Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Actuele thema’s Nederlands
Tools en tips voor onderzoek binnen het vak Nederlands
Steven Delarue, Timothy Colleman & Gert ...
1. Wie zijn wij?
– Onderzoeksthema’s en –interesses
2. Drie thema’s: tools & tips
– Taalvariatie binnen het Nederlands
– G...
• Vandaag uitsluitend
taalkundig geïnspireerde
tips & tools (cf. eigen
onderzoeksachtergrond)
• Voor tips rond literatuur:...
Timothy Colleman
• docent Nederlandse taalkunde sinds 2010,
daarvoor assistent/wetenschappelijk medewerker
sinds 1998
• On...
Timothy Colleman
• Ik was den dief, die hem syn hoenderen stal.
Ik had my vastelyk voorgenomen hem de slimme nagt, die
ik ...
Timothy Colleman
• Ik ben al twee weken niet lekker, twee kinderen met koorts
thuis gehad, vrouw hoest zich de longen uit ...
Gert De Sutter
Wie zijn wij? Onderzoeksthema’s en -interesses
• Hoofddocent Nederlands en Vertaalwetenschap
Vakgroep Verta...
Gert De Sutter
Voorbeeld: in welke mate kiezen ondertitelaars op de
Vlaamse tv voor AN-varianten vs. niet-aanvaarde BN-
va...
Steven Delarue
• Assistent Nederlandse Taalkunde sinds 2010
• Onderwijs: lesgever oefeningen
schrijfvaardigheid en taalsys...
Steven Delarue
Focus op de percepties die leerkrachten hebben t.o.v.
variëteiten van het Nederlands, met vragen als:
> Hoe...
Steven Delarue
• Lesobservaties en
sociolinguïstische
interviews
• 82 leerkrachten
uit basis- en
secundaire scholen
in 10 ...
1. Taalvariatie binnen het Nederlands
Steven Delarue
Bronnen: deredactie.be (3 nov.),
standaard.be (3 nov.),
deredactie.be (7 nov.) en De
Standaard (8 nov.)
Eindredacteurs van De Standaard discussieerden
met adviseurs van de Taaltelefoon en met twee
eminente samenstellers van st...
Klassieke taalzorggevallen of
tussentaalkenmerken empirisch bekeken
• Selectie van “klassieke”
gevallen (bv. zodra / van
z...
• Empirisch onderzoek: hoe verhoudt die
taalnorm zich tot de taalpraktijk?
• Onderzoeken kan via Google, maar
intussen ook...
Tweets met het woord boekske (1826
hits in een corpus van bijna 400
miljoen tweets uit 2014)
Vergelijking alweer/weeral in een corpus van 392.411.365 tweets (voor 2014)
Aantal hits: weeral 43.501 / alweer 969.250
weeral alweer
Sms- en
chattaal
< TLPST 31, zie www.TLPST.nl
• Laat leerlingen een verzameling
chat- of sms-materiaal aanleggen
• Analyse...
Sms- en
chattaal (2)
• Vergelijking van verschillende apps
of formats (bv. bij sms en Twitter
sterke beperking van tekens,...
http://www.dialectloket.be
• Als (tekst)bron: veel informatie over
taalvariatie, tussentaal, Poldernederlands,
dialecten, sociolecten,…
• Maar daarna...
(1) Eigen taalattitudeonderzoek
• Attitudineel onderzoek: hoe schatten mensen de
persoonlijkheid van anderen in op basis v...
http://www.dialectloket.be/geluid/stemmen-uit-het-heden/
Leerlingen kunnen
zelf op zoek gaan
naar een geschikte
spreker of...
• Corpus Gesproken Nederlands (CGN)
– Digitale databank van hedendaags gesproken
Nederlands
– 9 miljoen woorden, ongeveer ...
(2) Lexicon: dialectkennis en
dialectgebruik
http://www.stemmenuithetverleden.be
http://www.dialectloket.be/geluid/stemmen...
http://www.stemmenuithetverleden.be
http://www.dialectloket.be/geluid/stemmen-uit-het-verleden/
• Uitgebreide collectie dialectbanden online
http://www.huisvanalijn.be/collection/collectie-taalkamer
• Lexicaal onderzoek mogelijk, bijvoorbeeld
naar dialectkennis of dialectverlies.
