Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Percepties van Vlaamse leerkrachten tegenover
woordenschatkennis, taalvariatie en tussentaal:
correlatie of discrepantie?
...
Vandaag
1. Op een drafje: over standaardtaal en
tussentaal in Vlaanderen
2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en
taalpercep...
Vandaag
1. Op een drafje: over standaardtaal en
tussentaal in Vlaanderen
2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en
taalpercep...
standaardtaal dialect
tussentaal
‘VRT-Nederlands’
cf. Verkavelingsvlaams/Soapvlaams/
Schoon Vlaams/…
“Ge moogt in uw agend...
Deredactie.be, 19 februari 2014 / Gazet van Antwerpen, 17 februari 2014
1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal...
De Volkskrant, 8 februari 2014
1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
http://taaltest.standaard.be, 3 november 2014
1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
Deredactie.be (3 nov.), standaard.be (3 nov.), deredactie.be (7 nov.) en De Standaard (8 nov.)
1. Op een drafje: over stan...
1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
Leerkrachten zijn…
“laks”
“geen taalprofessionals”
“taalamateurs”
“slordig”
“onkundig”
…
(citaten van Jan Hautekiet en Joë...
“an almost unattainable ideal achieved only
by a small minority of Dutch speaking
Belgians in a limited number of contexts...
“the highest nonvirtual stratum of Belgian
Dutch is documented by the speech of the
Belgian teachers”
(Grondelaers & Van H...
1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
“the highest nonvirtual stratum of Belgian
Dutch is docum...
Taalbeleid: ‘enkel AN’
Frank Vandenbroucke (2007)
Talenbeleidsnota De lat hoog voor
talen in iedere school. Goed voor de
s...
“[W]e wensen dat elke jongere op een hoog, rijk niveau in het
Nederlands (mondeling en schriftelijk) kan communiceren. (…)...
Taalpraktijk: ‘(lang) niet altijd AN’
• (Bijna) geen enkele leerkracht spreekt
altijd en overal standaardtaal. Alle
leerkr...
Vandaag
1. Op een drafje: over standaardtaal en
tussentaal in Vlaanderen
2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en
taalpercep...
Drie onderzoeksvragen
1. Wat voor 'talig repertoire' hanteren leerkrachten in een
klascontext wanneer ze les geven? Welke ...
Drie onderzoeksvragen
1. Wat voor 'talig repertoire' hanteren leerkrachten in een
klascontext wanneer ze les geven? Welke ...
Drie onderzoeksvragen
1. Wat voor 'talig repertoire' hanteren leerkrachten in een
klascontext wanneer ze les geven? Welke ...
Provinciehoofdsteden/grootsteden
IEPER
EEKLO
TURNHOUT
VILVOORDE
BERINGEN
BRUGGE
GENT
LEUVEN
ANTWERPEN
HASSELT
Kleinere pro...
Opgroeiplaats informanten
(N=82)
2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van leraren
Per stad 3 leeftijden 8 leerkrachten
Basisschool 6e leerjaar 2 leerkrachten
Secundaire
school
3e jaar ASO 3 leerkrachten
(...
• Selectiecriteria voor scholen:
– Enkel scholen uit vrij gesubsidieerd onderwijs,
katholieke net
• Eén stabiel te houden ...
• Selectiecriteria voor leerkrachten:
– In principe: geen
• Geen selectie op leeftijd van leerkrachten
• Geen selectie op ...
17%
35%27%
21%
Leeftijd lkr
[20-30[ [30-40[
[40-50[ [50-[
41%
59%
Geslacht lkr
M V
3. Onderzoek Steven Delarue: taalgebrui...
Dataverzameling: 4 soorten data
VELDNOTITIES (ETNOGRAFISCH)
• Beschrijving van het klaslokaal, de
leerkracht, de lesstijl(...
Dataverzameling: 4 soorten data
SOCIOLINGUÏSTISCH INTERVIEW
• Na lesobservaties
• 24-61 minuten
• Semigestructureerd inter...
Vandaag
1. Op een drafje: over standaardtaal en
tussentaal in Vlaanderen
2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en
taalpercep...
Wat voor taalgebruik verwacht u van
leerlingen? Spreken ze
standaardtaal/Algemeen Nederlands?
Waarom wel/niet?
