Lecture 3

5,242 views

Published on

1 Comment
1 Like
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total views
5,242
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
69
Actions
Shares
0
Downloads
144
Comments
1
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lecture 3

  1. 1. Лекц-3
  2. 2.  Эрэлт Нийлүүлэлт Зах зээлийн тэнцвэр
  3. 3. 1. Эрэлтийн тодорхойлолт2. Эрэлтийн хууль3. Эрэлтийн функц4. Эрэлтийн муруй5. Эрэлтэд нөлөөлөх хүчин зүйлүүд
  4. 4.  XIX-XX зууны зааг дээр Эрэлтийн онолыг Английн эрдэмтэн Альфред Маршалл анх цэгцлэн тайлбарласан. ХХ зууны эхээр дэлхийн ихэнх улс орнууд энэ онолыг амьдралд хэрэгжүүлснээр асар хурдтай хөгжихөд нь түлхэц болсон. Манай улсын хувьд 1990-ээд оноос хойш эрэлт гэдэг ойлголтыг сонгодог утгаар нь хэрэглэж эхэлсэн.
  5. 5.  Өргөн утгаараа: Тодорхой хэмжээний орлоготой хүмүүсийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг худалдан авах хүсэл сонирхолоор илэрхийллэгддэг. Товчоор: Худалдан авах чадвараар баталгаажсан хэрэгцээ. Хэрэгц Мөрөө ээ дөл Эрэлт
  6. 6.  Худалдан авагчийн авахаар хүсч байгаа болоод худалдан авч чадах барааны тоо хэмжээ.
  7. 7.  Эрэлтийн тоо хэмжээ ба түүнд нөлөөлөгч хүчин зүйлсийн хоорондын хамаарлыг илэрхийлсэн функцыг эрэлтийн функц гэнэ. Qd  f ( Pd , Ps , Pc , I , E, N , T , M )  Qd- эрэлтийн тоо хэмжээ  Pd- тухайн бүтээгдэхүүний үнэ  Ps- орлох бүтээгдэхүүний үнэ  Pc- хослох бүтээгдэхүүний үнэ  I – хэрэглэгчийн орлого  E – хэрэглэгчийн хүлээлт  N – хэрэглэгчийн тоо  Т – хэрэглэгчийн таашаал  M – бусад хүчин зүйлс
  8. 8.  Хэрэглэгчдэд бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг худалдан авах шийдвэр гарахад тухайн бүтээгдэхүүний үнэ гол хүчин зүйл болдог. Тиймээс эрэлтэд нөлөөлж буй бусад хүчин зүйлсийг тогтмол гэж үзээд зөвхөн үнэ эрэлтэд хэрхэн нөлөөлж байгааг тодорхойлж болно. Үүнийг харуулсан функцийг үнээс хамаарсан эрэлтийн функц гэдэг. Qd  f ( Pd )
  9. 9.  Эрэлтэд нөлөөлдөг бусад хүчин зүйлс өөрчлөлтгүй тогтмол байхад тухайн бүтээгдэхүүний үнэ өсөхөдбуурахад эрэлтийн тоо хэмжээ буурдагөсдөг.  Pd  Qd     Pd  Qd   Энэ зүй тогтолыг эрэлтийн хууль гэдэг. Эрэлтийн хууль нь бүтээгдэхүүний үнэ болон эрэлтийн тоо хэмжээ хоорондоо урвуу хамааралтайг зааж байна.
  10. 10. Эрэлтийн хууль ѐсоор P эрэлтийн муруй нь үнэ ба эрэлтийн тоо хэмжээ хоѐрын урвуу хамаарлыг харуулсан график байна. Үүнийг үнээс хамаарсан эрэлтийн шугаман функцээр Q илэрхийлье. Qd=a-b*Pd
  11. 11.  Орлогын нөлөө: Үнэ өсөхөд хэрэглэгчийн орлого тогтмол учраас өмнөхтэй харьцуулбал цөөн тооны бүтээгдэхүүн худалдаж авах учраас эрэлтийн тоо хэмжээ буурна. Орлуулалтын нөлөө: Тухайн бүтээгдэхүүний үнэ өсөхөд хэрэглэгч хямд бүтээгдэхүүнээр орлуулах болно. Үүний үр дүнд тухайн бүтээгдэхүүний эрэлтийн тоо хэмжээ буурна. Хоѐулаа нөлөөлж болно.
  12. 12. Зайрмагны Зайрмагны Үнэ эрэлтийн тоо $ хэмжээ
