Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Computer Basics

1,333 views

Published on

Published in: Technology, Education
  • tina65koneh@yahoo.com
    hello
    my name is Tina i saw your profile here today and i love it and i will also like to know more about you please i will like you to email me back with my email address (tina65koneh@yahoo.com) so that i will give you my pictures for you to know whom i am, waiting for your lovely reply soon.
    miss Tina
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

Computer Basics

  1. 1. Máy tính và S d ng máy tính
  2. 2. N i dung Gi i thi u v máy tính ................................................................ 1 Máy tính trong xã h i ngày nay ............................................................... 3 Vai trò c a máy tính............................................................................... 3 Công ngh trong giáo d c ...................................................................... 3 T ng k t bài h c..................................................................................... 6 Câu h i ki m tra..................................................................................... 6 Ph n c ng và m ng máy tính................................................................... 7 Các thành ph n ph n c ng c a máy tính ............................................... 7 T ng quan v m ng.............................................................................. 12 T ng k t bài h c................................................................................... 16 Câu h i ki m tra................................................................................... 17 Ph n m m máy tính ................................................................................ 19 H i u hành ........................................................................................ 19 T ng quan v các ng d ng ................................................................. 24 B o v máy tính c a b n ...................................................................... 32 T ng k t bài h c................................................................................... 35 Câu h i ki m tra................................................................................... 35 Th c hành ............................................................................................ 35 H i u hành Windows XP ...................................................... 37 i m qua v Microsoft Windows XP Professional............................................... 39 Kh i ng Windows XP Professional ................................................. 39 ng nh p vào Windows XP Professional .......................................... 40 Tìm hi u các thành ph n c a Windows XP ......................................... 43 Kh i ng ch ng trình....................................................................... 47 Di chuy n, thay i kích th c và óng c a s ................................... 49 Chuy n i gi a các ch ng trình ....................................................... 51 K t thúc phiên làm vi c v i Windows XP........................................... 53 T t máy tính Windows XP Professional .............................................. 54 T ng k t bài h c.................................................................................. 56
  3. 3. Máy tính và s d ng máy tính Câu h i ki m tra................................................................................... 56 Th c hành ............................................................................................ 56 Qu n lý t p tin và th m c ..................................................................... 59 Xem và m th m c............................................................................. 60 M , so n th o và l u t p tin................................................................. 63 In t p tin ............................................................................................... 66 S p x p t p tin...................................................................................... 67 T o t p tin và th m c ......................................................................... 68 Di chuy n, sao chép và i tên t p tin và th m c .............................. 69 Xóa t p tin và th m c......................................................................... 71 T ng k t bài h c.................................................................................. 73 Câu h i ki m tra................................................................................... 73 Th c hành ............................................................................................ 73 S d ng Internet và World Wide Web................................... 75 Khám phá Web ........................................................................................ 77 Trình duy t là gì? ................................................................................. 77 Chúng ta duy t cái gì và âu? ........................................................... 78 a ch Web là gì?................................................................................ 78 D o quanh Internet b ng trình duy t ................................................... 79 K t n i v i Internet .............................................................................. 83 In trang Web ........................................................................................ 85 L u gi trang Web ............................................................................... 86 T ng k t bài h c................................................................................... 89 Câu h i ki m tra................................................................................... 89 Th c hành ............................................................................................ 89 Tìm và qu n lý thông tin......................................................................... 91 Tìm ki m trên Internet ......................................................................... 91 Ch n công c tìm ki m ........................................................................ 94 T o danh sách Favorites....................................................................... 95 Dùng th m c History.......................................................................... 97 T ng k t bài h c................................................................................... 99 Câu h i ki m tra................................................................................... 99 Th c hành ............................................................................................ 99 ii
  4. 4. N i dung S d ng Microsoft Outlook.................................................... 101 Gi i thi u v Outlook ............................................................................ 103 Kh i ng Outlook ............................................................................ 103 Di chuy n bên trong Outlook............................................................. 104 S d ng thanh Outlook ...................................................................... 107 Dùng th m c Favorites..................................................................... 113 S d ng Folder List............................................................................ 114 S d ng Office Assistant ................................................................... 115 T ng k t bài h c................................................................................. 116 Câu h i ki m tra................................................................................. 116 Th c hành .......................................................................................... 116 G i th i n t b ng Outlook .............................................................. 119 So n, a ch và g i th ................................................................. 119 nh d ng th ..................................................................................... 121 G n kèm t p tin vào th ..................................................................... 123 Ki m tra th i n t ........................................................................... 124 In th .................................................................................................. 127 Tìm th ............................................................................................... 128 Xóa th ............................................................................................... 129 L u gi b n th o ................................................................................ 130 T ng k t bài h c................................................................................. 130 Câu h i ki m tra................................................................................. 131 Th c hành .......................................................................................... 131 Các bài c tham kh o.......................................................................... 133 S l c l ch s phát tri n c a máy vi tính ......................................... 133 t t c m i ng !i c dùng máy tính........................................... 136 Chuyên gia công ngh thông tin ........................................................ 138 iii