• Bv. banden/opnames uit eigen streek
be...
http://www.woordenbank.be
Met dank aan Inge Van Lancker
Ter inleiding (13u00-13u20)
Talige variatie in Vlaanderen: welke soorten variatie zijn er
mo...
Je kan je leerlingen natuurlijk zelf een enquête
laten samenstellen, afhankelijk van hun
onderzoeksvraag of gewenste inval...
Combinatie van enquêtes en interviews is ook
mogelijk (en leerlingen maken dan zelf de
vergelijking).
Met dank aan Inge Va...
Met dank aan Inge Van Lancker
Analyse van
taalgebruik in
reclame
Analyse van taalgebruik in reclame
> taakverdeling van taalvariëteiten in reclame
Naamkunde / familienamen
http://www.familienaam.be
• Met ook een diachrone
component (vergelijk
gegevens van 1998 met 2008)
• Herkomst van
familienamen opzoeken
• Kan ook bij voornamen,
plaatsnamen,…
• Bronnen:
http://www.taaltelefoon.
be/boek-en...
2. Grammatica & lexicon
Timothy Colleman
Grammaticale creativiteit
• Voetbalverslagen: originaliteit zit onder meer in het gebruik van
verschillende grammaticale m...
Grammaticale creativiteit
• De weg-constructie: grammaticaal sjabloon
“iemand Xt zich een weg ergens naartoe” dat heel
cre...
Grammaticale creativiteit
• Via zoekopdrachten naar bv. “zich een weg” op twiqs.nl
kan eenvoudig een collectie voorbeelden...
Intensiveerders
• Op de grens van lexicon en grammatica: welke middelen
staan er taalgebruikers ter beschikking om uit te ...
Intensiveerders
• Bij werkwoorden is een alternatieve vorm van
intensivering mogelijk:
We moesten heel hard lachen. >
We l...
Intensiveerders
• Ook hiernaar kan op een eenvoudige manier
corpusonderzoek worden gedaan, met twiqs.nl of andere
vrij bes...
Intensiveerders
• Veel van die dingen zijn typisch Nederlands of typisch
Vlaams
 scholieren kunnen de bijkomende opdracht...
Intensiveerders
• Bv. “me de tandjes”: 1056 tweets in de periode 1/1/2010-
31/1/2015
Intensiveerders
• Bv. “me de tandjes”: 1056 tweets in de periode 1/1/2010-
31/1/2015
3. Vertaalwetenschap
Gert De Sutter
Taalvariatie in vertalingen
• Algemene onderzoeksvraag: hoe gaan
vertalers om met de complexe taalsituatie
in Vlaanderen (...
Referenties
• Debrabandere, F. (2012). ‘Mijn familienaam. Waar komt die vandaan?’. Leuven: Davidsfonds.
• De Decker, B. & ...
Websites
• http://www.twiqs.nl
• http://www.dialectloket.be
• http://www.stemmenuithetverleden.be
• http://www.woordenbank...
Websites
• http://bob.tst-centrale.org/RBBN/
• http://dpc.inl.nl/indexd.php
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties

2,023 views

Published on

Leerkracht Nederlands in het secundair onderwijs? Wil je je leerlingen een eigen onderzoek laten opzetten en uitvoeren binnen het vak Nederlands? Op een studiedag rond onderzoekscompetenties gaven we een workshop over actuele onderzoeksthema's binnen het vakgebied Nederlands. Vragen en opmerkingen steeds welkom, en als je iets uitprobeert of uitgeprobeerd hebt: benieuwd naar je ervaringen!

