Nancy McWilliamsΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ   ΔΙΑΓΝΩΣΗ                   επιμέλεια    Τάνια Αναγνωστοπούλου              Σοφία Τριλίβα
Η Ψυχαναλυτική Διάγνωση είναι ένα                           περιεκτικό, εύκολο στην κατανόησή του βι­                     ...
H Nancy McW illiams, Ph.D., είναικαθηγήτρια στη Μεταπτυχιακή Σχο­λή Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας στοΠανεπιστήμιο του Rutgers - ...
Τίτλος πρωτοτύπου: Nancy McWilliams,                                                     Psychoanalytic Diagnosis         ...
Nancy McWilliamsΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗΗ κατανόηση της δομής της προσωπικότηταςστα πλαίσια της κλινικής διαδικασίαςμετάφραση...
ΠεριεχόμεναΕισαγωγή στην ελληνική έκδοση...........................................17Πρόλογος ...............................
8                                                               Ψυχαναλυτική ΔιαγνωοηΨυχολογία του Εαυτού ...................
Περιεχόμενα                                                                                 9Αλληλεπίδραση των τυπολογικών...
to                                                             Ψυχαναλυτική ΔιάγνωσηΕκδραμάτιση..............................
Περιεχόμενα                                                                            11Αμυντικές και προσαρμοστικές διερ...
12                                                            Ψυχαναλυτική ΔιάγνωσηΑμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίες...
Περιεχόμενα                                                                            13Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνω...
14                                                             Ψυχαναλυτική ΔιάγνωσηΟ ιδεοψυχαναγκαστικός Εαυτός.............
Περιεχόμενα                                                                            15Μεταβίβαση και αντιμεταβίβασημε τ...
Ε ΙΣΑ ΓΩ ΓΗ       ΣΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚ ΔΟ ΣΗ                             *0 όρος «προσωπικότητα» χρησιμοποιείται με ποικίλους...
18                                        Ψυχαναλυτική διάγνωσητερική δυναμική οργάνωση των ψυχοφυσιολογιών συστημά­των πο...
Εισαγωγή στην ελληνική έκδοση                            19σματα που διαφοροποιούν τη φυσιολογική από τη μη φυσιολο­γική λ...
20                                         Ψυχαναλυτική διάγνωσηψυχοπαθολογίας, των θεωριών προσωπικότητας και των δεξιο­τ...
Εισαγωγή στην ελληνική έκδοση                                       21    Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την καθηγήτρια Nancy...
ΠΡΟΛΟΓΟΣ                             *Η επιθυμία μου να γράψω ένα εισαγωγικό εγχειρίδιο για τη διά­γνωση του χαρακτήρα ανα...
24                                         Ψυχαναλυτική διαγνωοιιμικές διαφορές σύμφωνα με ένα ψυχαναλυτικό μοντέλο δενέχο...
Πρόλογος                                                    25και το οποίο αντιπροσωπεύει ένα παρόμοιο εγχείρημα με αυτόπο...
26                                        Ψυχαναλυτική διάγνωσηαπό τον ψυχοδυναμικό τρόπο δουλειάς, είτε επειδή διαφωνούνμ...
Πρόλογος                                                  27του μεταιχμιακές, ψυχωτικές και νευρωτικές πτυχές -κ α ι όλεςτ...
Ε Υ Χ Α Ρ ΙΣ Τ ΙΕ Σ                            *Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια σύνθεση των ακαδημαϊκών μουγνώσεων, της εκπαίδ...
30                                        Ψυχαναλυτική δια γναuη]εκείνος διαπρέψει. Ο μακαρίτης Silvan Tomkins ήταν εναςεμ...
Ευχαριστίες                                               31chology, του Πανεπιστημίου του Rutgers, οι οποίοι έχουν κατα­φ...
32                                       Ψυχαναλυτική διάγνωσηαγώνα να βοηθήσουν τους πελάτες τους. Και αυτοί βοηθούνμε τη...
Ευχαριστίες                                                33νου αναγνώστη που βρίσκεται έξω από αυτό το χώρο. Ο Ri­chard ...
34                                    Ψυχαναλυτική διάγνωσηκεφάλαια που ακολουθούν απευθύνω ιδιαίτερες ευχαριστίεςγια την ...
Ε ΙΣ Α ΓΩ ΓΗ                             *Τα περισσότερα από όσα θα ακολουθήσουν αποτελούν προϊόνσυσσωρευμένης ψυχαναλυτικ...
36                                            Ψυχαναλυτική διάγνωσηζεται στα κεφάλαια που ακολουθούν είναι η σχέση ανάμεσα...
Εισαγωγή                                                    37τα σε ένα ενοχλητικό φαινόμενο. Παρ’ όλα αυτά, η δυνατότηταα...
38                                        Ψυχαναλυτική διάγνωσημερικά άτομα εμπλέκονται συνεχώς σε οδυνηρές γι’ αυτά δρα­σ...
Εισαγωγή                                                            39ονομασίες. Η υποκατάσταση του όρου «μαζοχιστικός» με...
40                                        Ψυχαναλυτική διάγνωσηνα φαίνεται ότι προσδίδει έναν αναχρονιστικό ή ακόμη και επ...
Εισαγωγή                                                   41χεία ή και παρότι μπορεί να υπάρχουν άλλα αντίθετα. Κατά συ­ν...
I     ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ                            *Στα κεφάλαια που ακολουθούν σκιαγραφείται ένα εννοιολογικάπλαίσιο ...
44                                                 Εννοιολογικα ζητήματαγραφία, παρόλο που πιστεύω ότι υπονοείται σε όλο τ...
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000

2,458 views

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,458
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
138
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Psyxanalytikh diagnwsh biblio-elinika-grammata-2000

  1. 1. Nancy McWilliamsΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ επιμέλεια Τάνια Αναγνωστοπούλου Σοφία Τριλίβα
  2. 2. Η Ψυχαναλυτική Διάγνωση είναι ένα περιεκτικό, εύκολο στην κατανόησή του βι­ βλίο ψυχοδυναμικής, που θεμελιώνει τις θεω­ ρητικές γνώσεις πάνω στις οποίες βασίστηκε η ψυ­ χαναλυτικού τύπου ψυχοθεραπεία. Το πεδίο της ψυχα­ νάλυσης, και συγκεκριμένα το «βασίλειο» της προσωπικό­ τητας και η διαδικασία της διάγνωσης, αποτελούν αχανείς το­ μείς που καταλαμβάνουν πολύ μεγάλο χώρο τόσο στη σκέψη των ειδικών όσο και στα ράφια των βιβλιοθηκών. Με αφετηρία ένα πλέγμα διιστάμενων θεμάτων και μιας πλούσιας και εκτενούς βι­ βλιογραφίας, η Nancy McWilliams ασκεί το έργο ενός αριστοτέχνη κλινικού και συνθέτη της ψυχαναλυτικής σκέψης. Συλλαμβάνει την ουσία των διαδικασιών που εξετάζονται και δίνει στις αφηρημένες έννοιες πνοή ζωής. Συνθέτει και «υφαίνει» ποικίλα ευρήματα εντός του χώρου της ψυχαναλυτικής παράδοσης σε ένα συνεκτικό σύνο­ λο. Το αποτέλεσμα είναι ένα πλούσιο σε υλικό βιβλίο, το οποίο πα­ ρατάσσει ποικίλες θεωρητικές προσεγγίσεις εντός των πλαισίων της ψυχαναλυτικής σκέψης. Η διαυγής πένα της, η αβιαστή επιστη- μονικότητα της σκέψης της και οι διεισδυτικές κλινικές επεξηγή­ σεις γεφυρώνουν το βιβλίο με την τρέχουσα πρακτική, την έρευνα και την επαγγελματική κατάρτιση. Το κείμενο παρέχει στους κλινι­ κούς μια ολοκληρωμένη πληροφόρηση για τη διάγνωση της προσωπικότητας σε όλες της τις εκφάνσεις. Ένα βιβλίο που απευθύνεται τόσο σε έμπειρους θεραπευτές, όσο και σε αναγνώστες που θέλουν να γνωρίσουν το συ­ ναρπαστικό τομέα της ψυχαναλυτικής σκέψης.9 789603 931317 ISBN 960-393-131-4
  3. 3. H Nancy McW illiams, Ph.D., είναικαθηγήτρια στη Μεταπτυχιακή Σχο­λή Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας στοΠανεπιστήμιο του Rutgers - TheState University of New Jersey. Εί­ναι μέλος του Ινστιτούτου Ψυχανά­λυσης και Ψυχοθεραπείας του NewJersey και του Εθνικού Ψυχολογι­κού Συνδέσμου για την Ψυχανάλυ­ση. Εργάζεται ιδιωτικά ως ψυχοδυ­ναμική ψυχοθεραπεύτρια και επό-πτρια στο Flemington, New Jersey.Έχει δημοσιεύσει άρθρα για τον αλ-τρουισμό, το φεμινισμό, τις διαφο­ρές φύλου, τη σεξουαλικότητα, κα­θώς και για την ψυχοπαθολογία καιτη θεραπευτική αντιμετώπιση ψυχο­λογικών διαταραχών.