  5. 5. Máy tính trong xã h i ngày nay Sau khi hoàn thành bài h c này, các b n s hi u c: Nh ng ng d ng phong phú c a máy vi tính trong i s ng hi n i Máy tính ang c ng d ng nh th nào trong hai l nh v c quan tr ng là kinh doanh và giáo d c Vai trò c a máy tính Máy tính có nh h ng n r t nhi u ngh nghi p trong xã h i ngày nay. Nhân viên thu ngân các siêu th l n hay các c a hàng qu n áo s d ng máy tính c mã v ch và tính ti n cho khách. Nhân viên kho ki m kê hàng và nh p các d li u l u vào trong máy tính. Nhân viên ti p tân các nhà hàng s d ng máy tính liên l c v i nhà b p. Các k toán viên dùng máy tính l u tr thông tin và b ng tính. C nh sát dùng máy tính ti p c n thông tin và hquot; tr cho công tác i u tra. Và còn vô vàn nh ng ví d khác n a. Ngày nay vi c s d ng máy tính ã tr thành ph bi n. Mquot;i phòng ban c a n v hay công ty lúc này có th có riêng m t h th ng x lý v n b n ho#c hay có riêng m t chi c quot;máy tính miniquot; ph c v cho d án c th thay vì ph i chia s$ th!i gian dùng máy tính v i các phòng ban khác. Và vi c h giá thành c%ng nh c i ti n v kích c& ã t o nên m t cu c cách m ng máy tính. Máy tính ã xu t hi n h u nh trên t t c các bàn làm vi c n i công s . Máy tính c%ng b c ra kh i các công ty và n v i !i s ng th !ng nh t trong các gia ình. Công ngh trong giáo d c Ngoài m t s ngh có liên quan tr c ti p n máy tính thì ngày càng nhi u ngành s d ng máy tính trong các nghi p v h ng ngày. ' nhi u n c, ki n th c c b n v máy tính và công ngh liên quan là i u ki n tìm c các công vi c chuyên môn. Các k( n ng ánh máy và nh p d li u, ki n th c v b ng tính và ph n m m x lý v n b n, s thu n th c trong x lý th i n t và s d ng Internet là m t s trong nh ng k( n ng nh mà t t c các sinh viên c n có có th b c chân v ng vàng trên con !ng hoà nh p v i m t xã h i t duy công ngh ngày nay. Ngày nay, vi c k t h p công ngh ã giúp thay i cách gi ng d y cho h c sinh và nh ng l i ích c a máy tính trong giáo d c ngày càng tr nên rõ ràng h n. Các tr !ng h c và các a ph ng ang u tiên u t cho các phòng máy tính và trang b máy tính cho các phòng h c. Gi ng d y v công ngh
  6. 6. Gi i thi u v máy tính ã tr thành m t ph n trong giáo trình b t bu c, giáo viên c b)i d &ng s d ng ph n m m giúp gi m nh* gánh n#ng công vi c, h c sinh và sinh viên c ng d ng công ngh làm bài t p v nhà. D i ây là m t s ví d v cách th c k t h p máy tính v i công ngh khác mang n nh ng ki n th c phong phú cho ng !i h c. c Máy tính là m t công c tuy t v!i th c hành c. B n không ch i u ch nh c ki u ch , c& ch mà còn có th i u ch nh c các tham s khác giúp cho vi c c b t c ng th+ng. Ngày nay còn có các ph n m m giúp c nhanh và phát tri n các k( n ng c. Ngoài ra b n còn có th k t h p các y u t ) h a, hình nh ng và âm thanh v i ch ng trình c có th gi ng d y cho t t c các l a tu i và t t c các cách h c khác nhau. Vi t Ph n s an th o v n b n giúp t o m i lo i v n b n m t cách d, dàng. Ví d , b n có th t o ra m t câu chuy n g)m có nhi u ph n, m t h c sinh s- b t u câu chuy n và chuy n nó cho m t h c sinh ti p theo. Các h c sinh có th dùng chung máy tính ho#c c%ng có th chuy n câu chuy n ó cho nhau thông qua các máy tính n i m ng. K t h p v i Internet, h c sinh có th h c nhóm v i các b n khác trên toàn th gi i và vi t nên nh ng câu chuy n mang h ng s c qu c t b i vì mquot;i m t h c sinh tham gia vào vi c vi t truy n b sung thêm nhi u tình ti t c áo c a n n v n hoá n c mình. Toán h c Có r t nhi u ph n m m hay giúp h c sinh nâng cao ki n th c toán b ng vi c th c hành nh ng k( n ng c b n. Ngoài ra, h c sinh còn có th s d ng hình h a gi i thích nh ng bài toán c d, l.n khó. Ví d , các hình ho 3 chi u giúp h c sinh h c môn hình hi u qu h n. Ngoài ra, b n còn có th giúp cho h c sinh c a mình thi t k nh ng bài toán và a cho các h c sinh khác gi i. Máy tính có th giúp gi i t/ nh ng bài toán r t d, ki u nh bài toán qu cho n nh ng phép tính hóc búa nh d oán v qu( o h cánh c a tàu v% tr xu ng m#t tr ng. Sinh h c H c sinh có th dùng máy tính th c hi n vi c gi i ph.u mô ph ng và khám phá nh ng b ph n bên trong c a nhi u loài v t. Sau ó, h c sinh có th s d ng PowerPoint trình bày nh ng s li u thu c cho c l p. Hóa h c B n có th dùng máy tính mô ph ng r t nhi u thí nghi m m t cách an toàn mà l i không ph i b ti n ra mua hóa ch t th t. N u nh h c sinh mu n 4
  7. 7. Máy tính trong xã h i ngày nay bi t i u gì s- x y ra khi cho n c tác d ng v i k-m, b n có th ti n hành thí nghi m ó mà không ph i lo l ng r ng s- x y ra cháy n . a lý Các ph n m m máy tính hi n có t o i u ki n các h c sinh có th quan sát c s chuy n ng c a các l c a c%ng nh s hình thành c a l c a m i. B n c%ng có th quan sát c s hình thành c a nh ng l p á khác nhau và hi u c các núi l a c hình thành th nào và vì sao nó l i phun trào. B n có th vào các trang web, qua ó có th th y c nh ng ng n núi l a còn ho t ng trên toàn th gi i. Ngoài ra b n có th quan sát nh ng mô ph ng các tr n ng t và sau ó ki m tra trên các trang web có nh ng thông tin c p nh t v nh ng tr n ng t th c s . Sinh thái B n có th s d ng máy tính t o ra và quan sát nh ng môi tr !ng o, cho dù là sa m c hay r/ng nhi t i, ngay trong gi! h c. B n có th thám hi m các h sinh thái khác nhau trên toàn c u qua vi c tìm ki m trên Internet và trao i th i n t v i các sinh viên s ng t i các vùng khác nhau trên th gi i. Ngh thu t B n có th th m quan t t c các vi n b o tàng trên th gi i qua máy tính cá nhân c a mình. Nh ng ngh s0 có th s d ng máy vi tính t mình sáng tác ra nh ng hình v-, áp phích, o n b ng video và các s n ph1m ngh thu t khác. Âm nh c B n có th s d ng máy vi tính sáng tác nh ng bài hát c a riêng mình qua vi c mô ph ng âm thanh c a g n nh b t c m t nh c c nào, k c c a c m t dàn nh c. K t h p âm nh c v i nh ng ph ng ti n truy n thông khác (ví d nh hình nh), ta có th t o ra nh ng hình th c ngh thu t m i. Sinh viên có th h p nh t nh ng hình nh s (c t0nh và ng) v i âm thanh, ch t o ra video âm nh c riêng c a mình. Nghiên c u h n h p Hãy t ng t ng b n giao cho các h c sinh c a mình làm m t bài nghiên c u, sau ó cung c p luôn cho nh ng h c sinh ó 1 máy tính có th k t n i v i t t c các thông tin nghiên c u mà h c n. Nh ng h c sinh viên này s- s d ng máy tính tìm nh ng bài báo, các ch ng trình video, nh ng bài phát bi u c a nh ng chuyên gia và r t nhi u các thông tin h u ích khác. H c sinh th m chí có th liên l c v i nh ng h c sinh trên toàn th gi i c%ng ang nghiên c u m t ch t ng t . M i h c sinh s- ti p c n c nh ng lo i thông tin mong mu n c s d ng khi nghiên c u. Khi nh ng h c sinh này 5
  8. 8. Gi i thi u v máy tính làm bài nghiên c u, b n c%ng không ph i gi ng bài cho c l p mà có th dành th!i gian cho t/ng h c sinh, h ng d.n cách hoàn thành bài nghiên c u. Nh ng c nh t ng nêu trên không ph i là m t gi c m . B n có th d, dàng bi n nó thành s th c b i l- g n nh b t c ch nào u có nh ng ph n m m cung c p thông tin v ch ó. Th m chí b n có th có nh ng ph n m m cho phép t o ra m t ch ng trình gi ng d y c a riêng mình và truy n t nh ng kinh nghi m nghiên c u thích h p cho nh ng l p h c. T ng k t bài h c Trong bài h c này, b n ã c h c v vai trò c a máy tính trong xã h i ngày nay. Qua ó ta có th th y tin h c c ng d ng trong cu c s ng hi n i trong r t nhi u ph ng di n. #c bi t b n ã c bi t v vai trò c a máy tính và công ngh trong giáo d c ngày nay. Câu h i ki m tra 1. Máy tính có vai trò ngày càng l n nh th nào trong cu c s ng và xã h i ngày nay? 2. Công ngh c s d ng nh th nào trong l0nh v c giáo d c? 6
  9. 9. Ph n c ng và m ng máy tính Sau khi hoàn thành bài h c này, các b n s hi u c: Các thi t b ph n c ng c n thi t m t máy tính có th ho t ng c và các thi t b b sung. M ng máy tính và l i ích c a m ng máy tính. Các thành ph n ph n c ng c a máy tính Ph n l n máy tính ngày nay u có các thành ph n sau: b x lí (CPU), RAM, màn hình, 0a c ng, bàn phím, chu t, CD-ROM và th$ âm thanh. Ngoài ra, có th còn các thi t b b sung khác, nh DVD, Zip, máy in và máy quét. Tr c h t ta i m qua các thi t b c n thi t nh t, c n có c a m t máy tính cá nhân. Chu t Ph n l n máy tính u có chu t. Chu t là thi t b tr ch n các i t ng hi n th trên màn hình. Chu t có nhi u ki u thi t k khác nhau, ph bi n là lo i chu t có bánh xe nh gi a b n có th th c hi n vài thao tác b sung. M t lo i khác là chu t bóng xoay, có m t nôi t0nh ch a m t qu bóng mà b n có th xoay xoay nó b ng u ngón tay. Máy tính xách tay có lo i chu t khác, t m ch m - m t b m#t nh y c m v i s c ép c #t s2n trên bàn phím. Nó cho phép b n di chuy n con tr chu t b ng cách mi t ngón tay lên t m ch m ó. Con chu t này c thi t k kh p v i hình dáng c a bàn tay ng i và có bánh xe cho ch c n ng ph thêm Bàn phím Bàn phím máy tính là thi t b c b n dùng a thông tin vào máy tính, cho nên ph n l n các máy tính u có m t bàn phím ngo i tr/ các ki u thi t b c m tay. Bàn phím c%ng có nhi u ki u. Bàn phím Microsoft d i ây có thi t k làm gi m vi c c ng c và gân trong c tay, cánh tay và kh y tay.
  10. 10. Gi i thi u v máy tính Bàn phím t i u giúp làm gi m s c ng c tay, cánh tay và khu u tay Màn hình Màn hình là thi t b thông báo các k t qu ho t ng c a máy tính. Ngày nay, màn hình s2n có v i m i giá. Ph n l n m i ng !i ngh0 màn hình càng to càng t t, ch/ng nào kh n ng tài chính còn cho phép. Ngày nay màn hình 17 inch giá không h n màn hình 15 inch là m y nh ng s khác bi t là áng k . Không gian màn hình càng r ng, làm vi c v i các ng d ng trên máy tính càng d,. Tuy nhiên màn hình càng r ng thì ng èn hình càng to và chi m nhi u chquot; trên bàn làm vi c h n. Ki u màn hình máy tính i n hình này là t t c m i i u b n c n Màn hình tinh th l ng (LCD) là màn hình không có ng èn hình, dùng công ngh tinh th l ng và chi m ít chquot; h n. Vì không có ng èn hình, nó tiêu th ít n ng l ng h n và c%ng ít sinh nhi t h n. Giá màn hình này cao h n màn hình truy n th ng, nh ng ang có xu h ng h xu ng. am m Ph n l n máy tính u có 0a m m. Trong nhi u n m, 0a m m là ph ng th c trao i d li u t/ máy tính. B n sao d li u vào 0a m m và chuy n 0a m m i. n th!i i Internet và m ng, có nh ng cách th c m i và thu n ti n h n trao i thông tin. Tr c kia 0a m m là cách thông th !ng sao l u d phòng d li u. 8