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Studiedag 'Competent in onderzoek?' (Gent, 3 februari 2015) - Actuele thema's Nederlands voor onderzoekscompetenties

  1. 1. Actuele thema’s Nederlands Tools en tips voor onderzoek binnen het vak Nederlands Steven Delarue, Timothy Colleman & Gert De Sutter Universiteit Gent Vakgroep Taalkunde / Vakgroep Vertalen, Tolken & Communicatie Vragen of opmerkingen? Voornaam.Familienaam@UGent.be Studiedag Competent in onderzoek? – dinsdag 3 februari 2015 informeren – inspireren – exploreren
  2. 2. 1. Wie zijn wij? – Onderzoeksthema’s en –interesses 2. Drie thema’s: tools & tips – Taalvariatie binnen het Nederlands – Grammatica & lexicon – Vertaalwetenschap Overzicht
  3. 3. • Vandaag uitsluitend taalkundig geïnspireerde tips & tools (cf. eigen onderzoeksachtergrond) • Voor tips rond literatuur: zie o.a. Mottart & Lauwers (2015) Overzicht
  4. 4. Timothy Colleman • docent Nederlandse taalkunde sinds 2010, daarvoor assistent/wetenschappelijk medewerker sinds 1998 • Onderwijs: Grammatica v/h Nederlands, vanaf de basis in Ba1 tot geavanceerde colleges in de Master • Onderzoek: constructiegrammaticaal onderzoek naar de relatie tussen betekenis en structuur in het Nederlands en verwante andere talen, vroeger en nu Wie zijn wij? Onderzoeksthema’s en -interesses
  5. 5. Timothy Colleman • Ik was den dief, die hem syn hoenderen stal. Ik had my vastelyk voorgenomen hem de slimme nagt, die ik gehad had, te klagen. (Heinsius, De vermakelyken avanturier, 1695) • Eén patiënt kreeg aspirine toegevoegd aan zijn medicamenteuze behandeling, bij drie patiënten werden statines opgestart. Het CML heeft sinds 2005 in overleg met de betrokken ondernemers het potje voor Leiden Centraal ondergebracht gekregen. Hij kreeg een boek *gegeven/*gevraagd/??geleend/ ??geschonken. Wie zijn wij? Onderzoeksthema’s en -interesses
  6. 6. Timothy Colleman • Ik ben al twee weken niet lekker, twee kinderen met koorts thuis gehad, vrouw hoest zich de longen uit het lijf en loopt ook al een week niet lekker rond. Suddenly, Billy had screamed and cried his lungs out, rushing forward like a mad man, hitting Tom with angry fists. Ons oefen hard en ek dans omtrent my longe uit. Maar ons is baie opgewonde. Ons gaan vir hulle Afrika bring en ons gaan hulle flabbergast as daar so ’n woord is. Wie zijn wij? Onderzoeksthema’s en -interesses
  7. 7. Gert De Sutter Wie zijn wij? Onderzoeksthema’s en -interesses • Hoofddocent Nederlands en Vertaalwetenschap Vakgroep Vertalen, Tolken en Communicatie • Onderwijs: o.m. Toegepaste taalkunde, tekstanalyse NL, schrijfvaardigheid NL, Websitebeheer (Ba1, Ba2, Master Meertalige communicatie) • Onderzoek: doctoraatsonderzoek (2000-2005) over groene en rode woordvolgorde; begeleidt vertaalwetenschappelijk doctoraatsonderzoek over o.m. normconform gedrag bij Belgische vertalers en ondertitelaars. http://users.ugent.be/~gdsutter
  8. 8. Gert De Sutter Voorbeeld: in welke mate kiezen ondertitelaars op de Vlaamse tv voor AN-varianten vs. niet-aanvaarde BN- varianten? Wie zijn wij? Onderzoeksthema’s en -interesses -2 -1 0 1 2 3 -1.5-1.0-0.50.00.51.0 akkoord.gaan beginnen.te.inf een.beroep.doen.op een.van.de op.het.eerste.gezicht proberen.te.infpv.inf.vdte.veelten(minste)_goedvd.pv.infzodrazulke.mv akkoord.zijn beginnen.inf beroep.doen.op één.van.de op.het.eerste.zicht proberen.inf pv.vd.inften(minste)_fout teveel van.zodrazo.n.mv actor.inter<EN voiceover.inter<EN actor.intra.be voiceover.intra.be actor.intra.nl http://users.ugent.be/~gdsutter
  9. 9. Steven Delarue • Assistent Nederlandse Taalkunde sinds 2010 • Onderwijs: lesgever oefeningen schrijfvaardigheid en taalsysteem (woord- en zinsleer) aan Ba1 en Ba2 TL2T: Nederlands • Onderzoek: doctoraatsonderzoek (2010-2016) naar het taalgebruik en de taalpercepties van Vlaamse leerkrachten in het basis- en secundair onderwijs http://www.nederlandsetaalkunde.ugent.be/stevendelarue Wie zijn wij? Onderzoeksthema’s en -interesses