  4. 4. Τίτλος πρωτοτύπου: Nancy McWilliams, Psychoanalytic Diagnosis Copyright © 1994 The Guilford Press Διόρθωση: Όλγα Παπακώστα, Χρύσα Ξενάκη Σελιδοποίηση: Ευαγγελία Σταματέλλου Εξώφυλλο: Μαρίνα Μπίτσικα Copyright © 2000 «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ» για την ελληνική γλώσσα σε όλο τον κόσμο Η πνευματική ιδιοκτησία αποκτάται χωρίς καμιά διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρή­τρας απαγορευτικής των προσβολών της. Επισημαίνεται πάντως ότι κατά το Ν. 2387/20 (όπως έχει τροποποιηθεί με τον Ν. 2121/93 και ισχύει σήμερα) και κατά τη Διεθνή Σύμ­ βαση της Βέρνης (που έχει κυρωθεί με το Ν. 100/1975) απαγορεύεται η αναδημοσίευ­ ση, η αποθήκευση σε κάποιο σύστημα διάσωσης και γενικά η αναπαραγωγή του παρό­ ντος έργου, με οποιοδήποτε τρόπο ή μορφή, τμηματικά ή περιληπτικά, στο πρωτότυπο ή σε μετάφραση ή άλλη διασκευή, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη. Εκδόσεις «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ» Εμμ. Μπενάκη 59, 106 81 Αθήνα τηλ.: 3302415, 3820612 - fax: 3836658 Βιβλιοπωλεία: • Ζωοδ. Πηγής 21 & Τζαβέλλα 1, 106 81 Αθήνα τηλ.: 3302033, 3301792, 3301362 - fax: 3817001 • Γ. Γενναδίου 6, 106 78 Αθήνα τηλ.: 3817826, 3806661 - fax: 3836658 • Στοά Ορφέως, Στοά Βιβλίου, Πεσμαζόγλου 5, 105 59 Αθήνα τηλ.: 3211246 Θεσσαλονίκη: • Κ. Μελενίκου 30, 54 6 τηλ.: 245 222, 245 950- fax: 245 222 ISBN 960-393-131-4
  5. 5. Nancy McWilliamsΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗΗ κατανόηση της δομής της προσωπικότηταςστα πλαίσια της κλινικής διαδικασίαςμετάφρασηΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΡΑΜΠΕΤΣΟΥεπιμέλειαΤΑΝΙΑ ΑΝΑΓΝΟΣΤΟΠΟΥΛΟΥΣΟΦΙΑ ΤΡΙΛΙΒΑΕλληνικά ΓράμματαΑθήνα 2000
  6. 6. ΠεριεχόμεναΕισαγωγή στην ελληνική έκδοση...........................................17Πρόλογος .............................................................................. 23Ευχαριστίες............................................................................29Εισαγωγή................................................................................35Ένα σχόλιο για την ορολογία.................................................36Ένα σχόλιο για το ύ φ ο ς ........................................................ 40I. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ...........................................431. Γιατί κάνουμε διάγνωση; .................................................45Θεραπευτικός σχεδιασμός.................................................... 48Προγνωστικές συνέπειες...................................................... 50Προστασία του ασθενή ........................................................ 52Η επικοινωνία της ενσυναίσθησης.........................................55Παρεμπόδιση της φυγής ...................................................... 60Πρόσθετα οφέλη .................................................................. 61Περιορισμοί στη χρησιμότητα της διάγνωσης ..................... 65Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................... 672. Ψυχαναλυτική διάγνωση του χαρακτήρα ..................... ,69Η κλασική φροϊδική θεωρία των ενορμήσεων....................... 73Η ψυχολογία του Ε γώ ............................................................ 82Η θεωρία των σχέσεων με το αντικείμενο............................. 90
  7. 7. 8 Ψυχαναλυτική ΔιαγνωοηΨυχολογία του Εαυτού .......................................................101Άλλες ψυχαναλυτικές απόψεις για την εκτίμησητης προσωπικότητας ...........................................................107Περίληψη.............................................................................. 109Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 1103. Εξελικτικά στάδια οργάνωσης της προσωπικότητας.......................................................113Ιστορικό πλαίσιο: διαγνωστικό επίπεδο της παθολογίαςτου χαρακτήρα.................................................................... 117Η διάγνωση σύμφωνα με τον Kraepelin: νευρώσεις σεαντίθεση με τις ψυχώσεις.....................................................118Οι διαγνωστικές κατηγορίες της ψυχολογίας του Εγώ:νεύρωση συμπτωμάτων, νευρώσεις του χαρακτήρακαι ψύχω ση.......................................................................... 122Διάγνωση των σχέσεων με το αντικείμενο:ψυχοπαθολογία της μεταιχμιακής διαταραχήςτης προσωπικότητας .......................................................... 131Επιμέρους διαστάσεις ενός νευρωτικού-μεταιχμιακού-ψυχωτικού φάσματος...........................................................137Περίληψη.............................................................................. 162Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 1634. Κλινικές επιπτώσεις των εξελικτικών επιπέδων οργάνωσης της προσωπικότητας ................................. 165Ψυχαναλυτική θεραπεία με ασθενείς νευρωτικούεπιπέδου.............................................................................. 168Ψυχαναλυτική θεραπεία με ασθενείς ψυχωτικούεπιπέδου .............................................................................. 174Ψυχαναλυτική θεραπεία με ασθενείς με μεταιχμιακήοργάνωση ............................................................................ 193
  8. 8. Περιεχόμενα 9Αλληλεπίδραση των τυπολογικών διαστάσεωνμε τις διαστάσεις ωρίμανσης του χαρακτήρα..................... 216Περίληψη..............................................................................220Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 2215. Πρωτογενείς (πρωτόγονες) αμυντικές διεργασίες — 223Πρωτόγονη απόσυρση........................................................ 231Άρνηση ................................................................................ 233Παντοδύναμος έλεγχος...................................................... 237Πρωτόγονη εξιδανίκευση (και υποτίμηση) ......................... 240Προβολή, ενδοβολή και προβολική ταύτιση....................... 245Διχοτόμηση του Εγώ .......................................................... 255Διάσχιση ..............................................................................258Περίληψη..............................................................................261Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 2626. Δευτερογενείς (υψηλότερης τάξης) αμυντικές διεργασίες ...................................................................... 263Απώθηση..............................................................................264Παλινδρόμηση .................................................................... 270Μόνωση του συναισθήματος...............................................274Διανοητικοποίηση................................................................ 276Εκλογίκευση ................... .................................................... 277Ηθικοποίηση ........................................................................ 279Γνωστική απόσπαση............................................................ 282Ακύρωση..............................................................................284Στροφή της επιθετικότητας ενάντια στον εαυτό................. 287Μετάθεση ............................................................................ 289Αντιδραστικός σχηματισμός ...............................................291Αντιστροφή.......................................................................... 294Ταύτιση ................................................................................298
  9. 9. to Ψυχαναλυτική ΔιάγνωσηΕκδραμάτιση........................................................................ 304Σεξουαλική επένδυση (ενστικτοποίηση) ............................. 308Μετουσίωση ........................................................................ 311Περίληψη.............................................................................. 315Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 316II. ΤΥΠΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ....................... 317Οι αρχές της οργάνωσης των κεφαλαίων........................... 318Χαρακτήρας, παθολογία του χαρακτήρα καισυνθήκες ζ ω ή ς .................................................................... 320Περιορισμοί στην αλλαγή της προσωπικότητας................. 3237. Ψυχοπαθητικές (αντικοινωνικές) προσωπικότητες . . . 327Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασίαστην ψυχοπάθεια ................................................................ 329Αμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίεςστην ψυχοπάθεια ................................................................ 331Σχέσεις με το αντικείμενο στην ψυχοπάθεια....................... 337Ο ψυχοπαθής Εαυτός.......................................................... 340Μεταβίβαση και αντιμεταβίβασημε τους ψυχοπαθητικούς ασθενείς.....................................343Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσηςτης ψυχοπάθειας ................................................................ 345Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 356Περίληψη.............................................................................. 359Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 3608. Ναρκισσιστικές προσωπικότητες ................................. 361Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασίαστο ναρκισσισμό.................................................................. 367