  11. 11. Ph n c ng và m ng máy tính a c ng - Không gian l u d li u Ngày nay ch+ng ai bi t t i máy tính mà không có 0a c ng. 3 0a c ng là thi t b v t lí b n l u m i công vi c c a mình và truy nh p sau ó. Các 0a c ng ngày nay có dung l ng nhi u gigabyte, nh ng m t s ng !i v.n dùng h t không gian 0a và c n m r ng v i các 0a dung l ng l n h n. Các ngh s0 ) ho và nhà nhi p nh ch+ng h n, h có th dùng h t không gian 0a 40 megabyte ch cho m t nh. Ngoài ra, m t s ch ng trình yêu c u n hàng tr m megabyte không gian tr ng ch y. N u nh làm vi c v i nh ch p nhi u, b n có th c n 0a l n h n, hay b n có th mu n có các Zip, c mô t trong m c sau. RAM - B nh trong T t c các máy tính u có b nh trong còn g i là RAM, vi t t t c a ch ramdom access memory t c là b nh truy nh p ng.u nhiên. RAM ôi khi b l.n l n v i 0a c ng (còn g i là b nh ngoài). Máy tính c n RAM ch y ch ng trình. N u b n nh mua m t PC m i, hãy tìm máy có ít nh t 128 megabyte RAM làm vi c hi u qu trên Internet. Máy tính có dung l ng RAM ít h n s- không làm vi c nhanh. Máy tính v.n ho t ng t t khi có b nh ch y ph n m m hi n th!i. B nh t i thi u cho các ph n m m ngày nay th !ng là 64 megabyte. CD G n nh m i máy tính ngày nay u có CD nh m t thi t b chu1n. Ph n m m ngày nay u c chuy n giao trên CD (các ch ng trình h c, trò ch i, và công c tham kh o nh Microsoft Encarta, m t bách khoa toàn th , u trên CD). 3 CD c%ng cho phép b n có th dùng các 0a CD âm nh c (vi t t t c a compact disc) v i CD trên máy tính. 3 CD c ánh giá theo t c có th truy nh p thông tin trên CD, c ánh d u b ng các s nh 12x, 20x, 32x hay 40x. 3 CD có hai ki u: ch c và ghi c. V i lo i ch c, ta không th ghi thông tin lên ó. 3 0a CD ghi c cho phép sao chép thông tin lên chúng nh sao chép lên 0a m m. Ngoài các thi t b c n thi t nói trên, khai thác t i a tính n ng c a máy tính, có th b n s- c n t i các thi t b b sung sau ây: Th âm thanh Th$ âm thanh gi ng nh b khu ch i âm thanh. Th$ âm thanh cg n bên trong h p máy tính. N u máy tính không có th$ âm thanh, b n s- không có th nghe th y âm thanh do máy tính phát ra. Ph n l n máy tính u c trang b th$ âm thanh. M t PC c mô t là PC a ph ng ti n s- ph i có m t th$ âm thanh. N u c n mua máy tính m i hay n gi n ch nâng c p th$ âm thanh hi n có c a 9
  12. 12. Gi i thi u v máy tính mình, hãy tìm hi u các tính n ng thông d ng nh t qua các th ng hi u khác nhau. Loa V i th$ âm thanh, CD, và loa, b n có th nghe các 0a CD âm nh c trên máy tính và t n h ng tính n ng âm thanh c a các ng d ng trên máy tính. Loa c%ng có lo i giá, nh ng ngay v i loa r$ ti n thì c%ng làm vi c t t. Loa c m vào ng sau l ng máy tính và trông t ng t nh loa d i ây. V i nh ng loa này, b n có th nghe âm nh c và các âm thanh khác, c ng nh l i nh c hàng ngày và âm thanh c nh báo mà máy tính t o ra Zip 3 Zip là phiên b n m i h n c a 0a m m. 3 Zip, ôi khi có s2n trong máy tính m i, có chi u dày kho ng g p ôi 0a m m v i dung l ng 100 megabyte thông tin (lo i m i nh t là 250 megabyte). 3 Zip là c n thi t n u c n làm vi c v i nhi u nh, chi m nhi u không gian 0a cho t/ng nh. Các 0a này r t ti n l i sao l u cho t t c d li u quan tr ng. Modem Modem bây gi! th !ng c l p s2n vào máy tính. k t n i vào Internet, b n ph i có modem. N u dùng modem v i !ng i n tho i truy nh p Internet, t c i n hình cho modem nhà là 56K. N u máy tính không có modem c l p bên trong, b n có th l p modem ngoài. Modem ngoài có s2n và vi c l p #t c%ng n gi n. N u dùng cáp hay !ng chuyên d ng cho truy nh p Internet, b n s- c n modem #c bi t. Nh ng modem này nhanh h n nhi u so v i modem c thi t k làm vi c v i !ng i n tho i, nh ng chúng t h n. Máy in Hàng tr m lo i máy in khác nhau ang có trên th tr !ng, v i nhi u lo i giá c khác nhau. Công ngh máy in ã ti n b r t nhi u trong 10 n m qua, ngay 10
  13. 13. Ph n c ng và m ng máy tính c máy in r$ ti n c%ng có th t o ra k t qu nt ng. Máy in d, mua và d, l p #t. Máy in khác bi t b i các tính n ng in, ch t l ng in, và t c - t c là in bao nhiêu trang trong m t phút. Máy in ph bi n nh t s d ng nhà là máy in phun. Máy in phun in b ng cách phun ra m t tia m c m nh lên trang gi y và là ki u máy in th !ng c dùng cho in m u. Máy in laze t h n, nh ng nhanh h n và cho ch t l ng in cao h n. Ph n l n các lo i máy in ch in en tr ng. Máy in laze m u có th khá t. Ngoài ra còn có c máy a n ng v/a in, fax, sao và quét. Máy in laze, t/ lâu ã là chu1n cho ng !i dùng chuyên nghi p và công ty, in nhanh và hi u qu , và v c b n nhanh h n máy in phun m c nhi u. M t s máy in laze có th in 32 trang m t phút, r t nhanh. Chúng có nhi u khay cho các c& gi y khác nhau và có nhi u tính n ng khác. N u b n c n in nhi u thì ki u máy in này là m t l a ch n t t. Máy in phun dùng cho gia ình. Có c lo i in m u c%ng nh en tr ng, nh ng t c ch m h n nhi u so v i máy in laze. Các lo i r$ có th m t h n m t phút in m t trang y v n b n. ghi CD và DVD N u mu n ghi CD riêng c a mình, b n c n m t 0a chuyên d ng g i là ghi CD. 3 ghi CD không t và d, l p #t. 3 ghi DVD càng t thì các d ng th c DVD càng m i, cho phép l u gi nhi u thông tin h n. Máy quét Máy quét dùng sao chép nh hay v n b n trên gi y l u gi và hi n th trên máy tính. Máy quét v c b n trông gi ng nh máy sao chép lo i nh . v i m t t m kính ( #t b n sao vào) và m t cái th m cao su n m ph n trên c a nó. Dùng máy quét khi chuy n nh in vào máy tính 11
  14. 14. Gi i thi u v máy tính Các nhu c u c bi t M t ng !i có khi m khuy t nhìn hay nghe, hay b ch ng viêm kh p hay li t b ph n có th không th dùng c bàn phím chu1n hay chu t ho#c không th c c màn hình hay không nghe c âm thanh c a máy tính. Có nhi u ki u thi t b ph n c ng cho các nhu c u #c bi t nh th . B n có th #t m t s tùy ch n cho nhu c u #c bi t c xây d ng s2n trong Windows, c%ng nh r t nhi u tùy ch n ph n c ng và m m khác n a. Các tùy ch n r t a d ng. tìm ra gi i pháp ph n m m và ph n c ng t t nh t, hãy h i chuyên gia bi t thêm thông tin. Khi vào Web, b n c%ng s- tìm c s l ng kh ng l) các tài nguyên ch n. Các thiêt b khác Máy quay video k thu t s có th c g n vào máy tính, và b n có th truy n nh sang hay t/ máy tính c a b n. Máy nh k thu t s , chính là máy nh có th ch p nh t c th!i, không phim, cho phép ch p nhanh và truy n hình nh tr c ti p vào PC. T ng quan v m ng Riêng b n thân nó, máy tính là m t công c m nh. Nh ng khi máy tính c k t n i trong m t m ng, ích l i c a t/ng máy tính cá nhân c t ng lên r t nhi u. Khi máy tính là m t thành ph n c a m ng, b n có th chia s$ m t s t p tin c a mình cho )ng nghi p, in báo cáo trên máy in m u *p phía bên kia toà nhà, hay g i th i n t cho )ng nghi p m i n i. Các thành ph n c a m ng Cáp c a màn hình, bàn phím, chu t và modem, t t c u c m vào các gi c c m trên máy tính. Khi nh n Enter trên bàn phím, bàn phím s- g i m t tín hi u #c bi t qua dây cáp, máy tính nh n l y, di,n gi i, và truy n cho b t kì ng d ng nào ang cho ch y. Nguyên t c ghép n i v t lí ph n c ng (dùng gi c c m) c a m t máy tính và s d ng ph n m m t ng tác v i ng d ng c%ng áp d ng cho m ng máy tính. n i máy tính vào m ng, b n c n có ph n c ng và ph n m m c n thi t trên các máy tính g i và nh n tín hi u, và cáp n i hay kênh không dây: Máy tính, k t n i vào m ng. Mô em cho t/ng máy tính, k t n i vào Internet. Th$ giao di n m ng (hay còn g i là card m ng) cho t/ng máy tính, máy tính c a b n c m vào m ng. 12
  15. 15. Ph n c ng và m ng máy tính Hub ho#c b nh tuy n (router), giúp chuy n h ng tín hi u trên m ng. Cáp lo i 5, n i máy tính c a b n v i mô em, hub và b nh tuy n. Máy tính Th c t , b n có th k t n i m ng v i b t kì máy tính nào ch y Microsoft Windows 98 Second Edition (SE) hay m i h n. Các máy tính không c n ch y cùng h i u hành. T t nhiên, m i phiên b n m i c a Windows u có kh n ng k t m ng t t h n phiên b n tr c. N u b n k t n i Internet, máy tính c a b n nên c cài phiên b n m i nh t c a Windows. Modem N u k t n i Internet, i u u tiên b n c n là m t modem. H u h t m i máy tính c bán ngày nay u i cùng v i m t modem t ng t , cho phép k t n i v i Internet v i t c t ng i th p, nh ng b n có th thuê ho#c mua modem b ng r ng có th k t n i Internet t c 100 l n nhanh h n. Th giao di n m ng Th$ giao di n m ng (NIC), c%ng còn có tên là b i u h p m ng hay b i u h p Ethernet, n i máy tính c a b n v i m ng, dù m ng là Internet, m ng gia ình, hay m ng c a c quan. Nhi u máy tính c bán ngày nay u có thêm modem t ng t và m t NIC, phù h p cho m ng nh . M t s nhà cung c p còn bán máy tính v i NIC cho m ng không dây hay các ki u m ng khác. L uý Ethernet là chu1n cho truy n thông d li u qua m ng. Các h th ng c% h n có th truy n d li u v i t c 10 Mbps (megabit trên giây), nh ng th c t t t c các th$ giao di n m ng c bán ngày nay u có kh n ng truy n d li u v i t c 100 Mbps. N u máy tính ch a có NIC, b n có th mua thêm c m vào khe c m m r ng trong máy tính. Vi c c m thêm NIC khá n gi n, nh ng c n m b o r ng b ng m ch NIC b n mua s- kh p v i khe c m m r ng c a máy tính. Trong máy tính có hai ki u khe c m m r ng có th dùng c m NIC: khe c m PCI và khe c m ISA. Hãy ki m tra tài li u máy tính phân bi t các khe c m ó. N u máy tính không còn khe c m m r ng, hay n u không thích m máy tính, b n có th mu n mua NIC ngoài k t n i máy tính qua c ng USB. 13
