Quangganhlodivuisong

648 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
648
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
13
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Quangganhlodivuisong

  1. 1. Dale CarnegieQu ng gánh lo i và vui s ng HOW TO STOP WORRYING AND START LIVING
  2. 2. Bìa 4: Hãy Ng ng Lo L ng. . . Hãy Bư c Ch m L i. . . Và T n Hư ng Cu c S ng!Nh các phương pháp c a Dale Carnegie, hàng tri u ngư i c ã xây d ng ư c thái s ng tích c c, an tâm c m nh n h nh phúc và mãi mãi lo i b thói quen lo l ng: • Hãy óng ch t nh ng cánh c a s t d n n quá kh và tương lai. Ch s ng trong nh ng vách ngăn c a hi n t i. • Nhìn nh n nh ng m t tích c c c a cu c s ng. • Khi n b n thân luôn b n r n. Khi làm vi c n quên mình, ta cũng quên i m i lo l ng. • Th ki m tra theo lu t bình quân, xác su t x y ra i u b n ang lo l ng là bao nhiêu ph n trăm? • Luôn n l c h t mình. • Hãy nghĩ n nh ng may m n b n có ư c - ch không ph i là nh ng r c r i. • Hãy quên i b n thân b ng cách quan tâm n ngư i khác. M i ngày làm m t i u t t có th khi n ai ó m m cư i.
  3. 3. Qua hơn n a th k , nh ng l i khuyên thi t th c và sâu s c c a Dale Carnegie v n cònnguyên giá tr cho n ngày nay. Ngay bây gi , b n ã có th ghi tên mình vào danh sáchhàng tri u con ngư i ã h c ư c cách: Qu ng gánh lo i và vui s ng!
  4. 4. M cl cL i t a c a tác gi quy n sách này mang l i nhi u l i ích nh t PH N M T CÁC NGUYÊN T C CĂN B N LO I B S LO L NG1. S ng trong “nh ng ngăn kín c a th i gian”2. M t gi i pháp nhi m màu3. Tác h i c a nh ng n i lo PH N HAI PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH VÀ GI I QUY T LO L NG4. Cách phân tích và gi i quy t các v n gây lo l ng5. Cách xóa b 50% lo l ng trong công vi c
  5. 5. PH N BAPHÁ B THÓI QUEN LO L NG TRƯ C KHI S LO L NG TÀN PHÁ CHÚNG TA6. tâm trí không còn ch cho s lo l ng7. Gãt b nh ng i u v n v t8. Lu t bình quân: “Phương thu c” hi u nghi m9. H p tác v i nh ng i u không th tránh kh i10. t l nh “D ng” cho n i lo l ng11. S ng v i hi n t i, b qua quá kh PH N B N 7 CÁCH LUY N TINH TH N S NG THANH TH N VÀ H NH PHÚC12. Suy nghĩ và hành ng m t cách vui tươi 11313. Ch m d t vi c tr ũa 12814. Không bu n lòng v s vô ơn 13815. Nh ng gì b n có: Hơn m t tri u ô-la 14516. Hãy là chính mình 15317. N u i cho ta qu chanh, hãy pha thành ly nư c chanh 16118.Cách thoát kh i phi n mu n trong 14 ngày 170
  6. 6. PH N NĂM M T PHƯƠNG CÁCH TUY T V I CH NG LO L NG19. L y ni m tin làm i m t a 189 PH N SÁU G T B N I LO B CH TRÍCH20. Không ai soi mói m t k t m thư ng 21321. không b t n thương vì nh ng l i ch trích 21722. Nh ng i u d i d t tôi ã làm 222 PH N B Y 6 CÁCH TRÁNH M T M I VÀ LO L NG, NG TH I NÂNG CAO TINH TH N VÀ S C L C23. Tác h i c a s m t m i 23124. Nguyên nhân và cách kh c ph c tr ng thái m t m i 23725. Tránh m t m i và gi s c di n tươi tr 243
  7. 7. 26. B n thói quen t t khi làm vi c có th giúp tránh căng th ng và lo âu 24927.Cách xua tan n i bu n chán – nguyên nhân gây m t m i, lo l ng và b c d c 25328. Cách tránh lo l ng vì m t ng 264 PH N TÁM NH NG CÂU CHUY N CÓ TH T V KINH NGHI M CH NG LO L NG
  8. 8. L I T A C A TÁC GI Năm 1909, tôi là m t trong nh ng k b t h nh nh t New York. Tôi ki m s ngb ng ngh bán xe t i nhưng không bi t nó v n hành th nào, và t hơn n a là tôi cũngch ng mu n bi t i u ó. Tôi ghét công vi c c a mình. Tôi ghét ph i s ng chung v i lũgián dơ b n trong m t căn phòng t i tàn. Tôi còn nh h i y tôi thư ng treo nh ng chi ccà v t c a mình trên tư ng, th r i m t bu i sáng, khi v i tay l y m t chi c thì ch m ph im t b y gián t trong ó ch y túa ra. Tôi cũng ghét ph i ăn trong nh ng nhà hàng r ti nvà m t v sinh mà r t có th cũng lúc nhúc gián trong gian b p. M i êm, tôi tr v căn phòng tr ng v ng v i nh ng cơn au u như búa b .Nh ng cơn au b t ngu n t s th t v ng, lo âu, cay ng và c m giác mu n n i lo n.Th c s là tôi ang n i lo n, b i nh ng gi c mơ p t th i i h c gi ã tr thànhnh ng cơn ác m ng. Cu c s ng là th này sao? Cu c phiêu lưu y ý nghĩa mà trư c kiatôi háo h c mong i là th này sao? C i tôi ch có v y thôi ư – làm công vi c mìnhcăm ghét, s ng chung v i gián, ăn nh ng th c ăn chán ng t – và ch ng có hy v ng gì vtương lai?. . . Tôi ư c ao bi t như ng nào ư c c và vi t nh ng cu n sách mình ã p t th i sinh viên. Tôi bi t mình s có ư c m i th và ch ng m t gì n u t b công vi c mà mìnhchán ghét. Tôi không h ng thú v i vi c ki m nhi u ti n. Tôi ch khát khao ư c s ng h tmình. Nói m t cách ng n g n, tôi ang ng trư c ng r c a i mình – ã t i lúc tôiph i làm cái vi c mà h u h t nh ng ngư i tr tu i ph i làm khi m i vào i: quy t nhhư ng i cho tương lai. Và tôi ã có m t quy t nh làm thay i hoàn toàn cu c i tôi.Nh quy t nh y, tôi ã s ng m t cu c s ng h nh phúc và y ý nghĩa, vư t xa cnh ng mơ ư c không tư ng nh t c a mình. Tôi quy t nh s t b công vi c chán ng t y tr thành giáo viên. Trư c ó,tôi ã t ng h c b n năm i h c sư ph m t i Warrensburg, Missouri. Tôi s ki m s ngb ng cách i d y bu i t i các trư ng dành cho ngư i l n. Ban ngày tôi s ư c th nh
  9. 9. thơi c sách, so n bài, vi t ti u thuy t và truy n ng n. Tôi mu n “s ng vi t và vi ts ng”. Nhưng tôi s d y gì l p h c bu i t i ây? Khi nhìn l i quá trình h c i h c, tôith y r ng nh ng ki n th c và kinh nghi m có ư c khi h c và th c hành môn nói trư ccông chúng t ra h u ích cho công vi c và cu c s ng c a tôi hơn t t c ki n th c c a cácmôn khác g p l i. Vì sao? Vì nó ã xóa i tính nhút nhát và thi u t tin c a tôi, nó giúptôi có dũng khí và s v ng vàng khi làm vi c v i m i ngư i. M t i u hi n nhiên lành ng ai có th ng lên nói lưu loát và rõ ràng suy nghĩ c a mình s là nh ng ngư i cókh năng lãnh o. Tôi n p ơn xin d y môn này trong các khóa h c bu i t i c a trư ng ih cColumbia và i h c New York, nhưng c hai trư ng u nói r ng h có th t xoay xmà không c n s giúp s c c a tôi. Lúc ó tôi r t th t v ng – nhưng bây gi tôi l i c m th y bi t ơn i u ó, b i nhv y mà tôi ã n gi ng d y các trư ng bu i t i c a Hi p h i Thanh niên Cơ c(Young Men’s Christian Association – YMCA), nơi tôi ph i ưa ra nh ng k t qu làmvi c thuy t ph c ch trong m t th i gian ng n. ó qu là m t thách th c l n! H c viên n nghe tôi gi ng không ph i vì mu n có ch ng ch i h c hay kh ng nh a v xãh i. H n vì m t lý do duy nh t: h mu n gi i quy t các v n c a mình. H mu n cóth ng lên và t tin phát bi u trong b t kỳ cu c h p nào. Nh ng ngư i bán hàng mu ngõ c a nhà các khách hàng khó tính nh t mà không c n ph i i vòng quanh khu nhà c akhách hàng n ba l n l y can m. H mu n có ư c s t tin và m t tư th ĩnh c.H mu n thăng ti n trong công vi c. H mu n mang v nhi u ti n hơn cho gia ình. Doh c phí tr theo t ng kỳ và h c viên s không ph i tr ti n n u không th y hi u qu , vàcũng vì ti n lương c a tôi không ư c tr theo tháng mà d a trên ph n trăm t ng s h cphí thu ư c, nh ng bài gi ng c a tôi bu c ph i h u ích và bám sát th c t . Th i gian ó, tôi c m th y i u ki n gi ng d y như th r t b t l i, nhưng gi âytôi hi u r ng mình ã có m t cơ h i rèn luy n vô giá. Tôi ph i t o ng l c các h c viên.Tôi ph i giúp h gi i quy t các r c r i. Tôi ph i làm sao bu i h c nào cũng h p d nvà khi n h mu n n ti p vào các bu i sau n a.