  10. 10. Περιεχόμενα 11Αμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίεςστο ναρκισσισμό..................................................................370Σχέσεις με το αντικείμενο στο ναρκισσισμό....................... 374Ο ναρκισσιστικός Εαυτός.................................................... 379Μεταβίβαση και αντιμεταβίβασημε τους ναρκισσιστικούς ασθενείς .....................................381Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσηςτου ναρκισσισμού................................................................ 386Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 394Περίληψη..............................................................................399Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 4009. Σχιζοειδείς προσωπικότητες.........................................403Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασίαστις σχιζοειδείς προσωπικότητες .......................................405Αμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίεςστις σχιζοειδείς προσωπικότητες .......................................409Σχέσεις με το αντικείμενο στις σχιζοειδείςκαταστάσεις ........................................................................410Ο σχιζοειδής Εαυτός .......................................................... 415Μεταβίβαση και αντιμεταβίβασημε τους σχιζοειδείς ασθενείς...............................................419Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσηςτης σχιζοειδούς προσωπικότητας.......................................423Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 429Περίληψη..............................................................................432Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 43410. Παρανοϊκές προσωπικότητες .....................................435Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασίαστις παρανοϊκές προσωπικότητες.......................................440
  11. 11. 12 Ψυχαναλυτική ΔιάγνωσηΑμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίεςστην παράνοια .................................................................... 443Σχέσεις με το αντικείμενο στην παράνοια........................... 447Ο παρανοϊκός Εαυτός .........................................................453Μεταβίβαση και αντιμεταβίβασημε τους παρανοϊκούς ασθενείς ........................................... 457Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσης της παράνοιας . . . 459Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 471Περίληψη.............................................................................. 474Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 47611. Καταθλιπτικές και μανιακές προσωπικότητες............477Καταθλιπτικές προσωπικότητες...........................................478Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασίαστην κατάθλιψη.................................................................... 481Αμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίεςστην κατάθλιψη.................................................................... 485Σχέσεις με το αντικείμενο στην κατάθλιψη......................... 490Ο καταθλιπτικός Εαυτός .....................................................497Μεταβίβαση και αντιμεταβίβασημε τους καταθλιπτικούς ασθενείς ....................................... 502Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσηςτης κατάθλιψης.................................................................... 506Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 516Μανιακές και υπομανιακές προσωπικότητες ..................... 520Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασία στη μανία ........521Αμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίες στη μ α νία ........522Σχέσεις με το αντικείμενο στη μ α ν ία ................................... 523Ο μανιακός Εαυτός.............................................................. 524Μεταβίβαση και αντιμεταβίβασημε τους μανιακούς ασθενείς ...............................................525
  12. 12. Περιεχόμενα 13Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσης της μανίαςή της υπομανίας.................................................................. 526Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 530Περίληψη..............................................................................535Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 53612. Μαζοχιστικές (αυτοηττώμενες) προσωπικότητες . . . . 537Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασίαστο μαζοχισμό...................................................................... 543Αμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίεςστο μαζοχισμό...................................................................... 545Σχέσεις με το αντικείμενο στο μαζοχισμό........................... 551Ο μαζοχιστικός Εαυτός ...................................................... 557Μεταβίβαση και αντιμεταβίβασημε τους μαζοχιστικούς ασθενείς .........................................559Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσηςτου μαζοχισμού.................................................................... 564Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 572Περίληψη..............................................................................576Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 57713. Ιδεοληπτικές και ψυχαναγκαστικές προσωπικότητες .......................................................... 579Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασίαστις ιδεοληπτικές και ψυχαναγκαστικέςπροσωπικότητες.................................................................. 583Αμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίεςστις ιδεοληπτικές και ψυχαναγκαστικέςπροσωπικότητες.................................................................. 586Σχέσεις με το αντικείμενο στις ιδεοληπτικές καιψυχαναγκαστικές προσωπικότητες..................................... 593
  13. 13. 14 Ψυχαναλυτική ΔιάγνωσηΟ ιδεοψυχαναγκαστικός Εαυτός......................................... 599Μεταβίβαση και αντιμεταβίβαση με τους ιδεσληπτικούςκαι ψυχαναγκαστικούς ασθενείς ......................................... 605Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσηςτης ιδεοληπτικής ή ψυχαναγκαστικής προσωπικότητας . . . 609Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 615Περίληψη.............................................................................. 619Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 62014. Υστερικές (δραματικές) προσωπικότητες ..................621Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασίαστην υστερία........................................................................ 624Αμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίεςστην υστερία........................................................................ 628Σχέσεις με το αντικείμενο στην υστερία............................. 635Ο υστερικός Εαυτός............................................................ 638Μεταβίβαση και αντιμεταβίβαση με τους υστερικούςασθενείς .............................................................................. 643Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσης της υστερίας . . . . 650Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 653Περίληψη.............................................................................. 659Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 66015. Διασχιστικές προσωπικότητες..................................... 661Ενόρμηση, συναίσθημα και ιδιοσυγκρασίαστις διασχιστικές καταστάσεις............................................. 672Αμυντικές και προσαρμοστικές διεργασίεςστις διασχιστικές καταστάσεις.............................................674Σχέσεις με το αντικείμενο στις διασχιστικέςκαταστάσεις ........................................................................ 679Ο διασχιστικός Εαυτός.........................................................684