  16. 16. Gi i thi u v máy tính Hub và B nh tuy n chia s$ k t n i v i các máy tính khác trên m ng, b n c n thêm m t thi t b . Có hai ch n l a: hub ho#c b nh tuy n. Hub là thi t b trông gi ng cái h p, th !ng có t/ ba t i tám c ng, cho phép chia s$ k t n i Internet c a b n cho cùng m t s máy tính. ây là lo i chia s$ n gi n, không có rào ch n ph n c ng gi a các máy tính. N u mu n gi cho m ng c an toàn, b n có th mua m t b nh tuy n. B nh tuy n s- ng n c n các truy c p gây h i t/ bên ngoài vào m ng c a b n. Cáp lo i 5 Cat-5 là vi t t t cho cáp quot;lo i 5quot;, m t chu1n c Hi p h i Công nghi p Truy n thông và T ch c Tiêu chu1n Qu c t a ra. Cà cáp này có kh n ng truy n d li u qua m ng v i t c cao nh t mà NIC có th truy n. Cáp lo i 5 c dùng n i gi a card m ng và hub ho#c b nh tuy n. B n có th mua cáp theo nh ng chi u dài c t s2n, hay có th làm cáp riêng c a mình. Lo i hình m ng Lo i hình có ngh0a là quot;cách b tríquot; hay quot;thi t k quot;. Có hai lo i hình c s k t n i m ng máy tính: lo i vòng, và lo i hình sao. Các máy tính này c k t n i trong m ng vòng, trong ó các máy tính n i l i thành dây chuy n Trong m ng b n máy tính c v- trên hình trên, n u mu n nh n m t t p tin t/ máy tính phía i di n c a m ng, b n c n g i yêu c u qua m t trong các máy tính bên c nh t i máy tính b n ang dùng. Máy tính lân c n c a b n s- truy n yêu c u ó i t i máy tính kia v i thông tin b n c n, r)i nó chuy n ti p d li u theo vòng cho t i khi d li u n chquot; b n. Lo i hình này có vài nh c i m chính: h ng hóc b t kì máy tính nào trên vòng s- làm gián o n m ng, ngh0a là b t kì máy tính nào bên ngoài chquot; gãy c%ng không truy cp c. V i m ng nhi u h n ba hay b n máy tính, trong tình hu ng này không bi t máy nào b lquot;i. Lo i tr/ ng.u nhiên m t máy ng.u nhiên không kh c ph c c tình hình. 14
  17. 17. Ph n c ng và m ng máy tính M t lo i hình m ng t t h n là hình sao, trong ó m t máy tính ph c v làm máy tính chính cho m ng. Nh ng máy tính này c k t n i trong lo i hình sao, trong ó ch m t h ng hóc hub hay b !nh tuy n squot; làm s p toàn b m ng. Máy tính trung tâm c liên k t v i các máy tính khác trong m ng b ng m t chuquot;i các NIC c g n v i m ng qua hub hay b nh tuy n. Trong c u hình này, n u không th l y d li u t/ máy tính khác trên m ng, b n bi t r ng ho#c máy tính c a b n không làm vi c, ho#c máy tính ích không làm vi c, hay máy ch truy c p c a b n không làm vi c. Có th d, dàng ki m tra máy tính c a mình có làm vi c hay không, và có th l y các t p tin trên máy tính m ng khác ki m tra th hub, cho nên vi c hình dung ra v n n m âu th !ng khá n gi n. L uý B n có th m r ng m ng hình sao, nh g n thêm hub n i thêm nhi u máy tính trong m ng. M ng m.u c v- trong hình trên là phiên b n n gi n c a lo i hình sao. N i m ng làm vi c... và ch i M ng cho phép dùng các tài nguyên có trên b t kì máy tính nào trên m ng. Chia s truy c p Internet B ng vi c thi t l p m ng, m i máy tính trong m ng có th chia s$ k t n i Internet. N u k t n i b ng thông r ng, m t )ng nghi p có th tra c u trên Web trong khi b n g i th i n t cho )ng nghi p khác. Nó s- ch y ch m h n chút ít n u b n k t n i v i Internet b ng vi c dùng modem t ng t . N u m i ng !i tránh các trang có nhi u ) ho l n, t p tin âm thanh, hay ho t hình, v.n có th dùng Internet m t cách hi u qu . 15
  18. 18. Gi i thi u v máy tính Chia s t p tin M t ích l i c a chia s$ t p tin qua m ng, i l p v i vi c sao t p tin lên 0a m m và mang nó sang máy tính khác, là làm gi m r i ro sao hay c t gi sai phiên b n c a t p tin hay 0a m m có th h ng ho#c têp có th quá to v/a 0a m m. 4u i m quan tr ng khác là kh n ng h p tác v i ng !i khác trong m t s d án b ng vi c chia s$ th m c và t p tin. V i các t p tin c c t gi m t chquot;, m i ng !i u có th d, dàng tìm th y các t p c n thi t và không c n duy trì nhi u b n sao c a cùng m t t p tin. B n s- tránh c tình hu ng trong ó hai ng !i s a i cùng m t t p tin theo nh ng cách khác nhau. N u ã t/ng ph i g p nh ng thay i vào m t t p tin do nhi u ng !i t o ra, b n s- th c s ánh giá cao tính n ng này. Chia s máy in 4u i m khác c a m ng là chquot; có th mua ch m t máy in và b t k5 ai trên m ng c%ng có th dùng c. B n có th cài #t máy in vào b t kì máy tính nào trên m ng và in t/ b t kì máy tính nào trong m ng. Tán g u Tán g.u (chat) và th t c th!i (messenger) cho phép b n g#p ng !i khác v i cùng m i quan tâm trong môi tr !ng an toàn h p lí. Phòng tán g.u là m t khu v c trên Internet n i ng !i dùng máy tính t/ kh p trên th gi i có th t i cùng nhau và nói chuy n v b t kì ch nào c phân cho khu v c ó. B n c%ng có th dùng công c tán g.u qua m ng c a mình trao i v i b n bè b ph n khác. Thay vì ph i i sang v n phòng c a )ng nghi p xem ng !i ó có trên máy tính hay có bi t tr l!i câu h i c a b n, b n có th m c a s tán g.u và h i qua m ng. Ch i trò ch i nhi u ng i Và bây gi! chúng ta th c s vui v$ khi có m ng, #c bi t v i m ng có k t n i Internet t c cao: Ch i trò ch i. Có hàng nghìn trò ch i b n có th ch i qua Internet, t/ trò ch i óng vai nh Asheron's Call t i c i n nh trò ch i Spades và Heart ho#c trò ch i chi n l c nh Age of Empires . N u b n không ph i là ng !i ch i, chia s$ k t n i Internet s- v.n có ích l i. T ng k t bài h c Trong bài h c này, chúng ta ã i m qua các thi t b ph n c ng c n thi t nh t c a máy tính cá nhân, c%ng nh các thi t b b sung giúp b n t n h ng hi u qu t i a c a máy tính. B n c%ng ã c h c khái ni m v m ng máy tính, các thành ph n c a m ng c%ng ngh cách th c k t n i m ng. 16
  19. 19. Ph n c ng và m ng máy tính Câu h i ki m tra 1. S khác bi t gi a b nh 0a c ng và RAM là gì? Nêu các thi t b t i thi u nh t c n thi t có m t máy tính h at ng t t. 2. M ng máy tính là gì? Nêu hai l ai hình m ng c b n c%ng nh y u i m và l i i m c a chúng. 3. Các c u ph n n n t ng c a m ng máy tính là gì? B n c n ph n c ng nào n i v i Internet? 4. B n hãy cho bi t l i ích c a vi c s d ng m ng máy tính. 17
  20. 20. Ph n m m máy tính Sau khi hoàn thành bài h c này, các b n s hi u c: Vai trò c a h i u hành M t s ph n m m ng d ng ch y trên máy tính cá nhân. Cách th c m b o an toàn cho máy tính và d li u l u trên máy tính. H i u hành H i u hành (OS) th c s làm t t c nh ng i u chúng ta mu n th c hi n v i máy tính cá nhân (PC) thành có th và th c t . H i u hành không ph i là ph n c ng, mà là ph n m m, nó làm vi c v i ph n c ng m c g n g%i t i m c nó và ph n c ng t o nên cái mà chúng ta g i là PC. Theo cách th c r t th c, b n có th nói r ng OS là PC. Tuy nhiên, chính xác h n nên xem OS nh m t ph n ch ch t c a PC. PC và OS V i các ph n m m c vi t cho các máy tính cá nhân (PC) u tiên và sau ó, máy tính ph i th c hi n nh ng l nh c th theo các cách th c xác nh tr c. Vì th nhi u #c tr ng ch ch t c a PC ã c ch p thu n là chu1n. Ví d : Cách th c chu1n g i thông tin sang màn hình video ngh0a là b t kì i u gì b n th c hi n và b t kì ph n m m nào b n dùng, trên th c t b n u có kh n ng th y c k t qu . T ng t , cách th c chu1n g i các kí t sang máy in ngh0a là b n có th in b t kì cái gì mà PC có th t o ra. i u ó có ngh0a r ng, ph n c ng c a máy tính ho t ng theo các chu1n công ngh nh t nh. Các chu1n m i t t h n luôn luôn xu t hi n và có th b thay th b i các chu1n còn m i h n, và c th ti p di,n. Các chu1n c nh tranh hay khác nhau th !ng cùng t)n t i. B n có th ch n l a chu1n thích h p nh t cho nhu c u c a b n. ó là lí do có nhi u cách khác nhau hi n th các nh 3 chi u trên màn hình và t i sao hai h máy tính r t khác nhau - h PC và h Apple Macinhtosh - c hai u thành công. Nói ng n g n, h i u hành là m t th trung gian gi a ph n c ng máy tính và các ph n m m ng d ng giúp b n th c hi n công vi c c a mình trong th c t . H i u hành là ph n m m, là chi c c u b c gi a ph n c ng và t t c các ph n m m khác - ch ng trình và d li u c a b n - trên PC. C%ng nh có các chu1n v cách làm vi c c a ph n c ng PC, h i u hành thi t l p các cách th c chu1n t ng tác v i ph n c ng. Ph n m m ng d ng không c n hi u t t c ph n c ng. Nó ch c n hi u h i u hành mà nó ho t ng trên ó. Ví d : Microsoft Word ch y trên Windows XP. i u ó ngh0a là Word có th ch y trên b t kì PC nào ang dùng Windows XP làm h i u hành. PC
  21. 21. Gi i thi u v máy tính ó có th c b t kì nhà ch t o nào làm ra, Word s- v.n làm vi c t t. T i sao? B i vì các nhà ch t o PC khác nhau u tuân th các chu1n ph n c ng, còn Windows XP có th trao i m t cách tin c y v i t t c các ph n c ng khác nhau ó. Microsoft Word không c n bi t s khác bi t gi a 0a c ng hay 0a m m. Nó ch ph i bi t r ng h i u hành có th th c thi các l nh nào ó i lo i quot; ây là d li u; hãy l u gi nó trên thi t b mà tôi ã ch n.quot; Nh ng ng !i vi t Microsoft Word không c n bi t lo i ph n c ng nào có th ch y ph n m m c a h . Th m chí chúng ta th !ng không nói v ph n c ng quot; ang ch yquot; ph n m m. Thay ó, chúng ta nói r ng Microsoft Word ch y trên Windows XP. H i u hành làm gì Mua t/ng thi t b thành ph n t/ nhà s n xu t tin c y. L p ráp t t c các thi t b ph n c ng c n thi t c a PC l i m t cách c1n th n. Ki m tra m i ghép n i. R)i b t nó lên, và i u gì x y ra? Bip! Và ó là t t c nh ng gì b n có c. Ch mquot;i ti ng bíp và vài m1u v n b n trên màn hình nói r ng quot;B n g n tôi l i úng r)i. Hoan hô b n.quot; Th r)i ch+ng có gì c . B n ã quên cái gì? Sao máy tính ch+ng làm gì c th này? Cái ang thi u là m i th . Lí do máy tính không làm gì c là chquot; máy tính không th làm c gì ngoài vi c ki m tra r ng các b ph n m u ch t ã c n i úng và ang s2n sàng làm vi c. ó là t t c nh ng gì PC làm khi không có s giúp & c a h i u hành (OS). B x lí c a PC là b não c a ph n c ng, nh ng nó không làm c gì nhi u n u thi u OS. V y OS là gì, nó làm cái gì, và t i sao nó l i quan tr ng th ? Hãy hình dung m t nhà hát l n, n i công di,n m t tác ph1m v i nh ng b trang ph c *p, âm nh c hoành tráng, b c c xu t s c. B n i u khi n kéo màn, qu n lí dàn âm thanh, ánh sáng, chuy n c nh sân kh u và tr giúp i trang ph c. B n v n hành thi t b l p ráp, ch nh m i nh c c trong dàn nh c - và c ch huy n a; b n ng)i trong chquot; nh c v , và b n là th m c và th hàn xây lên t t c các c nh. B n là ng !i thi t k ánh sáng, ngh s0 c nh, ng !i ch chquot;; b n th m chí còn soát vé và ki m soát an ninh. B n là giám c, b n ph i vi t h u h t các o n k ch, và th m chí ph i nói chuy n v i ng !i tài tr gi a lúc ngh bi u di,n. Khi ó b n là h i u hành y. M i vi c b n th c hi n trên t ng t các nhi m v mà h i u hành máy PC th c hi n. gi i thích, chúng ta hãy chia m t s công vi c nhà hát ó thành hai lo i: quot;Dành cho tác ph1mquot; và quot;Dành cho khán gi .quot; 20