  10. 10. Và ó là m t công vi c tuy t v i. Tôi ã vô cùng ng c nhiên khi th y các h c viênc a mình nhanh chóng xây d ng ư c s t tin và r t nhi u ngư i ã s m ư c thăngch c, tăng lương. Các gi h c thành công vư t xa nh ng hy v ng l c quan nh t c a tôi.Sau ba khóa, YMCA tr cho tôi 30 ô-la m i t i, trong khi trư c ó h còn không ng ýtr 5 ô-la. Ban u tôi ch d y môn Nói Trư c Công Chúng (Public Speaking), nhưngsau nhi u năm, tôi nh n ra con ngư i còn c n thêm kh năng thu ph c lòng ngư i. Vìkhông th tìm ư c m t giáo trình ưng ý v vi c c i thi n và xây d ng m i quan h gi acon ngư i v i nhau nên tôi ã t vi t m t quy n sách. Nó không ư c vi t theo cáchthông thư ng mà ư c kh i ngu n và phát tri n d a trên kinh nghi m c a chính các h cviên tham d khóa h c. Tôi ã tt a cho quy n sách là How to Win Friends andInfluence People ( c Nhân Tâm). Vì quy n sách y ư c vi t làm giáo trình cho các l p h c dành cho ngư i l nc a tôi và cũng vì b n quy n sách tôi vi t trư c ó ch ng nh n ư c s chú ý nào nên tôikhông ng nó l i có th bán ch y n th . Có l tôi là m t trong nh ng tác gi b làm chos ng s t nh t th i i này! Th i gian trôi qua, tôi phát hi n thêm m t trong nh ng r c r i l n nh t c a ngư il n: lo l ng. Ph n l n h c viên c a tôi là doanh nhân – giám c i u hành, nhân viênbán hàng, k sư, k toán; tuy thu c nhi u ngành ngh khác nhau nhưng h u như ai cũngcó nh ng r c r i c a riêng mình! Trong l p cũng có c ph n là các n doanh nhân vàcác bà n i tr . B n th y y, h cũng g p r c r i! Rõ ràng là tôi c n m t giáo trình hư ngd n cách ch ng s lo l ng. V y là m t l n n a tôi l i c t công tìm ki m. Tôi n thưvi n l n nh t c a New York và r t ng c nhiên khi ch tìm ư c 22 quy n sách x p dư i m c WORRY - LO L NG. Và cũng c m th y thích thú không kém khi có t i m t 189quy n x p dư i m c WORMS - CÁC LOÀI GIUN! S sách vi t v giun nhi u g pg n chín l n s sách vi t v lo l ng! Th t b t ng ph i không? Vì lo l ng là m t trongnh ng v n l n nh t c a nhân lo i, các b n có nghĩ r ng m i trư ng h c t c p trungh c tr lên nên có m t khóa h c v “Cách lo i b lo l ng” không”? Ch ng có gì ng c nhiên khi b n c th y David Seaburry vi t trong quy n How toWorry Successfully (Làm th nào lo l ng m t cách hi u qu ) r ng: “Chúng ta bư csang tu i trư ng thành v i nh ng chu n b nghèo nàn cho vi c i m t v i áp l c n
  11. 11. m c m i khi b căng th ng, ta ch ng khác nào m t con m t sách b yêu c u múa ba lê!”.K t qu là gì? Hơn m t n a s b nh nhân n m vi n là nh ng ngư i g p các r c r i vtinh th n và c m xúc. Tôi ã xem h t 22 quy n sách vi t v n i lo l ng x p trên giá c a Thư vi n NewYork. Tôi cũng mua t t c sách có th tìm ư c v ch này, nhưng v n không th tìmra dù ch là m t quy n thích h p dùng làm tài li u gi ng d y cho các khóa h c c amình. Th là tôi quy t nh s t vi t. Tôi b t u chu n b cho vi c vi t quy n sách này cách ây 7 năm b ng cách cnh ng gì các tri t gia c a m i th i i ã nói v lo l ng. Tôi cũng c hàng trăm quy nti u s , t Kh ng T cho t i Churchill. Tôi ph ng v n hàng ch c ngư i n i ti ngnh ng lĩnh v c khác nhau như võ sĩ quy n anh Jack Dempsey, Tư ng Omar Bradley,Tư ng Mark Clark, nhà sáng l p hãng ô-tô Ford - Henry Ford, nh t phu nhân EleanorRoosevelt, nhà báo Dorothy Dix... Nhưng ó m i ch là bư c kh i u. Tôi còn ti n hành m t vi c khác, có ý nghĩa quan tr ng hơn h n so v i vi c chph ng v n và tham kh o các bài vi t. Tôi ã làm vi c 5 năm trong m t phòng th nghi mch ng lo l ng - m t phòng th nghi m ư c th c hi n v i chính các h c viên trong l ph c bu i t i dành cho ngư i l n c a chúng tôi. Theo tôi ư c bi t, ây là phòng thnghi m u tiên và duy nh t trên th gi i thu c lo i này. Chúng tôi ra m t s quy t cnh m ch ng lo l ng r i yêu c u h c viên áp d ng chúng vào cu c s ng và báo cáo k tqu t ư c trư c l p. M t s ngư i khác thì k l i nh ng cách th c mà h ã s d ngtrong quá kh . Nh th mà tôi cho r ng mình là ngư i ư c nghe nhi u cu c nói chuy n v cáchch ng lo l ng hơn b t c ai. Bên c nh ó, tôi cũng c hàng trăm bài vi t v ch này ư c g i t i b ng thư – ó là nh ng bài nói ã o t gi i trong các l p h c c a chúng tôi ư c t ch c trên toàn th gi i. Do ó, quy n sách này không h là m t m lý thuy t xa r i th c t . Nó cũngkhông ph i là m t bài thuy t gi ng kinh vi n, gi i thích nh ng cơ ch khoa h c nh mki m soát nh ng n i lo l ng. Thay vào ó, tôi ã c g ng vi t m t tài li u chính xác, súctích k l i vi c hàng nghìn ngư i trư ng thành ã ch ng n i lo l ng c a mình ra sao. Có
  12. 12. m t i u ch c ch n r ng: ây là m t quy n sách g n li n v i th c t , và b n có th ngd ng nó d dàng. Tri t gia ngư i Pháp Valéry nói: “Khoa h c là t p h p nh ng công th c thànhcông”. Quy n sách này cũng v y: nó là t p h p nh ng công th c gi i t a lo l ng hi u quvà ã ư c th i gian ki m ch ng. Tuy nhiên, tôi xin nói trư c r ng: có th b n s khôngth y i u gì m i m , nhưng b n s nh n ra nhi u i u ã b chúng ta b quên. V nkhông ph i là chúng ta không bi t hay không hi u, mà là chúng ta không hành ng. M c ích c a quy n sách này là k l i, làm sáng t , tôn vinh và phân tích dư i góc nhìn m ic a th i i v nh ng chân lý căn b n ã có t xa xưa, nh m xây d ng ni m tin nơi b nvà giúp b n t tin áp d ng chúng. Khi ch n c quy n sách này, ch c h n i u mà b n mong m i là th c hi n m ts thay i. V y thì b n còn ch n ch gì n a? Chúc b n s m qu ng gánh lo i và vui s ng! DALE CARNEGIE
  13. 13. quy n sách này mang n k t qu t t nh t 1. quy n sách này phát huy tác d ng cao nh t, có m t yêu c u không th b qua,m t yêu c u quan tr ng hơn t t c các yêu c u khác. N u b n không áp ng ư c i uki n tiên quy t này thì dù b n có áp d ng c ngàn quy t c khác cũng không t ư c tácd ng mong mu n. V y, yêu c u c bi t ó là gì? R t ơn gi n, ó là: B n ph i có m t khao kháth c h i mãnh li t, m t quy t tâm kiên nh trong vi c qu ng gánh lo âu và vui s ng. Làm th nào có ư c khao khát y? Hãy nghĩ v s bình yên c a tâm h n, s ckh e, h nh phúc và s giàu sang mà b n s có ư c khi v n d ng nh ng chân lý c xưanhưng có giá tr vĩnh c u mà quy n sách này nh c n.2. V i m i chương, u tiên b n c n c lư t qua n m ý chính. Có th b n s bcám d mu n c chương ti p theo. Nhưng ng làm như v y, tr khi b n c ch gi itrí. N u b n c vì mu n v t b lo l ng và b t u t n hư ng cu c s ng h nh phúc thìhãy quay l i và ck t u chương. Xét v lâu dài, i u này s giúp ti t ki m th i gianvà phát huy hi u qu cao hơn. 3. Thư ng xuyên d ng l i nghi m ng m v n i dung b n ang c. Hãy t h imình có th áp d ng các g i ý như th nào và trong trư ng h p nào. Phương pháp cnày s giúp ích cho b n nhi u hơn là ki u c h i h như m t chú chó nh ch y u i theocon th . 4. Chu n b s n bút màu ánh d u ngay khi c ư c b t c g i ý nào b n chor ng mình có th áp d ng. N u ó là m t g i ý “b n sao”, hãy g ch chân t ng câu ho c ánh ký hi u “XXXX” ngay bên c nh. Cách làm này s khi n cho vi c xem l i m tquy n sách tr nên thú v hơn, nhanh hơn và d dàng hơn. 5. Tôi ã dành g n hai năm vi t m t quy n sách bàn v ngh thu t nói trư c côngchúng nhưng v n th y ph i xem l i nó thư ng xuyên nh ư c nh ng gì chính mình ã vi t. T c lãng quên c a chúng ta lúc nào cũng nhanh n áng kinh ng c. Vì v y,n u b n mu n t ư c m t l i ích th c s và lâu dài trong vi c c quy n sách này,
  14. 14. ng nghĩ r ng ch c n lư t qua m t l n là . M i tháng b n nên dành vài gi xem l i.Hãy t quy n sách trên bàn làm vi c trư c m t b n m i ngày. Thư ng xuyên c nó vành c nh mình v nh ng cơ h i ti n b lúc nào cũng r ng m . Xin nh r ng vi c áp d ng các nguyên t c này ch tr thành m t thói quen khi b nth c hi n nghiêm túc vi c ôn l i và th c hành. Không có cách nào khác ngoài cách y. 6. Bernard Shaw t ng nh n xét r ng: “N u b n c d y b o m t ngư i thì anh ta skhông bao gi ch u h c”. Shaw nói úng, h c h i là m t quá trình ch ng. Chúng tah c h i b ng cách th c hành. Vì v y, n u b n th c s mong mu n n m v ng các nguyênt c c a quy n sách này thì hãy bi n chúng thành hành ng. Hãy áp d ng chúng b t ckhi nào có cơ h i. N u không làm th , b n s quên r t nhanh. Ch nh ng ki n th c ư cv n d ng m i có th lưu l i trong trí óc chúng ta. B n có th c m th y khó áp d ng ư c các g i ý vào m i lúc. Tôi hi u i u này,b i ngay b n thân tôi là ngư i vi t sách cũng c m th y khó mà áp d ng ư c t t cnh ng i u mình gi i thi u. Vì v y, khi c quy n sách này, hãy nh r ng b n không ch ơn thu n l y thông tin mà còn ang c g ng t o l p nh ng thói quen m i và cũng là t ol p m t cách s ng m i n a. Nó òi h i th i gian, s kiên trì và kh năng v n d ng hàngngày. Vì v y, hãy thư ng xuyên gi l i quy n sách. Hãy coi nó như m t quy n s taygiúp b n ch ng n i lo l ng; và khi g p ph i m t v n khó khăn – hãy ng làm chom i th r i tung lên. ng làm nh ng i u b c ng, theo b n năng b i vì chúng ch ngm y khi t ra úng n. Thay vào ó, hãy gi nh ng trang sách này ra, c l i nh ng o n b n ã g ch chân. R i th d a vào nó gi i quy t v n và i xem k t qu kỳdi u s n v i b n. 7. Hãy bi n vi c h c tr thành m t trò chơi thú v b ng cách h a tr cho m t ngư ib n nào ó m t s ti n nho nh m i khi h b t qu tang b n ang vi ph m m t trong cácnguyên t c. 8. Xin gi n trang 223 và 224 c a quy n sách này và c v cách mà ông chngân hàng Ph Wall, H. P. Howell và con ngư i vĩ i Benjamin Franklin s a ch a sai
  15. 15. l m. Sao b n không th dùng các phương pháp c a h i chi u v i vi c áp d ng cácquy t c này c a mình? N u làm theo, ch c ch n b n s t ư c hai i u: Th nh t, b n s th y mình ư c tham gia vào m t quy trình giáo d c thú v và vôgiá. Th hai, b n s th y kh năng v t b âu lo và t n hư ng cu c s ng c a mình pháttri n như m t cây nguy t qu xanh tươi. 9. Hãy ghi chép vào m t quy n s tay nh ng thành công c a b n trong vi c áp d ngcác nguyên t c này. Hãy ghi chi ti t v các tên tu i, ngày tháng, k t qu t ư c... Vi cghi chép này s ti p thêm c m h ng b n ti p t c c g ng; và nhi u năm sau, trong m tbu i t i nào ó, b n s th y thú v bi t bao khi tình c c l i chúng. Tóm t t 9 g i ý giúp phát huy cao nh t tác d ng c a quy n sách 1. Nuôi dư ng khát v ng n m v ng các nguyên t c ch ng lo l ng. 2. c m i chương hai l n trư c khi chuy n sang chương k ti p. 3. Khi c, thư ng xuyên d ng l i hình dung b n s v n d ng m i g i ý như th nào. 4. G ch chân nh ng câu, t , ghi ra bên l nh ng ý quan tr ng. 5. Xem l i quy n sách này hàng tháng. 6. V n d ng các nguyên t c m i khi có cơ h i. S d ng quy n sách này như m t s tay làm vi c giúp b n gi i quy t các r c r i hàng ngày. 7. Bi n vi c h c tr thành m t trò chơi thú v b ng cách h a tr cho m t ngư i b n nào ó m t s ti n nho nh m i khi h b t qu tang b n ang vi ph m m t trong các nguyên t c trong quy n sách này.
  16. 16. 8. ánh giá l i nh ng ti n b t ư c hàng tu n. Hãy t h i mình ã m c nh ng sai l m gì, ã c i thi n ra sao, và ã rút ra bài h c gì.9. K p quy n s tay vào sau quy n sách ch ra b n ã áp d ng các nguyên t c như th nào và khi nào.
