SlideShare a Scribd company logo
1 of 23
Дорноговь аймгийн “Баян” 
бүсийн төвийн ЕББДСургуулийн 
       багш Д.Цэнгэлмаа
Өгүүлбэрийн гишүүд




   Гол    
 гишүүд                                Дэлгэрүүлэгч гишүүд 



 өгүүлэгдэхүүн  
                            гол                дэд           захын 
шууд тусагдахуун 
   өгүүлэхүүн          дэлгэрүүлэгч        дэлгэрүүлэгч   дэлгэрүүлэгч
Өгүүлбэрийн гол дэлгэрүүлэгч 
 (жинхэнэ нэрээр дэлгэрүүлэгч)




       
Харьяалахын        Шууд бус 
  тодотгол        тусагдахуун 
   гишүүн            гишүүн
Жишээ нь : 
   Нуурын хөвөөнд очив.
        x
      
       Чихнээ нэгийг шивнэнэ.
                   
       Шувуудын дуу горхины
         x              x



    урсгалтай хөг нийлнэ. 
Өгүүлбэрийн дэд дэлгэрүүлэгч 
     (шинжээр дэлгэрүүлэгч)




Нэрийн хамжсан     Үйлийн хамжсан 
тодотгол гишүүн    тодотгол гишүүн
Жишээ нь: 
Борхон хөөрхөн туулай

  бөмбөн бөмбөн үсэрнэ.
             
    Босоо хоёр чих нь
             
сэртэн сэртэн хайчилна. 
      Найзуудаа! 
тэгэхээр өнөөдрийн 
  бид нарын үзэх 
    хичээл юу вэ?
Өгүүлбэрийн захын дэлгэрүүлэгч 
         (Байц гишүүн)

    Орон цагийн нэр, орон ба 
   цагийн утгатай өгөх орших,
 гарах, үйлдэх, чиглэхийн тийн
 ялгалаар хэлбэржсэн жинхэнэ 
  нэр үйл өгүүлэхүүн гишүүнд 
    хамжих ба найрах аргаар 
 холбогдож байц гишүүн­захын
      дэлгэрүүлэгч болно.   
Өгүүлбэрийн захын дэлгэрүүлэгч 
 байц гишүүн орон, цаг, шалтгаан, 
     зорилгоор дэлгэрүүлнэ. 
  Байц гишүүнийг                   гэж 
                              
          тэмдэглэнэ.
Тэгвэл найзуудаа!
 Захын дэлгэрүүлэгч байц 
гишүүн нь хаана? хаанаас?  
     хаагуур? хаашаа?
 хэзээ? хэдийд? хэдийгээр? 
  хэдийнээс? ямар учраас?
    яах гэж? юуны тулд? 
      гэсэн асуултанд 
       хариулагдана.
Жишээ нь:
                 
 Уржигдар тэд Цайдамаас гарсан. 

Доржийнх өчигдөр үүрээр ачаалсан. 

    Зам зуур Хөтөлийн сууринд
            хоноглосон. 
За бүгдээрээ 
    дасгал
   ажиллаж 
   хичээлээ 
бататгацгаая 
Тооноор цас будран орох....
                 
   (“орох” гэдэг үйлийн орон 
чигийг заасан утгатай хаагуур? 
гэсэн асуултанд хариулагдсан   
     үйлдэхийн тийн ялгалт 
      жинхэнэ нэр нь захын 
       дэлгэрүүлэгч байц 
        гишүүн болно. )  
Сар сүүн дээр тусах ....
                  
(үйлийн орон чигийг заасан утгатай 
     “жинхэнэ нэр+орны нэр” 
    гэсэн бүтэцтэй хаана? гэсэн 
      асуултанд хариулагдсан
            хэлзүйжсэн
      хэлц холбоо үг нь захын 
         дэлгэрүүлэгч байц 
          гишүүн болно. )  
Шөнө орой гарах  ....
                
