Makina asinkron
• Keto modele makinash
elektrike perdoren ne
transpondiere te ndryshem,
ne pompat te fuqive te
ndryshme, ne ventilatore
me fuqi qe variojne nga disa
vat ne disa kilovat.
Parimi I punes bazohet ne
fushen rrotulluese qe krijon
sistemi trefazor I rrymave.
Jane makinat me te
perdorshme ne industri.
Ne industrine e armeve
Bomba elektromagnetike prodhon nje impuls shume te fuqishem magnetik I cili
bllokon cdo sistem elektromagnetik duke perfshire dhe crregullime mendore.
Ne industrine e perpunimit te
metaleve
Perdoren furra me induksion te cilat bejne te mundur nxehjen dhe perpunimin e
metaleve.
Fusha magnetike ve ne levizje elektronet dhe ne kete menyre metali do te nxehet
Ne industrine e prodhimit te
pajisjeve elektronike
• Perdoret ne shume qarqe
elektronike si pjese e
qarqeve perforcues, si
memorizues informacioni
(HDD shirita magnetik,
CD DVD etj.) .
Fusha magnetike ketu
perdoret ne sistemet e
trasmetimit te valeve si
psh ne radio, tv etj.
Ne aparatet mates
• Fushen magnetike tek aparatet
mates e takojme tek tipet si:
Magneto-elektriku, elektro-
dinamiku dhe elektro-
magnetiku.
Ket aparate perdoren per te
matur tensionin,rrymen dhe
fuqine.
Parimi I punes bazohet ne
veprimin e fushes magnetike
mbi percjellsin me rryme.
Perdoren per te bere matje te
ndryshme ne fushen e
industrise te cilat ne shumicen
e rasteve jane te
domosdoshme.
Tek transformatoret
• Transformatoret perdoren
se tepermi si elemente te
sistemit energjitik per te
bere te mundur
transmetimin e energjise
ne largesi te medha duke
zvogeluar humbjet.
Ka si parim ligjin e
induksionit
elektromagnetik.
Ka perdorim dhe ne
fushen elektronike.
Perdorime te tjera
• Perdorime te tjera te
fushes magnetike jane:
• Ne mjeksi
• Ne telekomunikacion
• Ne matjen e masave te
protoneve, elektroneve
apo edhe grimcave te
tjera (masspektrometri).
Industria e transportit
• Tranvaj
• Trenat elektrik
• Teleferiket
• Makinat hibrid
• Trenat magnetik,etj.
Muzike
• Fusha magnetike
perdoret dhe ne
industrine e muzikes psh:
• Bokset
• Veglat elektromagnetike
• Mikrofonet
• Kufjet wireless
• CD, DVD dhe kasetat, etj.
Orientimi me radar dhe busull
Orientimi i mjeteve lundruese Orientimi i mjeteve fluturuese
Keto perdorin fushen magnetike te
tokes dhe sinjalin magnetik te
radarit.
PUNOI: UEDA RRUKAJ XI-11 

More Related Content

What's hot

Figurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtareFigurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtareolinuhi
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve22062002
 
Valet elektomagnetike
Valet elektomagnetikeValet elektomagnetike
Valet elektomagnetikedionis dioni
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historieS Gashi
 
Zbatimet e valeve ne teknik dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e valeve ne teknik dhe ne jeten e perditshmeZbatimet e valeve ne teknik dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e valeve ne teknik dhe ne jeten e perditshmeErhan Luma
 
Projekt ne fizike
Projekt ne fizikeProjekt ne fizike
Projekt ne fizikeDaniela Ela
 
Lexim Jashtë klase: "Prici i vogel"
Lexim Jashtë klase:   "Prici i vogel"Lexim Jashtë klase:   "Prici i vogel"
Lexim Jashtë klase: "Prici i vogel"#MesueseAurela Elezaj
 
qyteterimi i hershem ne mesopotami
qyteterimi i hershem ne mesopotamiqyteterimi i hershem ne mesopotami
qyteterimi i hershem ne mesopotamiSindi Ramadani
 
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimiElementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimiFacebook
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiBlerinaMuobega
 
Individi perball shtetit ne epoka te ndryshme (epoka moderne)
Individi perball shtetit ne epoka te ndryshme (epoka moderne)Individi perball shtetit ne epoka te ndryshme (epoka moderne)
Individi perball shtetit ne epoka te ndryshme (epoka moderne)Rexhino Kovaci
 
ligji i zberthimit radioaktiv
ligji i zberthimit radioaktiv ligji i zberthimit radioaktiv
ligji i zberthimit radioaktiv Megi Xhafaj
 
Projekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - ElektricitetiProjekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - ElektricitetiMarinela Abedini
 
Filozofia gjate shekullit XVII
Filozofia gjate shekullit XVIIFilozofia gjate shekullit XVII
Filozofia gjate shekullit XVIIDenisa Caushi
 
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...Edward Newgate
 
Energjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e EnergjisëEnergjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e EnergjisëKlajdi Proko
 
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme ornela rama
 

What's hot (20)

Figurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtareFigurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtare
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve
 
Valet elektomagnetike
Valet elektomagnetikeValet elektomagnetike
Valet elektomagnetike
 
Alpet shqiptare
Alpet shqiptareAlpet shqiptare
Alpet shqiptare
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historie
 
Zbatimet e valeve ne teknik dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e valeve ne teknik dhe ne jeten e perditshmeZbatimet e valeve ne teknik dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e valeve ne teknik dhe ne jeten e perditshme
 
Projekt ne fizike
Projekt ne fizikeProjekt ne fizike
Projekt ne fizike
 
Energjia Diellore
Energjia DielloreEnergjia Diellore
Energjia Diellore
 
Modelet e atomit
Modelet e atomitModelet e atomit
Modelet e atomit
 
Lexim Jashtë klase: "Prici i vogel"
Lexim Jashtë klase:   "Prici i vogel"Lexim Jashtë klase:   "Prici i vogel"
Lexim Jashtë klase: "Prici i vogel"
 
qyteterimi i hershem ne mesopotami
qyteterimi i hershem ne mesopotamiqyteterimi i hershem ne mesopotami
qyteterimi i hershem ne mesopotami
 
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimiElementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimi
 
Individi perball shtetit ne epoka te ndryshme (epoka moderne)
Individi perball shtetit ne epoka te ndryshme (epoka moderne)Individi perball shtetit ne epoka te ndryshme (epoka moderne)
Individi perball shtetit ne epoka te ndryshme (epoka moderne)
 
ligji i zberthimit radioaktiv
ligji i zberthimit radioaktiv ligji i zberthimit radioaktiv
ligji i zberthimit radioaktiv
 
Projekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - ElektricitetiProjekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - Elektriciteti
 
Filozofia gjate shekullit XVII
Filozofia gjate shekullit XVIIFilozofia gjate shekullit XVII
Filozofia gjate shekullit XVII
 
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
 
Energjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e EnergjisëEnergjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e Energjisë
 
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
 

Viewers also liked

Projekt Fizik klasa 9
Projekt Fizik klasa 9Projekt Fizik klasa 9
Projekt Fizik klasa 9alban1shabani
 
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshmeTema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshmeJetmira Sula
 
Aldo Elmazi Kultura dhe arti ne vitet 1920 1930
Aldo Elmazi Kultura dhe arti ne vitet 1920 1930Aldo Elmazi Kultura dhe arti ne vitet 1920 1930
Aldo Elmazi Kultura dhe arti ne vitet 1920 1930lira kuca
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeAn An
 
Projekt fizikë
Projekt fizikë Projekt fizikë
Projekt fizikë Xhoana Pepa
 

Viewers also liked (6)

Projekt Fizik klasa 9
Projekt Fizik klasa 9Projekt Fizik klasa 9
Projekt Fizik klasa 9
 
Projekt fizike
Projekt fizikeProjekt fizike
Projekt fizike
 
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshmeTema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
 
Aldo Elmazi Kultura dhe arti ne vitet 1920 1930
Aldo Elmazi Kultura dhe arti ne vitet 1920 1930Aldo Elmazi Kultura dhe arti ne vitet 1920 1930
Aldo Elmazi Kultura dhe arti ne vitet 1920 1930
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshme
 
Projekt fizikë
Projekt fizikë Projekt fizikë
Projekt fizikë
 

Similar to Projekt fizike

Përdorimi ifushësmagnetike
Përdorimi ifushësmagnetikePërdorimi ifushësmagnetike
Përdorimi ifushësmagnetikeFatjon Dashhana
 
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...xhessiana
 
Magnetet dhe fusha magnetike
 Magnetet dhe fusha magnetike Magnetet dhe fusha magnetike
Magnetet dhe fusha magnetikeArtDedaj
 
Energjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisitEnergjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisitEneo Petoku
 
Energjia perdorimet
Energjia perdorimet Energjia perdorimet
Energjia perdorimet Klodjan Hoxha
 