  14. 14. Περιεχόμενα 15Μεταβίβαση και αντιμεταβίβασημε τους διασχιστικούς ασθενείς .........................................687Θεραπευτικές συνέπειες της διάγνωσηςτης διασχιστικής κατάστασης .............................................692Διαφοροδιάγνωση .............................................................. 698Περίληψη..............................................................................706Προτάσεις για περαιτέρω ενημέρωση................................. 708Παράρτημα: προτεινόμενη μορφή διαγνωστικήςσυνέντευξης........................................................................709Δημογραφικά στοιχεία........................................................ 709Τρέχοντα προβλήματα και η έναρξή τους........................... 709Ατομικό ιστορικό.................................................................. 710Τρέχουσα ψυχική κατάσταση...............................................711Τελικά θέματα...................................................................... 712Συμπεράσματα .................................................................... 712Βιβλιογραφία........................................................................713Γλωσσάριο ..........................................................................759
  15. 15. Ε ΙΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚ ΔΟ ΣΗ *0 όρος «προσωπικότητα» χρησιμοποιείται με ποικίλους τρό­πους και σε ποικίλα πλαίσια. Μιλούμε για προσωπικότητα τόσοστην καθομιλουμένη (δηλαδή στην καθημερινή μας ζωή) όσοκαι από τεχνική-επιστημονική σκοπιά. Ο όρος μπορεί να έχει εί­τε θετική είτε αρνητική χροιά. Στην καθομιλουμένη ο όρος«προσωπικότητα» έχει συχνά την έννοια του χαρίσματος («αυτήη γυναίκα έχει προσωπικότητα», «αυτός ο άνθρωπος δεν έχεικαλή προσωπικότητα»). Ωστόσο, τις περισσότερες φορές χρη­σιμοποιούμε τον όρο σε ένα γενικότερο πλαίσιο για να δηλώ­σουμε τον τρόπο που το άτομο παρουσιάζει τον εαυτό του στοεξωτερικό περιβάλλον. Αυτή η τελευταία χρήση του όρου είναιπιο κοντά στον τεχνικό ορισμό της «προσωπικότητας», έτσιόπως χρησιμοποιείται από τους ειδικούς της ψυχικής υγείας. Δεν σημειώνεται σύγκλιση απόψεων σε ό,τι αφορά τον πλη­ρέστερο ορισμό της προσωπικότητας, τόσο της φυσιολογικήςόσο και της παθολογικής. Η προσωπικότητα έχει προσδιοριστείως το τελικό σύνολο των δράσεων και των αντιδράσεων (Hall,Linzey & Campbell, 1998) και των σταθερών ιδιοτήτων του ατό­μου που εκδηλώνονται μέσα από τη συμπεριφορά του σε μιαευρεία ποικιλία περιστάσεων (Ryckman, 1993). Οι Carver καιScheier (1996) περιγράφουν την προσωπικότητα ως «μια εσω­
  16. 16. 18 Ψυχαναλυτική διάγνωσητερική δυναμική οργάνωση των ψυχοφυσιολογιών συστημά­των που καθορίζουν τα χαρακτηριστικά μοτίβα της συμπεριφο­ράς, της σκέψης και των συναισθημάτων του ατόμου». Ο Millon(1996) θεώρησε ότι η οργάνωση και η σύνθεση των τύπων τηςσυμπεριφοράς αποτελεί μια σημαντική πτυχή της έννοιας «προ­σωπικότητα», την οποία όρισε ως το αποτέλεσμα των μορφότυ-πων συμπεριφοράς που αναπτύσσονται ως απάντηση στις προ­κλήσεις της ζωής κατά τα πρώτα έξι χρόνια της παιδικής ηλι­κίας. Το συνολικό μορφότυπο συμπεριφοράς που επιδεικνύειτο άτομο θεωρείται μοναδικό, αλλά ωστόσο αρκετά όμοιο μεμορφότυπα συμπεριφοράς που παρατηρούνται σε πολλά άλλαάτομα. Επομένως είμαστε σε θέση να προβούμε σε κάποιες ση­μαντικές γενικεύσεις. Ακόμη και τα παιδιά σχολικής ηλικίαςμπορούν, για παράδειγμα, να κατηγοριοποιούν τους ανθρώ­πους που γνωρίζουν ως προσωπικότητες «κακές», «απαιτητι­κές», «αγενείς», «αστείες», «καλοσυνάτες» κ.λπ. Αυτοί οι τόσοαπλοί όροι συνιστούν ουσιαστικά το πρώτο βήμα για τη διαφο­ροποίηση των συστατικών στοιχείων της «προσωπικότητας».Αυτά τα συστατικά στοιχεία, τα οποία συχνά αναφέρονται ως«χαρακτηριστικά», «ενδο-ψυχικές δομές» ή «προδιαθέσεις»,συνθέτουν την προσωπικότητα και αποδεικνύονται λειτουργικάή δυσλειτουργικά βάσει της αποτελεσματικότητάς τους σε συ­γκεκριμένα διαπροσωπικά, στενότερα οικογενειακά ή κοινωνικάπλαίσια. Οι δυσπροσαρμοστικοί και δυσλειτουργικοί τύποι αλ­ληλεπίδρασης και συμπεριφοράς που είναι εμφανείς σε μια ποι­κιλία πλαισίων θεωρούνται «δείκτες» ή συμπτώματα μιας υπο­κείμενης διαταραχής της προσωπικότητας. Δεν υπάρχουν στεγανά όρια μεταξύ φυσιολογικής και παθο­λογικής προσωπικότητας. Κατ’ αρχάς, η προσωπικότητα αποτε­λεί περισσότερο μια σύνθετη και επαγωγική αφηρημένη έννοιαπαρά ένα απτό φαινόμενο. Δεύτερον, τα χαρακτηριστικά γνωρί­
  17. 17. Εισαγωγή στην ελληνική έκδοση 19σματα που διαφοροποιούν τη φυσιολογική από τη μη φυσιολο­γική λειτουργία χρειάζεται να αποσπαστούν από ένα σύμπλεγ­μα στοιχείων (-δεικτών) που όχι μόνο επιτείνονται ή αποδυνα­μώνονται κατά διαστήματα, αλλά και συχνά αναπτύσσονται μεύπουλο και απρόβλεπτο τρόπο. Τρίτον, ο τρόπος με τον οποίοένας ψυχολόγος ορίζει την προσωπικότητα εξαρτάται αποκλει­στικά από το συγκεκριμένο θεωρητικό προσανατολισμό του. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει πολλές προσπάθειες να αναπτυ­χθούν συγκεκριμένα κριτήρια για τη διάκριση της φυσιολογικήςαπό την παθολογική προσωπικότητα. Ορισμένες προσεγγίσειςεστιάζουν στα συμπτώματα που χαρακτηρίζουν την παθολογικήπροσωπικότητα αυτά καθεαυτά (το Διαγνωστικό και ΣτατιστικόΕγχειρίδιο των Ψυχικών Διαταραχών, DSM, και άλλα διαγνωστι­κά εγχειρίδια). Κάποιες άλλες προσεγγίσεις επιχειρούν να κα­θορίσουν θεωρητικά θεμελιωμένα κριτήρια για την παθολογίατης προσωπικότητας. Έργο των κλινικών ψυχολόγων είναι η κα­τανόηση της προσωπικότητας ως επιστήμης και η σύνδεση τηςψυχοπαθολογίας και της προσωπικότητας μέσα σε ένα θεωρη­τικό πλαίσιο. Η ψυχοδυναμική, ως προσέγγιση που επιχειρεί να εξηγήσεισυνολικά την ψυχική ανάπτυξη του ατόμου, έχει μακρά παρά­δοση στη μελέτη της παθολογίας της προσωπικότητας, της αι­τιολογίας της, της παθογένεσης και της θεραπευτικής αντιμε­τώπισης των διαταραχών της προσωπικότητας. Πολλοί κλινικοίψυχολόγοι αρχίζουν τη μελέτη της προσωπικότητας μέσα απότην ανασκόπηση της ψυχαναλυτικής βιβλιογραφίας - μιας βι­βλιογραφίας που χαρακτηρίζεται από πλούτο και διιστάμενεςαπόψεις. Οι περισσότεροι φοιτητές συναντούν δυσκολία στηνκατανόηση και στην εννοιολογική σύνθεση των άρθρων πουπρέπει να μελετήσουν. Με βάση την εμπειρία αρκετών χρόνων στη διδασκαλία της
  18. 18. 20 Ψυχαναλυτική διάγνωσηψυχοπαθολογίας, των θεωριών προσωπικότητας και των δεξιο­τήτων της κλινικής συνέντευξης σε ψυχολόγους, αισθανθήκαμεότι υπήρχε ανάγκη για ένα βιβλίο που να παρέχει απλές καιπρακτικές οδηγίες για τη διαδικασία της διάγνωσης. Όταν πρω-τοδιαβάσαμε το βιβλίο της Nancy McWilliams, PsychoanalyticDiagnosis. Understanding Personality Structure in Clinical Pro­cess, καταλάβαμε ότι επιτέλους είχε δημοσιευθεί ένα τέτοιο βι­βλίο. Σε εμάς δεν απέμενε παρά να συμβάλουμε στην απόδοσήτου στην ελληνική γλώσσα. Η Ψυχαναλυτική Διάγνωση είναι ένα περιεκτικό, εύκολο στηνκατανόηση βιβλίο ψυχοδυναμικής, που θεμελιώνει τις θεωρητι­κές γνώσεις πάνω στις οποίες βασίστηκε η ψυχαναλυτικού τύ­που ψυχοθεραπεία. Το πεδίο της ψυχανάλυσης, και συγκεκρι­μένα το «βασίλειο» της προσωπικότητας και η διαδικασία τηςδιάγνωσης, αποτελούν αχανείς τομείς που καταλαμβάνουν πο­λύ μεγάλο χώρο τόσο στη σκέψη των ειδικών όσο και στα ρά­φια των βιβλιοθηκών. Με αφετηρία ένα πλέγμα διιστάμενων θε­μάτων και μιας πλούσιας και εκτενούς βιβλιογραφίας, η NancyMcWilliams ασκεί το έργο ενός αριστοτέχνη κλινικού και συνθέ­τη της ψυχαναλυτικής σκέψης. Συλλαμβάνει την ουσία των δια­δικασιών που εξετάζονται και δίνει στις αφηρημένες έννοιεςπνοή ζωής. Συνθέτει και «υφαίνει» ποικίλα ευρήματα εντός τουχώρου της ψυχαναλυτικής παράδοσης σε ένα συνεκτικό σύνο­λο. Το αποτέλεσμα είναι ένα πλούσιο σε υλικό βιβλίο, το οποίοπαρατάσσει ποικίλες θεωρητικές προσεγγίσεις εντός των πλαι­σίων της ψυχαναλυτικής σκέψης. Η διαυγής πένα της, η αβία-στη επιστημονικότητα της σκέψης της και οι διεισδυτικές κλινι­κές επεξηγήσεις γεφυρώνουν το βιβλίο με την τρέχουσα πρα­κτική, την έρευνα και την επαγγελματική κατάρτιση. Το κείμενοπαρέχει στους κλινικούς μια ολοκληρωμένη πληροφόρηση γιατη διάγνωση της προσωπικότητας σε όλες της τις εκφάνσεις.