Wat voor taalgebruik verwacht u van
leerlingen? Spreken ze
standaardtaal/Algemeen Nederlands?
Waarom wel/niet?
• Dalend wo...
Wat voor taalgebruik verwacht u van
leerlingen? Spreken ze
standaardtaal/Algemeen Nederlands?
Waarom wel/niet?
• Dalend wo...
Wat voor taalgebruik verwacht u van
leerlingen? Spreken ze
standaardtaal/Algemeen Nederlands?
Waarom wel/niet?
• Dalend wo...
Lerarenpercepties tgov. woordenschatkennis
Op zoek in interviews…
1. Hoe schatten leerkrachten
woordenschatkennis leerling...
• Overwegend negatief
– “weinig woordenschat”
– “enorme woordenschatachteruitgang”
– “zeer beperkt”
– “zorgwekkend”
– “hee...
• Soms ook positieve geluiden, maar
steeds genuanceerd
– als ge kijkt naar . naar taal . naar woordenschat
zijn er . bepaa...
• Grote niveauverschillen
– Tussen groepen onderling
• ASO vs. TSO/BSO: het . probleem van . van euh .
begrippen vooral ab...
• Grote niveauverschillen
– Tussen groepen onderling
• ASO vs. TSO/BSO: het . probleem van . van euh .
begrippen vooral ab...
• Welke leerkrachten klagen?
Klassieke talen (Latijn,
Grieks) ten tweede vind ik ook dat leerlingen .
weinig lezen .. dat ...
• Welke leerkrachten klagen?
Klassieke talen (Latijn,
Grieks)
Menswetenschappen
(geschiedenis, godsdienst)
ten tweede vind...
• Welke leerkrachten klagen?
Klassieke talen (Latijn,
Grieks)
Menswetenschappen
(geschiedenis, godsdienst)
Exacte wetensch...
• Welke leerkrachten klagen?
Klassieke talen (Latijn,
Grieks)
Menswetenschappen
(geschiedenis, godsdienst)
Exacte wetensch...
• Oorzaken? (1)
– Belezenheid leerlingen: leerlingen lezen
niet meer
euhm . hun . woordenschat is . als ik het vergelijk m...
• Oorzaken? (1)
– Belezenheid leerlingen: leerlingen lezen
niet meer
euhm . hun . woordenschat is . als ik het vergelijk m...
• Oorzaken? (2)
– Sms-taal, chattaal,…
denk dat de woordenschat beperkter wordt sowieso .
dat wel (…) door de vervanging v...
• Oorzaken? (2)
– Sms-taal, chattaal,…
denk dat de woordenschat beperkter wordt sowieso .
dat wel (…) door de vervanging v...
• Oorzaken? (3)
– Stijgend aantal anderstaligen
> voornamelijk als problematisch ervaren in het
basisonderwijs
> minder in...
• Aanpak?
– Compensatiestrategieën
> toetsvragen ‘versimpelen’ (formulering aanpassen, vragen
opsplitsen in deelvraagjes,…...
• Aanpak?
– Compensatiestrategieën
> toetsvragen ‘versimpelen’ (formulering aanpassen, vragen
opsplitsen in deelvraagjes,…...
• Aanpak?
– Compensatiestrategieën
> toetsvragen ‘versimpelen’ (formulering aanpassen, vragen
opsplitsen in deelvraagjes,…...
Taalposters
Ander voorbeeld (bron: http://gkh.yolasite.com/linkjes.php)
3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
Taalposters
• Maandelijks een poster met tien
‘schooltaalwoorden’ (verklaren,
definiëren, ideologie,…)
• Expliciet besprok...
• Aanpak? (2)
– Woordenschatonderwijs in
lerarenopleidingen?
> voor- en tegenstanders
> cf. perceptie woordenschatkennis j...
(1) Aandacht voor taal = aandacht voor
woordenschat?
– Definiëring ‘woordenschat’ wordt erg breed
opengetrokken
> omvat oo...
(1) Aandacht voor taal = aandacht voor
woordenschat?
– Definiëring ‘woordenschat’ wordt erg breed
opengetrokken
> omvat oo...
(1) Aandacht voor taal = aandacht voor
woordenschat?
– Definiëring ‘woordenschat’ wordt erg breed
opengetrokken
> omvat oo...