  17. 17. PH N I CÁC NGUYÊN T C CƠ B N LO I B S LO L NG
  18. 18. 1 ________________________S ng trong “Nh ng ngăn kín c a th i gian” Mùa xuân năm 1871, m t thanh niên c ư c m t quy n sách ch a 21 t s có nh hư ng vô cùng sâu s c n tương lai c a anh. Anh là sinh viên y khoa B nh vi n a khoa Montreal. Anh ang r t lo l ng v kỳ thi cu i khóa, v vi c ph i i âu, làm gì,làm th nào ki m s ng và xây d ng s nghi p. Hai mươi m t ch mà ngư i sinh viên y khoa này c ư c năm 1871 ã giúpanh tr thành v bác sĩ danh ti ng nh t trong th h c a mình. Ông ã thành l p và i uhành Trư ng Y khoa John Hopkins n i ti ng th gi i. Ông tr thành Giáo sư su t ivY h c c a trư ng i h c Oxford – danh hi u cao quý nh t c a ch Anh dành chom t ngư i thu c ngành y. Ông ư c vua Anh phong tư c Hi p sĩ. Khi ông qua i, haiquy n sách s dày t i 1.446 trang ã ư c biên so n k v cu c i và s nghi pc a ông. Tên ông là William Osler. Và ây là 21 t ông ã c ư c năm 1871 – 21 tc a Thomas Carlyle ã giúp ông s ng m t cu c i không b ràng bu c b i nh ng lo âu:“Our main business is not to see what lies dimly at a distance, but to do what lies clearlyat hand.” ( i u quan tr ng không ph i là bi t ư c i u gì s x y ra trong tương lai, màlà bi t ư c ph i làm gì trong hi n t i). B n mươi hai năm sau, vào m t bu i sáng mùa xuân êm khi hoa tuylip n rtrong khuôn viên trư ng i h c Yale, Ngài1 William Osler ang gi ng bài cho các sinhviên. Ông b o h r ng m i ngư i c nghĩ m t giáo sư c a 4 trư ng i h c và vi t m tquy n sách n i ti ng như ông h n ph i có m t b não c bi t; nhưng i u ó không úng, và các b n thân c a ông u bi t r ng b não c a ông ch là m t b não vô cùngbình thư ng.1 Cách xưng hô v i nh ng ngư i ư c phong tư c Hi p sĩ Anh
  19. 19. V y bí quy t nào giúp ông t ư c nh ng thành qu như th ? Ông cho r ng ó làvì ông s ng trong “nh ng ngăn kín c a th i gian”. Có l n, Ngài William Osler i trênm t chi c tàu th y l n băng qua i Tây Dương. V thuy n trư ng ng trên mũi tàu vàb m vào m t chi c nút, th là - Hô bi n! – ti ng máy móc r n vang, r i ngay l p t c r tnhi u b ph n c a tàu t ng tách ra k t h p l i thành nh ng ngăn kín nư c bao b cl y các ph n quan tr ng c a chi c tàu. Như th , n u ch ng may g p tai n n thì nư c cũngkhông th tràn vào nh ng nơi tr ng y u, giúp tàu ư c an toàn hơn. Ti n sĩ Osler ã nóiv i các sinh viên c a mình r ng: “M i chúng ta là m t b máy kỳ di u hơn chi c tàu th ykia r t nhi u, và hành trình cu c i c a chúng ta cũng dài hơn nhi u so v i hành trìnhc a m t chuy n tàu. Tôi khuyên các b n hãy h c cách i u khi n b máy ó có ths ng trong nh ng “ngăn kín c a th i gian”. m i giai o n c a cu c i, hãy nh n m tchi c nút và l ng nghe ti ng cánh c a s t óng l i, ngăn không cho quá kh , cho nh ngngày hôm qua ã ch t tràn vào. Hãy nh n m t chi c nút khác khép nh ng chi c rèms t, tách chúng ta kh i tương lai, kh i nh ng ngày chưa n. Gi b n ã an toàn, r t antoàn trong hôm nay. Hãy tách kh i ngày hôm qua b i chính chúng ã soi ư ng chonh ng k d i d t i n cái ch t vô v . Nh ng lo âu v tương lai và quá kh mà chúng tav n mang theo bên mình chính là nh ng tr ng i l n nh t. Hãy tách kh i quá kh và chônvùi nó. Và cũng làm như th v i tương lai. Tương lai chính là hôm nay. Ch hi n t i m icó th c u r i con ngư i. S suy gi m v nhi t huy t cũng như nh ng phi n mu n vàcăng th ng tinh th n s luôn eo bám nh ng ai c mãi lo l ng cho ngày mai... Vì v y,chúng ta c n ph i tránh xa c hai ngăn “quá kh ” và “tương lai”, ng th i h c cách s ngtr n v n trong ngăn “hi n t i”. Ng ý c a Ti n sĩ Osler là gì? Ph i chăng ông mu n nói r ng chúng ta không nêncó chút c g ng nào chu n b cho tương lai? Không. Hoàn toàn không ph i v y. Ông ã nói ti p r ng: “Cách t t nh t chúng ta chu n b cho ngày mai chính là em h t trítu , nhi t huy t t p trung làm t t công vi c ngày hôm nay. ó là cách duy nh t b n có thchu n b cho tương lai”. Ngài William Osler ã d n m t l i c u nguy n quen thu c c a tín Thiên Chúagiáo: Xin cha ban cho chúng con hôm nay lương th c hàng ngày.
  20. 20. Hãy nh r ng l i c u nguy n ch c u xin lương th c cho ngày hôm nay thôi màkhông phàn nàn v ph n th c ăn ôi thiu hôm trư c hay không có ý nói: “Ôi, l y Chúa,ru ng lúa mì c a chúng con ang khô h n, có l s p có m t tr n h n hán n a, n u v ylàm sao chúng con có ư c th c ph m vào v sau, n u chúng con không có vi c làm thìsao – Ôi Chúa kính yêu, n u v y, làm sao chúng con có lương th c ăn?”. Không, l i c u nguy n ã d y chúng ta ch h i xin bánh mì cho hôm nay thôi.Chi c bánh mì c a ngày hôm nay là chi c bánh mì duy nh t mà b n có th ăn ư c. Nhi u th k trư c ây, m t nhà hi n tri t nghèo khó i lang thang qua m t mi nquê c i c n s i á, nơi ngư i dân ph i ch t v t ki m s ng t ng ngày. M t ngày n , ám ông t h p quanh ông trên m t ng n i và ông ã ưa ra m t bài gi ng. ây có l làbài gi ng ư c trích d n nhi u nh t trong m i th i i, trong ó có câu nói ư c lưutruy n qua bao th h : “ ng lo l ng cho ngày mai; vì ngày mai s t lo li u m i vi cc a chính nó. S th a m a c a hôm nay là căn nguyên c a t i l i ngày sau”(2). B n c n ph i hi u r ng Chúa Jesus khuyên chúng ta “ ng lo”, ch không ph i“ ng nghĩ”. Hi n nhiên là chúng ta ph i nghĩ n tương lai, như nhi u ngư i v n nói:“Tôi ph i nghĩ cho tương lai. Tôi ph i ch c ch n s b o b c ư c cho gia ình. Tôi ph idành d m ti n cho tu i già. Tôi nh t nh ph i có k ho ch và s chu n b vươn lên”. úng, chúng ta ph i nghĩ m t cách nghiêm túc v tương lai r i lên k ho ch và chu n bchu áo. Nhưng ta hoàn toàn không c n ph i lo l ng. Su t Th chi n th hai, các nhà ch huy quân s ã t p trung chu n b k ho chchi n u lâu dài ch không dành tâm trí lo âu v nh ng gì s x y ra. ô c EarnestJ. King, ch huy h i quân M nói: “Tôi trang b t t nh t cho nh ng ngư i lính gi i nh tvà yêu c u h th c hi n nh ng nhi m v mà tôi cho là sáng su t nh t. ó là t t c nh nggì tôi có th làm”. ô c King nói ti p: “N u m t con tàu ã b m, tôi không th v t nó lên ư c.N u nó s p m, tôi cũng không th ngăn nó l i. Tôi ch có th s d ng th i gian c amình chu n b cho ngày mai thay vì c g m nh m nh ng n i bu n c a ngày hôm qua.(2) Bài gi ng trên núi c a Chúa Jesus.
  21. 21. Hơn n a, n u tôi c cho n i lo l ng eo bám thì tôi s không còn s c làm b t cvi c gì”. Dù th i xưa hay th i nay, th i chi n hay th i bình, s khác bi t cơ b n gi a l i tưduy t t và l i tư duy t i là: m t l i tư duy t t thư ng xem xét m i liên h gi a nguyênnhân và k t qu , t ó ưa ra nh ng k ho ch h p lý và tích c c; còn l i tư duy t ithư ng d n n tình tr ng căng th ng và suy s p v tinh th n. Tôi t ng có vinh d ư c ph ng v n Arthur Hays Sulzberger (1935 – 1961), chbáo The New York Times, m t trong nh ng t báo n i ti ng nh t th gi i. Sulzberger kv i tôi r ng khi Th chi n th hai lan r ng sang châu Âu, ông quá choáng váng và lo l ngcho tương lai n n i g n như không ng ư c. Ông thư ng th c d y lúc n a êm, ng itrư c gương và t v chân dung mình. Ông không bi t gì v h i h a, nhưng v n c m c mong xua i n i lo l ng trong u. Ngài Sulzberger b o tôi r ng ông không th b h tâu lo và tìm th y s thanh th n cho n khi ông làm theo câu châm ngôn trong bài thánhca: Ch m t bư c là v i tôi. ã có ánh sáng t t lành d n ư ng, ưa l i bư c chân… Tôi không c u ư c th y tương lai xa xôi phía trư c; Ch m t bư c là v i tôi. Cùng lúc ó, t i châu Âu, m t ngư i lính tr cũng nh n th c ư c i u này. Tênanh là Ted Bengermino, s ng Baltimore, Maryland. Trong th i gian di n ra cu c chi n,nh ng lo l ng tri n miên khi n anh g n như ki t s c. Ted Bengermino k l i: “Tháng Tư năm 1945, các bác sĩ phát hi n tôi m c ch ng “co th t cơ ngang ru t k t” mà nguyên nhân là do tình tr ng căng th ng quá m c. K t qu là tôi luôn ph i ch u ng nh ng cơn au nh c hành h cơ th . Tôi m t m i vô cùng. Là nhân viên phòng Báo t , H sĩ quan c a Sư oàn b binh 94, công vi c c a tôi là lên danh sách và lưu tr s li u v các thương b nh binh, cũng như binh lính t tr n hay m t tích khi chi n u. Tôi cũng có nhi m v khai qu t thi hài c a c quân ng minh và quân ch ư c chôn c t qua quýt, v i vàng trong cao trào cu c chi n. Tôi ph i thu th p di v t c a nh ng ngư i này r i g i chúng cho gia ình và ngư i thân c a h , nh ng
  22. 22. ngư i r t trân tr ng các di v t ó. Tôi thư ng lo s r ng chúng tôi s ph mph i nh ng sai l m nghiêm tr ng và áng x u h . Tôi không bi t mình có thvư t qua t t c nh ng vi c này hay không. Li u tôi có còn s ng ư c ôm a con duy nh t - a con trai m i 16 tháng tu i mà tôi chưa h th y m t?Tôi lo l ng, m t m i t i m c s t m t 15 kí-lô-gram và s hãi g n như phát iên. Tôi nhìn hai bàn tay c a mình. Chúng ch còn da b c xương. Khi p strư c ý nghĩ s tr v nhà v i thân hình tàn t , tôi suy s p và khóc n c n nhưm t a tr . Tôi tr nên y u u i n n i m i khi ch có m t mình, nư c m ttôi l i trào ra. Có th i gian, không lâu sau khi tr n Bulge n ra, tôi khóc nhi u n n i g n như m t h t hy v ng tr l i cu c s ng c a m t ngư i kh e m nhbình thư ng. Cu i cùng, tôi ph i n phòng khám s c kh e c a quân i. V bác sĩ ó ã cho tôi m t l i khuyên làm thay i hoàn toàn cu c s ng c a tôi. Sau khiki m tra k lư ng, ông cho bi t v n c a tôi n m tinh th n. Ông b o:“Ted này, tôi mu n c u hãy nghĩ cu c i mình gi ng như m t chi c ng hcát. C u bi t y, có hàng nghìn h t cát ph n trên c a chi c ng h ; vàt tc u ch m rãi ch y qua ch th t h p gi a. C u cũng như tôi, khôngth làm b t c i u gì khi n ch th t ó to ra các h t cát ch y qua nhanhhơn mà không làm h ng i chi c ng h . Chúng ta hay b t kỳ ngư i nàokhác cũng gi ng như chi c ng h cát này. M i khi b t u m t ngày m i, tac m th y có hàng trăm vi c ph i hoàn thành ngay trong hôm y. Nhưng tac n ph i làm t ng vi c m t và chúng ư c ti n hành t t , u nm ingày gi ng như nh ng h t cát ch y qua ch th t c a chi c ng h cát. B in u không, ch c ch n chúng ta s t h y ho i c th l c và tinh th n c amình”. K t cái ngày áng nh ó, tôi ã tuân th tri t lý s ng khôn ngoan mà vbác sĩ này truy n l i. “T ng h t cát m t. . . . T ng vi c m t”. Nó ã giúp tôib o v c th ch t l n tinh th n i qua cu c chi n; và n bây gi v n ti pt c giúp ích cho tôi trong cương v Giám c Qu ng cáo và Quan h côngchúng c a T p oàn Adcrafter Printing & Offset. Tôi nh n th y lĩnh v c kinhdoanh cũng phát sinh nh ng v n tương t như trong chi n tranh: hàng