  13. 13. Зайрмагны Зайрмагны эрэлтийн тоо хэмжээ Зайрмагны үнэ үнэ $3.00 2.501. Зайрмагны 2.00үнийн бууралт 1.50 1.00 0.50 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Зайрмагны тоо хэмжээ 2. Зайрмагны эрэлтийн тоо хэмжээний өсөлт
  14. 14.  Хувь хүн тус бүрийн бараа, үйлчилгээний эрэлтүүдийн нийлбэрийг зах зээлийн эрэлт гэдэг. Хувийн эрэлтийн муруйнуудын нийлбэрээр зах зээлийн эрэлтийн муруй бий болно.
  15. 15. ЗахЗайрмагны Катеринагын Николасын зээлийн үнэ эрэлт эрэлт эрэлт 0.0 12 7 19 0.5 10 6 16 1.0 8 5 13 1.5 2.0 6 4 + 4 3 = 10 7 2.5 2 2 4 3.0 0 1 1
  16. 16. Үнэ Үнэ Үнэ3.0 3.0 3.02.5 2.5 2.52.0 + 2.0 = 2.01.5 1.5 1.51.0 1.0 1.00.5 0.5 0.5 0 1 2 34 5 6 78 9 12 Q 0 1 2 34 5 6 78 9 Q 0 1 2 34 5 6 78 9 12 19 Q
  17. 17.  Эрэлтэд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг 2 ангилдаг. a) Үнийн хүчин зүйл эрэлтийн тоо хэмжээний өөрчлөлт b) Үнийн бус хүчин зүйлс эрэлтийн өөрчлөлт
  18. 18.  Үнийн хүчин зүйлд тухайн бүтээгдэхүүний үнэ орно. Үнийн хүчин зүйл буюу тухайн бүтээгдэхүүний үнийн нөлөөгөөр эрэлтийн муруйн дагуу цэгэн шилжилт бий болж эрэлтийн тоо хэмжээ өөрчлөгдөнө. А бүтээгдэхүүний үнэ P1 үед эрэлтийн тоо хэмжээ Q1 байсан. Үнэ P2 болж буурах үед эрэлтийн тоо хэмжээ Q2 болж өссөн байна.
  19. 19. Үнэ AP1 BP2 Demand Тоо хэмжээ 0 Q1 Q2
  20. 20.  Эрэлтэд нөлөөлдөг бусад бүх хүчин зүйлсийг өөрчлөлтгүй тогтмол гэж хийсвэрлэсэн. Эдгээр хүчин зүйлсийг үнийн бус хүчин зүйлс гэнэ. Өх тухайн бүтээгдэхүүний үнээс бусад хүчин зүйлсийг үнийн бус хүчин зүйлс гэдэг. Эрэлтийн үнийн бус хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр эрэлтийн өөрчлөлт бий болж, эрэлтийн муруй шилжинэ.
  21. 21. Үнэ Эрэлтийн өсөлт Эрэлтийн бууралт D2 D0 D1 0 Тоо хэмжээ
  22. 22.  Орлох бүтээгдэхүүний үнэ Хослох бүтээгдэхүүний үнэ Хэрэглэгчийн орлого Хэрэглэгчийн таашаал Хэрэглэгчийн хүлээлт Хэрэглэгчийн тоо Бусад хүчин зүйлс
  23. 23. 1. Нийлүүлэлтийг тодорхойлох нь2. Нийлүүлэлтийн функц3. Нийлүүлэлтийн хууль4. Нийлүүлэлтийн график5. Нийлүүлэлтэд нөлөөлөх хүчин зүйлс
  24. 24.  Нийлүүлэлт нь үйлдвэрлэгчийн талын сонирхолыг илтгэж байдаг. Үйлдвэрлэлийн хүчин зүйлс буюу эдийн засгийн нөөцөөр баталгаажсан үйлдвэрлэлийг нийлүүлэлт гэж ойлгож болно. Үйлдв Үлдэг Нийлү эрлэл дэл үлэлт
  25. 25.  Нийлүүлэлтийн хэмжээ ба түүнд нөлөөлөгч хүчин зүйлсийн хоорондын хамаарлыг илэрхийлсэн функцыг нийлүүлэлтийн функц гэнэ. Qs  f ( Ps , r , N , G, T , M )  Qs - нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ  Ps - тухайн бүтээгдэхүүний үнэ  r – үйлдвэрлэлийн хүчин зүйлс буюу нөөцийн үнэ  N – үйлдвэрлэгчдийн тоо  G – төрөөс явуулж буй бодлого  Т – үйлдвэрлэлийн технологи  M – бусад хүчин зүйлс
  26. 26.  Үйлдвэрлэгчийн хувьд бүтээгдэхүүний үнэ нь нийт орлого болон ашигт нөлөөлөх гол хүчин зүйл байдаг. Тиймээс нийлүүлэлтэд нөлөөлж буй бусад хүчин зүйлсийг тогтмол гэж үзээд зөвхөн үнэ нийлүүлэлтэд хэрхэн нөлөөлж байгааг тодорхойлж болно. Үүнийг харуулсан функцийг үнээс хамаарсан нийлүүлэлтийн функц гэдэг. Qs  f ( Ps )