(2) Houding tegenover standaardtaal,
tussentaal en dialect
• Sterk benadrukt door
bijna alle
leerkrachten
• Echo’s taalbel...
(2) Houding tegenover standaardtaal,
tussentaal en dialect
– Bestaat er een verband tussen…?
Negatieve
perceptie
woordensc...
(2) Houding tegenover standaardtaal,
tussentaal en dialect
– Bestaat er een verband tussen…? JA
Negatieve
perceptie
woorde...
(2) Houding tegenover standaardtaal,
tussentaal en dialect
– Bestaat er een verband tussen…?
Positieve
perceptie
woordensc...

(2) Houding tegenover standaardtaal,
tussentaal en dialect
– Bestaat er een verband tussen…? NEEN
Positieve
perceptie
wo...
Samenvattend (1/2)
• Steeds terugkerende conclusie in onderzoek over
leerkrachten en taalpercepties: geen duidelijke
lijn(...
Samenvattend (2/2)
• Aanpak veelal via vrij ‘klassieke’ recepten (expliciet
woordenschatonderwijs, posterwoorden) + focus ...
Referenties
• De Caluwe, J. (2011). Naar een realistischer taalbeleid in het Vlaamse onderwijs. Jaarboek van de
Bond van G...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Paper VIOT: 'Percepties van Vlaamse leerkrachten tegenover woordenschatkennis, taalvariatie en tussentaal: correlatie of discrepantie?' (Leuven, 17-12-2014)

1,629 views

Published on

Paper VIOT: 'Percepties van Vlaamse leerkrachten tegenover woordenschatkennis, taalvariatie en tussentaal: correlatie of discrepantie?' (Leuven, 17-12-2014)

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Paper VIOT: 'Percepties van Vlaamse leerkrachten tegenover woordenschatkennis, taalvariatie en tussentaal: correlatie of discrepantie?' (Leuven, 17-12-2014)

  1. 1. Percepties van Vlaamse leerkrachten tegenover woordenschatkennis, taalvariatie en tussentaal: correlatie of discrepantie? Steven Delarue Universiteit Gent Vakgroep Taalkunde Afdeling Nederlands www.stevendelarue.be Steven.Delarue@UGent.be @st_delarue VIOT | Leuven | woensdag 17 december 2014
  2. 2. Vandaag 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van Vlaamse leerkrachten 3. Percepties van leerkrachten tegenover woordenschatkennis – oorzaken, aanpak en correlaties met taalpercepties Overzicht
  3. 3. Vandaag 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van Vlaamse leerkrachten 3. Percepties van leerkrachten tegenover woordenschatkennis – oorzaken, aanpak en correlaties met taalpercepties Overzicht
  4. 4. standaardtaal dialect tussentaal ‘VRT-Nederlands’ cf. Verkavelingsvlaams/Soapvlaams/ Schoon Vlaams/… “Ge moogt in uw agenda schrijven (…)” “Werkt ne keer mee!” “Ebde (gij) da voorbereid?” Fonologisch, morfosyntactisch en lexicaal Sterk vereenvoudigd: de Vlaamse taalsituatie
  5. 5. Deredactie.be, 19 februari 2014 / Gazet van Antwerpen, 17 februari 2014 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  6. 6. De Volkskrant, 8 februari 2014 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  7. 7. http://taaltest.standaard.be, 3 november 2014 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  8. 8. Deredactie.be (3 nov.), standaard.be (3 nov.), deredactie.be (7 nov.) en De Standaard (8 nov.) 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  9. 9. 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  10. 10. Leerkrachten zijn… “laks” “geen taalprofessionals” “taalamateurs” “slordig” “onkundig” … (citaten van Jan Hautekiet en Joël De Ceulaer in Reyers Laat, 3 nov., Geert Van Istendael in De Standaard, 8 nov., en Mia Doornaert op het Taaldebat op de Boekenbeurs, 4 nov., en nogmaals in De Standaard, 10 nov.) (en wij als taalwetenschappers zijn blijkbaar “warrig”, “zielig en emotioneel”, en “kneuterig provinciaal”, maar goed) 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  11. 11. “an almost unattainable ideal achieved only by a small minority of Dutch speaking Belgians in a limited number of contexts” (Grondelaers & Van Hout 2011) standaardtaal dialect tussentaal ‘VRT-Nederlands’ 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  12. 