(үйлийн цаг хугацааг заасан 
хэзээ? гэсэн асуултанд хариу­
 ­лагдсан цагт нэр нь захын 
     дэлгэрүүлэгч байц 
       гишүүн болно. )  
Өгүүлбэрийн захын 
дэлгэрүүлэгчийг юу гэж нэрлэдэг 
              вэ? 


А. Тодотгол
Б. Байц
В.Тусагдахуун
Г. Өгүүлэгдэхүүн
Өгүүлбэрийн захын 
дэлгэрүүлэгчийг яаж тэмдэглэдэг 
              вэ? 


А.
Б.      x

В.
Г.
Өгүүлбэрийн захын дэлгэрүүлэгч 
 ямар асуултанд хариулагдах вэ? 




А. Ямар? Хэд? Хичнээн? Хэний? гэх мэт
Б.Хаана?Хэзээ?Хаагуур?Хаашаа?гэхмэт
В. Хэнд? Юунд? Хэнээс? Юунаас? гэх мэт
Г. Хэн? Юу? Ямар нь? Хэд нь? гэх мэт
Та амжилттай 
  хариуллаа. 
Яанаа!
 та андуурчихжээ
Дараах өгүүлбэрийн захын 
   дэлгэрүүлэгчийг олж зурна уу!



1. Тогооны таган дээр унаад хайлна. 
2. Гэрийн хойморт аав минь сууна. 
3.Гэрэлтэй үүдээр ээж орж ирнэ.
4. Тооноор сар гэрэлтэнэ.  
Гэртээ!
Дасгал 122,125­ыг
  хийж ирээрэй 
   найзуудаа 
Анхаарал тавьсанд 
   баярлалаа

More Related Content

What's hot (18)

Lecture 9.
Lecture 9.Lecture 9.
Lecture 9.
 
6. ж.н ийн хувилал
6. ж.н ийн хувилал6. ж.н ийн хувилал
6. ж.н ийн хувилал
 
18. engiin ba niilmel oguulberiin angilal
18. engiin ba niilmel oguulberiin angilal18. engiin ba niilmel oguulberiin angilal
18. engiin ba niilmel oguulberiin angilal
 
ариунчимэгжинхэнэ нэр
ариунчимэгжинхэнэ нэрариунчимэгжинхэнэ нэр
ариунчимэгжинхэнэ нэр
 
Жинхэнэ нэр
Жинхэнэ нэрЖинхэнэ нэр
Жинхэнэ нэр
 
6. ж.н ийн хувилал
6. ж.н ийн хувилал6. ж.н ийн хувилал
6. ж.н ийн хувилал
 
Would like7 8angi
Would like7 8angiWould like7 8angi
Would like7 8angi
 
хэрэглэгдэхүүн1
хэрэглэгдэхүүн1хэрэглэгдэхүүн1
хэрэглэгдэхүүн1
 
хичээл 9
хичээл 9хичээл 9
хичээл 9
 
үзүүлэн №2
үзүүлэн №2үзүүлэн №2
үзүүлэн №2
 
дурслэх урлаг цахим
дурслэх урлаг цахимдурслэх урлаг цахим
дурслэх урлаг цахим
 
Look like 7 8 angi
 Look like 7 8 angi Look like 7 8 angi
Look like 7 8 angi
 
Zurag
ZuragZurag
Zurag
 
тэмдэг нэр
тэмдэг нэртэмдэг нэр
тэмдэг нэр
 
There is there are 7 angi
There is there are 7 angiThere is there are 7 angi
There is there are 7 angi
 
Mongol hel 7 angi 2 r
Mongol hel 7 angi  2 rMongol hel 7 angi  2 r
Mongol hel 7 angi 2 r
 
Lecture 4 5.
Lecture 4 5.Lecture 4 5.
Lecture 4 5.
 
