ЛЕКСІЧНЫЯ АДЗІНКІ "ДУДА" І "ВОЛЫНКА" У
СЛОЎНІКАХ УСХОДНЯЙ ЕЎРОПЫ XVII-XIXСТСТ.
Цімафей Авілін (Мінск, Беларусь)
“Цэнтр дас...
2

Этымалогія : *duda
• *duda – ‘валынка’, ‘дудка’, ‘дурань’, ‘ствол расліны

полый у сярэдзіне’, 'той, хто шмат п'е'. Асо...
3

Этымалогія : *duda
• Намінацыя ‘музыка, які грае на дудзе’: *dudačь – ‘дудар’ у чэш.,

сербахарв., славенск. ад *dudati...
4

Этымалогія : *wolynka,
*multankamucyanka
• М.Фасмер, : «от Волынь, куда этот музыкальный инструмент

пришёл из Румынии»...
5

Матывацыйныя групы

TARPTAUTINIS BALTARUSIJOS
TYRINĖTOJŲ KONGRESAS

The "Duda" and "Wolynka" Lexical Units in the Dicti...
6

Храналагічныя межы: *duda, *kozica
• *kozica «Жития Феодосия Печерского» (XII в.)
• *duda - з канца XVст.: «оусегда оу ...
7

Храналагічныя межы: *wolynka, *multanka
• *wolynka – «Преимущественного распространения

термин «волынка» достиг в текс...
8

• *kozica (XII)
• *duda (XV)

INTERNATIONAL CONGRESS OF
BELARUSIAN STUDIES

Vs.

• *wolynka (XVII)
• *multankamucyanka ...
9

INTERNATIONAL CONGRESS OF
BELARUSIAN STUDIES

Лексічныя адзінкі "дуда" і "волынка" у слоўніках Усходняй Еўропы XVII-XIX...
10

Слоўнікі
• Фіксацыі традыцыі ў актуальным стане
• База для слоўнікавых артыкулаў розная ў розныя

часы (пераклады хрыс...
11

Высновы
• *koza,* kozica не фіксуецца слоўнікамі XVII-XVIIIстст.
• *multanka напрыканцы XVIII – пач. XIXст. Па

«ўсход...
Дзякую за ўвагу!
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

The "Duda" and "Wolynka" Lexical Units in the Dictionaries of Eastern Europe of the 18th-20th Centuries

1,307 views

Published on

The "Duda" and "Wolynka" Lexical Units in the Dictionaries of Eastern Europe of the 18th-20th Centuries

дуда і волынка у слоўніках усходняй еўропы Xvii xixстст

Дуда і волынка у слоўніках усходняй еўропы Xvii xixстст

Кангрэс даследчыкаў беларусі 2013
International Congress of Belarusian Studies 2013
Tarptautinis Baltarusijos Tyrinėtojų Kongresas 2013

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,307
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
769
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • {}
  • The "Duda" and "Wolynka" Lexical Units in the Dictionaries of Eastern Europe of the 18th-20th Centuries