12. “the highest nonvirtual stratum of Belgian Dutch is documented by the speech of the Belgian teachers” (Grondelaers & Van Hout 2011) (getest in Delarue & Ghyselen submitted) “an almost unattainable ideal achieved only by a small minority of Dutch speaking Belgians in a limited number of contexts” (Grondelaers & Van Hout 2011) standaardtaal dialect tussentaal ‘VRT-Nederlands’ 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  13. 13. 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen “the highest nonvirtual stratum of Belgian Dutch is documented by the speech of the Belgian teachers” (Grondelaers & Van Hout 2011) (getest in Delarue & Ghyselen submitted) “an almost unattainable ideal achieved only by a small minority of Dutch speaking Belgians in a limited number of contexts” (Grondelaers & Van Hout 2011) standaardtaal dialect tussentaal ‘VRT-Nederlands’ “school teachers are the first-line dispensers of standard usage, as well as the last gatekeepers of this standard (…) who are supposed to be ‘loyal to official pronunciation norms’” (Grondelaers & Van Hout 2012, Van de Velde & Houtermans 1999, De Schutter 1980)
  14. 14. Taalbeleid: ‘enkel AN’ Frank Vandenbroucke (2007) Talenbeleidsnota De lat hoog voor talen in iedere school. Goed voor de sterken, sterk voor de zwakken Pascal Smet (2011) Conceptnota Samen taalgrenzen verleggen Vandenbroucke (2007), Smet (2011) 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  15. 15. “[W]e wensen dat elke jongere op een hoog, rijk niveau in het Nederlands (mondeling en schriftelijk) kan communiceren. (…) De opgang van krom en regionaal taalgebruik, de veranderingen in taalgebruik onder invloed van (…) allerlei subculturele taalvarianten, maken de talige communicatie erg complex. Sommigen stellen zich de vraag of het nodig is om de lat hoog te leggen en ernaar te streven elk kind en elke jongere tot correct Nederlands te brengen.” (Vandenbroucke 2007:4) “In Vlaanderen groeien nog steeds veel kinderen op voor wie de moedertaal een regionale variant van het Standaardnederlands en dus niet het Standaardnederlands is. (…) Nochtans is een rijke kennis van het Standaardnederlands dé voorwaarde voor wie in Vlaanderen wil leren, wonen, werken, leven. Wie van elders komt, en geen Standaardnederlands leert, blijft in de beslotenheid van het eigen gezin of de eigen gemeenschap leven, en leeft – in Vlaanderen – buiten Vlaanderen.” (Smet 2011:3) Vandenbroucke (2007), Smet (2011) 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  16. 16. Taalpraktijk: ‘(lang) niet altijd AN’ • (Bijna) geen enkele leerkracht spreekt altijd en overal standaardtaal. Alle leerkrachten gebruiken, in mindere of meerdere mate, tussentaal • Meer tussentaalkenmerken bij jongere leerkrachten • Grote verschillen binnen de les: voorbereide instructiesituaties vs. spontane gebeurtenissen, emoties,… Walraet (2004), Olders (2007), De Caluwe (2011, 2012), Delarue (2011, 2013),… 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen
  17. 17. Vandaag 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van Vlaamse leerkrachten 3. Percepties van leerkrachten tegenover woordenschatkennis – oorzaken, aanpak en correlaties met taalpercepties Overzicht
  18. 18. Drie onderzoeksvragen 1. Wat voor 'talig repertoire' hanteren leerkrachten in een klascontext wanneer ze les geven? Welke variatie treedt op, en welke (context)factoren beïnvloeden die variatie? 2. Welke percepties hebben leerkrachten tegenover de verschillende Vlaamse taalvariëteiten? Hoe percipiëren ze het Vlaamse taallandschap, en welke positie nemen ze in tegenover 'standaardtaal' (definiëring/conceptualisering, bruikbaarheid/inzetbaarheid in klascontext,…)? 3. Hoe (accuraat) schatten leerkrachten hun eigen taalgebruik in, en wat voor taalgebruik streven ze na in hun eigen communicatie, communicatie met andere leerkrachten, communicatie met leerlingen (klassikaal en individueel) en communicatie met andere actoren (ouders, directie, derden)? 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van leraren