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptxinduksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptxhaliliensar036
 
Struktura e atomit dhe bërthama e tij
Struktura e atomit dhe bërthama e tijStruktura e atomit dhe bërthama e tij
Struktura e atomit dhe bërthama e tijFleurati
 
Ndrrimi i poleve
Ndrrimi i poleveNdrrimi i poleve
Ndrrimi i poleveJURIST
 

Similar to Projekt fizike (12)

Elektrostatika
ElektrostatikaElektrostatika
Elektrostatika
 
Përdorimi ifushësmagnetike
Përdorimi ifushësmagnetikePërdorimi ifushësmagnetike
Përdorimi ifushësmagnetike
 
Magneti dhe fusha magnetike
Magneti dhe fusha magnetikeMagneti dhe fusha magnetike
Magneti dhe fusha magnetike
 
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
 
Magnetet dhe fusha magnetike
 Magnetet dhe fusha magnetike Magnetet dhe fusha magnetike
Magnetet dhe fusha magnetike
 
Energjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisitEnergjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisit
 
Energjia perdorimet
Energjia perdorimet Energjia perdorimet
Energjia perdorimet
 
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptxinduksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
 
Teknikat ne IRM
Teknikat ne IRMTeknikat ne IRM
Teknikat ne IRM
 
Fusha magnetike e magneteve të përhershme
Fusha magnetike e magneteve të përhershmeFusha magnetike e magneteve të përhershme
Fusha magnetike e magneteve të përhershme
 
Struktura e atomit dhe bërthama e tij
Struktura e atomit dhe bërthama e tijStruktura e atomit dhe bërthama e tij
Struktura e atomit dhe bërthama e tij
 
Ndrrimi i poleve
Ndrrimi i poleveNdrrimi i poleve
Ndrrimi i poleve
 

More from Ueda Rrukaj

More from Ueda Rrukaj (7)