  10. 10. Steven Delarue Focus op de percepties die leerkrachten hebben t.o.v. variëteiten van het Nederlands, met vragen als: > Hoe (on)belangrijk is standaardtaal voor leerkrachten, en in welke situaties/contexten? > Hoe interpreteren leerkrachten de Vlaamse talenbeleidsnota’s, en hoe nemen ze die (al dan niet) mee in de dagelijkse klaspraktijk? > Hoe kan een toegespitst, adequaat taalbeleid omgaan met de uitdagingen die leerkrachten elke dag opnieuw ervaren? > … http://www.nederlandsetaalkunde.ugent.be/stevendelarue Wie zijn wij? Onderzoeksthema’s en -interesses
  11. 11. Steven Delarue • Lesobservaties en sociolinguïstische interviews • 82 leerkrachten uit basis- en secundaire scholen in 10 Vlaamse steden • 6de leerjaar, 3de en 6de jaar ASO, katholiek onderwijs http://www.nederlandsetaalkunde.ugent.be/stevendelarue Wie zijn wij? Onderzoeksthema’s en -interesses
  12. 12. 1. Taalvariatie binnen het Nederlands Steven Delarue
  13. 13. Bronnen: deredactie.be (3 nov.), standaard.be (3 nov.), deredactie.be (7 nov.) en De Standaard (8 nov.)
  14. 14. Eindredacteurs van De Standaard discussieerden met adviseurs van de Taaltelefoon en met twee eminente samenstellers van stijl- en woordenboeken, Ludo Permentier en Rik Schutz. Samen hakten ze knopen door. Chauffage niet, charcuterie wel. Ze baseerden zich op de Dikke Van Dale, Prisma Handwoordenboek en Taaladvies.net, en op hun taalgevoel. Karel Verhoeven, hoofdredacteur De Standaard Waar is dit soort boekjes in hemelsnaam voor nodig? Dit is een aanslag op de Vlaamse identiteit. Wim Daniëls, taalkundige (Nederland) - + -
  15. 15. Klassieke taalzorggevallen of tussentaalkenmerken empirisch bekeken • Selectie van “klassieke” gevallen (bv. zodra / van zodra, autostrade / autosnelweg,…) of tussentaalkenmerken (boekske, da/wa/nie,…) • Bronnenonderzoek (Taaladvies, VRT-Taal,…)
  16. 16. • Empirisch onderzoek: hoe verhoudt die taalnorm zich tot de taalpraktijk? • Onderzoeken kan via Google, maar intussen ook ‘geavanceerdere’ technieken beschikbaar, bv. twiqs.nl om tweets te doorzoeken – ! Account aanmaken – ! Tweets doorzoeken vergt relatief veel tijd
  17. 17. Tweets met het woord boekske (1826 hits in een corpus van bijna 400 miljoen tweets uit 2014)
  18. 18. Vergelijking alweer/weeral in een corpus van 392.411.365 tweets (voor 2014) Aantal hits: weeral 43.501 / alweer 969.250
  19. 19. weeral alweer
  20. 20. Sms- en chattaal < TLPST 31, zie www.TLPST.nl • Laat leerlingen een verzameling chat- of sms-materiaal aanleggen • Analyse van de taalkenmerken die in dat materiaal voorkomen; vergelijking met de (geschreven) standaardtaal • Wat verschilt, en waarom? Hoe bewust zijn die verschillen? • Cf. onderzoek Benny De Decker (UA): twee ‘maximes’: (1) schrijf zoals je spreekt en (2) schrijf zo beknopt mogelijk
  21. 21. Sms- en chattaal (2) • Vergelijking van verschillende apps of formats (bv. bij sms en Twitter sterke beperking van tekens, bij Facebook Messenger of WhatsApp veel minder) • Ook onderzoek mogelijk naar de invloed van het Engels: welke woorden komen voor, welke niet? cf. De Decker, B. & R. Vandekerckhove (2013). De integratie van Engels in Vlaamse jongerentaal kwantitatief en kwalitatief bekeken: das wel nice! :p. In: Nederlandse Taalkunde jg. 18, nr. 1, p. 2-34. Online: https://www.researchgate.net/publication/257820828 _De_integratie_van_Engels_in_Vlaamse_jongerentaal_ kwantitatief_en_kwalitatief_bekeken_das_wel_nice%2 1_p
  22. 22. http://www.dialectloket.be
  23. 23. • Als (tekst)bron: veel informatie over taalvariatie, tussentaal, Poldernederlands, dialecten, sociolecten,… • Maar daarnaast ook veel beeld- en geluidsmateriaal: fragmenten waarin West- Vlaamse, Antwerpse,… tussentaal wordt gesproken, en dialectopnames • Bruikbaar in de les, maar de site biedt ook onderzoeksmogelijkheden!