  19. 19. Drie onderzoeksvragen 1. Wat voor 'talig repertoire' hanteren leerkrachten in een klascontext wanneer ze les geven? Welke variatie treedt op, en welke (context)factoren beïnvloeden die variatie? 2. Welke percepties hebben leerkrachten tegenover de verschillende Vlaamse taalvariëteiten? Hoe percipiëren ze het Vlaamse taallandschap, en welke positie nemen ze in tegenover 'standaardtaal' (definiëring/conceptualisering, bruikbaarheid/inzetbaarheid in klascontext,…)? 3. Hoe (accuraat) schatten leerkrachten hun eigen taalgebruik in, en wat voor taalgebruik streven ze na in hun eigen communicatie, communicatie met andere leerkrachten, communicatie met leerlingen (klassikaal en individueel) en communicatie met andere actoren (ouders, directie, derden)? 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van leraren
  20. 20. Drie onderzoeksvragen 1. Wat voor 'talig repertoire' hanteren leerkrachten in een klascontext wanneer ze les geven? Welke variatie treedt op, en welke (context)factoren beïnvloeden die variatie? 2. Welke percepties hebben leerkrachten tegenover de verschillende Vlaamse taalvariëteiten? Hoe percipiëren ze het Vlaamse taallandschap, en welke positie nemen ze in tegenover 'standaardtaal' (definiëring/conceptualisering, bruikbaarheid/inzetbaarheid in klascontext,…)? 3. Hoe (accuraat) schatten leerkrachten hun eigen taalgebruik in, en wat voor taalgebruik streven ze na in hun eigen communicatie, communicatie met andere leerkrachten, communicatie met leerlingen (klassikaal en individueel) en communicatie met andere actoren (ouders, directie, derden)? 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van leraren
  21. 21. Provinciehoofdsteden/grootsteden IEPER EEKLO TURNHOUT VILVOORDE BERINGEN BRUGGE GENT LEUVEN ANTWERPEN HASSELT Kleinere provinciesteden met invloedssfeer op omgeving (20000-40000 inwoners) 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van leraren
  22. 22. Opgroeiplaats informanten (N=82) 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van leraren
  23. 23. Per stad 3 leeftijden 8 leerkrachten Basisschool 6e leerjaar 2 leerkrachten Secundaire school 3e jaar ASO 3 leerkrachten (waarvan 1 leerkracht Nederlands) Secundaire school 6e jaar ASO 3 leerkrachten (waarvan 1 leerkracht Nederlands) 82 leerkrachten (21 scholen) 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van leraren
  24. 24. • Selectiecriteria voor scholen: – Enkel scholen uit vrij gesubsidieerd onderwijs, katholieke net • Eén stabiel te houden criterium • Grootste Vlaamse onderwijsnet – Enkel ASO-afdeling • Op zoek naar “het beste Nederlands” • Taalbeleid overheid spitst zich vooral op ASO toe – Laag aantal anderstaligen (cf. telling Vlaamse overheid op 1 februari 2012) • Secundair onderwijs: ‘colleges’ + ASO = ‘zelfselectie’ • Basisonderwijs: criterium bleek in veel steden amper vol te houden 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van leraren
  25. 25. • Selectiecriteria voor leerkrachten: – In principe: geen • Geen selectie op leeftijd van leerkrachten • Geen selectie op geslacht van leerkrachten • Geen selectie op herkomst van leerkrachten – Waarom niet? • Verdeling geslacht bij Vlaamse leerkrachten is niét 50/50 • Leerkrachten zijn mobiel en heterogeen qua (talige) achtergrond • School (directie) kiest zelf leerkrachten (hetzij via open vraag, hetzij door zelf gericht leerkrachten aan te spreken) • Onderwijssector overbevraagd voor onderzoek: selectiecriteria niet te fijnmazig maken
  26. 26. 17% 35%27% 21% Leeftijd lkr [20-30[ [30-40[ [40-50[ [50-[ 41% 59% Geslacht lkr M V 3. Onderzoek Steven Delarue: taalgebruik en –percepties bij leerkrachten
  27. 27. Dataverzameling: 4 soorten data VELDNOTITIES (ETNOGRAFISCH) • Beschrijving van het klaslokaal, de leerkracht, de lesstijl(en), interactie met leerlingen en onderzoeker, bordschema’s,… PARTICIPERENDE OBSERVATIE • 1 les per leerkracht (50-60min) • Audio-opnames (dictafoons) • Guise: focus op taal van leerlingen SOCIOLINGUÏSTISCH INTERVIEW • Na lesobservaties • 24-61 minuten • Semigestructureerd interview • Transcripties (PRAAT), codering en analyse (NVivo) ENQUÊTE • Na het interview • Continuümschaal ST---------DIA • Stellingen beoordelen: “Wat voor taal zou je willen gebruiken? / verwacht je van je leerlingen?”