  23. 23. ch c vi c ph i ư c x lý ngay – mà có r t ít th i gian hoàn t t. Chúng tôi không có hàng d tr . Chúng tôi ph i xem xét các ơn hàng, thay i a ch , khai trương và óng c a các văn phòng, v.v. Thay vì căng th ng và lo l ng, tôi nh l i l i c a v bác sĩ: “T ng h t cát m t. . . . T ng vi c m t”. B ng cách ghi nh và th c hi n i u này, tôi ã hoàn thành công vi c hi u qu hơn mà không h g p ph i c m giác r i trí hay l n l n t ng suýt ánh g c tôi trên chi n trư ng năm xưa”. M t trong nh ng ghi nh n áng báo ng nh t v l i s ng c a chúng ta ngày naylà: m t n a s giư ng b nh hi n ang ư c dành cho các b nh nhân g p nh ng v n vtâm lý và th n kinh, nh ng b nh nhân ã hoàn toàn suy s p dư i gánh n ng c a quá khch ng ch t và tương lai áng s . Tuy nhiên, ph n l n nh ng ngư i này có th ã khôngph i vào vi n – có th ã s ng h nh phúc và h u ích hơn - n u h ch u tâm n nh ngl i c a Chúa Jesus: “ ng lo l ng v ngày mai”; hay nh ng l i c a Ngài William Osler:“Hãy s ng trong nh ng ngăn kín c a th i gian”. Trong m i giây t n t i, con ngư i u ng t i nơi giao nhau c a hai vùng tmuôn i không thay i: quá kh mênh mông và tương lai b t t n. Chúng ta không ths ng nơi nào trong hai vùng t ó – d u ch trong m t tích t c c a th i gian. N u v nc làm như th , chúng ta có th s h y ho i c th ch t và tinh th n c a mình. Vì v y, hãyc hài lòng s ng tr n m t ngày trong hi n t i. Robert Louis Stevenson3 ã vi t: “Ai cũngcó th ngày ngày hoàn thành công vi c c a mình, dù nó có khó khăn n âu. Hãy s ngtr n v n m t ngày th t bình an và chan ch a tình yêu thương cho t i khi m t tr i t tn ng. ó chính là ý nghĩa th c s c a cu c s ng”. Vâng, ó là t t c nh ng gì cu c s ng òi h i chúng ta. Bà E. K. Shields, Saginaw,Michigan, ã t ng tuy t v ng n m c suýt t t cho t i khi bà h c ư c cách s ng“không lo âu”. Bà Shield k cho tôi nghe câu chuy n c a mình: “Năm 1937, ch ng tôi qua i. Tôi r t au kh , cô ơn, và b t u rơi vào c nh túng qu n. Tôi vi t thư cho ông ch cũ c a mình, ngài Lenon Roach qu n lý công ty Roach-Fowler, thành ph Kansas. Ông nh n tôi vào làm tr3 Robert Louis Stevenson (1850-1894): Nhà văn, nhà thơ Anh, n i ti ng nh t Vi t Nam v i các tác ph mdành cho tr em như Treasure Island ( o châu báu), The Black Arrow (Mũi tên en). Tác ph m c a ông ã ư c d ch ra hơn 90 th ti ng trên th gi i.
  24. 24. l i. Trư c ó, tôi làm công vi c gi i thi u sách c a nhà xu t b n WorldBooks cho các trư ng h c th tr n và vùng nông thôn. Hai năm trư c, khich ng tôi b m, tôi ã ph i bán i chi c ô-tô; nhưng gi tôi ã tích cópti n mua tr góp m t chi c xe cũ và b t u l i công vi c ngày trư c. Tôi c nghĩ làm vi c s giúp tôi vơi b t n i bu n, nhưng dư ng nhưkhông ph i v y. Th m chí tôi c m th y mình không làm n i vi c lái xe và ăncơm m t mình. m t s nơi, sách khá khó bán; và tôi ph i ch t v t l m m ilo nh ng kho n chi phí cho chi c xe, dù ó ch ng ph i là s ti n nhi unh n gì. Mùa xuân năm 1938, tôi n vùng Versailles, Missouri. Nh ng ngôitrư ng ó r t t i tàn, ư ng xá thì t i t ; tôi cô ơn và n n chí n m c cólúc ã nghĩ n vi c t t . Tôi ch ng thi t tha gì n a. Dư ng như ây khôngph i là nơi dành cho nh ng ngư i làm công vi c như tôi. Tôi s th c d y vàom i sáng và ph i i m t v i cu c s ng. Tôi s m i th : s không tr ti nxe, s không tr ti n thuê phòng, s s không có ti n ăn. Tôi bi t là s ckh e mình ang có v n nhưng l i s không có ti n n bác sĩ. i u duynh t níu gi tôi l i v i cu c i này cũng là m t n i lo. Tôi lo em gái mìnhs vô cùng au bu n khi ch còn l i m t mình và trong t n cùng c a suy nghĩ,tôi s không có ti n lo cho ám tang c a mình. M t ngày n , tôi tình c c ư c m t bài báo. Nh ng i u tác gi vi t ãgiúp tôi thoát kh i tâm tr ng chán chư ng thê lương ó và tuy t v i hơn, nócòn ti p thêm cho tôi ngh l c ti p t c s ng. Cho n t n bây gi , tôi v nbi t ơn m t câu trong bài báo y: “ i v i m t ngư i bi t nh n th c các giátr cu c s ng thì m i ngày luôn là m t cu c s ng m i”. R i tôi khám phá rar ng vi c s ng tr n v n và h t mình cho hi n t i cũng không quá khó khăn.T ng ngày m t, tôi b t u h c cách quên i quá kh và không nghĩ ntương lai. M i sáng, tôi u nh c nh b n thân r ng: “Hôm nay là m t cu cs ng m i”. V y là tôi ã chi n th ng chính b n thân mình! Tôi ã chinh ph c n i sc m giác cô c, s s ng trong c nh thi u th n. Tôi r t hài lòng v i cu c
  25. 25. s ng hi n t i. Trong tôi luôn tràn y nhi t huy t v i công vi c và tình yêu cu c s ng. Gi ây tôi bi t không i u gì có th khi n tôi s hãi hay lo nghĩ, dù cho cu c s ng có ưa tôi n nh ng c nh ng nào i chăng n a.” Trư c khi Chúa ra i 30 năm, có l Horace ã nh n ra giá tr c a hi n t i khi sáng tácnh ng v n thơ sau: H nh phúc thay cho m t ngư i, và ch nh ng ngư i Dám kh ng nh r ng ngày hôm nay là ngày c a riêng h H s ng th t bình tâm và th t lên trong ni m kiêu hãnh: “Ngày mai ư? M c k ! Vì tôi ã s ng h t mình cho hôm nay”. Theo tôi, m t trong nh ng bi k ch c a con ngư i là t t c chúng ta u có khuynhhư ng l ng tránh cu c s ng. Thay vì ng m nhìn khóm h ng ang n r trư c hiên nhà,chúng ta l i mơ v m t vư n h ng huy n o tít t n chân tr i xa. T i sao chúng ta l i kh d i - kh d i m t cách áng thương n th ? B ng nh ng chiêm nghi m cu c s ng, Stephen Leacock4 ã th ng th t: “Cu c ing n ng i c a chúng ta m i kỳ l làm sao! Khi còn bé, ta thư ng b t u câu chuy n c amình b ng câu nói: “Sau này l n lên, ta s …”. n khi l n lên, ta l i nói: “Khi nàotrư ng thành, ta s …”. Trư ng thành r i, ta b o: “Sau khi k t hôn, ta s …”. Và k t hônxong, ta mơ màng: “ n lúc ư c ngh hưu, ta s …”. R i n khi ngh hưu, nhìn l i cu c i, con ngư i ng ngàng khi th y dư ng như có m t cơn gió l nh ã cu n trôi t t c .V y là ta ã b l cu c i c a mình r i, ta ã không k p ng m nhìn và c m nh n nh ngthi v c a cu c s ng, và cũng ch ng còn cơ h i nào n a. Khi hi u ra r ng mình ph i s ngtr n v n t ng gi , t ng kh c c a hi n t i thì ã quá mu n”. Edward S. Evans, m t ngư i dân s ng Detroit, vì quá lo l ng bu n phi n màsuýt t t . Sinh ra và l n lên trong c nh nghèo khó, Edward S. Evans ki m ư c nh ng ng ti n u tiên t vi c bán báo, r i ông xin ph vi c cho m t c a hàng t p ph m. Vsau, ông chuy n sang làm ph tá cho m t thư vi n có th nuôi s ng 7 mi ng ăn. Dù4 Stephen Butler Leacock (1869 –1944): Nhà văn, nhà kinh t h c n i ti ng ngư i Canada.
  26. 26. kho n lương nh n ư c r t ít i nhưng ông cũng không dám ngh vi c. Ph i n 8 nămsau, ông m i có can m b t u s nghi p c a riêng mình. V i s v n ban u chlà 55 ô-la vay mư n, ông ã t o nên m t cơ ngơi mang v l i nhu n 20.000 ô-la m inăm. Th r i m t bi n c x y n, m t bi n c khi n cu c i ông thay i h n. Chuy nx y n khi ông ký b o lãnh m t kho n ti n l n cho m t ngư i b n c a mình và th tkhông may, ngư i b n ó b phá s n. Bi n c này chưa qua, tai h a khác l i p n. Ngânhàng nơi ông g i toàn b s ti n ti t ki m cũng b v n . Tai h a này không ch khi nông tr ng tay mà còn rơi vào c nh n n n. M t kho ng n kh ng l : 16.000 ô-la! Cú s c ó vư t quá s c ch u ng c a ông! Ông nh l i: “Không ăn không ng , ch trong vài ngày, tôi g y r c và h c hác h n. Lúc ó tôi ch ng bi t n i u gì ngoài nh ng n i lo. M t ngày n , khi ang i trên ư ng, tôi ng t x u ngay trên v a hè. Cu i cùng, tôi không th il i ư c n a, ph i n m li t giư ng. M i ngày tôi l i y u hơn. Cu i cùng, bác sĩ nói r ng tôi ch còn s ng ư c hai tu n n a. Tôi bàng hoàng. Tôi ng i vi t di chúc, r i quay l i giư ng n m i ngày trút hơi th cu i cùng. Gi ây, u tranh hay lo l ng cũng ch ng ích gì. Tôi phó m c t t c , tâm h n thư thái và i ng . Su t hai tu n li n, tôi chưa bao gi ng ư c hai ti ng liên t c; nhưng bây gi , ch ng còn gì có th làm vư ng b n tâm trí c a m t ngư i s p ch t, tôi ng ngon lành như m t a tr . S căng th ng m t m i b t u tan bi n. Tôi ăn ngon mi ng và l i tăng cân. Vài tu n sau, tôi ã có th dùng n ng t i l i. n tu n th sáu, tôi tr l i làm vi c. Tôi t ng ki m ư c 20.000 ô-la m i năm; nhưng gi ây tôi hài lòng v i công vi c 30 ô-la m t tu n. Tôi ã h c ư c m t bài h c. Tôi không còn lo l ng – không còn h i ti c v nh ng gì ã x y ra – không còn e s tương lai n a. Tôi d n toàn b th i gian, s c l c và nhi t huy t vào công vi c hi n t i.” Công vi c làm ăn c a Edward S. Evans hi n r t phát t. Ch trong vài năm, ông ã tr thành Ch t ch c a công ty Evans Products, có m t trên S giao d ch ch ng khoánNew York t nhi u năm nay. N u b n bay n Greenland, có th b n s h cánh EvansField - m t ư ng bay ư c t theo tên c a ông. Tuy nhiên, có th Edward S. Evans s
  27. 27. không bao gi t ư c nh ng thành công như th n u ông không h c ư c cách “s ngtrong nh ng ngăn kín c a th i gian”. Dante5 nói: “Hãy bi t r ng ngày hôm nay s không bao gi tr l i”. Th i gian ang trôi i v i m t t c chóng m t. Ngày hôm nay chính là tài s n quý giá nh t c achúng ta. Nó là tài s n duy nh t chúng ta ch c ch n có. Trên bàn làm vi c c a nhà văn John Ruskin có m t hòn á ơn sơ, trên ó n i b tm t t rõ nét: Ngày hôm nay. Tuy không có hòn á như th nhưng tôi ã dán m t bài thơlên t m gương soi mình có th nhìn vào m i sáng. ó là bài thơ c a Kalidasa, nhàso n k ch n i ti ng ngư i n : L I CHÀO NGÀY M I Hãy s ng tr n v n ngày hôm nay! Vì ó chính là cu c s ng, cu c s ng th c s M t ngày – Ôi th i gian ng n ng i! Ch a tr n m i i u s th t i ta: Ni m vui trư ng thành S hãnh di n khi hành ng Nét r c r c a dung nhan. Quá kh ch là m t gi c mơ Và tương lai là m t vi n nh. S ng h t mình trong hi n t i là làm p m i ngày qua Và bi n m i ngày mai thành ngày ch a chan hy v ng…5 Dante Alighieri (1265-1321): nhà thơ, nhà th n h c n i ti ng ngư i Ý, tác gi c a ki t tác Th n khúc (LaDivina Commedia). Dante ư c xem là ngư i có ki n th c bách khoa uyên bác vào b c nh t c a th i iông.