  19. 19. Εισαγωγή στην ελληνική έκδοση 21 Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την καθηγήτρια Nancy Mc­Williams για την άδεια που μας έδωσε να μεταφράσουμε το βι­βλίο της στην ελληνική γλώσσα. Προσωπικά (Σοφία Τριλίβα),θα ήθελα επίσης να την ευχαριστήσω για όλα όσα μου προσέ-φερε όταν ήμουν μαθήτριά της στο Graduate School of Appliedand Professional Psychology. Ελπίζουμε η ελληνική μετάφραση να φανεί αντάξια της γλα-φυρότητας και της διαύγειας που χαρακτηρίζουν το ύφος τηςNancy McWilliams.ΒιβλιογραφίαCarver, C. S., & Scheier, M. F. (1996). Perspectives on personality (3rd edition). New York: Allyn and Bacon.Hall, C. S., Lindzey, G., & Campbell, J. B. (1998). Theories of perso­ nality (4th edition). New York: John Wiley & Sons.Millon, T. (1996). Personality and psychopathology: Building a clinical science. New York: John Wiley & Sons.Ryckman, R M. (1993). Theories of personality (5th edition). Pacific . Grove, California: Brooks/Cole. Σοφία Τριλίβα Τάνια Αναγνωστοπούλου Πανεπιστήμιο Κρήτης Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
  20. 20. ΠΡΟΛΟΓΟΣ *Η επιθυμία μου να γράψω ένα εισαγωγικό εγχειρίδιο για τη διά­γνωση του χαρακτήρα αναπτύχθηκε σταδιακά εδώ και πολλάχρόνια που διδάσκω τις ψυχαναλυτικές έννοιες σε εκπαιδευόμε­νους θεραπευτές στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Εφαρμοσμένηςκαι Επαγγελματικής Ψυχολογίας, στο Πανεπιστήμιο του Rutgers.Παρόλο που υπάρχουν πολλά πρόσφατα βιβλία για τη διαγνωστι­κή αξιολόγηση, τα περισσότερα από αυτά αναφέρονται σε μιασυσχέτιση του κλινικού υλικού με τις διαθέσιμες κατηγορίες πουπεριλαμβάνονται στην τελευταία έκδοση του Διαγνωστικού καιΣτατιστικού Εγχειριδίου των Ψυχικών Διαταραχών (DSM) της Αμε­ρικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, μια νοσολογία που προσπάθη­σε να ταξινομήσει τους τύπους της ψυχοπαθολογίας περιγραφι­κά και όχι σύμφωνα με κάποια ιδιαίτερη ψυχολογική θεωρία. Οι κατηγορίες της ψυχοπαθολογίας στις δυο πρώτες εκδό­σεις του DSM αντανακλούσαν μια σαφή, αν και έμμεση, συμπά­θεια προς την ψυχανάλυση. Η αλλαγή από μια έμφυτα δομικήνοσολογία σε μια νοσολογία που απλώς είναι περιγραφική ενέ­χει πολλά πλεονεκτήματα για τους ψυχοθεραπευτές, τώρα πουέχουν αναπτυχθεί πολλοί εναλλακτικοί τρόποι αντίληψης τωνψυχολογικών προβλημάτων. Παρ’ όλα αυτά, έχω διαπιστώσει ότιόσοι από τους φοιτητές μου επιθυμούν να κατανοήσουν τις ατο­
  21. 21. 24 Ψυχαναλυτική διαγνωοιιμικές διαφορές σύμφωνα με ένα ψυχαναλυτικό μοντέλο δενέχουν πλέον κάποιο εγχειρίδιο που να εξηγεί τις έννοιες με τιςοποίες οι ψυχαναλυτές κατανοούν και θεραπεύουν τους πελάτεςτους. Όταν τους εξηγώ την ψυχαναλυτική «παράδοση» σε σχέσημε την ενδεδειγμένη αντιμετώπιση της κάθε συγκεκριμένης κα­τηγορίας ατόμων, οι φοιτητές μου αναρωτιούνται πού μπορούννα βρουν αυτή τη γνώση οργανωμένη και ολοκληρωμένη. Στην εποχή μας δεν υπάρχει μια τέτοια πηγή. Ο κλασικός τό­μος του Fenichel (1945) είναι υπερβολικά δυσνόητος για τουςεκπαιδευόμενους θεραπευτές, ειδικά σήμερα, που η έκθεσητων προπτυχιακών φοιτητών στην ψυχαναλυτική σκέψη περιορί­ζεται συνήθως σε δυο διαλέξεις για τη φροϊδική θεωρία τωνενορμήσεων, με έμφαση στις ιδιορρυθμίες της, ακολουθούμε­νες από μια νύξη στη θεωρία του Erikson. Επιπλέον, η δουλειάτου Fenichel είναι αναχρονιστική, και αυτό γιατί δεν έχουν συ-μπεριληφθεί οι σημαντικές αλλαγές στην ψυχολογία του Εγώ,στη θεωρία των σχέσεων με το αντικείμενο και στην ψυχολογίατου Εαυτού. Ορισμένα ψυχαναλυτικά κείμενα, τα οποία είναιεπηρεασμένα από την ψυχολογία της παθολογικής συμπεριφο­ράς (ψυχοπαθολογία), καλύπτουν περισσότερες παραδοσιακέςδιαγνωστικές έννοιες, χωρίς ωστόσο να αναφέρονται στο χαρα­κτήρα και χωρίς να δίνουν μεγάλη προσοχή στον τρόπο με τονοποίο τα πρότυπα της προσωπικότητας θα πρέπει να επηρεά­ζουν τον τόνο και το περιεχόμενο της θεραπευτικής εργασίας. Στο κείμενο που ακολουθεί ελπίζω να παρουσιάσω τις ψυ­χαναλυτικές έννοιες της δομής της προσωπικότητας με ένανενδιαφέροντα και ανθρωπιστικό τρόπο και να αποδείξω την κλι­νική χρησιμότητα μια καλής διαγνωστικής διατύπωσης. Σε αυ­τό το εγχείρημα αισθάνομαι υπόχρεη στους McKinnon και Mi­chels και στο βιβλίο τους The Psychiatric Interview in ClinicalPractice (1971). Αυτό είναι το μόνο κείμενο που έχω υπόψη μου
  22. 22. Πρόλογος 25και το οποίο αντιπροσωπεύει ένα παρόμοιο εγχείρημα με αυτόπου επιχειρώ εδώ. Αλλά και αυτό το βιβλίο, μολονότι εξακολου­θεί να έχει αξία (δεδομένου ότι διαφωτίζει πολλές καταστά­σεις), είναι παρωχημένο, εφόσον δεν αναφέρεται στις πιο πρό­σφατες χαρακτηρολογικές έννοιες όπως η μεταιχμιακή, η μα-ζοχιστική (αυτοηττώμενη), η ναρκισσιστική και η διασχιστικήδομή του χαρακτήρα. Η απομάκρυνση από τη νοσολογία που στηριζόταν στις ψυ­χαναλυτικές ιδέες έχει αποκλείσει πολλούς σημερινούς φοιτη­τές από την επαφή με σημαντικές έννοιες με τις οποίες οιπροηγούμενες γενιές εκπαιδευόμενων είχαν τουλάχιστον εξοι­κειωθεί. Για παράδειγμα, η απάλειψη του όρου «υστερικός»από την ενότητα των Διαταραχών Προσωπικότητας της τρίτηςέκδοσης του DSM (DSM-lll American Psychiatric Association,1980), καθώς και από τις μεταγενέστερες εκδόσεις, έχει στερή­σει τους αρχάριους θεραπευτές από μια ιστορικά σημαντική,κλινικά πολύτιμη και τεχνικά ουσιαστική έννοια. Επειδή αυτή καιάλλες παρόμοιες παραλείψεις εμποδίζουν την επικοινωνία ανά­μεσα στους σύγχρονους κλινικούς που κάνουν διάγνωση και σεεκείνους για τους οποίους η παραδοσιακή ορολογία έχει νόη­μα, οι συνέπειες για τους αρχάριους θεραπευτές είναι αρνητι­κές τόσο σε πρακτικό όσο και σε εκπαιδευτικό επίπεδο. Με αυτό το βιβλίο λοιπόν προσπάθησα να καλύψω μια έλλει­ψη που έχω παρατηρήσει ότι υπάρχει στην εκπαίδευση τωνσύγχρονων φοιτητών ψυχοθεραπείας. Για τους αναγνώστεςπου θεωρούν ότι έχουν ψυχοδυναμικό προσανατολισμό, το βι­βλίο θα αποτελέσει μια εισαγωγή στην ψυχαναλυτική διαγνω­στική σκέψη που μπορεί να αναπτυχθεί, να εκλεπτυνθεί και νααναθεωρηθεί καθώς ωριμάζουν ως κλινικοί και αντιμετωπίζουντην πολυπλοκότητα της ανθρώπινης κατάστασης γενικά και τηνιδιοσυγκρασία κάθε ατόμου ειδικότερα. Για όσους δεν έλκονται
  23. 23. 26 Ψυχαναλυτική διάγνωσηαπό τον ψυχοδυναμικό τρόπο δουλειάς, είτε επειδή διαφωνούνμε ορισμένες βασικές υποθέσεις της ψυχαναλυτικής κατεύθυν­σης είτε επειδή ο τομέας των ανθρώπινων σχέσεων που έχουνεπιλέξει δεν συνδέεται με τις ψυχαναλυτικές έννοιες, το βιβλίοθα τους βοηθήσει να αποκτήσουν κατάλληλες ψυχαναλυτικέςγνώσεις και να είναι σε θέση να κατανοούν καλύτερα σε ποιαθέματα αναφέρονται οι συνάδελφοί τους ψυχαναλυτές. Το παρόν εγχειρίδιο απευθύνεται σε προπτυχιακούς φοιτη­τές στους τομείς της κοινωνικής εργασίας και της ψυχολογίας,σε ειδικευόμενους ψυχιάτρους, ψυχιατρικές νοσηλεύτριες, ποι-μαντορικούς σύμβουλους, θεραπευτές γάμου και οικογένειαςκαι σε υποψήφιους σπουδαστές σε ψυχαναλυτικά ινστιτούτα.Θα με ευχαριστούσε, επίσης, αν αποδειχτεί ότι έχω οργανώσεικαι αναλύσει τις διαγνωστικές έννοιες και τις επιπτώσεις τουςστη διεξαγωγή της θεραπείας με αρκετή πρωτοτυπία ώστε νακάνω το βιβλίο ενδιαφέρον και για πιο έμπειρους θεραπευτές. ***Όταν για πρώτη φορά αποφάσισα ότι η ψυχαναλυτική ψυχοθε­ραπεία ήταν αυτό με το οποίο ήθελα να ασχοληθώ, ζήτησα μιασυνάντηση με τον προστατευόμενο μαθητή του Freud, τονTheodor Reik, ο οποίος ασκούσε ακόμη το επάγγελμά του στηνπόλη της Νέας Υόρκης, και του ζήτησα να με συμβουλεύσει,μια και ήμουν ένα νέο άτομο που ξεκινούσε τη σταδιοδρομίατου στον τομέα της θεραπείας. «Πρώτα απ’ όλα, θα πρέπει νακάνεις ανάλυση η ίδια», μου απάντησε με μια γεμάτη χάρη βιεν­νέζικη έμφαση. Είναι η καλύτερη συμβουλή που μου έχουν δώ­σει ποτέ και εξακολουθεί να ισχύει. Ο πιο σίγουρος τρόπος νααποκτήσει κανείς μια γενική άποψη για τα ζητήματα που αφο­ρούν τη διάγνωση είναι να εξερευνήσει όλες τις εσωτερικές
  24. 24. Πρόλογος 27του μεταιχμιακές, ψυχωτικές και νευρωτικές πτυχές -κ α ι όλεςτις διεργασίες που μπορούν να παγιωθούν στο χαρακτήρα τουκαθενός από εμάς. Αυτό το βιβλίο θα αποδειχθεί χρήσιμο στο βαθμό που τουεπιτρέπει ο αναγνώστης να είναι. Όταν ο αναγνώστης καταφέ­ρει να αναγνωρίσει και να αποδεχτεί την ψυχική του δυναμική,θα μπορέσει να έχει και μια συμπονετική, γεμάτη σεβασμό εκτί­μηση για τη δυναμική των άλλων. Ένα εγχειρίδιο δεν είναι δυ­νατόν να υποκαταστήσει το βάθος της προσωπικής ενόρασης.Ούτε είναι σε θέση να αναπτύξει μια βαθιά και μεταδοτική πε­ποίθηση για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας που μπο­ρεί να επιτύχει η ατομική ψυχοθεραπεία. Ωστόσο, εάν κατορ­θώσω να προσφέρω μια χρήσιμη δομή μέσα από τη συγκεκρι­μένη οργάνωση των ψυχαναλυτικών εννοιών, η οποία θα συμ-βάλει στην κατανόηση και θα αποτελέσει πηγή έμπνευσης τωνπολύπλοκων συναισθηματικών, αισθητηριακών και γνωστικώναντιδράσεων που μπορεί να βιώσει ένας ευαίσθητος συνεντευ-κτής απέναντι σε έναν πάσχοντα, τότε θα έχω επιτύχει το στόχομου.