  24. 24. (1) Eigen taalattitudeonderzoek • Attitudineel onderzoek: hoe schatten mensen de persoonlijkheid van anderen in op basis van hun taalgebruik? • Cf. Lefebvre 2014: – Fragmenten selecteren waarin verschillende taalvariëteiten te horen zijn (al dan niet van dezelfde spreker) – Leerlingen laten die horen aan een bepaalde groep informanten, en stellen daarbij bepaalde vragen (bv. in hoeverre succesvol, populair, fysiek aantrekkelijk,…) – (Verkennende) analyse van de verkregen resultaten: welke verschillen treden op?
  25. 25. http://www.dialectloket.be/geluid/stemmen-uit-het-heden/ Leerlingen kunnen zelf op zoek gaan naar een geschikte spreker of geschikte fragmenten, maar er is ook materiaal dat al ‘klaar’ is.
  26. 26. • Corpus Gesproken Nederlands (CGN) – Digitale databank van hedendaags gesproken Nederlands – 9 miljoen woorden, ongeveer 900 uur opnames – Diverse soorten gesprekken – Transcripties bij elk gesprek – Toegang online aan te vragen: http://www.inl.nl/tst- centrale/nl/producten/corpora/corpus- gesproken-nederlands/6-17
  27. 27. (2) Lexicon: dialectkennis en dialectgebruik http://www.stemmenuithetverleden.be http://www.dialectloket.be/geluid/stemmen-uit-het-verleden/ • Collectie van bijna 800 dialectbanden voor 550 plaatsen, nu volledig gedigitaliseerd • Een selectie van fragmenten (met het thema ‘migratie’) werd n.a.v. de Erfgoeddag online gezet op bovenstaande site met verdere toelichting
  28. 28. http://www.stemmenuithetverleden.be
  29. 29. http://www.dialectloket.be/geluid/stemmen-uit-het-verleden/ • Uitgebreide collectie dialectbanden online
  30. 30. http://www.huisvanalijn.be/collection/collectie-taalkamer
  31. 31. • Lexicaal onderzoek mogelijk, bijvoorbeeld naar dialectkennis of dialectverlies. • Bv. banden/opnames uit eigen streek beluisteren, met de vraag: welke woorden ken je niet meer? Zoek op wat ze betekenen, en interview een aantal mensen uit je omgeving (bv. uit verschillende generaties): kennen zij die woorden nog? • (dgl. onderzoek hoeft natuurlijk niet per se vanuit die opnames te vertrekken, maar kan ook vanuit een bepaald woordveld/thema gebeuren! Bv. Lefebvre 2010 over kinderspelen)
  32. 32. http://www.woordenbank.be