  28. 28. Vì v y, thoát kh i nh ng lo l ng, phi n mu n, i u u tiên b n c n ph i làmlà:“Hãy óng ch t nh ng cánh c a s t d n n quá kh và tương lai. Hãy s ng v ingày hôm nay, t n d ng t i a 24 gi quý giá c a m t ngày”.Sao b n không t h i b n thân mình và i tìm câu tr l i cho nh ng câu h i sau? 1. Li u tôi có ang l ng tránh cu c s ng hi n t i vì c mãi lo nghĩ cho tương lai hay mơ tư ng n “m t vư n h ng huy n o tít t n chân tr i”? 2. Li u tôi có làm u ám ngày hôm nay c a mình b ng nh ng h i ti c v nh ng i u ã qua? 3. Li u m i sáng th c d y, tôi có quy t tâm “s ng tr n ngày hôm nay” s d ng tri t 24 gi mà cu c s ng em n cho tôi? 4. Li u tôi có th s ng t t hơn khi ch n cách “s ng trong ngăn kín c a hi n t i” này không?Khi nào tôi nên b t u ? Tu n sau? . . . Ngày mai? . . . hay Hôm nay?
  29. 29. 2 ________________________ M t gi i pháp nhi m màu“Thái dám ch p nh n th c t chính là i u ki n u tiên giúp b n t ng bư c vư t qua th thách mà nó mang l i và b t u suy nghĩ th c s .” - WILLIAMS JAMES ó là gi i pháp c a Willis H. Carrier, m t k sư tài gi i, ngư i tiên phong trongngành công nghi p i u hòa không khí, ngư i ng u t p oàn Carrier n i ti ng thgi i có tr s t t i Syracuse, New York. Theo tôi, ó là m t trong nh ng gi i pháp hóagi i lo nghĩ h u hi u nh t. Ngài Carrier cho bi t: “Khi còn tr , tôi làm vi c cho công ty Buffalo Forge Buffalo, New York. Tôi ư c giao nhi m v l p t thi t b làm s ch khí cho m t h th ng tr giá hàng tri u ô-la c a công ty ĩa th y tinh Pittsburgh, thành ph Crystal, Missouri. M c ích c a vi c l p t này là lo i b các t p ch t khí có th cháy mà không gây h i ng cơ. Phương pháp làm s ch khí này còn r t m i m và ch m i ư c th nghi m m t l n duy nh t trư c ó trong nh ng i u ki n r t khác bi t. Nhi m v l n y c a tôi thành ph Crystal ã n y sinh nh ng khó khăn không th lư ng trư c. Tôi th c s choáng váng khi bi t r ng mình ã th t b i, c như th v a b ai ó giáng m t òn vào u. Lòng d tôi ch ng th nào yên ư c. Su t m t th i gian dài, u óc tôi miên man nh ng câu h i, gi i pháp, th c m c… Cu i cùng, tr c giác mách b o tôi r ng lo l ng không ưa tôi n âu c ; vì th tôi v ch ra m t phương cách x lý v n c a mình mà không ph i lo l ng. Nó r t hi u qu . Tôi ã s d ng “công c ch ng-lo-l ng” này
  30. 30. trong hơn 30 năm. Nó r t ơn gi n nên ai cũng có th áp d ng. Phươngcách này g m 3 bư c: Bư c 1. Tôi m nh d n nhìn th ng vào v n , hình dung trong tìnhhu ng x u nh t thì m i chuy n s ra sao. T t nhiên s không ai b tù hay thình tôi. Có chăng tôi s m t công vi c hi n t i c a mình; và r t có th cácông ch c a tôi s ph i h y b chi c máy này và chúng tôi s m t tr ngkho n u tư 20.000 ô-la. Bư c 2. Sau khi d oán nh ng i u t i t nh t có th x y ra, tôitìm cách thuy t ph c b n thân ch p nh n m i chuy n khi c n thi t. Tôi tnh : Th t b i này s là m t òn không may giáng xu ng s nghi p c a tôi,nhưng tôi v n có th tìm ư c m t ch làm khác, tuy có th i u ki nkhông t t b ng. V phía nh ng ông ch c a tôi thì h ã bi t trư c là chúngtôi ang th nghi m m t phương pháp m i, và n u thí nghi m này có làmm t c a h 20.000 ô-la thì xem như ó là m t kho n chi phí nghiên c uc n thi t trong quá trình tìm ra phương pháp m i. Sau khi hình dung nh ng chuy n t i t nh t có th x y ra và thuy tph c b n thân ch p nh n chúng trong trư ng h p c n thi t, b ng m t i uvô cùng quan tr ng ã x y ra: Tôi l p t c c m th y thanh th n – m t c mgiác mà tôi ã không có ư c trong nh ng ngày trư c ó. Bư c 3. T ó tr i, tôi bình tĩnh d n toàn b th i gian và s cl c tìm cách c i thi n tình hình, d a trên nh ng i u t i t nh t mà tôi ã th m ch p nh n. Tôi c g ng gi m thi u con s thua l 20.000 ô-la kia. Sau khi tính toánnhi u gi i pháp, tôi th y r ng n u b thêm 5.000 ô-la n a l p m t thi tb b sung thì v n c a chúng tôi s ư c gi i quy t. Ban giám c ch pthu n xu t c a tôi. V y là thay vì công ty ph i m t i 20.000 ô-la,chúng tôi ã thu v 15.000 ô-la và b o toàn ư c uy tín v i khách hàng. Có th tôi không bao gi làm ư c như th n u tôi c khư khư ôm l y slo l ng, b i m t trong nh ng c i m t i t nh t c a vi c lo nghĩ tri n
  31. 31. miên là nó s tiêu di t kh năng t p trung c a ta. Khi lo l ng, chúng ta s b phân tán u óc và không th ưa ra nh ng quy t nh sáng su t. Tuy nhiên, khi bu c mình ph i i m t v i i u t i t nh t và th m ch p nh n nó thì chúng ta s lo i b ư c nh ng tư ng tư ng mơ h và t b n thân vào m t v th có th t p trung cao vào v n c a mình. Chuy n x y ra t nhi u năm v trư c nhưng n gi , tôi v n áp d ng gi i pháp này b i tính hi u qu c a nó. Như b n th y y, bây gi tôi có th vui s ng mà không ph i kh s vì căn b nh lo âu.” Dư i góc tâm lý, chúng ta hoàn toàn có th hi u ư c vì sao công th c màunhi m c a Willis H. Carrier l i có giá tr và thi t th c n v y. Khi dám i di n và ch pnh n r i ro m c cao nh t, chúng ta s thoát kh i ám mây mù mà n i lo l ng giăng ratrư c m t chúng ta. Khi ó, t m nhìn c a chúng ta tr nên sáng rõ nh n bi t ch ngc a mình, và u óc chúng ta có s t nh táo tìm cách thoát kh i tình tr ng khókhăn. Và ó là lúc gi i pháp t i ưu xu t hi n. Giáo sư William James, cha c a ngành tâm lý h c ng d ng, ã qua itnăm 1910. Nhưng n u còn s ng và bi t r ng có m t gi i pháp ng phó v i i u t i t nh tnày, h n ông s nhi t li t ng h . Tôi dám kh ng nh i u này là vì chính ông ã nói v icác sinh viên c a mình r ng: “Các b n hãy s n sàng ón nh n nh ng i u t i t nh t b ithái dám ch p nh n th c t chính là i u ki n u tiên giúp b n t ng bư c vư t quath thách mà nó mang l i và b t u suy nghĩ th c s ”. H c gi Lâm Ng ư ng6 c a Trung Qu c cũng bày t ý ki n tương t trongquy n sách mang tên The Importance of Living (T m quan tr ng c a cách s ng). Theoông: “C m giác thanh th n ch th c s n khi ta bi t ch p nh n i u t i t nh t. Theo tôi,xét dư i góc tâm lý, i u này ng nghĩa v i m t s gi i phóng năng lư ng”. Qu th c là như v y! Khi ã ch p nh n nh ng i u t i t nh t, chúng ta s khôngcòn gì m t. Và hi n nhiên, i u ó cũng có nghĩa là chúng ta s có cơ may có l i t tc ! Th nhưng, hàng tri u ngư i ã h y ho i cu c s ng c a mình trong s iên lo n, t c6 Lâm Ng ư ng (1895 -1976): nhà văn n i ti ng c a Trung Qu c. Ông ư c xem như m t h c gi cócông l n trong vi c gi i thi u văn hóa Trung Qu c ra th gi i qua nh ng tác ph m ông vi t b ng ti ng Anhv ngh thu t, văn hóa hay nhân sinh quan c a ngư i Trung Qu c.