    1. 1. ЛЕКСІЧНЫЯ АДЗІНКІ "ДУДА" І "ВОЛЫНКА" У СЛОЎНІКАХ УСХОДНЯЙ ЕЎРОПЫ XVII-XIXСТСТ. Цімафей Авілін (Мінск, Беларусь) “Цэнтр даследванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі” The Center for Belarusian Culture, Language and Literature Research of the National Academy of Sciences of Belarus Каўнас, 2013
    2. 2. 2 Этымалогія : *duda • *duda – ‘валынка’, ‘дудка’, ‘дурань’, ‘ствол расліны полый у сярэдзіне’, 'той, хто шмат п'е'. Асобна варта пазначыць укр. ду́ди мн. ‘бычыная лёгкія’; • duda звязваецца са старажытнай анаматапеяй (пар. паўтор d, які кажа аб экспрэссіўнасці) • Стар.-руск. Дуда – ‘крукавы знак’; • Дуда, Дудка – імя ўласнае (1495г.). Падобны антрапонім сустракаецца на стагоддзе раней (сяр.- 2 пал. XIVст., раскоп Гандлёвы) у берасцяной грамаце з Ноўгарада: «…не полтина оу дудѣ в гостьмеричахъ...». Лексічныя адзінкі "дуда" і "волынка" у слоўніках Усходняй Еўропы XVII-XIXстст.
    3. 3. 3 Этымалогія : *duda • Намінацыя ‘музыка, які грае на дудзе’: *dudačь – ‘дудар’ у чэш., сербахарв., славенск. ад *dudati + суф.-(a) čь або *dudarь – ‘дудар’ у рус., укр., бел., сербахарв., славен.,чеш. ад *dudati + суф. – (a)rь, дзе *dudati, *duditi, *dudĕti – ‘граць на дудцы, дудзе, духавым музычным інструменце’, ‘шмат піць’ • Этымалогія R.Nahtigаl назвы племені дулебы ад герм. *Dudl-eiba ‘краіна валынак’ – малаімаверныя. Паводле Трубачова: *dudlĕbъ, мн. *dudlĕbi – у кантэксце назвы племені, відаць, з’яўляецца запазычаннем з герм. *daud-laiba- ‘спадчына памерлага’ Лексічныя адзінкі "дуда" і "волынка" у слоўніках Усходняй Еўропы XVII-XIXстст.
    4. 4. 4 Этымалогія : *wolynka, *multankamucyanka • М.Фасмер, : «от Волынь, куда этот музыкальный инструмент пришёл из Румынии». • У Ф.Міклошыча сцверджанне распаўсюду інструмента з Румынні мае імаверны характар: “volynika: r.volynka dudelsack. Von volynь, wohin der dudelsack wahrscheinlich durch Rumunen gebracht wurde” • *multankamucyanka – Multany, Moldavia • Тапанімія: гідронімы (Валынка), айконімы (Валынка, Дуда, Дударава, Мультанка, etc.) Лексічныя адзінкі "дуда" і "волынка" у слоўніках Усходняй Еўропы XVII-XIXстст.
    5. 5. 5 Матывацыйныя групы TARPTAUTINIS BALTARUSIJOS TYRINĖTOJŲ KONGRESAS The "Duda" and "Wolynka" Lexical Units in the Dictionaries of Eastern Europe of the 17th-19th Centuries
    6. 6. 6 Храналагічныя межы: *duda, *kozica • *kozica «Жития Феодосия Печерского» (XII в.) • *duda - з канца XVст.: «оусегда оу неделю пораненкоу з дудами и с гусльми оуси съ жонами и с детми…до церкве…приходят» (Аповесць пра торох каралёў); • ігумен Памфіла(1505г.): «...бесовскімі песнямі, дудамі же і бубны, веселім сотоны день рожденія....» • “Tegoż Roku 1339 Kazimierzowi Krolowi Polskiemu Małżonka umarla Krolowa Anna Litewka Corka Godyminowa, a Siostra Olgerdowa y Kieystutowa. Ta iako Długosz, Miechovius y Cromerus lib 12 piszą, tak się bardzo kochała w tańcach ustawicznych y w muzyce, iż w drodze gdziekolwiek iechala, zawsze rotami wkoło siebie taneczhikow y rozmaitych. Muzykow wodziła, ktorzy ią spiewaniem, graniem na dudach, multankàch, surmach, na skrzypicach y bębnach graiąc cieszyli” • Козёл – 'мяшок з казлінай шкуры' (?) (Акты, относящиеся к истории Западной России…,1600-1605гг.) • Козіца – 'мяшок са шкуры, знятай без разрэзу' (1583г, 1683г.) TARPTAUTINIS BALTARUSIJOS TYRINĖTOJŲ KONGRESAS The "Duda" and "Wolynka" Lexical Units in the Dictionaries of Eastern Europe of the 17th-19th Centuries
    7. 7. 7 Храналагічныя межы: *wolynka, *multanka • *wolynka – «Преимущественного распространения термин «волынка» достиг в текстах позднего периода: «Память верхотурского воеводы Рафа» 1649 г., в царской грамоте в Белгород 1648 г.» (Галайская Р.Б) • * multankamucyanka – XVII-XVIIIстст. TARPTAUTINIS BALTARUSIJOS TYRINĖTOJŲ KONGRESAS The "Duda" and "Wolynka" Lexical Units in the Dictionaries of Eastern Europe of the 17th-19th Centuries
    8. 8. 8 • *kozica (XII) • *duda (XV) INTERNATIONAL CONGRESS OF BELARUSIAN STUDIES Vs. • *wolynka (XVII) • *multankamucyanka (XVII) Лексічныя адзінкі "дуда" і "волынка" у слоўніках Усходняй Еўропы XVII-XIXстст.
    9. 9. 9 INTERNATIONAL CONGRESS OF BELARUSIAN STUDIES Лексічныя адзінкі "дуда" і "волынка" у слоўніках Усходняй Еўропы XVII-XIXстст.
    10. 10. 10 Слоўнікі • Фіксацыі традыцыі ў актуальным стане • База для слоўнікавых артыкулаў розная ў розныя часы (пераклады хрысці. Дух.тэкстаў і вершаў, пераклады грэчлатынск.тэкстах, нататкі гандляроў і г.п.) • Мэтанакіраванасць (гандаль, адукацыя, праф.пераклады і г.п.) • Наяўнасць прататыпных слоўнікавых артыкулаўслоўнікаў. Прыклад: Словаря Академии Российской (1789г.), пераход варыятыўнага тэрміна (walnica, walnika, walnika oder walyka) і г.п. INTERNATIONAL CONGRESS OF BELARUSIAN STUDIES Лексічныя адзінкі "дуда" і "волынка" у слоўніках Усходняй Еўропы XVII-XIXстст.
    11. 11. 11 Высновы • *koza,* kozica не фіксуецца слоўнікамі XVII-XVIIIстст. • *multanka напрыканцы XVIII – пач. XIXст. Па «ўсходнеслав». слоўніках • Наяўнасць 2-ух матывацыйных груп намінацыі tibia utricularis ва ўсходнеславянск. літаратуры; • *duda, *kozica фіксуецца раней на стагоддзе за *wolynka, *multanka; • Уключэнне тапанімічнана матэрыялу; INTERNATIONAL CONGRESS OF BELARUSIAN STUDIES Лексічныя адзінкі "дуда" і "волынка" у слоўніках Усходняй Еўропы XVII-XIXстст.
    12. 12. Дзякую за ўвагу!

    ×