  28. 28. Dataverzameling: 4 soorten data SOCIOLINGUÏSTISCH INTERVIEW • Na lesobservaties • 24-61 minuten • Semigestructureerd interview • Transcripties (PRAAT), codering en analyse (NVivo) TAALGEBRUIK LEERLINGEN • Inschatting taalgebruik • Verwachtingen • Initieel: ‘guisevragen’ OPLEIDING LEERKRACHT • Rol van AN en (correct) taalgebruik in de (leraren)opleiding TAALBELEID: KENNIS EN BELANG • Op overheidsniveau • Op schoolniveau TAALMONITORING • Inschatting eigen taalgebruik in verschillende situaties • Inschatting / verwachtingen taalgebruik van andere actoren
  29. 29. Vandaag 1. Op een drafje: over standaardtaal en tussentaal in Vlaanderen 2. Doctoraatsonderzoek: taalgebruik en taalpercepties van Vlaamse leerkrachten 3. Percepties van leerkrachten tegenover woordenschatkennis – oorzaken, aanpak en correlaties met taalpercepties Overzicht
  30. 30. Wat voor taalgebruik verwacht u van leerlingen? Spreken ze standaardtaal/Algemeen Nederlands? Waarom wel/niet?
  31. 31. Wat voor taalgebruik verwacht u van leerlingen? Spreken ze standaardtaal/Algemeen Nederlands? Waarom wel/niet? • Dalend woordenschatniveau • Gebrekkige zinsbouw • Gebruik van afkortingen (sms, chat, Facebook) • Spelfouten
  32. 32. Wat voor taalgebruik verwacht u van leerlingen? Spreken ze standaardtaal/Algemeen Nederlands? Waarom wel/niet? • Dalend woordenschatniveau • Gebrekkige zinsbouw • Gebruik van afkortingen (sms, chat, Facebook) • Spelfouten • Respectvol en beleefd praten • Openheid • Spontaan praten
  33. 33. Wat voor taalgebruik verwacht u van leerlingen? Spreken ze standaardtaal/Algemeen Nederlands? Waarom wel/niet? • Dalend woordenschatniveau • Gebrekkige zinsbouw • Gebruik van afkortingen (sms, chat, Facebook) • Spelfouten • Respectvol en beleefd praten • Openheid • Spontaan praten • Weinig of niet over: uitspraak, klanken, accent, Alg. Ned.,…
  34. 34. Lerarenpercepties tgov. woordenschatkennis Op zoek in interviews… 1. Hoe schatten leerkrachten woordenschatkennis leerlingen in? – Diachrone evolutie? – Welke leerlingen? – Welke leerkrachten? 2. Welke oorzaken worden geformuleerd, en welke gevolgen/oplossingen worden voorgesteld? 3. Hoe correleren lerarenpercepties tgov. woordenschat met (andere) taalpercepties?