  22. 22. Ph n m m máy tính Dành cho tác ph m Dành cho khán gi Th m c Ng !i soát vé K0 s âm thanh Gác c ng Th in Ca s0 Ng !i thi t k c nh Ng !i d.n chquot; Ng !i vi t k ch b n và giám c Thao tác viên ban âm thanh An ninh An ninh M i th x y ra trong nhà hát chung cu c là dành cho khán gi , nh ng tr c ti p h n, nh ng ng !i nh th i n và ng !i thi t k c nh th c hi n vi c c a mình làm cho bu i công di,n có th th c hi n c, trong khi ban âm thanh và gác c ng làm cho bu i bi u di,n thành công. Gi ng nh vi c nhà hát, công vi c c a h i u hành chia làm hai nhóm. Chúng ta g i trách nhi m “Dành cho tác ph1m” là tác v h th ng, và t t c trách nhi m “Dành cho khán gi quot; là giao di n ng i dùng. M i h i u hành u th c hi n hai ki u nhi m v này, ho#c ch m sóc nhu c u c a b n thân PC ho#c th a mãn nhu c u c a ng !i s d ng PC. Nh trong nhà hát, m i th trong th gi i PC x y ra vì ích l i c a ng !i dùng, nh ng ph n l n th!i gian c a h i u hành c dành cho vi c ch m lo t i các tác v h th ng làm cho “tác ph1m” tr thành có th . Nhi m v h th ng N u ch u trách nhi m m i th v bu i di,n cho ngoài tr/ vi c di,n, b n s- b n r n t/ lâu tr c khi m màn. H i u hành c a PC c%ng b n ngay t/ lúc b t u. Vài giây sau khi b n b t ngu)n cho máy PC, OS làm vi c luôn. Trong nh ng giây này, ph n c ng máy PC ang ch y m t t p nh các phép t ki m tra m b o nó có th tìm ra m i th mà PC c n, nh b nh , h th ng video, thi t b nh , và bàn phím. Quá trình t kh i ng này và vi c m b o nó s2n sàng làm vi c v m#t h th ng c g i là kh i ng. Ngay khi PC phát hi n ra thi t b b nh c a mình, nó ch th c hi n ch m t i u. Nó chuy n u c ghi c a thi t b n v trí nh s2n và c d li u cl u ó. V trí nh s2n này c g i là séc t kh i ng, và thông tin lu ó là m t o n ch ng trình c g i là b n p kh i ng. B n p kh i ng là ph n u tiên c a h i u hành máy PC. Nó không c “s n xu t” cùng b n thân 0a c ng mà c ghi ó nh b t kì d li u nào khác khi cài #t h i u hành. B n p kh i ng c c t/ 0a và n p vào trong b nh , và các l nh c a nó c th c hi n b ng b x lí trung tâm c a PC (CPU). Các l nh này n gi n nói cho u c/ghi 0a c ng c a b n 21
  23. 23. Gi i thi u v máy tính n i tìm các ph n k ti p c a h i u hành. B n p kh i ng bi t cách n p các ph n c t lõi c a h i u hành t/ 0a vào b nh và ch y chúng. H i u hành c th th !ng tr c ch y cho t i khi b n t t PC i. OS làm gì? Trong s nhi u vi c khác, nó phát hi n và l p c u hình cho m i thành ph n c ng c a PC, t/ b nh cho t i th$ âm thanh, t i c ng USB. Toàn b th!i gian PC c b t lên, OS qu n lí t t c ph n c ng ó, m b o ch c r ng t/ng thi t b u v n hành và ph i h p hài hòa v i các thi t b khác, không xung t. OS luôn luôn i u ph i các thi t b nh , m b o ch c ch n b t kì khi nào d li u c n c hay ghi u c th c hi n. OS c%ng qu n lí m i kh n ng k t n i m ng c a PC, n u có, ki m tra vi c k t n i, và thi t l p giao th c m ng và ti n hành vi c k t n i m ng. Sau khi t t c nh ng vi c c b n này c kh i ng và ch y thành công, OS b t u n p và cho ch y giao di n ng !i dùng. Giao di n ng i dùng Có l- i u có ý ngh0a nh t làm thay i th gi i h i u hành (ít nh t là t/ góc ng !i dùng) x y ra n m 1984, khi Apple Computer a ra máy tính Macintosh. Macintosh là máy tính s n xu t mang tính th ng m i u tiên cho phép m i ng !i t ng tác v i nó b ng ) ho , s d ng chu t và các bi u t ng chúng ta quen thu c bây gi!. Ph n c a h i u hành cho phép chúng ta làm i u ó có tên : giao di n ng i dùng # ho , hay GUI. Nh! có giao di n ng !i dùng ) ho nh Microsoft Windows XP, vi c s d ng máy tính d, h n nhi u. M t khi b n bi t cách v n hành c a GUI, b n s- th y r ng m i ch ng trình có giao di n ng !i dùng ) ho u làm vi c theo cùng cách. Vì v y th!i gian h c t p s d ng máy tính s- gi m i nhi u. Và m t s công vi c, nh s a nh ch+ng h n, s- không mang tính th c t n u thi u GUI. Vì m i vi c u d, làm h n, chúng ta làm nhi u h n tr c ây trên PC. Cho nên h i u hành GUI có ý ngh0a làm cho PC tr thành máy tính cá nhân. B n th y k t qu c a OS th c hi n t t c các tác v h th ng c a nó, nh ng b n không th y các tác v ó m t cách tr c ti p. M i th b n th y trên PC - ngo i tr/ thao tác #c bi t c a t/ng ng d ng và ch ng trình - u là ph n th hai c a OS, giao di n ng !i dùng. Giao di n ng !i dùng tr c kia là giao di n v n b n (text) nh MS-DOS. Ngày nay h u h t các h i u hành u có giao di n ) h a nh Windows XP. Ph n GUI c a Windows cho phép ng !i dùng ch n các i t ng b ng vi c s d ng thi t b tr và thao tác v i chúng b ng cách nháy con tr trên chúng. Windows XP là th h OS cung c p giao di n này cho PC. 22
  24. 24. Ph n m m máy tính Windows ã thay i nhi u qua n m tháng, nh ng GUI c a nó v.n th c hi n cùng ki u nhi m v quot;Dành cho khán gi quot; mà ban u nó ã làm. GUI cung c p môi tr !ng c a s và d a trên các b ng ch n ã quen thu c. Nó hi n th con tr chu t và cho môi tr !ng tr c quan chúng ta th y khi dùng Windows. M t trong nh ng ích l i hi n nhiên và m nh m- nh t c a b t kì GUI nào - và c a Windows XP nói riêng - là trong khi các tác v h th ng Windows XP m b o t t c các thi t b ngo i vi và ph n c ng v n hành úng, thì GUI m b o giao di n c a ng d ng trông h p lí và t $ng t nhau. B n không c n bi t nhi u v GUI làm vi c v i nó, sau khi h c cách m t ch ng trình v n hành, b n s- th y r ng mình có th làm vi c v i b t kì ng d ng nào t ng t . %ây là desktop, môi tr i dùng # ho c a Window ng làm vi c do giao di n ng XP cung c p Windows XP qu n lí thi t b Nhi u tác v h th ng mà h i u hành Windows XP th c hi n còn mang tính k0 thu t và chi ti t h n nhi u so v i i u chúng ta c n xem xét. Tác v h th ng Windows g n g%i nh t v i chúng ta, nh ng ng !i dùng, là gi cho t t c ph n c ng làm vi c úng. làm vi c v i Windows, t/ng thi t b u c n bi t v Windows, và Windows c n bi t v t/ng thi t b . Các thi t b c n bi t tài nguyên ph n c ng nào c phép s d ng, và Windows qu n lí t t c nh ng th này r t ch#t ch-. Các thi t b c n Windows hquot; tr b t kì khi nào chúng c n hoàn thành m t nhi m v nào ó, và chúng c n bi t cách Windows s- áp ng, và 23
  25. 25. Gi i thi u v máy tính cách th c ti n hành. Windows, n l t mình, l i c n bi t t t c , c%ng nh ph i có kh n ng phát hi n các tr ng thái v n hành c a t/ng thi t b . Kh n ng phát hi n này không ch Windows, mà còn c hquot; tr b i h th ng có tên là Plug and Play. Plug and Play m t ph n c xây d ng trong m ch riêng c a t/ng thi t b ngo i vi, m t ph n c xây d ng trong b ng m ch ch c a PC, và m t ph n c xây d ng trong Windows. Trong khi Plug and Play báo cho Windows tài nguyên ph n c ng nào mà thi t b mu n s d ng - và nó có th dùng cái gì n u nh ng tài nguyên ó không có s2n - cây c u th c t gi a t/ng thi t b và giao di n ng !i dùng c phía tác v h th ng Windows qu n lí. Windows dùng các trình i u khi n hi u nhu c u c a t/ng thi t b ngo i vi. Các trình i u khi n không có trong trong ph n c ng. Thay vì th , Plug and Play ch n gi n nh n di n t/ng thi t b cho Windows, và Windows n p trình i u khi n thi t b c n thi t vào b nh . Có hai ki u trình i u khi n: các trình c xây d ng trong Windows và trình do t/ng nhà ch t o ngo i vi cung c p. N u thi t b ngo i vi ã c thi t k làm vi c v i chu1n nào ó do Microsoft phát tri n, Windows dùng trình i u khi n chu&n c a riêng mình. N u nhà ch t o ã cung c p trình i u khi n cho Microsoft, trình i u khi n ó có th c phân ph i trên 0a CD Windows XP, và Windows s- dùng nó. Windows qu n lí vi c n p và v n hành t t c các trình i u khi n mà h th ng yêu c u, và trình i u khi n ho t ng nh chi c c u, hay b d!ch. Tài nguyên ph n c ng là gì? M i thi t b ph n c ng u yêu c u tài nguyên làm vi c v i Windows. Theo ngh0a r ng, tài nguyên ph n c ng là b nh c a PC, b x lí c a PC, và các !ng truy n d li u bên trong h th ng. M i thi t b , ngay c chu t, c%ng c n m t ph n b nh v n hành. ( ó là ph n gi cho con tr chu t vào m t chquot;; v trí c a nó c c t gi trong m t kho ng b nh tí xíu dành cho m c ích ó.) N u m t ng d ng hay m t s thi t b khác dùng cùng ph n b nh dành cho chu t, con tr chu t s- ch y lung tung. T ng t v y, n u b x lí v n b n n p vào cùng các bit và byte c a b nh mà th$ video ang nh dùng, thì màn hi n th video s- l n x n, y nh ng ch m sáng ng.u nhiên ch+ng có ngh0a gì. T ng quan v các ng d ng Máy tính không ch c n h i u hành, hay các t p tin, th m c hay 0a. Các ng d ng - ch ng trình – là các thành ph n làm cho máy tính th c hi n nh ng i u b n mu n. Khi mu n dùng máy tính vi t, v-, ch i c!, h c ngôn ng khác, thi t k v !n, l p l i mô hình nhà b p, hay th c hi n b t kì 24
  26. 26. Ph n m m máy tính cái gì t/ tính toán cho t i hoá h c, b n c n kh i ng các ng d ng t ng ng. M c này gi i thi u m t s ph n m m ng d ng tiêu bi u. Các ng d ng c b n cho máy tính cá nhân b t u, ta hãy tìm hi u v n m ng d ng: x lí v n b n, b ng tính, bài trình bày, c s d li u và qu n lí th i n t và l ch. T t c n m ng d ng u c dùng r ng rãi nhà và trong doanh nghi p. Microsoft Office XP th c t là m t nhóm các ng d ng, quan tr ng h n, các ng d ng này làm vi c cùng nhau giúp b n hoàn thành công vi c t t h n, thu n ti n h n. D i ây là các ch ng trình lõi t o nên Office XP: Microsoft Word, ch ng trình x lí v n b n dùng so n th o, t o báo cáo, xu t b n b n tin, và nhi u vi c khác. Microsoft Excel, ch ng trình b ng tính có kh n ng tính toán, s p x p và phân tích d li u, và l p s ) và báo cáo. Microsoft PowerPoint®, ch ng trình dùng t o ra t! chi u cho bài trình bày, hi n th các qu y, và th m chí truy n phát trên Web. Microsoft Access, ch ng trình qu n lý c s d li u quan h giúp t ch c, theo dõi, s p x p, l c, và báo cáo d li u. Microsoft Outlook®, dùng g i và nh n th i n t , s p x p l ch cá nhân, theo dõi, nhi m v , và các liên h cá nhân và công vi c. Ph n m m so n th o v n b n B n dùng ph n m m x lý v n b n so n th o nh giáo trình này ch+ng h n, b n tin, báo cáo, cu n sách, v.v. V i ph n m m x lí v n b n: B n so n th o và nh d ng tài li u ch/ng nào b n còn ch a hài lòng và in ra trên gi y. B n không bao gi! ph i lo ngh0 v vi c vi t quá y trang hay v.n còn trong các l : ch ng trình t ng t dòng và trang khi b n gõ. T t c m i i u b n ph i hình dung ra là ch m d t o n âu và b t u o n m i âu. B n có th làm các tiêu và u trang to h n hay th.m h n ph n v n b n còn l i, và b n th m chí còn có th in chúng v i các ki u ch khác nhau n u b n mu n. B n có th in nhi u b n sao tùy ý, và t/ng b n u trông nh nhau - th c s - u là quot;b n g cquot;. Và t t h n c , b n không bao gi ph i dùng t1y ho#c bút xóa. Microsoft Word là ph n m m x lí v n b n có trong Office. 25