  25. 25. Ε Υ Χ Α Ρ ΙΣ Τ ΙΕ Σ *Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια σύνθεση των ακαδημαϊκών μουγνώσεων, της εκπαίδευσής μου στη θεραπεία και των εμπει­ριών της ζωής μου τα τελευταία τριάντα χρόνια σε σχέση με τημάθηση και τη διδασκαλία για τη δομή της προσωπικότηταςκάθε ατόμου. Γι’ αυτό χρωστώ μεγάλη ευγνωμοσύνη σε πολ­λούς ανθρώπους, παρότι μάλλον δεν θα μπορέσω να τουςαναφέρω όλους εδώ. Μεταξύ των δασκάλων μου, η Dorothy Peavey και αργότεραη Margaret Fardy, οι οποίες γνώριζαν περισσότερα για την ατο­μική ψυχολογία από τους περισσότερους ψυχολόγους, άρχι­σαν να μου παρέχουν υψηλής ποιότητας εκπαίδευση στηναξιολόγηση της προσωπικότητας από τα εφηβικά μου ακόμηχρόνια. Ο Daniel Ogilvie, ο επόπτης της διδακτορικής μου δια­τριβής και αργότερα πρόεδρος στο τμήμα όπου διδάσκω, μεμύησε στην παράδοση των θεωριών της προσωπικότητας καιστη θεωρία των σχέσεων με το αντικείμενο. Ο George Atwood,ο αγαπημένος μου φίλος, μου έδειξε πώς να προσεγγίζω τουςανθρώπους με ανοιχτό μυαλό, παραβλέποντας τους κανόνεςκαι εκτιμώντας τη μοναδικότητα του κάθε ατόμου. Με έπεισε,επίσης, να κάνω μια διδακτορική διατριβή πάνω στο θέμα τουχαρακτηρολογικού αλτρουισμού, ένα θέμα στο οποίο έχει και
  26. 26. 30 Ψυχαναλυτική δια γναuη]εκείνος διαπρέψει. Ο μακαρίτης Silvan Tomkins ήταν εναςεμπνευσμένος ακαδημαϊκός και στοχαστής. Ο Iradj Siassi μουπρόσφερε εξαιρετική εκπαίδευση στην ψυχιατρική διάγνωση Η Σχολή του Εθνικού Ψυχολογικού Συνδέσμου για την Ψ υ­χανάλυση ενίσχυσε την ψυχαναλυτική μου εκπαίδευση με ακε­ραιότητα, υψηλή τέχνη και σοφία. Οι Michaela Babakin, Em­manuel Hammer, Esther Menaker, Milton Robin, Alan Roland,Henry Sindos και η Doris Bernstein ήταν ιδιαίτερα ταλαντούχοιδάσκαλοι, ενώ ο Stanley Moldawsky ήταν ένας, με μοναδικότρόπο μη ελεγκτικός, αναλυτής της θεωρίας του ελέγχου. Πρινακόμη κυριαρχήσει η έμφαση στις διαπροσωπικές σχέσεις, οδάσκαλος και φίλος μου, Arthur Robbins, μου δίδαξε με ποιοτρόπο να κάνω διάγνωση, όχι μόνο με τις γνωστικές μου ικανό­τητες αλλά και με τις αισθητικές, συναισθηματικές, ενσυναι-σθητικές και αισθητηριακές. Και ζητώ συγγνώμη που μέσα στοβιβλίο αναφέρω τόσες πολλές από τις ιδέες του χωρίς να τιςαποδίδω σε αυτόν. Μου είναι δύσκολο να πω ποια κλινική γνώ­ση προήλθε από πού, αλλά το μεγαλύτερο μέρος όσων γνωρί­ζω προέρχεται τελικά από την εποπτεία του Arthur Robbins. Οι συνάδελφοί μου στο Ινστιτούτο του New Jersey για τηνΨυχανάλυση και την Ψυχοθεραπεία με τροφοδοτούν συνεχώςμε νέες σκέψεις. Θέλω να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τους JosephBraun, Carol Goodheart, Cecele Kraus, Stanley Lependorff,Judith Felton Longue, Peter Richman, Helene Schwartzbach καιFloyd Turner για τη φιλία και την ενθάρρυνση που μου προ­σφέρουν εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια τώρα, καθώςκαι την Jean Ciardello που άσκησε κριτική σε όλο το χειρόγρα­φο μόλις της το ζήτησα. Στον Albert Shire χρωστώ πολλά πε­ρισσότερα από ό,τι μπορώ να εκφράσω με λέξεις. Είμαι υπό­χρεη, επίσης, στους διδάσκοντες και τους διοικητικούς υπαλ­λήλους στο Graduate School of Applied and Professional Psy­
  27. 27. Ευχαριστίες 31chology, του Πανεπιστημίου του Rutgers, οι οποίοι έχουν κατα­φέρει να συνεργάζονται με σεβασμό και δημιουργικότητα, πα­ρά τις απόλυτα αποκλίνουσες απόψεις τους. Η Sandra Harris,ο Stanley Messer, η Ruth Schulman και η Sue Wright έχουνυποστηρίξει τη διδασκαλία και την επιστημονική μου εξέλιξηγια πολλά χρόνια. Οι Jamie Walkup και Louis Sass άσκησαντην κριτική τους σε τμήματα αυτού του χειρογράφου με ασυ­νήθιστη διακριτικότητα και φροντίδα. Πολλοί φοιτητές -τόσοιώστε δεν είναι δυνατόν να κατονομαστούν ε δ ώ - στο IPPNJ καιστο GSAPP με βοήθησαν με τα σχόλια που έκαναν γι’ αυτό τοβιβλίο. Άλλοι συνάδελφοι που έχουν συνεισφέρει άμεσα και έμμε­σα σε αυτό το εγχείρημα είναι: η Hilary Hays, η οποία για πε­ρισσότερο από δύο δεκαετίες με ενθάρρυνε να διαδώσω τιςιδέες μου’ ο Otto Kernberg, που πρόσφερε το δυσεύρετο χρό­νο του και τη μεγάλη ευφυΐα του στην αρχή της συγγραφήςαυτού του βιβλίου1η Barbara Menzel, η επαγγελματική ειδικό­τητα της οποίας και η εκτός επαγγελματικού χώρου συντροφιάτης ήταν εξίσου πολύτιμες1ο Fred Pine, ο οποίος επιδοκίμασεαυτό το εγχείρημα με τη χαρακτηριστική γενναιοδωρία του1 οArthur Raisman και η Diane Suffridge, οι οποίοι με έφεραν σεεπαφή με τη θεωρία του ελέγχου-κυριαρχίας και τις πρώιμεςεκδοχές της· ο Nicholas Susalis, που μοιράστηκε την εντυπω­σιακή επαγγελματική του γνώση για την ψυχοπάθεια και άσκη­σε κριτική στο κεφάλαιο 71και ο Thomas Tudor, ο οποίος σχο­λίασε γραπτά το κεφάλαιο 15 και, επιπλέον, με εισήγαγε στηβιβλιογραφία για τα άτομα με διασχιστικές διαταραχές πολύπριν η πλειονότητα των ειδικών της ψυχικής υγείας λάβει σο­βαρά υπόψη της αυτό τον πληθυσμό. Οφείλω επίσης πολλά σεεκείνους τους θεραπευτές που έχουν έρθει σ’ εμένα για επο-πτεία, και οι οποίοι μου εκμυστηρεύονται τον προσωπικό τους
  28. 28. 32 Ψυχαναλυτική διάγνωσηαγώνα να βοηθήσουν τους πελάτες τους. Και αυτοί βοηθούνμε τη σειρά τους το δικό μου αγώνα. Ευχαριστώ επίσης όλεςτις ομάδες ψυχικής υγείας στο New Jersey στις οποίες δοκίμα­σα αυτές τις ιδέες. Η εκδότριά μου, Kitty Moore, υιοθέτησε με ενθουσιασμότην ιδέα της έκδοσης αυτού του βιβλίου. Οι πρώτοι κριτικοίτου εκδοτικού οίκου Guilford με βοήθησαν πάρα πολύ: οBertram Karon, που η παθιασμένη του δέσμευση να βοηθάτους απελπισμένους, τους αβοήθητους και τους ψυχωτικούςπάντοτε με συγκινούσε, ένιωσε ότι το χειρόγραφό μου υπο­σχόταν πολλά. Και ο David Wolitzky υπέβαλε μια λεπτομερεια­κή και ενθαρρυντική κριτική που με βοήθησε να συνεχίσω. Όσο για τις μη ειδικές αλλά σημαντικές επιρροές, καθώςτα περισσότερα από όσα γνωρίζω για τη θεραπεία είναι βαθιάεμπειρικά και όχι θεωρητικά, νιώθω ευγνωμοσύνη για τον ανα­λυτή μου, τον Louis Berkowitz, και τους διαδόχους του, EdithSheppard και Theodore Greenbaum, επειδή μου έδειξαν με πα­ραδείγματα αυτό που είναι το πιο αληθινό και θεραπευτικόστοιχείο στην αναλυτική παράδοση. Πολλοί άνθρωποι στο στε­νό μου κύκλο δεν είναι θεραπευτές, είναι όμως ανεξάντλητα«θεραπευτικοί» για μένα. Ο σύζυγός μου, Carey, που με έφερεσε επαφή με τη θεωρία του Freud πριν από τριάντα χρόνια, όχιμόνο με υποστήριξε στις επαγγελματικές μου φιλοδοξίες, αλ­λά συνέβαλε και πρακτικά με το να είναι σύζυγος και παράλλη­λα γονέας, αναλαμβάνοντας τα πλήρη καθήκοντα της ανατρο­φής των παιδιών μας. Οι κόρες μας, Susan και Helen, ανέχθη­καν την παράξενη ασχολία της μητέρας τους και τις ώρες πουπερνούσε μπροστά στον υπολογιστή. Με τον τρόπο τους μουέχουν μάθει περισσότερα για την ψυχολογία από οποιαδήποτεθεωρία. Η Nancy Schwartz άσκησε ευαίσθητη κριτική σε τμή­ματα του χειρογράφου μου από τη σκοπιά ενός καλλιεργημέ­
  29. 29. Ευχαριστίες 33νου αναγνώστη που βρίσκεται έξω από αυτό το χώρο. Ο Ri­chard Tormey, ο οποίος έδειξε την απίθανη φιλία του με χάρηκαι γενναιοδωρία, έκαμψε την αντίστασή μου να μάθω τον ηλε­κτρονικό υπολογιστή και, με την αισιόδοξη και διαρκή επιμονήτου που μόνο ένας βετεράνος δάσκαλος ή ένας προπονητήςμπορεί να επιδείξει, με βοήθησε να διατηρώ τη δουλειά μου σευψηλό επίπεδο. Η Cheryl Watkins με ενθάρρυνε στωικά σε κά­θε βήμα, κερνώντας σαμπάνια στις σημαντικές στιγμές και με-τατρέποντας για μένα το σπίτι της σε καταφύγιο στο οποίο πή­γαινα όταν αντιμετώπιζα δυσκολίες στη συγγραφή. Τέλος, όσοι συνεισέφεραν τα μέγιστα σε αυτό το βιβλίο θαπρέπει να παραμείνουν ανώνυμοι. Ελπίζω να γνωρίζουν πόσαμε δίδαξαν. Το να είμαι ψυχαναλύτρια αποτελεί την εγγύτερηπροσέγγιση που έχω βρει για να εκπληρώσω την επιθυμία μουνα ζήσω περισσότερες από μία ζωές στη διάρκεια ενός πολύσύντομου βίου. Όχι μόνο έχω μάθει τι σημαίνει να είναι κανείςαλκοολικός ή καταθλιπτικός ή βουλιμικός, αλλά έχω δει πώςείναι να είσαι δικηγόρος που ασχολείται με τα διαζύγια, να εί­σαι επιστήμονας, ιερέας, καρδιολόγος, ομοφυλόφιλος, νηπια­γωγός, μηχανικός, αστυνομικός, νοσηλευτής σε εντατική μο­νάδα νοσοκομείου, άνεργη μητέρα που ζει με τη βοήθεια τηςΠρόνοιας, ηθοποιός, φοιτητής ιατρικής, πολιτικός, καλλιτέ­χνης και πολλοί άλλοι ακόμα. Μου φαινόταν πάντοτε σαν θαύμα το γεγονός ότι ένα άτο­μο μπορεί να επιδιώκει κάτι που το ενθουσιάζει με τρόπο πουκάθε ηδονοβλεψίας θα ζήλευε: να είναι χρήσιμο στους άλλουςστην πράξη και ταυτόχρονα να κερδίζει τα προς το ζην. Οιασθενείς μου ήταν οι πρωταρχικοί εμπνευστές μου σε αυτήτην προσπάθεια να περιγράψω μια περιοχή ψυχαναλυτικής ει­δίκευσης. Σε εκείνους τους ασθενείς που έχουν διαβάσει καιεγκρίνει την έκδοση των περιπτώσεων της θεραπείας τους στα
  30. 30. 34 Ψυχαναλυτική διάγνωσηκεφάλαια που ακολουθούν απευθύνω ιδιαίτερες ευχαριστίεςγια την άδειά τους να χρησιμοποιήσω τμήματα της προσωπι­κής τους ζωής προκειμένου να εκπαιδεύσω άλλους ανθρώ­πους.