  33. 33. Met dank aan Inge Van Lancker Ter inleiding (13u00-13u20) Talige variatie in Vlaanderen: welke soorten variatie zijn er mogelijk in taal? Synchroon vs. diachroon, geografisch, sociaal, situationeel,… Concrete opdracht (13u20-13u30) De leerlingen worden in groepjes ingedeeld, en krijgen 1 opdracht: (1) Formele enquête, peilen naar percepties van mensen t.o.v. situationele variatie (met eerst wat info over enquêteren) (2) Interviews afnemen om die percepties te achterhalen (met eerst wat info over het opnamemateriaal) De boer op (13u30-14u30) Data verzamelen volgens de verschillende methodes, onder begeleiding van een leerkracht of begeleider Dataverwerking (14u30-15u00) Team-Enquête en Team-Interviews proberen hun gegevens te verwerken en zo helder mogelijk te presenteren (tabellen, grafieken, quotes uit de interviews,…) Evaluatie (15u00-15u30) Bespreking van de voor- en nadelen van beide methodes van dataverzameling
  34. 34. Je kan je leerlingen natuurlijk zelf een enquête laten samenstellen, afhankelijk van hun onderzoeksvraag of gewenste invalshoek! Met dank aan Inge Van Lancker Enquêtes kunnen ook online verspreid en afgenomen worden (bv. SurveyMonkey)
  35. 35. Combinatie van enquêtes en interviews is ook mogelijk (en leerlingen maken dan zelf de vergelijking). Met dank aan Inge Van Lancker
  36. 36. Met dank aan Inge Van Lancker
  37. 37. Analyse van taalgebruik in reclame
  38. 38. Analyse van taalgebruik in reclame > taakverdeling van taalvariëteiten in reclame
  39. 39. Naamkunde / familienamen http://www.familienaam.be • Met ook een diachrone component (vergelijk gegevens van 1998 met 2008)
  40. 40. • Herkomst van familienamen opzoeken • Kan ook bij voornamen, plaatsnamen,… • Bronnen: http://www.taaltelefoon. be/boek-en- webwijzer/namen
  41. 41. 2. Grammatica & lexicon Timothy Colleman
  42. 42. Grammaticale creativiteit • Voetbalverslagen: originaliteit zit onder meer in het gebruik van verschillende grammaticale middelen • Van Persie dribbelt met de bal aan de voet door het strafschopgebied en schiet vervolgens in de verre hoek. In de 74e minuut slalomt Rashaan Fernandes zonder moeite door het strafschopgebied. In de 37ste minuut pingelde Jeroen Acda door het strafschopgebied van OSC. Ki zwoegt zich door het strafschopgebied, maar de doelman van Atletico Madrid gaat gepast in de voeten. Schouterden dribbelt zich een weg door het strafschopgebied, maar trapt dan tegen Dequevy aan.
  43. 43. Grammaticale creativiteit • De weg-constructie: grammaticaal sjabloon “iemand Xt zich een weg ergens naartoe” dat heel creatief wordt toegepast • Juanito Sequeira kapt en draait zich een weg door het strafschopgebied. Gouderak counterde zich een weg naar het doel en had kort daarop een goede kans op de 2-0, maar keeper Antonie Bloks kon nog redding brengen. 15.56 uur: Renners kreunen, steunen, zuchten en vloeken zich een weg naar boven. Voor velen is dit een regelrechte calvarietocht.