  32. 32. t i ch vì không dám nhìn th ng vào th c t , không ch u ch p nh n nh ng i u t i t nh tvà cũng không mu n n l c c i thi n tình hình. Thay vì c g ng tìm cách gi i quy t, hl i m chìm trong nh ng cơn xung t d d i c a c m xúc r i cu i cùng tr thànhn n nhân c a căn b nh có tên là tr m c m. Tôi cũng bi t thêm m t ngư i n a ã áp d ng thành công gi i pháp kỳ di u c aWillis H. Carrier m i khi anh ta g p r c r i. ó là m t thương nhân kinh doanh xăng d u New York. Ông y k l i câu chuy n c a mình: “Trư c ó tôi luôn nghĩ r ng chuy n t ng ti n ch x y ra trong phim nh. V y mà tôi b t ng ti n th c s ngoài i! Chuy n là th này: Công ty kinh doanh xăng d u mà tôi i u hành có khá nhi u xe b n. Ngày ó, pháp lu t th i chi n quy nh r t kh t khe v lư ng d u chúng tôi ư c phép bán cho m i khách hàng. Có v như m t vài tài x xe b n ã giao thi u d u cho khách, r i em bán ph n ăn b t ư c cho các m i riêng. Nhưng tôi không h hay bi t gì v vi c này. Tôi ch phát hi n ra khi m t ngày, có ngư i t xưng là thanh tra chính ph n g p và yêu c u tôi ph i tr ti n i l y vi c h n s m i nh ng v giao d ch phi pháp này. H n có trong tay b ng ch ng v nh ng vi c làm sai trái c a các tài x công ty tôi, và d a n u tôi không ch p nh n thì h n s giao các ch ng c ó cho Phòng công t Qu n. T t nhiên tôi hi u r ng cá nhân tôi không vi c gì ph i lo s hay ít nh t tôi cũng t nh v i b n thân như th . Nhưng tôi cũng bi t r ng m t doanh nghi p ph i ch u trách nhi m trư c pháp lu t v nh ng vi c làm c a nhân viên. N u v vi c b ưa ra tòa và b phơi bày trên báo chí, nh ng ti ng x u có th h y ho i vi c làm ăn c a tôi. Mà tôi l i r t t hào v công ty c a mình b i cách ây 24 năm, chính cha tôi ã gây d ng nên s n nghi p này. Tôi lo l ng n sinh b nh! Tôi không ăn không không ng su t 3 ngày li n và kh s v i nh ng suy nghĩ lu n qu n. Tôi nên út lót 5.000 ô-la theo l i h n vòi vĩnh hay b o h n c vi c i mà làm cái vi c b i ó? Dù tôi ch n cách nào, k t qu cũng ch là nh ng cơn ác m ng. Sau ó, vào êm Ch nh t, tôi tình c c m quy n sách ư c t ng khi tham gia l p h c v Ngh thu t nói trư c công chúng c a Carnegie. Tôi gi ra c,
  33. 33. và khi c n câu chuy n “Hãy i m t v i nh ng i u t i t nh t” c aWillis H. Carrier, tôi ã t h i: “N u mình nh t quy t không tr ti n và tênt ng ti n s giao các b ng ch ng cho Phòng công t Qu n thì i u t i t nh tcó th x y ra là gì?”. “Vi c kinh doanh c a mình s b h y ho i – ó là i u t i t nh t có thx y ra. Không th có chuy n mình b i tù. T t c nh ng gì có th x y ra chlà công vi c làm ăn s suy s p n u v vi c b ưa lên báo chí”. Sau ó tôi t nh : “ ư c r i, vi c kinh doanh k như không th ti p t c.V y thì sao? Có th khi ó mình ph i i tìm vi c. i u này cũng không thànhv n . Mình khá rành v d u – m t s hãng ch c s vui v nh n mình vàolàm…”. Tôi b t u c m th y khá hơn. N i lo s u ám eo ng tôi su t 3ngày qua ã vơi i ôi chút. Tôi tr n tĩnh l i… Và tôi h t s c ng c nhiên nh nra mình l i có th suy nghĩ thông thoáng! Khi tôi ang nghĩ cách tìm ra gi i pháp, t nhiên m t ý nghĩ hoàn toànm i n y ra trong u tôi: N u tôi k toàn b s vi c cho lu t sư c a mình, cóth anh y s tìm ra m t cách tôi chưa nghĩ t i. Tôi bi t nghe có v ng ng nkhi nói r ng tôi ch ng m y may nghĩ t i i u này – nhưng th c s là trư c ótôi âu có suy nghĩ gì mà ch bi t lo l ng thôi! Ngay l p t c tôi quy t nhvi c u tiên s làm vào sáng hôm sau là n g p lu t sư c a mình. Sau ó,tôi lên giư ng và ng say như ch t! Sáng hôm sau, l i khuyên c a lu t sư là tôi nên n g p Công t viên c aQu n và nói h t s th t. Tôi ã làm y như th . Nói xong, tôi r t ng c nhiênkhi ư c v Công t viên cho bi t th o n t ng ti n này ã di n ra trongnhi u tháng nay và k t xưng là “thanh tra chính ph ” y th c ch t là m ttên l a o ang b c nh sát truy nã. Th t nh nhõm khi nghe ư c t t cchuy n này sau khi ã t giày vò b n thân su t 3 ngày êm, trăn tr xem cónên n p 5.000 ô-la cho tên l a o chuyên nghi p y không! Sau vi c này, tôi h c ư c m t bài h c nh i. Bây gi , b t c khi nàoph i im tv iv n áp l c khi n mình ph i lo l ng, tôi u áp d ng cáimà tôi g i là: Công th c c xưa c a Willis H. Carrier.”
  34. 34. N u b n v n còn nghi ng v gi i pháp c a Willis H. Carrier thì h n b n v n chưahi u nó m t cách tư ng t n. Sau ây là câu chuy n c a Earl P. Haney, s ng t iWinchester, Massachusetts. Chính ông ã k cho tôi nghe câu chuy n này vào năm 1948t i khách s n Staler Boston. Ông nói: “Vào nh ng năm 1920, tôi ã r t lo l ng vì các v t loét ang t n công màng d dày c a mình. M t êm, tôi b xu t huy t d dày r t nhi u. Tôi v i lao n m t b nh vi n liên k t v i Trư ng y khoa thu c i h c Tây Nam Chicago. Ba bác sĩ, trong ó có c m t chuyên gia n i ti ng v viêm loét, u nói r ng tình tr ng c a tôi là vô phương c u ch a. T 80 ký, tôi s t cân ch còn 41 ký và y u n m c các bác sĩ th m chí không cho tôi c ng tay. Tôi s ng b ng b t ki m và m t thìa kem s a m i gi . M i ngày hai l n vào bu i sáng và bu i t i, y tá u ph i lu n m t ng cao su vào d dày tôi hút ra ngoài nh ng gì còn chưa tiêu hóa h t. Vi c này ti p di n trong nhi u tháng… Cu i cùng, tôi t nh : “Nghe ây, Earl Haney, n u phía trư c mày không còn gì ngoài m t cái ch t d n mòn thì mày hãy t n hư ng nh ng gì t t p nh t trong quãng th i gian ng n ng i còn l i. Mày v n luôn mu n trư c khi ch t ư c du l ch kh p th gi i; v y hãy th c hi n ngay i!”. Khi nghe tôi nói s i du l ch vòng quanh th gi i, các bác sĩ c a tôi ã b s c. Không th ư c! H chưa bao gi nghe nói n m t vi c như th . H c nh báo n u tôi c i vòng quanh th gi i thì s ph i chôn xác ngoài bi n. Tôi tr l i: “S không có chuy n y âu. Tôi ã h a v i ngư i thân là s yên ngh trong nghĩa trang gia ình Broken Bow, Nebraska. Vì th , tôi s mang theo m t chi c quan tài”. Tôi t mua m t chi c quan tài r i th a thu n v i công ty tàu bi n mang theo chi c quan tài ó và n u tôi ch t, h s b o qu n thi th tôi trong ngăn l nh cho n khi con tàu quay v nư c. Tôi kh i hành chuy n i, lòng ng p tràn tinh th n c a ông già Omar: Hãy t n hư ng t t c nh ng gì chúng ta có th tr i qua,
  35. 35. Trư c khi n m xu ng và hoá thành Cát b i: Cát b i l i tr v Cát b i, và dư i Cát b i kia, Ch ng có rư u, ch ng có l i ca, và – cũng ch ng có K t thúc! Lúc bư c lên chi c tàu hơi nư c T ng th ng Adams Los Angeles và ti n v phương ông, tôi c m th y kh e kho n hơn. D n d n, tôi b h n vi c dùng b t ki m và thông d dày. Ch ng bao lâu, tôi ã n m t t c các lo i th c ăn - th m chí c nh ng món tr n l l m c a các a phương. Nhi u tu n trôi qua, tôi còn hút c lo i xì-gà en dài và u ng sô- a. Tôi t n hư ng cu c s ng nhi u hơn nh ng gì tôi ã làm trong nhi u năm! Chuy n i g p ph i nh ng tr n gió mùa và bão to mà ch riêng n i khi p s v nó cũng ưa tôi vào quan tài. Nhưng tôi không th y khi p s mà còn tìm th y ni m vui thích l n lao t toàn b chuy n phiêu lưu này. Tôi chơi r t nhi u trò chơi trên boong tàu, ca hát, k t b n, th c nn a êm. Khi n Trung Qu c và n , tôi nh n ra r ng nh ng lo toan v công vi c mà mình t ng im th i nhà v n còn là thiên ư ng n u em so sánh v i s nghèo ói phương ông. Tôi ch m d t nh ng lo l ng vô nghĩa và c m th y kh e kho n h n. Khi tr l i M , tôi tăng cân hơn 40 ký và g n như ã quên r ng mình t ng b loét d dày. Chưa bao gi trong i tôi c m th y kh e hơn th . Tôi quay l i làm vi c và chưa b m m t l n nào cho t i bây gi .” Earl P. Haney nói v i tôi r ng bây gi anh y nh n ra r ng mình ã áp d ng cácquy t c ch ng n i lo âu c a Willis H. Carrier, dù không h hay bi t. “ u tiên, tôi t h i: “ i u t i t nh t có th x y ra là gì?”. Câu tr l i là cái ch t. Th hai, tôi chu n b tinh th n ón nh n cái ch t. Tôi ph i ón nh n nó. Không còn l a ch n nào khác. Các bác sĩ nói trư ng h p c a tôi ã h t hy v ng.
  36. 36. Th ba, tôi c g ng c i thi n tình hình b ng vi c t n hư ng nh ng i u t t p nh t trong quãng th i gian ng n ng i còn l i. N u sau khi lên tàu, tôi v n còn ôm khư khư m i lo l ng, thì ch c ch n trên hành trình tr v , tôi ã n m g n trong quan tài. Nhưng tôi thư giãn – tôi quên m i r c r i. Và chính s thư thái c a tâm h n ã em l i ngu n năng lư ng d i dào và th c s nó ã c u s ng tôi.” V y, n u b n ang lo l ng v v n gì, hãy áp d ng gi i pháp kỳ di u c a WillisH. Carrier b ng cách th c hi n 3 i u sau: 1. T h i b n thân: “ i u t nh t có th x y ra là gì?”. 2. Chu n b tinh th n ch p nh n i u t i t nh t. 3. N l c c i thi n tình tr ng x u nh t.
  37. 37. 3 ________________________ Tác h i c a nh ng n i lo “Sai l m l n nh t c a các th y thu c là c g ng ch a tr ph n th xác mà không c g ng c u ch a tinh th n c a ngư i b nh; h ã quên r ng tinh th n và th xác luôn i ôi v i nhau!” - TRI T GIA PLATO Vào m t bu i tôi cách ây nhi u năm, m t ngư i hàng xóm n rung chuông c a,thúc gi c tôi cùng gia ình i tiêm v c-xin phòng b nh u mùa. Anh ta ch là m t trongs hàng nghìn tình nguy n viên i gõ c a t ng nhà trong kh p thành ph New York.Vào th i i m y, lúc nào cũng có hàng ch c nghìn ngư i s hãi ng x p hàng hànggi li n ư c tiêm v c-xin. Các tr m tiêm phòng không ch ư c m t i t t c cácb nh vi n mà còn các tr m c u h a, n c nh sát và các nhà máy công nghi p l n.Hơn 2.000 bác sĩ và y tá làm vi c t t b t c ngày l n êm tiêm v c-xin cho m ingư i. âu là nguyên nhân c a t t c s h i h này? Tám ngư i trong thành ph ãm cb nh u mùa – và hai trong s h ã ch t. Hai trong s g n g n tám tri u dân s NewYork ã ch t vì căn b nh u mùa. Dù tôi ã s ng New York r t nhi u năm nhưng chưa t ng có ai nh n chuông c anhà tôi c nh báo v b nh âu lo – m t căn b nh trong cùng kho ng th i gian ã gây rathi t h i g p 10.000 l n so v i b nh u mùa. Không có ai rung chuông c a nhà tôi c nh báo r ng c 10 ngư i s ng M l i cóm t ngư i b suy như c th n kinh – và nguyên nhân c a a s các trư ng h p này là dolo l ng quá m c và mâu thu n trong c m xúc.