  31. 31. Ε ΙΣ Α ΓΩ ΓΗ *Τα περισσότερα από όσα θα ακολουθήσουν αποτελούν προϊόνσυσσωρευμένης ψυχαναλυτικής εμπειρίας. Ωστόσο, ο αναγνώ­στης ο οποίος γνωρίζει το αντικείμενο αυτό θα αντιληφθεί ότιπρόκειται για μια δική μου σύνθεση αυτής της εμπειρίας και ότιαντανακλά τα προσωπικά μου συμπεράσματα, ερμηνείες καιπροεκτάσεις. Για παράδειγμα, η οργάνωση των διαφορετικώνεκδοχών του χαρακτήρα κατά μήκος δύο αξόνων, που κατά τηγνώμη μου προκύπτει με τόσο μεγάλη σαφήνεια από τις ψυχα­ναλυτικές θεωρίες, μπορεί σε ορισμένους ψυχαναλυτές, οιοποίοι απεικονίζουν διαφορετικά τις εκδοχές της προσωπικό­τητας κατά μήκος άλλων φασμάτων, να φαίνεται σαν ένα εφεύ­ρημα. Το μόνο που μπορώ να απαντήσω είναι ότι, βάσει τηςπροσωπικής μου εμπειρίας, αυτή η γραφική απεικόνιση ήτανπολύτιμη εφόσον έφερε σε επαφή τους σχετικά απροετοίμα­στους φοιτητές με την πληθώρα των αναλυτικών εννοιών πουέχουν αναπτυχθεί εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Ο κύριος σκοπός αυτού του βιβλίου είναι να προαγάγει τηνκλινική εφαρμογή και όχι να επιλύσει οποιοδήποτε από τα εν-νοιολογικά και φιλοσοφικά προβλήματα από τα οποία βρίθει ηψυχαναλυτική βιβλιογραφία. Ενδιαφέρομαι περισσότερο να φα­νώ παιδαγωγικά χρήσιμη παρά να είμαι «ορθή». Αυτό που τονί­
  32. 32. 36 Ψυχαναλυτική διάγνωσηζεται στα κεφάλαια που ακολουθούν είναι η σχέση ανάμεσαστην ψυχοδυναμική θεωρία και στην τέχνη της ψυχοθεραπείας.Πέρα από ορισμένες βασικές θεραπευτικές στάσεις, όπως ηπεριέργεια, ο σεβασμός, η συμπόνια, η αφοσίωση, η ακεραιό­τητα και η επιθυμία του θεραπευτή να παραδεχτεί τα λάθη τουκαι τους περιορισμούς του, δεν πιστεύω στη διδαχή μιας συ­γκεκριμένης «τεχνικής» όταν ο θεραπευτής δεν έχει κατανοήσειτο είδος του ατόμου στο οποίο εφαρμόζει αυτή την τεχνική. ΕΝΑ Σ Χ Ο Λ ΙΟ ΓΙΑ ΤΗ Ν Ο Ρ Ο Λ Ο Γ ΙΑΈχει καταγραφεί ένας φαύλος κύκλος προσπαθειών για τηνεξυγίανση του λόγου ο οποίος συνέτεινε στην ευρεία παρανόη­ση της ψυχαναλυτικής παράδοσης. Όποιες και αν είναι οι αρχι­κές προθέσεις των ατόμων που πλάθουν νέες λέξεις για νααποδώσουν έναν ψυχολογικό όρο, με την πάροδο του χρόνουοι χαρακτηρισμοί αυτοί αποκτούν αναπόφευκτα μια αρνητικήδευτερεύουσα σημασία. Η γλώσσα που επινοήθηκε για να είναιαπλά περιγραφική -στην πραγματικότητα επινοήθηκε για νααντικαταστήσει παλαιότερες αξιολογικά φορτισμένες λέξεις —αποκτά τελικά μια αξιολογική χροιά και εφαρμόζεται σαν παθο­λογικός όρος, ιδιαίτερα από εκλαϊκευμένα έντυπα ή από το ευ­ρύ κοινό. Φαίνεται ότι ορισμένα θέματα δημιουργούν από τηφύση τους αναστάτωση και, όσο προσεκτικό ή μη επικριτικόκαι αν είναι το λεξιλόγιό μας γι’ αυτά, οι λέξεις που χρησιμο­ποιούμε αποκτούν σταδιακά μια υποτιμητική χροιά. Για παράδειγμα, το 1835 η λεγάμενη «αντικοινωνική προσω­πικότητα» αποκαλούνταν «ηθική τρέλα». Αργότερα ονομάστηκε«ψυχοπάθεια» και στη συνέχεια «κοινωνιοπάθεια». Κάθε αλλαγήείχε στόχο να προσδώσει μια περιγραφική, μη επικριτική ιδιότη­
  33. 33. Εισαγωγή 37τα σε ένα ενοχλητικό φαινόμενο. Παρ’ όλα αυτά, η δυνατότητααυτού του φαινομένου να προκαλεί αναστάτωση κηλίδωνε τελι­κά κάθε λέξη που επινοήθηκε για να προστατεύσει αυτή την έν­νοια από την ηθικοποίηση. Κάτι παρόμοιο συνέβη με τους επιτυ­χημένους μετασχηματισμούς του όρου «αντιστροφή» στην«απόκλιση», στην «ομοφυλοφιλία», στο να είναι κάποιος «γκέι».Πρόσφατα, άκουσα ένα εννιάχρονο κορίτσι να κατακρίνει μιαιδέα επειδή, όπως παρατήρησε χλευαστικά, ήταν «υπερβολικάγκέι». Οποιοδήποτε φαινόμενο εγείρει κάποιο προβληματισμόγια οποιονδήποτε λόγο φαίνεται ότι υποκινεί αυτή τη μάταιη επι­δίωξη για ανεύρεση ενός λεξιλογίου το οποίο να μη στιγματίζει.Το ίδιο συμβαίνει και με τους μη ψυχολογικούς όρους, όπως,για παράδειγμα, με την πρόσφατη διαμάχη σχετικά με την πολι­τική ορθότητα. Αποτέλεσμα της προσπάθειας εξυγίανσης τηςγλώσσας είναι ότι όσο παλαιότερη είναι μια ιδιαίτερη ψυχολογι­κή παράδοση, τόσο πιο αρνητική, επικριτική και αλλόκοτη ακού-γεται η ορολογία της. Η γρήγορη κατανάλωση, η παραποίησηκαι η μεροληπτική εφαρμογή των ψυχαναλυτικών όρων σταπλαίσια των επαγγελμάτων ψυχικής υγείας, αλλά και έξω απόαυτά, υπήρξαν ολέθριες για την ψυχοδυναμική παράδοση. Κατά παράδοξο τρόπο, ένα άλλο εμπόδιο στη φήμη της ψυ­χανάλυσης είναι αυτό που την κάνει ελκυστική. Καθώς οι έννοι­ες γίνονται γνωστές, τα νοήματά τους δεν είναι απλώς επικριτι-κά αλλά και απλουστευμένα. Για παράδειγμα, υποθέτω ότι γιαέναν αναγνώστη που δεν γνωρίζει ψυχανάλυση θα ήταν δύσκο­λο να συναντήσει τυχαία το επίθετο «μαζοχιστικός» και να μησκεφτεί ότι το άτομο που αποκαλείται έτσι απολαμβάνει τον πό­νο. Μια τέτοια αντίδραση είναι κατανοητή, αλλά προδίδει αμά­θεια. Η ιστορία της ψυχαναλυτικής έννοιας του μαζοχισμού εί­ναι γεμάτη από ανθρωπιστικές, ενορατικές, εποικοδομητικές,μη μειωτικές παρατηρήσεις σχετικά με το λόγο για τον οποίο