  27. 27. Gi i thi u v máy tính Word, ph n m m x lí v n b n c a Microsoft Ch ng trình b ng tính Ch ng trình b ng tính là công c i n t t ng ng v i s k toán. B t kì khi nào c n làm vi c v i các con s , hay thông tin - ch+ng h n s i m h c sinh, n u b n là th y giáo - khi cách trình bày t t nh t là d ng b ng cho phép c c chi u ngang và d c, ó là lúc ngh0 t i vi c dùng b ng tính. Không gi ng nh b x lí v n b n c thi t k x lý các dòng và o n v n b n, trang tính c thi t k x lí thông tin trong các ô, theo hàng và theo c t. ây là tiêu chu1n cho m i b ng tính i n t . Microsoft Excel là câu tr l!i c a Office i v i ph n m m b ng tính. 26
  28. 28. Ph n m m máy tính Excel, ph n m m b ng tính c a Microsoft Ph n m m trình bày N u thuy t trình, b n không còn ph i dùng máy chi u ki u c và bút, ph n, hay các ch)ng gi y trao tay. Ph n m m trình bày giúp b n t o ra các t! chi u, v i nh ng hi u ng sinh ng, th m chí c phim hay âm thanh. Microsoft PowerPoint t o ra bài trình bày hi u qu Ph n m m trình bày không ch giúp b n d, dàng khi thuy t trình, b n còn có th t ch c bài nói c a mình m t cách d, dàng. Nó cung c p các thi t k có s2n, b n ch ph i gõ thêm n i dung c a mình vào. B n c%ng có th b sung thêm các ghi chú t nh c mình v i u c n trình bày. Khán gi hay h c viên s- không còn ph i ghi chép trong khi c g ng nghe. Ph n m m trình bày cho phép in ra các t! chi u trao tr c cho khán gi h d, hi u i u b n nói. Microsoft PowerPoint là ph n m m trình bày có trong Office. Ph n m m qu n lý c s d li u Ch ng trình c s d li u có nhi u lo i, t/ n gi n cho t i khá ) s . Ch+ng h n, Chính ph d a trên c s d li u theo dõi thông tin: thu , an ninh xã h i, các thành t u phát tri n kinh t - xã h i, v.v. Các c s d li u nh th là lo i quot;khá l nquot;, và chúng yêu c u các i chuyên gia lành ngh c p nh t và v n hành. ' qui mô nh h n là nh ng c s d li u nh kho tàng, thông tin nhân viên, và bán hàng có trong các công ty l n trên kh p th gi i. Nh ng c s d li u lo i này c%ng yêu c u các nhà chuyên môn lành ngh . 27
  29. 29. Gi i thi u v máy tính M i ng !i có th và có dùng c s d li u cho nh ng d án hàng ngày, nh h n nhi u. Chúng giúp t ch c và theo dõi b t kì thông tin liên quan mà b n mu n t ch c, s p x p, và có kh n ng c p nh t b t kì khi nào mu n. Ph n m m c s d li u là m t ph n c a Office c g i là Microsoft Access. T o ra c$ s d li u riêng b'ng vi c dùng Microsoft Access Qu n lý th i n t và l ch Th i n t ang tr thành cách th c ph c p liên l c v i m i ng !i trên kh p th gi i. Thay vì nói chuy n i n tho i t n kém v i ai ó n a vòng qu t, b n có th dùng th i n t g i cho h ngay t c kh c và r$ ti n, k c nh, t p tin hay video. B n có th dùng ph n m m th i n t ct gi a ch và thông tin liên h c a t t c các h c viên, )ng nghi p, b n bè và gia ình và t ch c h p th m t cách thích h p. Microsoft a ra hai ch ng trình th i n t : Microsoft Outlook, m t ph n c a Microsoft Office, và Microsoft Outlook Express m t ph n c a Windows XP. Ch ng trình th i n t trong Office c g i là Microsoft Outlook. Nó là ch ng trình phong phú h n Outlook Express. Ngoài g i nh n th , b n có th dùng tính n ng l ch c a Outlook theo dõi các cu c h p c a mình mquot;i ngày và xem ho#c in l ch c a mình theo ngày, tu n hay tháng. B n có th dùng l ch Outlook l p l ch các cu c g#p v i ng !i khác, g n vào ch ng trình ngh s cu c h p và tài nguyên #t s2n (nh phòng h i th o) mà b n c n cho cu c h p. Outlook c%ng cho phép b n t o ra cu c h p nh k5 theo tu n, hai tu n, hàng tháng, hay hàng n m. Và tính n ng nh c nh c ính kèm cho t/ng thông báo h p s- cho b n bi t khi nào cu c h p hay h*n g#p s p t i g n. 28
  30. 30. Ph n m m máy tính Outlook Express là ph n m m th i n t nh m t ph n c a Windows XP Dùng Microsoft Outlook theo dõi ngày và l!ch h p v i ng i khác các ng d ng làm vi c cùng nhau Dù b n mu n làm vi c v i v n b n, s , nh, n i dung Web, hay d li u, u có m t ch ng trình trong Office XP giúp b n th c hi n i u b n mu n. D i ây là vài ph ng th c b n có th dùng Office XP: B n có th t o ra b n tin trong Word, bi n nó thành n i dung Web b ng vi c dùng FrontPage, và g i i m t phiên b n th i n t b ng vi c dùng Outlook hay Outlook Express. 29
  31. 31. Gi i thi u v máy tính B n có th c t gi t t c thông tin sách cho th vi n cá nhân c a mình trong m t c s d li u Access và truy nguyên b t kì sách nào b n ã mua hay m n trong Excel. B n có th g i s l ng l n th t/ cho b n bè b ng vi c dùng tính n ng tr n th c a Word. N u b n là th y giáo, b n có th t o ra m t trang Web tr !ng h c m c chuyên nghi p b ng vi c dùng FrontPage, so n b c th g i ph huynh hàng n m trong Word, và nh p các bi u ) b n ã t o ra trong Excel phác ho chân dung tình hình tài chính c a tr !ng. B n có th dùng Outlook giúp mình t ch c l ch th!i gian, l ch bi u h p v i )ng nghi p, truy nguyên thông tin khách hàng, phân công nhi m v (cho mình và ng !i khác), thêm các l u ý vào tài li u ki m i m, và qu n lí danh sách liên h c ngày m t nhi u h n c a mình. M t trong nh ng ích l i l n nh t c a vi c dùng Office XP là b n có th d, dàng s d ng các ch ng trình cùng nhau. M i ch ng trình c tích h p v i nhau và b n có th chuy n d li u t/ Word qua Excel qua PowerPoint t i Accesss. B n có th liên k t m t b ng trong Word v i m t trang tính trong Excel và mquot;i l n thay i, thông tin c c p nh t t ng. B n có th t o ra trang Web trong FrontPage, r)i làm m t s thay i trong Word, và r)i chuy n ng c l i cho FrontPage l n n a, t t c u n gi n và d, dàng. Các ng d ng Web World Wide Web là m t kho tàng phong phú. Ngày càng nhi u thông tin và d ch v c a lên Web. D i ây mô t vài ví d v ng d ng Web và cách Web hquot; tr công vi c c a b n. Công c tìm ki m B n có th tìm th y b t kì cái gì trên Web. B n có th tìm c thông tin vì có các công c tìm ki m nh Yahoo, Google, MSN. Các công c tìm ki m này cho phép b n ch c n gõ m t mô t v i u mu n tìm, b n s- nh n c danh sách các trang liên quan có th có. L c d n danh sách ó và tìm ra i u c n thi t có th là m t chút ít ngh thu t. N u mô t b n quá r ng, b n có th nh n c hàng tri u liên k t t i thông tin theo úng ngh0a t/ này. !ng d ng mua squot;m Web có th c xem là ph mua bán l n nh t th gi i. N u b n mua cái gì ó, dù nó là qu n áo, sách v hay xe h i m i, ai ó trên Web có l- có bán y. Nhi u c a hàng duy trì m t trang Web v i danh m c hàng hoá thay cho c a hàng. Th c t , mua trên Web c%ng t ng t nh mua cái gì ó t/ danh m c hàng. Web th !ng cho phép b n truy nh p vào danh m c hàng c a c a hi u và b n có th mua theo ch n l a c a mình tr c ti p t/ Website hay b n có th g i n m t s máy mi,n phí và #t n hàng c a mình v i i di n d ch v khách hàng, c%ng nh b n t/ng #t hàng qua danh m c in s2n. 30
  32. 32. Ph n m m máy tính An ninh #t các kho n m c t/ Web dùng th$ tín d ng là nhanh chóng, an toàn và h p lí. Ng c v i o t ng ph bi n, r t khó cho ai ó n m b t c s th$ tín d ng c a b n khi b n a vào trong m t trang Web có b o m t. S th$ tín d ng c a b n c mã hoá khi máy tính c a b n g i nó i, và cho dù nó có b ch#n b t, s này s- r t khó b gi i mã. M t khi giao d ch hoàn thành, s hi u th$ có th tr nên d, b ánh c p. Nh ng i u này c%ng có th x y ra khi b n dùng th$ tín d ng t i c a hàng hay khi #t hàng qua th . Nói cách khác, khi làm vi c v i m t hãng tin c y, #t hàng t/ Internet c%ng không nguy hi m h n vi c dùng th$ tín d ng c a hi u. Du l ch N u b n lên k ho ch cho kì ngh hay b t kì chuy n du l ch nào, Web có th tr giúp b n v i t t c m i chi ti t. N u b n ang lái xe, b n có th tìm ích c a mình, l y b n ) ( !ng cái chính, !ng c nh v t, !ng ng n nh t vân vân), hay nh v m i th làm và xem d c !ng. B n c%ng có th #t chquot; khách s n và các chquot; khác trên !ng i c a mình. V i !ng hàng không và các chuy n i khác, nhi u trang Web là nh ng i lí l hành o. Nh ng trang này có th giúp b n tìm giá r$ nh t cho chuy n i b ng !ng hàng không, #t chquot; hãng hàng không, xác nh và #t chquot; nh ng khách s n thu n ti n, thuê xe, v.v. Ngân hàng tr c tuy n M t nhóm các ng d ng Web là v ngân hàng và tài chính. Web là cách hoàn h o truy nh p và ki m soát tài chính cá nhân c a b n. Ngày m t nhi u ngân hàng và các c s tài chính ang th c hi n ngân hàng tr c tuy n. Ngân hàng tr c tuy n cho phép b n qu n lí t t c tài chính cá nhân t/ máy tính c a mình. B n có th vi t séc, chuy n ngân, và qu n lí tài kho n c a mình 24 gi! m t ngày, 7 ngày m t tu n, th m chí không r!i kh i chquot; tho i mái nhà hay v n phòng mình. Gi i trí Web là ngu)n gi i trí tuy t v!i. Có các trang áp ng b t kì s thích hay m i quan tâm nào mà b n có th có. M t l0nh v c th !ng xuyên t#ng tr ng là trò ch i tr c tuy n. B n có th truy nh p các trang Web n i b n có th tham gia vào trò ch i máy tính a chu ng c a mình và u v i nh ng ng !i ch i trên kh p th gi i. Tin t c Nhi u báo chí có n b n mi,n phí tr c tuy n. B n có th truy nh p và c nh ng tin m i nh t. Các bài t !ng thu t có th c ng trên Web ngay 31