  44. 44. Grammaticale creativiteit • Via zoekopdrachten naar bv. “zich een weg” op twiqs.nl kan eenvoudig een collectie voorbeelden van de weg- constructie worden verzameld  Bv. scholieren krijgen een set van 30 of 50 tweets en inventariseren de werkwoorden die in de constructie voorkomen  Hoeveel “hapaxen“ telt die set?  Kunnen voor elk van die werkwoorden bijkomende voorbeelden worden gevonden op Internet?  (Kan ook de reflexieve constructie “zich ergens naartoe V- en”?)  Vergelijken van de bevindingen
  45. 45. Intensiveerders • Op de grens van lexicon en grammatica: welke middelen staan er taalgebruikers ter beschikking om uit te drukken dat een eigenschap in hoge mate aanwezig is of een activiteit met hoge intensiteit wordt uitgevoerd Het was saai. > Het was erg saai. > Het was ... saai. Hij is knap. > Hij is heel knap > Hij is ... knap. • = ‘intensivering’, een domein waarvan bekend is dat nieuwe vormen elkaar erg snel afwisselen (zeker in jongeren- en groepstalen) • Leent zich goed tot enquêtering: bv. scholieren zetten zelf enquête op waarin verschillende (positieve en negatieve) adjectieven moeten worden gekwalificeerd
  46. 46. Intensiveerders • Bij werkwoorden is een alternatieve vorm van intensivering mogelijk: We moesten heel hard lachen. > We lachten ons dood kapot rot suf een deuk een breuk een kriek
  47. 47. Intensiveerders • Ook hiernaar kan op een eenvoudige manier corpusonderzoek worden gedaan, met twiqs.nl of andere vrij beschikbare corpora • Zie in dat verband bijvoorbeeld ook de historische (enkel Nederlandse) kranten op www.delpher.com
  48. 48. Intensiveerders • Veel van die dingen zijn typisch Nederlands of typisch Vlaams  scholieren kunnen de bijkomende opdracht krijgen om voor intensiveerders die ze niet kennen na te gaan (i) wat de oorspronkelijke betekenis is, (ii) of ze met hun intensiverende betekenis in het woordenboek staan, (iii) of er aanwijzingen zijn dat het om typisch Nederlandse intensiveerders gaat, enz.  mooie kennismaking met veranderende modes in het taalgebruik
  49. 49. Intensiveerders • Bv. “me de tandjes”: 1056 tweets in de periode 1/1/2010- 31/1/2015
  50. 50. Intensiveerders • Bv. “me de tandjes”: 1056 tweets in de periode 1/1/2010- 31/1/2015
  51. 51. 3. Vertaalwetenschap Gert De Sutter
  52. 52. Taalvariatie in vertalingen • Algemene onderzoeksvraag: hoe gaan vertalers om met de complexe taalsituatie in Vlaanderen (BN vs. AN; cf. http://bob.tst-centrale.org/RBBN/ voor inspiratie)? • Onderzoeksmethode: corpusonderzoek op Dutch Parallel Corpus (http://dpc.inl.nl/indexd.php) – Aandacht mogelijk voor de invloed van teksttype en brontaal.
  53. 53. Referenties • Debrabandere, F. (2012). ‘Mijn familienaam. Waar komt die vandaan?’. Leuven: Davidsfonds. • De Decker, B. & R. Vandekerckhove (2013). ‘De integratie van Engels in Vlaamse jongerentaal kwantitatief en kwalitatief bekeken: das wel nice! :p’. In: Nederlandse Taalkunde, 18 (1), p. 2-34. • Lefebvre, M. (2010). ‘Jongeren warm maken voor taalvariatie’. In: S. Vanhooren & A. Mottart (red.). Vierentwintigste Conferentie Het Schoolvak Nederlands. Gent: Academia Press, p. 146-150. • Lefebvre, M. & P. Dejonckheere (2014). ‘Knikkeren we nog met bolleketten en marbels? Stop de tijd! Een sociolinguïstisch dialectonderzoek’. In: Neerlandia/Nederlands van Nu, 117 (1), p. 34-37. • Lefebvre, M. (2014). ‘Voer je eigen taalonderzoek!’. In: S. Vanhooren & A. Mottart (red.). Zesentwintigste Conferentie Onderwijs Nederlands. Gent: Academia Press, p. 184-188. • Mottart, A. & H. Lauwers (2015). ‘Onderzoekscompetent in de klas. Praktische gids voor de moderne en klassieke talen in het secundair onderwijs’. Gent: Academia Press.
  54. 54. Websites • http://www.twiqs.nl • http://www.dialectloket.be • http://www.stemmenuithetverleden.be • http://www.woordenbank.be • http://www.inl.nl/tst- centrale/nl/producten/corpora/corpus- gesproken-nederlands/6-17 • http://www.huisvanalijn.be/collection/collectie- taalkamer • http://www.TLPST.nl • http://www.meertens.knaw.nl/voornamen/index. html
  55. 55. Websites • http://bob.tst-centrale.org/RBBN/ • http://dpc.inl.nl/indexd.php

×