  34. 34. 38 Ψυχαναλυτική διάγνωσημερικά άτομα εμπλέκονται συνεχώς σε οδυνηρές γι’ αυτά δρα­στηριότητες, παρά τις συχνά ηρωικές τους προσπάθειες να κά­νουν το αντίθετο. Το ίδιο συμβαίνει, επίσης, με τόσους άλλουςόρους που χρησιμοποιούνται από κλινικούς μη ψυχαναλυτικήςκατεύθυνσης καθώς και από καλλιεργημένα άτομα, τα οποία,παρότι δεν το επιδιώκουν, οδηγούνται στην κακοποίηση της έν­νοιας που τους προσδίδουν. Επιπλέον, το νόημα των λέξεων ατονεί καθώς αυτές χρησι­μοποιούνται σε καθημερινή βάση. Ο όρος «τραύμα», στην ευ­ρεία του χρήση, έχει χάσει τον καταστροφικό του τόνο και συ­χνά υπονοεί απλώς «δυσφορία» ή «πληγή». Η «κατάθλιψη» δενδιακρίνεται πλέον από τις σύντομες χρονικές περιόδους κατάτις οποίες ένα άτομο «έχει τις μαύρες του». Ο όρος «διαταραχήπανικού» έπρεπε να επινοηθεί προκειμένου να αντικαταστήσειτις έννοιες των παλαιότερων, πολύ χρήσιμων εκφράσεων «αγ­χώδης νεύρωση» και «αγχώδης κρίση», αφού ο όρος «άγχος»χρησιμοποιείται σε οποιαδήποτε κατάσταση, από το πώς αι­σθάνεται κάποιος σε ένα γεύμα εργασίας μέχρι το πώς νιώθειστη θέα μιας υπηρεσίας αμέσου δράσεως. Δεδομένων όλων αυτών, προβληματίστηκα πολύ για τοντρόπο με τον οποίο θα παρουσίαζα ένα μέρος αυτού του υλι­κού στο παρόν βιβλίο. Σε προσωπικό επίπεδο, ακολουθώ τιςπροτιμήσεις των μειονοτικών ομάδων ως προς την ονομασίατους. Όσον αφορά τους ασθενείς που είναι ευαίσθητοι στηχρησιμοποίηση συγκεκριμένων διαγνωστικών χαρακτηρισμών-όπω ς, για παράδειγμα, τα άτομα που αισθάνονται ότι ο όρος«διπολικός» είναι λιγότερο ενοχλητικός από τον όρο «μανιοκα-ταθλιπτικός»- θέλω να επισημάνω ότι σέβομαι τις ευαισθησίεςτους. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, όμως, φαίνεται μάταιο να προ­σπαθούμε να δώσουμε νέες ονομασίες σε φαινόμενα για ταοποία θα ήταν καλύτερα να χρησιμοποιούμε τις υπάρχουσες
  35. 35. Εισαγωγή 39ονομασίες. Η υποκατάσταση του όρου «μαζοχιστικός» με τονόρο «αυτοηττώμενος» ή του όρου «υστερικός» με τον όρο«δραματικός» μπορεί να προτιμάται από τους θεραπευτές μηψυχαναλυτικής κατεύθυνσης, επειδή θέλουν να αποφύγουνόρους που περιέχουν ψυχοδυναμικές υποθέσεις. Τέτοιες αλλα­γές, όμως, δεν έχουν νόημα για όσους από εμάς σκεφτόμαστεψυχαναλυτικά και υποθέτουμε τη λειτουργία ασυνείδητων διερ­γασιών στη διαμόρφωση του χαρακτήρα. Η κάπως αμφιταλαντευόμενη απόφασή μου για τη γλώσσααυτού του βιβλίου ήταν να χρησιμοποιήσω την πιο παραδοσια­κή ψυχαναλυτική ονοματολογία και, εναλλακτικά, για να μειώ­σω το βάρος της τεχνικής ορολογίας, να μεταχειριστώ πιο σύγ­χρονους, κατά προσέγγιση ισοδύναμους, όρους. Από τη στιγμήπου προσπαθώ να βοηθήσω τους αναγνώστες να κατανοήσουνκαλύτερα το σκεπτικό της κάθε ονομασίας που χρησιμοποιείταιγια να δηλώσει μια ιδιότητα του χαρακτήρα, θα στηριχτώ στηγνωστή ψυχαναλυτική ορολογία και θα προσπαθήσω να τη χρη­σιμοποιήσω με φιλικό προς τον αναγνώστη τρόπο*. Για τοναναγνώστη που δεν έχει ψυχοδυναμικές γνώσεις αυτό μπορεί* Θα πρέπει να σημειώσω επίσης ότι χρησιμοποιώ τον όρο «ασθενής» - μια λέξη που αποφεύγεται από πολλούς θεραπευτές οι οποίοι δεν ανήκουν στον ιατρικό κύκλο, επειδή υποδηλώνει μια περιφρονητική εναντίωση στα άτομα που υποφέρουν- εναλλακτικά με τον όρο «πε­ λάτης» που χρησιμοποιείται ευρέως, χωρίς να προτιμώ περισσότερο τον έναν έναντι του άλλου. Χρησιμοποιώ τον όρο «χαρακτήρα» ως συνώνυμο της «προσωπικότητας», παρά τις χρήσιμες διακρίσεις που έχουν κάνει ορισμένοι θεωρητικοί ανάμεσα σε αυτές τις έννοιες (για παράδειγμα, Kupperman, 1991· Brody & Siegel, 1992), και δεν διαφο­ ροποιώ τους όρους «ψυχαναλυτικός» και «ψυχοδυναμικός» (βλ. Westen, 1990), ειδικά όταν συζητώ για τη θεωρία και όχι για την τε­ χνική.
  36. 36. 40 Ψυχαναλυτική διάγνωσηνα φαίνεται ότι προσδίδει έναν αναχρονιστικό ή ακόμη και επι-κριτικό τόνο στο κείμενο. Το μόνο που μπορώ να του ζητήσωόμως είναι να μην οδηγηθεί σε βιαστικά συμπεράσματα και ναδώσει στην ψυχαναλυτική παράδοση τη δυνατότητα να δείξειτην αξία της, καθώς θα προσπαθεί να σκεφτεί την πιθανή χρη­σιμότητα των εννοιών που παρουσιάζονται. ΕΝΑ ΣΧ Ο Λ ΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΥΦΟΣΣχεδόν οτιδήποτε μπορεί να πει κανείς για τα ατομικά πρότυπατου χαρακτήρα και τα νοήματά του, ακόμη και στο πλαίσιο τηςαποδοχής μιας γενικής ψυχαναλυτικής προσέγγισης, είναι αμ-φισβητήσιμο. Πολλές έννοιες που είναι ιδιαίτερα σημαντικέςστην ψυχαναλυτική σκέψη όχι μόνο δεν έχουν συστηματικά διε-ρευνηθεί και επικυρωθεί, αλλά από τη φύση τους δεν επιδέχο­νται λειτουργικούς ορισμούς και πειραματικούς χειρισμούς,οπότε είναι δύσκολο να φανταστούμε με ποιο τρόπο θα μπο­ρούσαν να δοκιμαστούν εμπειρικά (βλ. Fisher & Greenberg,1985). Πολλοί ειδικοί προτιμούν να τοποθετούν την ψυχανάλυ­ση μέσα στην ερμηνευτική και όχι μέσα στην επιστημονική πα­ράδοση, εν μέρει εξαιτίας αυτής της αντίστασης του συγκεκρι­μένου ζητήματος στη διερεύνηση με την επιστημονική μέθοδοόπως αυτή ορίζεται από τους σύγχρονους φιλοσόφους της επι­στήμης (βλ. για παράδειγμα, Grunbaum, 1979). Πολλά από αυτά που γνωρίζουμε για μια έννοια τόσο αφη-ρημένη και πολύπλοκη όπως ο «χαρακτήρας» προέρχονται απότη συσσώρευση κλινικών εμπειριών από άτομα που μιλούν τηνίδια μεταψυχολογική γλώσσα. Γνωρίζω πολύ καλά τη φήμη τωνψυχαναλυτών ως ατόμων που επιμένουν υπεροπτικά στις διατυ­πώσεις τους, χωρίς να υπάρχουν «ισχυρά» αποδεικτικά στοι­
  37. 37. Εισαγωγή 41χεία ή και παρότι μπορεί να υπάρχουν άλλα αντίθετα. Κατά συ­νέπεια, σε αυτό το βιβλίο έχω προσπαθήσει να αποφύγω έναντόνο αυτάρεσκης ή συγκαταβατικής βεβαιότητας. Από την άλ­λη πλευρά, για πολλά από όσα ακολουθούν υπάρχει σε μεγάλοβαθμό κλινική συμφωνία, μια και προτιμώ να μην επιβαρύνω τοναναγνώστη με αρνήσεις, ασάφειες, εξαιρέσεις και προειδοποι­ήσεις κάθε φορά που κάνω μια γενίκευση. Συνεπώς, το σφάλμα μου βρίσκεται προς την κατεύθυνσητης υπεραπλούστευσης και όχι της συσκότισης όταν παρουσιά­ζω ορισμένες ιδέες με έναν ίσως πιο γενικό τρόπο από ό,τι πολ­λοί ερευνητές και έμπειροι επαγγελματίες θ