  33. 33. Gi i thi u v máy tính khi ng !i ta trình chi u trên tivi, radio hay in ra. Bài t !ng thu t Internet có th là v n b n, hình nh, âm thanh và th m chí các o n video hoàn ch nh. B o v máy tính c a b n Nh ng i u t)i t ôi khi x y ra, và chúng có th x y ra cho máy tính c a b n. Ai ó có th mu n n m quy n truy nh p vào d li u c a b n, hay b n có th g#p ph i vi rút máy tính. 0a c ng c a b n có th kém ho#c b h ng. Hay ho ho n phá hu6 máy tính c a b n. Có m i v n , t/ không d, ch u cho n nghiêm tr ng. B n /ng ch! i i u t)i t x y. N u hành ng tr c, b n có th làm gi m r t nhi u r i ro an ninh i v i v i máy tính và m ng c a b n. Nh ng gì b n c n b o v và t i sao Máy tính c a b n bao g)m nhi u b ph n, và các b ph n thì c mòn c% d n. Có th có th m ho , nh h a ho n ho#c ng t. N u i u này x y ra, máy tính c a b n có th b h ng, m t kh i l ng d li u quý giá c a b n s- b m t. Bên c nh r i ro t/ th m ho t nhiên, máy tính c%ng b nguy c t/ nh ng k$ xâm nh p. Hacker là nh ng ng !i mu n chi m quy n i u khi n máy tính c a b n mà không có s )ng ý c a b n. H t o ra nh ng ch ng trình nh , g i là vi rút và sâu, có th gây nhi u h h ng cho máy tính n u không c b o v . Ph n c ng s- không b nh h ng, nh ng các ch ng trình này có th xóa nhi u d li u, c n tr m ng, hay gây ra các v n khác. M#t khác các máy tính khác trên m ng c%ng s- b lây nhi,m. Nh ng k$ xâm nh p quan tâm t i vi c truy nh p vào h th ng c a b n và ánh c p d li u. Các i u này có th x y ra n u b n ang tr c tuy n hay n u ai ó n m quy n truy nh p v t lí vào máy tính c a b n. An ninh máy tính: Làm gì và không làm gì S th n tr ng có th gi m thi u c hai ki u nguy c nói trên. H n ch truy c p vào máy tính c a b n N u b n c t gi d li u nh y c m trên máy tính c a mình, b n không mu n b t kì ai c%ng có th truy c p hay thay i d li u này. N u b n mu n h n ch truy c p vào máy tính, b n c n t o ra rào ch n v t lí. M t cách n gi n và r t có hi u qu là n gi n khoá c a v n phòng l i! Khoá c a v n phòng ng n c n vi c truy nh p c c b , nh ng n u máy tính c a b n ang n i tr c tuy n trên m ng thì ng !i khác v.n truy c p c. Cách n gi n nh t ng n c n vi c truy nh p t/ xa không c phép là dùng m t kh1u cho tài kho n c a b n. Microsoft Windows XP hquot; tr cho nhi u ng !i dùng, mquot;i ng !i u có m t tài kho n riêng bi t v i m t kh1u ch cho ng !i ch tài kho n ó. Theo cách này, ng !i dùng không th truy 32
  34. 34. Ph n m m máy tính nh p c vào d li u c a ng !i khác ch/ng nào h còn không chia s$ d li u m t cách #c bi t. M t kh1u t t là m t kh1u khó oán ra. /ng dùng tên b n, tên c a các thành viên gia ình, hay ngày sinh c a b n làm m t kh1u. Lí t ng nh t là các m t kh1u ch a l.n l n ch , s , d u ng t và dài ít nh t tám kí t . /ng vi t m t kh1u c a b n lên m t m1u gi y và nó thu n ti n d i bàn phím hay trên th m chu t. ó là n i k$ tr m s- nhìn vào u tiên! Khoá máy tính N u b n mu n i xa, nh ng không mu n t t máy, b n có th khoá máy tính. làm vi c này khi b n s d ng Windows XP, hãy nh n )ng th!i phím Windows ( ó là phím n m gi a phím Ctrl và phím Alt) và phím L. (N u b n ang dùng Microsoft Windows 2000 hay bàn phím c a b n không có phím Windows, b n có th )ng th!i nh n Ctrl+Alt+Delete và r)i nh n phím K.) Hành ng này s- khoá máy tính, và không ai có kh n ng m nó mà không có m t kh1u c a b n. Khi b n quay l i, b n s- c n m khoá máy tính tr c khi có th b t u làm vi c l i. làm nh v y, nh n Ctrl+Alt+Delete. H p tho i s- yêu c u b n cung c p m t kh1u. Gõ m t kh1u, nh n Enter, và máy tính m khoá, b n tr l i chquot; b n ã r!i i. Ch y ph n m m ch ng vi rút Vi rút máy tính là ngu)n gây phi n nhi,u, hay chúng có th làm h h i áng k , làm cho máy tính tr nên không dùng c. Trong nh ng tr !ng h p c c oan, hành ng t t nh t là cài #t l i t t c ph n m m trên máy tính. Nh ng n u làm i u ó, b n s- m t t t c các t p tin và d li u. B n c%ng s- m t t t c các c p nh t ph n m m có th ã cài #t. tránh tình hu ng khó ch u này, b n nên th !ng xuyên ch y ph n m m ch ng vi rút. Hi n có nhi u ch ng trình ch ng vi rút r t t t: các s n ph1m c a McAfee và Symantec. Vi c cài #t các ch ng trình ch ng vi rút này r t n gi n, hãy thi t l p sao cho nó quét t t c các t p tin n. M t khi c cài #t, ph n m m này s- quét các t p tin i v i t t c các vi rút ã bi t. Vì vi rút m i th nh tho ng l i xu t hi n, nên hãy c p nh t u #n ph n m m ch ng vi rút c a b n. M t p ính kèm th i nt Môi tr !ng thông d ng lan truy n vi rút là t p ính kèm th i n t . Khi nào có th m b n ính kèm và khi nào thì không? D i ây là m t s kinh nghi m: N u b n không bi t ng !i g i th i n t , hãy #c bi t c1n th n. Cách an toàn nh t x trí v i b n ính kèm t/ ng !i không bi t là xóa nó 33
  35. 35. Gi i thi u v máy tính i. Nh ng n u b n ch c ch n b n ính kèm là h p l , hãy l u nó vào 0a và ki m tra ph n m r ng c a nó. N u ph n m r ng c a b n ính kèm là .exe, .vbs, .js hay b t kì t p tin ch y nào, b n ph i h t s c th n tr ng. T p tin ch y là t p tin ch ng trình có th cho ch y. M t p tin ính kèm s- làm cho ch ng trình c ch a trong t p tin ó kh i ng. Kinh nghi m: N u b n không bi t ch ng trình làm gì, /ng m nó! Hãy quét b n ính kèm b ng ph n m m ch ng vi rút xác nh n r ng nó là an toàn. N u b n bi t ng !i g i th i n t c%ng ch a có ngh0a th i n t ó là an toàn n u m ra. Có th là ng !i g i ã m m t ính kèm không an toàn, và vi rút ch a trong ính kèm ó, ch không ph i là ng !i ch , ã g i th này. N u b n không ch! m t th v i b n ính kèm, hãy h i l i ng !i g i li u h có g i b n ính kèm cùng th i n t cho b n không và m nó ra có an toàn không. N u m t th nh c b n chuy n ti p nó cho m i ng !i b n bi t, có th ch c ch n nó không h p pháp. /ng chuy n ti p nh ng th ó. T i các t p tin t# Internet Internet y nh ng t p tin thú v : nh, trò ch i, câu , chuy n c !i thông minh, v.v.. M t i u r t cám dquot; là l t Web tìm t t c nh ng ng d ng b n có th mu n cài #t vào máy tính c a mình. Nh ng không ph i t t c các t p t i xu ng u có l i. M t s có th ch a vi rút, sâu, hay o n mã nguy hi m nào ó. Hãy c1n th n v i các t p tin t i xu ng t/ nh ng ngu)n không bi t, #c bi t n u b n không ph i là ng !i kh i u vi c t i xu ng. ôi khi m t ng d ng nham hi m có th eo m#t n nh ng d ng có ích, l, phép m!i b n t i nó xu ng. B n c n #c bi t c1n th n v i các c a s b t ra xu t hi n khi b n l t Web; m t s trong các c a s này có th b t u t i xu ng m t ng d ng vào máy tính c a b n khi b n nháy OK. /ng t i xu ng ng d ng nh v y. N u b n tìm ra m t ng d ng mình quan tâm và ch n t i nó xu ng, hãy l u nó thành m t t p tin trên 0a c ng tr c. R)i tr c khi cài #t nó, hãy quét nó b ng ph n m m ch ng vi rút. S- ch m t m t hai phút và có th & cho b n nhi u chuy n au u. N u vi c quét trôi ch y, hãy ti p t c và cài #t ng d ng này. S d ng macro Khi b n làm vi c v i các ng d ng nh Microsoft Word và Microsoft Excel, b n ch c ch n s- phát hi n ra r ng macro là công c r t m nh hoàn thành các nhi m v . Nh ng s c m nh này có th có tác d ng ch ng l i b n. N u b n nh n c m t tài li u có ch a macro và b n không bi t ngu)n g c c a tài li u này, macro c ch a trong nó có th th c hi n các hành ng không mong mu n trên máy tính c a b n. Vì v y, t t nh t là làm macro m t 34
  36. 36. Ph n m m máy tính hi u l c theo m#c nh và làm cho chúng thành có hi u l c n u b n ch c chúng không ác ý. T o b n sao l u d phòng Khi t o ra d li u nh y c m hay r t quan tr ng, b n mu n ch c r ng d li u này s- v.n t)n t i cho dù 0a c ng máy tính c a b n có b h ng, t p tin b phá hu6, v.v. gìn gi d li u quan tr ng tránh m t mát, b n c n sao l u nó. n gi n là t o ra b n sao c a t p tin này và gi nó ch c ch n. Ch+ng h n, n u b n dùng b ng tính c t gi d li u c a mình trên máy tính lúc làm vi c, b n có th làm b n sao c a t! công vi c này, nó vào 0a m m, và em nó v nhà. Các t p tin l n không thay i th !ng xuyên có th c sao l u trên CD. /ng quên sao l u d phòng các t p tin c a b n u #n, n u không b n sao l u s- tr nên vô d ng. T n su t sao l u d phòng tùy thu c vào m c thay i th !ng xuyên c a các t p tin thay i th nào. Ví d , các hình nh k( thu t s ch c n m t b n sao l u. V i k t qu báo cáo hàng tu n trên trang tính Excel, b n s- c n sao l u trang tính c vài tu n, hay có th hàng tu n m t l n. T ng k t bài h c Trong bài h c này b n h c v v h i u hành và Microsoft Windows XP. B n c%ng ã h c v ph n m m ng d ng và và t m quan tr ng c a vi c gi cho máy tính c a b n và d li u c a nó c an toàn. Câu h i ki m tra 1. Cách t t nh t gi cho d li u máy tính c an toàn là gì? 2. B n nên tránh dùng cái gì làm m t kh1u cá nhân c a mình? 3. B n có th làm gì b o v máy tính kh i vi rút máy tính? 4. quot;Windowsquot; là gì và t i sao b n c n nó ch y máy tính cá nhân t ng thích IBM? 5. Các ki u ng d ng cho máy tính bàn là gì và s d ng chúng th nào? Th c hành Bài t p 1: S d ng Control Panel trong Windows, nh v c a s System Properties và xác nh máy tính b n có bao nhiêu RAM. Bài t p 2: tìm hi u thêm v vi rút máy tính và cách b n có th b o v các ng d ng Microsoft Office, hãy m trình duy t Web và nh p a ch Internet sau vào h p v n b n: http://www.bkav.com.vn. Sau ó nh n Enter. 35
  37. 37. i m qua v Microsoft Windows XP Professional Sau khi hoàn thành bài h c này, b n s có th : Kh i ng Windows XP Professional. ng nh p vào máy tính Windows XP Professional trên mi n m ng. ng nh p vào máy tính Windows XP Professional riêng l . Hi u các thành ph n c a Windows XP Professional. Kh i ng ch ng trình. Di chuy n và óng c a s . i kích c$ c a s . Chuy n i gi a các ch ng trình. K t thúc phiên làm vi c v i Windows XP Professional. Tquot;t Windows XP Professional. Microsoft® Windows XP Professional, t/ ây v sau ta g i ng n g n là Windows, là m t phiên b n c a h i u hành Microsoft Windows®. H i u hành là t p h p các ch ng trình ph n m m i u khi n cách th c các thi t b ph n c ng t ng tác v i các ch ng trình, c%ng nh cách máy tính áp ng l i l nh c a b n. Ch ng trình là công c giúp b n th c hi n nhi m v nào ó. (Ch ng trình c%ng còn c g i là ng d ng). Khi làm vi c v i máy tính, b n u dùng Windows - ho#c tr c ti p ho#c gián ti p qua ch ng trình khác, nh Microsoft Word. Vì Windows óng vai trò quan tr ng, bài này gi i thi u các thành ph n chính c a Windows. Kh!i ng Windows XP Professional Mquot;i l n b n kh i ng máy tính, nó u tr i qua quá trình kh i ng. Quá trình kh i ng ki m tra h th ng máy tính ch c ch n r ng t t c m i ph n c n thi t c a máy tính u c k t n i và ho t ng úng. Ngay khi máy tính hoàn thành vi c kh i ng, nó chuy n i u khi n cho Windows. K t/ ó cho t i lúc b n t t máy tính, Windows ch u trách nhi m v máy tính c a b n.