Projekt matematike
Projekt matematikeProjekt matematike
Projekt matematike
 
Projekt kimi
Projekt kimiProjekt kimi
Projekt kimi
 
Projekt gjeografi
Projekt gjeografiProjekt gjeografi
Projekt gjeografi
 
Projekt anglisht
Projekt anglishtProjekt anglisht
Projekt anglisht
 
Projekt qytetari
Projekt qytetariProjekt qytetari
Projekt qytetari
 
Projekt karrier
Projekt karrierProjekt karrier
Projekt karrier
 
Projekt biologji
Projekt biologjiProjekt biologji
Projekt biologji
 

Projekt fizike

  • 2. Fjalet kyçe rreth këtij kapitulli • Magnet • Fushe magnetike • Induksioni I fushes magnetike • Rregulla e dores se djathte • Forca e Amperit • Forca e Lencit • Induksioni elektromagnetik • Fluksi magnetik • Autoinduksioni • Energjia e fushes magnetike
  • 3. MAGNETI •  Çfarë është magneti ? Magneti është copë metali që ka forcë të tërheq substanca tjera. Hekuridhe çeliku janë të përshtatshëm për të krijuar magnet. Magneti ka dy pole, polin veriorë dhe polin jugorë. Këto pole të magnetit tërhiqen ndërmjet veti, sikurse elektrodat (+ dhe -). Polet e njëjta (veri dhe veri, jug dhe jug)refuzohen. Nëse e vëren se si reagojnë dy shufra magneti, e ke lehtë të kuptosh polet e tyre.
  • 4. MAGNETI • Nga emri magnetizmi ? Përpara mendonin që, gurët e magnetit kanë fuqi magjike. Grekët e vjetër, këtë forcë tërheqëse e quajtën magnetizëm sipas emrit të një qytetit në Maqedoni, ku edhe gjenin gur magneti.
  • 5. MAGNETI • Çfarë e dallon magnetizimin nga elektriciteti ? Dallimi kryesorë është që fuqia tërheqëse e dy objekteve magnetike nuk varret nga substanca që i ndanë ata. Fuqia në mes dy objekteve të ngarkuar me elektricitet varret nga substanca përçuese që gjendet mes tyre.
  • 6. MAGNETI • Çka ndodhë nëse e përgjysmojmë një magnet ? Kur të përgjysmojmë magnetit fitojmë dy copa tjera me veti magnetike të njëjta si copa amë. Pra të dy copat e fituara do të kenë polin verior dhe polin jugorë.
  • 7. • Çfarë është induksioni magnetik ? Nga gozhdët e çelikta që e pështjellin një shufër magneti mund të fitohet një zinxhirë. Gozhdët do të mbahen bashkë nga induksioni i magnetik. Po sa të bie një gozhdë nga zinxhiri do pasojnë të bijën të tjerat dhe humbëset zinxhiri i gozhdëve.
  • 8. MAGNETI • Si mund të bëj një magnet ? Magneti përbëhet nga shumë molekula magnetike të quajtura dypole. Para se të magnetizohet një shufër ( apo copë) çeliku magnetet e vegjël nuk janë të orientuara. Për ta magnetizuar atë shufër duhet që me një magnet të ledhatohet ajo copë. Duke u ledhatuar sipërfaqja, magnatët e vegjël fillojnë të orientohen në një kah poli verior dhe në kahun tjetër poli jugorë. Çeliku e mbanë magnetizimin më gjatë se hekuri.
  • 9. Fusha magnetike • Çfarë është fusha magnetike? Fushat magnetike janë të padukshme por shkencëtarët shpesh e shprehin me anë të vizave për të ilustruar fushat magnetike. Vizat zakonisht shenohen me shigjet që tegojnë drejtimin e fushës.
  • 10. Fusha magnetike • Vija e fushës magnetike të treguara nga pozicionimi i pluhurit të hekurit. Permiabiliteti i larte i thërrmijave të hekurit bën që fusha magnetike të jetë më e lartë në fund të vijave të fushës. Kjo bën që thërrmijat individuale të tërhiqen fortë me njëra-tjetrën, duke formuar bashkësi të zgjatura që të japin përshtypjen e vijave. Nuk pritet që këto vija të jenë njësoj me vijat e fushës për magnetin, sepsemagnetizimi i hekurit e ndryshon fushën.
  • 11. Përdorimi i magnetit për të hequr qelizat kanceroze • Shkenca mjekësore ka mësuar deri tani disa mënyra të ndryshme për të vrarë qelizat kanceroze në trupin e njeriut. Por shumë herë këto metoda janë treguar shumë jo-preçisjoze, duke dëmtuar organe të tjera të trupit, dhe duke dëmtuar gjithashtu qeliza të shëndetshme.
  • 12. Përdorimi i magnetit për të hequr qelizat kanceroze • Prandaj shkenca ka shtyrë që të gjenden metoda të ndryshme për të hequr qelizat kanceroze pa dëmtuar shëndetin e pacientit. Dhe duket sikur hulumtuesit ja kanë arritur qëllimit. Disa shkencëtarë nga Korea e Jugut kanë gjetur një mënyrë për të përdorur magnetat për të hequr qelizat kanceroze. • Ideja që këta shkëncëtarë kanë prezantuar është shumë e thjeshtë: ata prezantuan në trup nanopjesëza prej hekur oksidi. Hekur oksidi i bashkangjitet automatikisht antitrupave, të cilat më pas u bashkangjiten receptorëve të qelizave të tumorit. Kur mbaron ky proces, krijohet një fushë magnetike, e cila lejon që nanopjesëzat përbrenda qelizave të tumorit të bashkohen në një tufë dhe të vetë-shkatërrohen nëpërmjet procesit të apoptosjes. • Si rezultat i këtij eksperimenti, më shumë se gjysma e qelizave kanceroze në trup ishin shkëtërruar pa dëmtuar ndonjë qelizë të shëndetshme. Deri tani, ekipi i shkencëtarëve Koreano-Jugorë e kë testuar këtë eksperiment vetëm me peshk të llojit zebër. I vetmi efekt që shkencëtarët vunë re ishte rritja jo- normale e bishtit të peshkut. • Hulumtimet dhe eksperimentet vazhdojnë akoma, dhe do të marrë shumë kohë para se ky eksperiment të provohet në trupat e njerëzve.