  38. 38. Khi nói v tác h i c a ch ng lo âu, bác sĩ Alexis Carrel, ngư i t ng o t gi i Nobelv Y h c nói r ng: “Nh ng ngư i không bi t cách ch ng l i âu lo thư ng ch t tr ”. Còntheo bác sĩ O. F. Gober, Bác sĩ trư ng c a Hi p h i B nh vi n Gulf, Colorado và SantaFe, thì ch c n s ng mà không còn ph i s hãi hay lo nghĩ thì 70% ngư i b nh có th tch a kh i b nh cho mình. Nguyên do là vì n i s hãi khi n chúng ta luôn lo nghĩ. Vi csuy nghĩ thư ng xuyên gây ra tình tr ng căng th ng u óc, nh hư ng tr c ti p n cácdây th n kinh i u khi n các b ph n khác nhau trên cơ th , c bi t là d dày. Nó lànguyên nhân c a nh ng căn b nh như khó tiêu, viêm loét d dày, r i lo n nh p tim, au u, ch ng tê li t, v.v. Ti n sĩ Joseph F. Montague, tác gi cu n sách Nervous StomachTrouble ( au d dày do suy như c th n kinh), kh ng nh: “H u h t các trư ng h p m cb nh viêm loét d dày không ph i là do ch ăn mà do chính suy nghĩ c a chúng ta. Vàm t i u quan tr ng n a là di n ti n c a b nh tùy thu c vào di n bi n thăng tr m c ac m xúc”. K t lu n ó ư c ch ng minh qua m t nghiên c u ư c th c hi n trên 15.000 b nhnhân ang ư c i u tr ch ng au d dày Mayo Clinic7. Có n 4/5 s trư ng h p ukhông th dùng cơ s y h c lý gi i nguyên nhân gây b nh. Cho n bây gi , ngư i tav n cho r ng s hãi, lo âu, oán ghét, ích k quá áng và tình tr ng b t l c trư c vi cthích ng v i cu c s ng th c t i m i là căn nguyên c a b nh này. Trên th c t , b nhviêm loét d dày có th gây ch t ngư i. Theo t p chí Life, viêm loét d dày ng th 10trong danh sách các b nh hi m nghèo mà con ngư i ang ph i ương u. T i cu c g p m t thư ng niên c a Hi p h i Dư c sĩ và Bác sĩ ph u thu t Hoa Kỳ,bác sĩ Harold C. Habein ã c m t bài phát bi u công b k t qu m t nghiên c u màông ã ti n hành trên nhóm i tư ng g m 176 nhà i u hành kinh doanh có tu itrung bình là 44,3. K t qu cho th y hơn m t ph n ba trong s này m c ph i m t trongba lo i b nh ph bi n nh ng ngư i ph i s ng trong tr ng thái áp l c cao – ó là b nh au tim, viêm loét ư ng tiêu hoá và cao huy t áp. Th nghĩ mà xem - 1/3 các nhà i u hành kinh doanh ang ph i v t l n v i b nh autim, viêm loét d dày và cao huy t áp khi chưa y 45 tu i! M t cái giá quá t cho s7 Mayo Clinic: T p oàn y t n i ti ng c a M , có tr s chính t t i Rochester, Minnesota, Hoa Kỳ. ư c phát tri n t m t phòng khám ngo i trú thành l p t năm 1889, n nay, ngoài các b nh vi n và trungtâm nghiên c u y h c, Mayo Clinic còn có trư ng i h c và các t p chí y khoa.
  39. 39. thành t! Nói úng hơn thì h chưa ph i là nh ng ngư i thành t th c s . Làm sao có th xem m t ngư i là thành t khi anh ta ph i tr giá cho nh ng thăng ti n trong kinh doanh b ng vi c chu c l y m t căn b nh hi m nghèo? Sau cùng, m t ngư i s nh n l i gì n u anh ta có c th gi i nhưng l i m t i s c kh e c a mình? Cho dù s h u c th gi i thì anh ta cũng ch ăn ư c ba b a m t ngày và ng trên m t chi c giư ng m i t i mà thôi. B n th y y, b t c nhân viên m i toe nào cũng có ư c i u ó – và có l còn ăn ư c ngon mi ng hơn, ng yên gi c hơn m t giám c y quy n l c. Th t lòng, tôi thà làm m t ngư i vô tư v i thu nh p bình thư ng hơn là c g ng i u hành m t công ty ư ng s t hay m t nhà máy thu c lá r i t h y ho i s c kh e c a mình tu i 45. Vi t n ây, tôi ch t nh n ch m t hãng thu c lá n i ti ng th gi i ã t t vì au tim khi ang thư giãn chút ít trong m t khu r ng Canada. Ông ta ki m hàng tri u ô-la và ch t tu i 61. Có l ông ã ánh i cu c i mình t ư c cái g i là “thành t trong kinh doanh”. Tuy nhiên, theo ánh giá c a tôi, nhà kinh doanh thu c lá n i ti ng v i tài s n hàng tri u ô-la ó chưa thành công b ng m t n a cha tôi - m t nông dân vùng Missouri qua i tu i 89, không ti n b c. M t n a s giư ng B nh vi n Mayo dành cho nh ng ngư i g p các v n v th n kinh. Tuy nhiên, khi dùng kính hi n vi v i phóng ic cl n nghiên c u các t bào th n kinh c a nh ng ngư i này khi h ã qua i, trong h u h t các trư ng h p k t qu u cho th y chúng hoàn toàn kh e m nh như t bào th n kinh c a Jack Dempsey8. “V n v th n kinh” c a h không xu t phát t s thoái hóa các t bào th n kinh, mà chính là t nh ng lo l ng, chán chư ng, s th t b i và không dám i m t v i c m giác b thua cu c. Tri t gia Plato9 t ng nói: “Sai l m l n nh t c a các th y thu c là c g ng ch a tr ph n th xác mà không c g ng c u ch a tinh th n c a ngư i b nh; h ã quên r ng tinh th n và th xác luôn i ôi v i nhau!”. Y h c ã ph i m t n 2.300 năm nh n ra chân lý này. Hi n nay, chúng ta ch m i b t u phát tri n m t ngành y h c mang tên psychosomatic - m t ngành i u tr cùng8 Jack Dempsey (1895 - 1983): V n ng viên quy n anh ngư i M , vô ch các gi i u quy n anh h ngn ng t năm 1919 n năm 1926. Dempsley có phong cách hi u th ng và có nh ng cú m m nh như tr igiáng khi n anh tr thành m t trong nh ng v n ng viên quy n anh n i ti ng nh t trong l ch s .9 Platon (kho ng 427-347 TCN): Nhà tri t h c c i Hy L p, ư c xem là thiên tài trên nhi u lĩnh v c(siêu hình h c, nh n th c lu n, m h c, o c, chính tr , giáo d c…). Tư tư ng tri t h c c a Plato nhhư ng t i h u h t các nhà tri t h c v sau. Cùng v i th y ông là Socrates, Plato ư c xem là tri t gia vĩ inh t m i th i i.
  40. 40. lúc c th xác và tinh th n. ã n lúc chúng ta ph i làm như th b i y h c ngày nay ãlo i b ư c ph n l n các căn b nh nguy hi m b t ngu n t nh ng m m b nh h u hìnhnhư u mùa, b nh t , s t vàng da cùng hàng ch c căn b nh khác ã cư p i sinh m ngc a hàng tri u ngư i. Nhưng y h c v n chưa có kh năng ch a tr nh ng t n thương vth ch t và tinh th n không b t ngu n t nh ng m m b nh h u hình mà t nh ng c mxúc lo âu, s hãi, oán ghét, chán chư ng và th t v ng. Tác h i c a nh ng căn b nh này ang ngày m t gia tăng và lan r ng v i t c áng c nh báo. C 6 ngư i ư c g ituy n quân trong Th chi n th hai thì có m t ngư i b lo i vì m c ph i các b nh v tinhth n. âu là nguyên nhân c a tình tr ng r i lo n th n kinh? Không ai có th ưa ra m tcâu tr l i y . Nhưng r t có th , trong nhi u trư ng h p, n i lo âu và s s hãi làm t trong nh ng tác nhân ch y u. Khi m t cá nhân lo l ng, phi n mu n và không thch u ư c ngh ch c nh, ngư i ó thư ng t c t t t t c các m i liên h v i môi trư ngxung quanh và thu mình trong th gi i o thoát kh i n i lo l ng c a mình. Lo âu có th khi n m t ngư i có th ch t kh e m nh nh t b nh ch trong m t th igian ng n. Tư ng Grant ã phát hi n ra i u này trong nh ng ngày cu i cùng c a cu cn i chi n M . Câu chuy n như sau: Tư ng Grant bao vây Richmond su t chín tháng,khi n cho quân c a Tư ng Lee r i lo n vì b c t ngu n lương th c. Quân oàn nào cũngcó hi n tư ng ào ngũ. M t s binh sĩ t ch c c u nguy n; binh lính ch bi t kêu than,khóc lóc trong tình tr ng ho ng lo n. Chi n tranh s p k t thúc. Tư ng Lee cho phóngh a các kho bông và thu c lá Richmond, t kho vũ khí r i rút kh i thành ph vào ban êm khi nh ng ám cháy b c l a ngùn ng t lên b u tr i en s m. Tư ng Grant ráo ri t u i theo, nã n vào c hai bên m n sư n và t phía sau c a quân ly khai, trong khi kbinh c a Tư ng Sheridan ch n ánh ng trư c, phá h ng ư ng ray và b t gi các oàn tàu ti p t . Vào th i kh c căng th ng này c a cu c chi n, Tư ng Grant g n như hóa mù vì m tcơn au u kh ng khi p. Ông bu c ph i d ng l i phía sau oàn quân truy kích và nght m trong m t trang tr i. Sau này ông k trong h i ký: “C êm, tôi ngâm chân trongnư c nóng và mù t c, p mù t c lên c tay và sau gáy, hy v ng s kh e l i vào sáng hômsau”.
  41. 41. Sáng hôm sau, ông ã bình ph c nhanh chóng, nhưng không ph i do tác d ng c a b tmù t c mà b i m t k binh ã phi ng a n mang theo lá thư xin u hàng c a Tư ngLee. “Lúc viên sĩ quan ưa thư n g p, tôi v n ang au u kinh kh ng, nhưng ngaysau khi bi t n i dung b c thư, tôi l p t c kh e l i”. Tư ng Grant ã k l i như th . Rõ ràng là chính nh ng lo l ng, căng th ng và xúc c m c a Tư ng Grant ã khi nông b nh. Và ông ã kh i b nh ngay khi nhìn th y chi n th ng. B y mươi năm sau, Henry Morgenthau, Jr., B trư ng B tài chính dư i th i FranklinD. Roosevelt cũng nh n th y s lo l ng có th khi n ông chóng m t. Trong nh t ký, ôngvi t r ng mình ã vô cùng lo l ng khi T ng th ng quy t nh mua t i 4.400.000 thùng lúamì ch trong m t ngày nh m làm tăng giá b t mì: “Tôi th c s th y choáng váng trư cdi n ti n c a s vi c. Tôi v nhà và lên giư ng n m mê man su t hai gi li n”. Riêng tôi, n u mu n ư c nh c nh v nh ng tác ng tiêu c c c a lo l ng, th m chítôi cũng ch ng c n ph i nhìn sang nhà hàng xóm; dù trong căn h i di n v i nhà tôi làm t ngư i b ch ng suy th n kinh, và m t ngư i khác căn h bên c nh ã lo l ng nm c m c b nh ái tháo ư ng. (M i khi th trư ng ch ng khoán s t gi m, lư ng ư ngtrong máu và nư c ti u c a anh ta l i tăng v t!). Ch c n nhìn ngay vào căn phòng nơi tôi ang ng i vi t quy n sách này, nó v n còn r t nhi u th g i nh v ngư i ch cũ ã qua i vì quá lo âu. Lo l ng cũng có th khi n b n ph i ng i xe lăn do b nh th p kh p và viêm kh p. Bácsĩ Russell L. Cecil, m t chuyên gia n i ti ng th gi i trong lĩnh v c viêm kh p, ã ch rab n nguyên nhân ph bi n nh t gây ra căn b nh ã làm cho r t nhi u ngư i ph i kh nkh này: 1. v hôn nhân 2. R c r i và kh ng ho ng tài chính 3. Cô ơn và lo l ng 4. B t mãn kéo dài T t nhiên, b n i u này không ph i là nh ng nguyên nhân duy nh t. Có nhi u lo iviêm kh p và m i lo i do nh ng nguyên nhân khác nhau gây nên. Nhưng, xin nh c l ir ng ây là b n nguyên nhân ph bi n nh t. Ch ng h n, trong th i kỳ suy thoái kinh t ,