  38. 38. H i u hành Windows XP quot;ng nh p vào Windows XP Professional quot;ng nh p vào Windows XP Professional trên mi n m ng M ng là nhóm các máy tính và các thi t b c n i b ng thi t b và ti n ích truy n thông. Máy tính ch y Windows XP Professional có th n i thành m ng c c b (LAN) và c l p c u hình nh m t ph n c a mi n m ng ho#c nh m t nhóm ngang hàng (không s d ng mi n) - hay có th là máy n l$. M c này áp d ng cho lo i máy tính th nh t. L uý Khi nâng c p h i u hành máy tính c a mình t/ phiên b n tr c c a Windows sang Windows XP Professional ho#c Windows XP Home Edition, hay l n u tiên s d ng máy tính m i có Windows XP ã c cài #t b i nhà ch t o thi t b g c (OEM), b n c nh c ph i kích ho t b n sao c a Windows XP. Kích ho t S n ph1m Windows là bi n pháp an ninh do Microsoft thi t l p giúp ng n c n vi c phân ph i và s d ng các b n sao không phép c a Windows. Sao không phép là n c p ph n m m gây h i cho ng !i sáng t o ph n m m và ng !i dùng ph n m m b i các lí do: Ph n m m không phép không c nh n s hquot; tr k0 thu t hay nâng c p s n ph1m. Vi c s d ng ph n m m không phép có th gây ra x ph t tài chính và phí t n pháp lí, c%ng nh gây ti ng x u cho b n hay c quan. Nh ng ng !i i u hành có th b quy trách nhi m t i ph m và trách nhi m dân s vì vi c xâm ph m b n quy n. Ph n m m không phép có th ch a các vi rút c h i có kh n ng gây h ng cho máy tính riêng l$ hay toàn th m ng. Mquot;i b n sao c a Windows XP u ph i c kích ho t trong vòng 30 ngày c a l n dùng u tiên. B n có th kích ho t Windows XP qua Internet hay qua i n tho i và không ph i trao b t kì thông tin cá nhân nào v b n thân mình hay máy tính c a mình. Quá trình b t u m t phiên làm vi c v i máy tính c g i là ng nh p. ng nh p vào mi n m ng, b n ph i có tên tài kho n ng i dùng h p th c và m t kh&u c a mình B n c%ng c n bi t tên mi n. Nh ng thông tin này ng !i qu n tr m ng s- cung c p cho b n. Khi Windows XP c cài #t trên máy tính, m t tài kho n qu n tr! c t o ra v i (c quy n qu n tr! ki m soát máy tính #c bi t ó. Thông th !ng ng i qu n tr! m ng có th dùng tài kho n ó t o ra tài kho n khác trên máy tính. Nh ng tài kho n này qu n tr dành cho ng !i có nhi u 40
  39. 39. %i m qua v Microsoft Windows XP Professional #c quy n h n ch ng n c n ch tài kho n khác không c thay im t s thi t l p trên máy tính. Các b c th c hi n ng nh p, b n c n bi t tên tài kho n ng !i dùng c a mình, m t kh1u c a mình và tên mi n c a mình. 1. Kh i ng máy tính c a b n. Sau khi máy tính b t u ch y, ho#c kh i ng, màn hình Welcome to Windows xu t hi n. 2. Nh n )ng th!i các phím Ctrl, Alt và Del. Windows XP hi n th h p tho i và ch! i thông tin c n x lí. H p tho i là ph ng ti n trao i chính gi a máy tính và ng !i dùng máy tính trong Windows và trong các ch ng trình d a trên Windows. Mquot;i h p tho i u a ra các tùy ch n có th liên k t v i m t hành ng, và b n ch n m t trong các tùy ch n này ch ra cách mu n hành ng ó c th c hi n. Trong tr !ng h p này, h p tho i Log On to Windows xu t hi n. 3. Gõ tên tài kho n ng !i dùng c a b n trong ô User name. 4. Gõ m t kh1u trong ô Password. 5. N u ô Log on to không c hi n th , nháy Options m h p tho i này. Sau ó nháy m%i tên xu ng bên ph i c a ô Log on to và nháy tên mi n trong danh sách th xu ng. 6. Nháy OK ng nh p vào Windows XP Professional và mi n m ng ã ch n. Màn hình n n Windows XP Professional xu t hi n, nh d i ây: 41
  40. 40. H i u hành Windows XP L uý Sau khi ng nh p, màn hình n n Windows XP có th trông khác v i hình trên. thay i, b n có th nháy chu t ph i vào desktop, và nháy Properties trên b+ng ch n. Sau ó trong h p tho i Display Properties, nháy tab Desktop, nháy Customize Desktop, ch n các bi u t ng b n mu n, và nháy OK. quot;ng nh p vào Windows XP Home Edition Có th ch mình b n dùng máy tính c a mình ho#c dùng chung v i nh ng ng !i khác. N u ch mình b n dùng máy tính thì ch c n m t tài kho n ng !i dùng. N u ng !i khác dùng chung máy tính v i b n, m i ng !i u có th dùng cùng m t tài kho n, hay b n có th thi t l p tài kho n cho t/ng ng !i dùng. Mquot;i tài kho n ng !i dùng u c liên k t v i khái l c c a ng !i dùng c th và thông tin này bao g)m màn hình n n, phông ch , bi u t ng t t, v.v. và có th thay i theo t/ng ng !i dùng. N u có m t tài kho n ng !i dùng, Windows XP ng nh p b ng vi c dùng tài kho n ó khi b n dùng máy tính. N u có nhi u tài kho n, Windows XP nh c b n ch n khái l c ng !i dùng c a mình và n u tài kho n cb ov b ng m t kh1u, b n ph i a m t kh1u c a mình vào. Có th thay i tên tài kho n và khái l c c a t/ng ng !i dùng; ng !i dùng v i quy n qu n tr có th thay i b t kì tên tài kho n và khái l c c a ng !i dùng khác. Các b c th c hi n Trong bài th c hành này, b n ng nh p vào máy tính ã cài #t Windows XP Home Edition và ã c t o ch a nhi u tài kho n (có ho#c không có m t kh1u). 1. Kh i ng máy tính. Sau khi máy tính kh i ng, màn hình ng nh p xu t hi n. Màn hình ng nh p do Windows XP Home Edition hi n th c g i là màn hình Welcome. Màn hình này hi n th t t c các tài kho n ng !i dùng trên máy tính. Nh ng tài kho n này c t o ra gi cho d li u c a t/ng ng !i dùng c tách bi t. N u máy tính c l p c u hình ch a m t tài kho n, b n bây gi! th y desktop Windows XP và có th b qua các b c còn l i. 2. Chuy n con tr chu t lên tên ng !i dùng s2n có. Chú ý r ng tên ng !i dùng c ch n c b t sáng, trong khi tên ng !i dùng khác l i m! i. 3. Nháy chu t vào tên tài kho n ng !i dùng c a b n hay hình nh t ng ng. 4. Nh p m t kh1u vào ô Type your password và nháy nút m%i tên ti p t c. N u b n quên m t m t kh1u c a mình, nháy vào nút d u h i xem g i ý v m t kh1u. 42
  41. 41. %i m qua v Microsoft Windows XP Professional Trong khi Windows XP ang ng nh p, tên tài kho n ng !i dùng và hình nh tài kho n di chuy n vào vùng trung tâm màn hình, các tùy ch n khác xu t hi n. Khi b n ã c ng nh p vào tài kho n c a mình, màn hình Windows XP Home Edition xu t hi n. quot;ng nh p vào máy tính Windows XP Professional riêng l Windows XP Professional nói chung c dùng trong môi tr !ng k t n i m ng, nh ng có th dùng máy tính không nh t thi t ph i c n i m ng v m#t v t lý. Ch+ng h n, có th có Windows XP Professional c cài trên máy tính xách tay dùng c v n phòng và nhà, v.v. Khi ng nh p vào máy tính Windows XP Professional ã c c u hình k t n i m ng, nh ng hi n b ng t, sau khi ch n mi n m ng, b n ng nh p theo cách thông th !ng, và Windows XP s d ng thông tin v tài kho n c a b n ng nh p vào mi n m ng l n tr c ã c l u trên máy tính. N u máy tính Windows XP Professional không c l p c u hình làm vi c trên m ng thì quá trình ng nh p gi ng v i quá trình ng nh p c a Windows XP Home Edition. Các tài kho n ng !i dùng h p l c hi n th trên màn hình ng nh p, và tùy ch n Fast User Switching c hi n th theo m#c nh. Tìm hi u các thành ph n c a Windows XP Khi b n kh i ng Windows l n u tiên, màn hình trông t ng t nh minh ho sau ây. Khi cài #t ch ng trình và tùy ch nh Windows cho phù 43
  42. 42. H i u hành Windows XP h p cách b n làm vi c, b n s- th y các bi u t ng khác, nh ng nh ng thành ph n c b n v.n xu t hi n gi ng nh th này. L uý Trong su t tài li u , các ch d.n nh nháy và kéo bao gi! c%ng ng m nh nói t i vi c dùng nút chu t trái. Nháy úp ngh0a là nháy nhanh lên nút chu t trái hai l n. N u b n c n dùng nút chu t ph i hay nút ph hoàn thành m t l nh, l nh s- nói c th . Ch+ng h n, quot;Nháy chu t ph i vào bi u t ng.quot; Bi u t ng là m t bi u di,n ) ho nh c a ch ng trình, t p tin hay th m c. Thu t ng kéo ngh0a là tr vào m t i t ng trên màn hình, nh n gi nút chu t trái, và r)i di chuy n chu t t i v trí khác; sau ó th nút chu t khi i t ng c #t vào v trí mong mu n. D i ây là các thành ph n Windows c b n. Desktop Desktop bao g)m nh ng n i dung c a màn hình máy tính c a b n sau khi Windows ã c b t u. Các i t ng trên desktop bao g)m các bi u t ng cho các ch ng trình th !ng dùng và các ti n ích khác. Thanh Quick Launch Thanh Quick Launch (Truy c p nhanh) là ph n bên ph i c a thanh công vi c. Thanh Quick Launch ch a nhi u nút là bi u t ng c a các ch ng trình th !ng c dùng. B n có th nháy (m t l n) các nút này kh i ng ch ng trình t ng ng. Thanh Quick Launch bao g)m c nút Show Desktop, b n có th nháy nó c c ti u hoá t t c các c a s ang m v các nút trên thanh công vi c. 44
  43. 43. %i m qua v Microsoft Windows XP Professional Bi u t ng t#t Bi u t ng t t cho phép truy nh p nhanh vào các t p tin, th m c hay ch ng trình. Ch+ng h n, b n có th m m t b ng vài l n m t tu n. B ng tính c c t gi bên trong nhi u t ng th m c, và b n m t p tin b ng vi c m t/ng th m c theo trình t và nháy úp vào bi u t ng c a t p tin. kh i m t th!i gian, b n có th t o ra bi u t ng t t trên desktop và truy nh p nhanh vào t p tin. Bi u t ng t t c%ng c dùng nh các bi u t ng khác (nháy úp chúng m các t p tin, th m c hay ch ng trình). Bi u t ng t t có m t m%i tên nh , cong góc d i bên trái c a nó. B n có th t o, sao chép, di chuy n và xóa bi u t ng t t mà không nh h ng gì t i b n thân t p tin, th m c hay ch ng trình. Nút Start Nút Start c #t bên trái c a thanh công vi c, và nó là thành ph n quan tr ng nh t trên bàn làm vi c Windows. Nó là i m m m i ch ng trình và c a s trên máy tính. Nháy nút Start m m t lo t các b ng ch n cho các ch ng trình b t u, tìm và m các th m c và t p tin, #t các tùy ch n, l y tr giúp, thêm ph n c ng và ph n m m, và t t máy tính. Thanh công vi c Thanh công vi c n m áy màn hình. V c b n nó g)m nút Start, thanh Quick Launch, các nút cho các ti n ích và ch ng trình nào ó (nh núm i u khi n âm l ng cho h th ng âm thanh c a máy tính), và th!i gian. T t c các ch ng trình ang m u c hi n th nh các nút trên thanh công vi c. Nháy vào các nút này trên thanh công vi c hi n th c a s c a t ng ng. Th$i gian Th!i gian c hi n th bên ph i thanh công vi c. #t con tr chu t trên th!i gian hi n ngày và ngày tháng. Nháy úp Th!i gian m h p tho i và có th thay i ngày tháng, th!i gian hay múi th!i gian mà máy tính nh n bi t c. C a s M t ph n c a màn hình hi n th m t t p tin, th m c hay ch ng trình. Nhi u c a s có th c hi n th trên màn hình cùng lúc, ho#c bên c nh nhau, t/ nh t i áy, hay è lên nhau. B n s- h c cách di chuy n và i kích c& c a s v sau trong bài h c này. H p tho i H p tho i xu t hi n trên màn hình khi b n c n trao i v i ch ng trình. H p tho i cung c p các cách th c cho b n ra quy t nh và l a ch n t/ các tùy ch n s2n có. Các thành ph n i n hình c a h p tho i g)m h p v n b n, ô tùy ch n, ô ánh d u, và b ng ch n. ' góc trên bên ph i c a m i h p tho i là nút Close. T i ph n cu i c a h u h t các h p tho i là nút OK và nút Cancel. Nháy OK khi b n mu n Windows cài #t các tùy ch n ã xác nh trong h p tho i. Nháy nút Cancel hay nút Close óng h p tho i mà không t o b t k5 thay i gì. 45
  44. 44. H i u hành Windows XP Các b c th c hành Trong bài th c hành này, b n th c hành các k( thu t chu t thông th !ng tìm hi u Windows. 1. #t chu t sao cho con tr chu t c #t bên trên th!i gian góc d i bên ph i c a màn hình. Ngày tháng c hi n th . 2. H i di chuy n chu t, theo b t kì h ng nào. Ngày tháng bi n m t. Cho dù b n không di chuy n chu t, thông tin c hi n th c%ng bi n m t sau vài giây nên nó không che màn hình nh ng gì b n ang làm. thông tin hi n ra l n n a, di chuy n con chu t ra xa và #t l i trên ó. 3. Nháy úp Th!i gian. H p tho i Date and Time Properties xu t hi n. 4. Nháy Cancel trong h p tho i Date and Time Properties. H p tho i óng l i. Không thay i nào c th c hi n. 5. Nháy nút Start u bên trái c a thanh công vi c. B ng ch n Start xu t hi n. M t s kho n m c b ng ch n này có các m%i tên tr , nh My Recent Documents hay All Programs, d.n t i các b ng ch n con. 6. Nháy b t kì mi n tr ng nào c a desktop. B ng ch n Start óng l i. 46

×