  • 13. Perdorimi i fushës magnetike ne industri • Perdorimet: • Ne forcimin e cimentos • Ne makinat elektrike • Ne industrine armeve • Ne industrine e perpunimit te materialeve • Ne industrine e prodhimit te pajisjeve elektronike • Ne aparatet matese • Tek transformatoret • Perdorime te tjera
  • 14. Ne forcimin e cimentos Duke perdorur fushen magnetike ne ujin e cimentos Duke perdorur ujin normal per perftimin e cimentos
  • 15. Grafiku i fortesise se cimentos
  • 16. Shihet qarte se kur uji eshte I trajtuar me fushe magnetike kemi nje cmento me fortesi me te madhe se sa kur kemi perdorur uje normal. Nga eksperimentet e bera rezulton se fortesia e cimentos ne rastin e trajtimit te ujit me fushe magnetike rritet 10-20%. Kurse persa I perket rezistences ndaj grryerjes eshte 0-12% me e madhe Efekti I temperatures ne kostrukte qe eshte perdorur uji normal Efekti I temperatures ne konstrukte qe eshte perdorur uji I trajtuar me fushe magnetike
  • 17. Ne makinat elektrike • Makinat elektrike perdoren gjeresisht ne industrine ne formen e motoreve elektrik, gjeneratoreve dhe makinave te rrymes se vazhduar. Ne pergjithsi perdoren per te kthyer energjine elektrike ne mekanike dhe anasjelltas.
  • 18. Makinat e rrymes se vazhduar • Keto makina shfrytezojne veprimin e fushes magnetike te magneteve permanent mbi percjellsat me rryme. Ne rastet kur kemi te bejme me makina te permasave te medha magnetet permanent percjellsa me rryme konstante. Perdoren tek: • Ventilatoret • Trapanot • Motorinot • Lodrat e ndryshme
  • 19. Makinat sinkron • Perdoren zakonisht ne formen e gjeneratoreve dhe jane te fuqive te ndryshme. Parimi I punes: rotori, I cili ka nje fushe magnetike konstante, duke kryer nje levizje relative kundrejt statorit indukton ne pershtjellat e statorit rryme alternative. Perdoret me shumice si gjenerator njefazor dhe trefazor.
  • 20. Makina asinkron • Keto modele makinash elektrike perdoren ne transpondiere te ndryshem, ne pompat te fuqive te ndryshme, ne ventilatore me fuqi qe variojne nga disa vat ne disa kilovat. Parimi I punes bazohet ne fushen rrotulluese qe krijon sistemi trefazor I rrymave. Jane makinat me te perdorshme ne industri.
  • 21. Ne industrine e armeve Bomba elektromagnetike prodhon nje impuls shume te fuqishem magnetik I cili bllokon cdo sistem elektromagnetik duke perfshire dhe crregullime mendore.
  • 22. Ne industrine e perpunimit te metaleve Perdoren furra me induksion te cilat bejne te mundur nxehjen dhe perpunimin e metaleve. Fusha magnetike ve ne levizje elektronet dhe ne kete menyre metali do te nxehet
  • 23. Ne industrine e prodhimit te pajisjeve elektronike • Perdoret ne shume qarqe elektronike si pjese e qarqeve perforcues, si memorizues informacioni (HDD shirita magnetik, CD DVD etj.) . Fusha magnetike ketu perdoret ne sistemet e trasmetimit te valeve si psh ne radio, tv etj.
  • 24. Ne aparatet mates • Fushen magnetike tek aparatet mates e takojme tek tipet si: Magneto-elektriku, elektro- dinamiku dhe elektro- magnetiku. Ket aparate perdoren per te matur tensionin,rrymen dhe fuqine. Parimi I punes bazohet ne veprimin e fushes magnetike mbi percjellsin me rryme. Perdoren per te bere matje te ndryshme ne fushen e industrise te cilat ne shumicen e rasteve jane te domosdoshme.
  • 25. Tek transformatoret • Transformatoret perdoren se tepermi si elemente te sistemit energjitik per te bere te mundur transmetimin e energjise ne largesi te medha duke zvogeluar humbjet. Ka si parim ligjin e induksionit elektromagnetik. Ka perdorim dhe ne fushen elektronike.
  • 26. Perdorime te tjera • Perdorime te tjera te fushes magnetike jane: • Ne mjeksi • Ne telekomunikacion • Ne matjen e masave te protoneve, elektroneve apo edhe grimcave te tjera (masspektrometri).
  • 27.
  • 28. Industria e transportit • Tranvaj • Trenat elektrik • Teleferiket • Makinat hibrid • Trenat magnetik,etj.
  • 29. Muzike • Fusha magnetike perdoret dhe ne industrine e muzikes psh: • Bokset • Veglat elektromagnetike • Mikrofonet • Kufjet wireless • CD, DVD dhe kasetat, etj.
  • 30. Orientimi me radar dhe busull Orientimi i mjeteve lundruese Orientimi i mjeteve fluturuese Keto perdorin fushen magnetike te tokes dhe sinjalin magnetik te radarit.
  • 31. PUNOI: UEDA RRUKAJ XI-11 