  42. 42. m t ngư i b n c a tôi ã b khánh ki t n m c gia ình anh b công ty khí t c t ngu ncung c p gas và ngân hàng thì phong t a tài kho n th ch p mua nhà. V y là b ng nhiênv anh b th p kh p – và dù ã thu c thang i u tr c n th n, căn b nh c a ch v n khôngthuyên gi m cho t i khi tình hình tài chính c a h có d u hi u c i thi n. Lo l ng th m chí còn có th là nguyên nhân gây sâu răng. Bác sĩ William I. L.McGonigle ã phát bi u trư c Hi p h i Nha khoa Hoa Kỳ: “Nh ng c m xúc khó ch unhư lo l ng, s hãi, b c b i… có th làm gi m lư ng canxi trong cơ th và gây sâu răng”.Ông k r ng m t b nh nhân c a ông ã có m t hàm răng tuy t v i, nhưng r i v c angư i àn ông y b nh t ng t và ngư i ch ng vô cùng lo l ng trư c b nh tình c av . Trong 3 tu n ngư i v n m b nh vi n, ngư i ch ng ã có thêm 9 chi c răng sâu – 9chi c răng sâu vì lo l ng! B n ã bao gi g p m t ngư i có tuy n giáp phát tri n quá m c chưa? Tôi ã t ngg p nh ng ngư i như th và có th kh ng nh r ng h c thư ng xuyên run r y và rùngmình như ngư i s p ch t v y - và qu là kh năng này hoàn toàn có th x y ra. ó là vìtuy n giáp, tuy n i u khi n ho t ng c a cơ th h ti t ra quá nhi u hoocmon. Nó làmtim p nhanh hơn và khi n toàn b cơ th nóng b ng lên như m t lò l a. N u không ư c ch a tr k p th i, b nh nhân có th t vong vì “s c nóng n i t ng”. Tôi có m tngư i b n b m c ch ng này và ã có l n cùng anh n Philadelphia xin ý ki n bác sĩIsrael Bram, m t chuyên gia n i ti ng có 38 năm kinh nghi m. Trong phòng ch c a bácsĩ Bram, tôi ã c th y l i khuyên ông cho sơn vào t m g l n treo trên tư ng như sau: THƯ GIÃN VÀ NGH NGƠI Cách t t nh t thư giãn và ngh ngơi là tìm n: Tôn giáo, gi c ng , âm nh c và ti ng cư i. Tin vào Thư ng – H c cách ng ngon gi c; Yêu âm nh c – Nhìn vào m t tích c c c a cu c s ng. Khi ó, b n s có s c kh e và h nh phúc. Khi b n tôi vào khám b nh, câu u tiên ông h i anh y là: “Anh lo l ng i u gì mà n nôi n i này?”. R i ông c nh báo r ng n u không ch u g t b lo l ng thì anh y còn cóth g p thêm nhi u r c r i n a v tim m ch, loét d dày, ti u ư ng... V bác sĩ tài gi i
  43. 43. này ã nói: “T t c nh ng b nh này u có h hàng v i nhau, chúng là anh em r t g nc a nhau”. Ngôi sao i n nh Merle Oberon cũng nói v i tôi r ng cô luôn tránh lo âu vì cô bi tnó có th h y ho i th quý giá nh t c a m t n di n viên: nhan s c. Cô k l i: “Khi b t u bư c vào ngh di n viên, tôi ã r t lo l ng và s hãi. Tôi m it n n và ang c g ng tìm vi c, nhưng l i không quen bi t ai Luân ôn. Tôi có g p m t vài nhà s n xu t phim, nhưng không ai tuy n tôi; trong khi ó, s ti n ít i mang theo ã b t u c n. Su t hai tu n, tôi ch s ng b ng bánh quy và nư c l c. Lúc y tôi không ch lo l ng mà còn b ói n a. Tôi t nh : “Có th mình là m t con ng c. Có th mình s không bao gi có cơ h i tr thành di n viên. Suy cho cùng, mình ch ng có kinh nghi m gì, mình chưa ư c óng phim bao gi . Mình có gì âu ngoài m t v ngoài tương i ưa nhìn?”. Tôi n trư c gương. Và khi nhìn vào ó, tôi nh n ra s lo l ng ang tàn phá gương m t mình m t cách ghê g m! Tôi th y nh ng n p nhăn l m xu t hi n. Tôi th y bi u hi n c a âu lo. Th là tôi quy t nh: “Ph i d ng l i ngay! Mình không ư c lo l ng n a. L i th duy nh t hi n nay c a mình là gương m t, và lo l ng s h y ho i nó”. R t ít th có th làm phai tàn nhan s c ph n nhanh như s lo l ng. Nó khi n gươngm t anh l i, quai hàm b nh ra và n p nhăn l rõ. Nó t o ra s c m t cau có thư ng xuyên,làm tóc b c và th m chí còn gây r ng tóc trong m t s trư ng h p. Nó cũng h y ho i lànda và làm xu t hi n nh ng m n nh t và m n . Lo l ng cũng là nguyên nhân hàng u gây ra b nh tim. Ngày nay, b nh tim là thph m gây t vong hàng u Hoa Kỳ. Trong Th chi n th hai, g n 1/3 tri u ngư i M ã ch t trong chi n u. ó là m t con s r t l n, nhưng so v i s ngư i ch t vì b nh timtrong th i gian y thì nó còn ít hơn nhi u: hai tri u ngư i ã b b nh tim l y i sinh m ng– và m t tri u trong s ó là do âu lo và s ng dư i áp l c căng th ng. úng v y, b nh timchính là m t trong nh ng lý do khi n bác sĩ Alexis Carrel k t lu n: “Nh ng ngư i khôngbi t ch ng l i lo âu thư ng ch t s m”.
  44. 44. Còn William James10 thì cho r ng: “Chúa có th tha th cho t i l i c a chúng ta,nhưng h th n kinh thì không”. Có th b n s kinh ng c khi bi t r ng s ngư i M t t m i năm nhi u hơn t ng sngư i ch t vì năm căn b nh truy n nhi m ph bi n nh t. T i sao v y? Ph n l n câu tr l ilà: vì “Lo l ng”. Khi mu n tra t n tù nhân, các quan l i Trung Hoa tàn b o ngày xưa thư ng cho tróitay chân tù nhân l i r i b t ng i dư i các túi nư c treo trên cao. T ng gi t nư c nhxu ng. . . t ng gi t. . . t ng gi t. . . u u c ngày l n êm. Ch ng m y ch c, nh nggi t nư c nh tênh ó s tr thành nh ng nhát búa b n ng tr ch và làm n n nhân phát iên. Cách tra t n này cũng ư c s d ng tòa án d giáo Tây Ban Nha th i Trung c vàtrong các tr i t p trung c dư i th i Hitler. Lo l ng cũng gi ng nh ng gi t nư c u u y; và t ng gi t, t ng gi t, t ng gi t lol ng có th khi n ngư i ta phát iên và t t . Khi còn là m t c u bé s ng vùng nông thôn Misouri, tôi ã s ch t khi p khi nghengư i l n k v ng n l a a ng c c a th gi i bên kia. Nhưng dư ng như không ai bi tv ng n l a c a nh ng n au th xác cùng c c mà nh ng ngư i hay lo âu trong thgi i này ang ph i ch u ng. Ch ng h n, n u b n là ngư i lo l ng kinh niên, m t ngàynào ó có th b n s ph i i di n v i s hành h kh ng khi p nh t mà nhân lo i t ngbi t n: ch ng au th t ng c. B n có yêu quý cu c s ng này không? B n có mu n ư c s ng lâu và kh e m nhkhông? N u b n tr l i có thì l i khuyên c a bác sĩ Alexis Carrel có th giúp b n:“Nh ng ai gi ư c tinh th n thư thái ngay gi a nh ng xáo tr n c a nh p s ng hi n ithì u có kh năng mi n nhi m trư c các căn b nh tinh th n”. Li u b n có gi ư c tinh th n thư thái ngay gi a nh ng xáo tr n c a nh p s ng hi n i? N u b n là m t ngư i kh e m nh bình thư ng, câu tr l i là: “Có”. Ch n ch n lànhư v y, b i h u h t chúng ta u m nh m hơn mình tư ng. Chúng ta có nh ng n i l c10 William James (1842 - 1910): Nhà tâm lý h c và tri t h c tiên phong ngư i M , tác gi c a nh ng quy nsách có t m nh hư ng v khoa h c tâm lý, tâm lý h c giáo d c, tâm lý h c tr i nghi m tôn giáo, ch nghĩath n bí cũng như tri t h c v ch nghĩa th c d ngõ.
  45. 45. ti m n mà b n thân ta cũng chưa hi u h t. Như Thoreau ã nói trong tác ph m Waldenb t h c a ông: “Tôi chưa t ng bi t n m t i u nào áng ph n khích hơn kh năngkhông th ph nh n c a con ngư i trong vi c nâng cao cu c s ng b ng nh ng n l c có ýth c. . . N u m t ngư i t tin theo u i ư c mơ c a mình và n l c s ng theo cách màmình mong mu n, ngư i ó s t ư c thành công b t ng vào nh ng th i i m tư ngch ng như không th ”. Ch c ch n r t nhi u c gi c a quy n sách này cũng có ý chí và n i l c m nh mnhư Olga K. Jarvey s ng t i Coeur d’ Alene, Idaho. Cô ã nh n ra mình có th xua tann i lo l ng, ngay c trong hoàn c nh bi th m nh t. Tôi tin ch c r ng c b n và tôi cũng cóth làm ư c i u y – n u chúng ta áp d ng nh ng chân lý c xưa, r t c xưa ư c vi ttrong quy n sách này. ây là câu chuy n Olga K. Jarvey ã vi t cho tôi: “Cách ây 8 năm rư i, tôi ch ng khác nào b k t án t hình b ng m t cái ch t t t , au n vì căn b nh ung thư. Các bác sĩ gi i nh t nư c Mayo Clinic ã xác nh n b n án y. Tôi ã phía cu i con ư ng, th n ch t ã tóm ư c tôi! Nhưng tôi còn quá tr , tôi không mu n ch t! Trong cơn tuy t v ng, tôi g i i n cho bác sĩ c a mình Kellogg. Ông ã nóng n y c t l i tôi và trách m ng: “Chuy n gì v y, Olga, cháu không có m t chút ý chí chi n u nào sao? Ch c ch n r i, cháu s ch t n u c ti p t c khóc lóc th này. úng là cháu ã g p ph i i u r t t i t . ư c thôi – nhưng hãy i m t v i th c t ! Qu ng h t lo l ng i! Và hãy làm i u gì ó c i thi n tình hình!”. Nh ng l i nh c nh y m ra cho tôi m t con ư ng và ngay lúc y, tôi ã có m t l i th , m t l i th ng m vào máu th t r ng: “Tôi s không lo l ng n a! Tôi s không khóc n a! Và dù b t c i u gì x y ra, tôi s chi n th ng. Tôi s S NG!”. H i y, th i lư ng tr x ph bi n trong trư ng h p nguy k ch như th là 10 phút rư i m i ngày và ph i làm trong 30 ngày liên ti p. Ngư i ta i u tr cho tôi 14 phút rư i m i ngày, trong 49 ngày; và m c dù thân hình c a tôi g y mòn ch còn da b c xương, dù chân tôi n ng như chì, tôi v n không lo l ng! Tôi không khóc m t l n nào n a! Tôi m m cư i! úng v y, th c s là tôi ép mình ph i m m cư i.
  46. 46. Tôi không ngây thơ n m c nghĩ r ng ch c n m m cư i là có th ch a lành ung thư. Nhưng tôi tin r ng m t tr ng thái tinh th n vui v s giúp cơ th ch ng l i b nh t t. Dù sao, tôi ã ư c tr i nghi m m t trong nh ng cu c tr li u ung thư th n kỳ. Tôi chưa bao gi th y kh e m nh như trong m y năm g n ây, t t c là nh l i khuyên tràn y ý chí u tranh: “Hãy im tv i th c t : Qu ng h t lo l ng i; và làm i u gì ó c i thi n tình hình!”. Tôi mu n k t thúc chương này b ng cách nh c l i l i c a bác sĩ Alexis Carrel:“Nh ng ngư i không bi t ch ng l i lo âu s ch t s m”. Các tín c a nhà tiên tri Mohammmed thư ng xăm lên ng c mình nh ng l i d ytrong kinh Koran. Tôi cũng mu n n i dung chính c a chương sách này ư c kh c sâutrong tâm kh m m i b n c: “Nh ng ai không bi t ch ng l i lo âu s ch t là ngư ich t s m!”. B n có ch c r ng bác sĩ Carrel không ph i nói v b n?
  47. 47. TÓM T T PH N M T CÁC NGUYÊN T C CƠ B N LO I B S LO L NGNGUYÊN T C 1: Hãy s ng v i ngày hôm nay, ng b n tâm n quá kh và lo l ng v tương lai.NGUYÊN T C 2: i m t v i s lo l ng b ng cách: 1. T h i b n thân: “ i u t nh t có th x y ra là gì?”. 2. Chu n b tinh th n ch p nh n i u t i t nh t. 3. N l c c i thi n tình tr ng x u nh t.NGUYÊN T C 3: Nh c nh b n thân v cái giá ph i tr b ng s c kh e c a chính mình khi chúng ta quá lo l ng.

×