15. toloonii ugiin-aimag
15. toloonii ugiin-aimag15. toloonii ugiin-aimag
15. toloonii ugiin-aimag
 

Similar to өгүүлбэрийн гишүүд

Mongol hel11
Mongol hel11Mongol hel11
Mongol hel11
suk53
 
Mongol hel11
Mongol hel11Mongol hel11
Mongol hel11
suk53
 
Тэмдэг нэр үгийн аймаг
Тэмдэг нэр үгийн аймагТэмдэг нэр үгийн аймаг
Тэмдэг нэр үгийн аймаг
Ge Go
 
Word tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuunWord tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuun
Myagmartsetseg
 
Word tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuunWord tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuun
Myagmartsetseg
 
Lecture 6.
Lecture 6.Lecture 6.
Lecture 6.
Ge Go
 
Nairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaaNairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaa
tervish
 
Nairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaaNairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaa
tervish
 
өгүүлбэрийн гол гишүүд
өгүүлбэрийн гол гишүүдөгүүлбэрийн гол гишүүд
өгүүлбэрийн гол гишүүд
Baterdene Solongo
 

Similar to өгүүлбэрийн гишүүд (20)

Mongol hel11
Mongol hel11Mongol hel11
Mongol hel11
 
Mongol hel11
Mongol hel11Mongol hel11
Mongol hel11
 
д.цэрэннамжил
д.цэрэннамжилд.цэрэннамжил
д.цэрэннамжил
 
Altnaa222
Altnaa222Altnaa222
Altnaa222
 
Үгийн утга гэж юу вэ
Үгийн утга гэж юу вэҮгийн утга гэж юу вэ
Үгийн утга гэж юу вэ
 
Hariltsaa
HariltsaaHariltsaa
Hariltsaa
 
монгол хэлний хэмт үгийн тухай
монгол хэлний хэмт үгийн тухаймонгол хэлний хэмт үгийн тухай
монгол хэлний хэмт үгийн тухай
 
Тэмдэг нэр үгийн аймаг
Тэмдэг нэр үгийн аймагТэмдэг нэр үгийн аймаг
Тэмдэг нэр үгийн аймаг
 
хэлний дүрслэх хэрэглүүр
хэлний дүрслэх хэрэглүүрхэлний дүрслэх хэрэглүүр
хэлний дүрслэх хэрэглүүр
 
Цагаан толгой
Цагаан толгойЦагаан толгой
Цагаан толгой
 
Word tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuunWord tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuun
 
Word tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuunWord tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuun
 
Lecture 6.
Lecture 6.Lecture 6.
Lecture 6.
 
Nairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaaNairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaa
 
Nairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaaNairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaa
 
өгүүлбэрийн гол гишүүд
өгүүлбэрийн гол гишүүдөгүүлбэрийн гол гишүүд
өгүүлбэрийн гол гишүүд
 
Mongol angli toloonii uge zeregtsuulel
Mongol angli toloonii uge zeregtsuulelMongol angli toloonii uge zeregtsuulel
Mongol angli toloonii uge zeregtsuulel
 
Реторик - Ярих урлаг
Реторик - Ярих урлагРеторик - Ярих урлаг
Реторик - Ярих урлаг
 
Туршилт
ТуршилтТуршилт
Туршилт
 
Монгол хэлний хэлц үгийг ангилах асуудалд
Монгол хэлний хэлц үгийг ангилах асуудалдМонгол хэлний хэлц үгийг ангилах асуудалд
Монгол хэлний хэлц үгийг ангилах асуудалд
 

More from Tsengelmaa Dovchindorj (6)

өгүүлбэрийн гишүүд
өгүүлбэрийн гишүүдөгүүлбэрийн гишүүд
өгүүлбэрийн гишүүд
 
гэрийн ерөөл
гэрийн ерөөл гэрийн ерөөл
гэрийн ерөөл
 
гэрийн ерөөл
гэрийн ерөөл гэрийн ерөөл
гэрийн ерөөл
 
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүнхичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
 
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
 
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүнхичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
 

өгүүлбэрийн гишүүд