  27. 27.  Нийлүүлэлтэд нөлөөлдөг бусад хүчин зүйлс тогтмол байхад тухайн бүтээгдэхүүний үнэ өсөхөдбуурахад нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ өсдөг буурдаг.  Ps  Qs     Ps  Qs   Энэ зүй тогтолыг нийлүүлэлтийн хууль гэдэг. Нийлүүлэлтийн хууль нь бүтээгдэхүүний үнэ болон нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ хоорондоо эерэг хамааралтайг заадаг.
  28. 28.  Нийлүүлэлтийн хууль ѐсоор нийлүүлэлтийн P муруй нь үнэ ба нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ хоѐрын эерэг хамаарлыг харуулсан график байна. Үүнийг үнээс хамаарсан нийлүүлэлтийн Q шугаман функцээр илэрхийлье. Qs=c+d*Ps
  29. 29. Зайрмагны Зайрмагны Үнэ нийлүүлэлтийн $ хэмжээ
  30. 30. Зайрмагны Зайрмагны Зайрмагны нийлүүлэлтийн үнэ Үнэ хэмжээ $3.00 2.501. Үнийнөсөлт 2.00 1.50 1.00 0.50 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Зайрмагны хэмжээ 2. Нийлүүлэлтийн тоо хэмжээний өсөлт Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning
  31. 31.  Хувь хүн тус бүрийн бараа, үйлчилгээний нийлүүлэлтийн нийлбэрийг зах зээлийн нийлүүлэлт гэдэг. Хувийн нийлүүлэлтийн муруйнуудын нийлбэрээр зах зээлийн нийлүүлэлтийн муруй бий болно.
  32. 32. Зайрмагны Бенийн Жерригийн Зах зээлийн үнэ нийлүүлэлт нийлүүлэлт нийлүүлэлт 0.0 0 0 0 0.5 0 0 0 1.0 1 0 1 1.5 2.0 2 3 + 2 4 = 4 7 2.5 4 6 10 3.0 5 8 13
  33. 33. Үнэ Үнэ P SБен Sжерри Sзах зээл3.0 3.0 3.02.5 2.5 2.52.0 + 2.0 = 2.01.5 1.5 1.51.0 1.0 1.00.5 0.5 0.5 0 1 2 34 5 6 7 8 Q 0 1 2 34 5 6 7 8 Q 0 1 2 34 5 6 7 8 9 Q
  34. 34.  Нийлүүлэлтэд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг 2 ангилдаг. a) Үнийн хүчин зүйл нийлүүлэлтийн тоо хэмжээний өөрчлөлт b) Үнийн бус хүчин зүйлс нийлүүлэлтийн өөрчлөлт
  35. 35.  Үнийн хүчин зүйлд тухайн бүтээгдэхүүний үнэ орно. Үнийн хүчин зүйл буюу тухайн бүтээгдэхүүний үнийн нөлөөгөөр нийлүүлэлтийн муруйн дагуу цэгэн шилжилт бий болж нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ өөрчлөгдөнө.Жиш:А бүтээгдэхүүний үнэ P1 үед нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ Q1 байсан. Үнэ P2 болж нэмэгдэх үед нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ Q2 болж өссөн байна.
  36. 36. Үнэ BP2 AP1 Supply Тоо хэмжээ 0 Q1 Q2
  37. 37.  Нийлүүлэлтэд нөлөөлдөг бусад хүчин зүйлсийг тогтмол гэж өмнө нь бид хийсвэрлэсэн. Эдгээр хүчин зүйлсийг үнийн бус хүчин зүйлс гэнэ. Өх тухайн бүтээгдэхүүний үнээс бусад хүчин зүйлсийг үнийн бус хүчин зүйлс гэдэг. Нийлүүлэлтийн үнийн бус хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр нийлүүлэлтийн өөрчлөлт бий болж, нийлүүлэлтийн муруй шилжинэ.
  38. 38. Үнэ Нийлүүлэлтийн бууралт S1 Нийлүүлэлтийн S0 өсөлт S2 0 Тоо хэмжээ
  39. 39.  Үйлдвэрлэлийн хүчин зүйл буюу нөөцийн үнэ Үйлдвэрлэлийн технологи Татвар, татаас Өрсөлдөгчдийн тоо Үйлдвэрлэгчдийн хүлээлт Бусад хүчин зүйл

×