  35. 35. • Overwegend negatief – “weinig woordenschat” – “enorme woordenschatachteruitgang” – “zeer beperkt” – “zorgwekkend” – “heel laag” • Achteruitgang door de jaren heen – bij . bij hen is . is veel manifester euh het ge(*a) het niet herkennen van bepaalde woorden die voor ouderen en voor . en dan voor mijn generatie nogal euh ((lachje)) gewone woorden waren en die nu blijkbaar zijn verdwenen dus de woordenschatbasis wordt steeds . 3.a. Inschatting woordenschatkennis leerlingen Citaat onderaan: M, 60, Gent, leerkracht Grieks (6S)
  36. 36. • Soms ook positieve geluiden, maar steeds genuanceerd – als ge kijkt naar . naar taal . naar woordenschat zijn er . bepaalde leerlingen vind ik die heel . heel sterk zijn – er zijn er een aantal bij die ‘t . eigenlijk . vrij behoorlijk . Nederlands praten . die ook een . een brede woordenschat hebben – ze denken dat ze . euh een goed talig niveau hebben en dat ze eigenlijk als ze . sterk tussentalig praten dat ze dan eigenlijk al goed formeel aan ‘t praten zijn euhm .. ze . ze kunnen zich heel goed uitdrukken ze hebben een vrij brede woordenschat maar eigenlijk om te zeggen echt Nederlands .. Cit.: M, 32, Gent, lkr. 6de leerjaar // V, 45, A’pen, lkr. gesch. (3S) // V, 25, Vilvoorde, lkr. Nederl. (3S) 3.a. Inschatting woordenschatkennis leerlingen
  37. 37. • Grote niveauverschillen – Tussen groepen onderling • ASO vs. TSO/BSO: het . probleem van . van euh . begrippen vooral abstracte begrippen en zo . zo weer de woordenschat eigenlijk he • ASO vs. TSO/BSO: hun woordenschat is veel beperkter . euh . veel minder moeilijk taalgebruik • Binnen ASO: euhm dat zij toch vaker een rijker taalgebruik . of allez een rijkere woordenschat hebben ook dan euh leerlingen die bijvoorbeeld ja in euh een minder zware richting zitten – Binnen klasgroepen (zeker in basisonderwijs) • een zeer heterogene groep .. euhm .. eerder taalarme groep . hé . vandaar dat ik eigenlijk iedere keer de inhoud van de woordenschat . want allez er zijn er toch wel heel veel die veel woorden . niet begrijpen maar ze maken dat ook niet meer duidelijk . dat is een beetje de groepsdruk . ook van ‘ik mag niet tonen dat ik hier iets niet begrijp’ (…) Cit: V, 45, Antwerpen, lkr. geschiedenis (3S) // V, 51, Gent, lkr. wiskunde (6S) // V, 37, Leuven, lkr. cultuurwetenschappen (6S) 3.a. Inschatting woordenschatkennis leerlingen
  38. 38. • Grote niveauverschillen – Tussen groepen onderling • ASO vs. TSO/BSO: het . probleem van . van euh . begrippen vooral abstracte begrippen en zo . zo weer de woordenschat eigenlijk he • ASO vs. TSO/BSO: hun woordenschat is veel beperkter . euh . veel minder moeilijk taalgebruik • Binnen ASO: euhm dat zij toch vaker een rijker taalgebruik . of allez een rijkere woordenschat hebben ook dan euh leerlingen die bijvoorbeeld ja in euh een minder zware richting zitten – Binnen klasgroepen (zeker in basisonderwijs) • een zeer heterogene groep .. euhm .. eerder taalarme groep . hé . vandaar dat ik eigenlijk iedere keer de inhoud van de woordenschat . want allez er zijn er toch wel heel veel die veel woorden . niet begrijpen maar ze maken dat ook niet meer duidelijk . dat is een beetje de groepsdruk . ook van ‘ik mag niet tonen dat ik hier iets niet begrijp’ (…) Cit: V, 45, Antwerpen, lkr. geschiedenis (3S) // V, 51, Gent, lkr. wiskunde (6S) // V, 37, Leuven, lkr. cultuurwetenschappen (6S) // V, 50, Ieper, lkr. 6de leerjaar basisonderwijs 3.a. Inschatting woordenschatkennis leerlingen
  39. 39. • Welke leerkrachten klagen? Klassieke talen (Latijn, Grieks) ten tweede vind ik ook dat leerlingen . weinig lezen .. dat hun woordenschat . euh echt wel . inkrimpt . hé . euh als ik ‘audax’ moet vertalen . en dan 3. allez onversaagd of 3. overmoedig of weet ik wat . dat kennen ze niet onversaagd, acribie, hekelen, achten Citaten: V, 49, Vilvoorde, lkr. Latijn (3S) 3.a. Inschatting woordenschatkennis leerlingen
  40. 40. • Welke leerkrachten klagen? Klassieke talen (Latijn, Grieks) Menswetenschappen (geschiedenis, godsdienst) ten tweede vind ik ook dat leerlingen . weinig lezen .. dat hun woordenschat . euh echt wel . inkrimpt . hé . euh als ik ‘audax’ moet vertalen . en dan 3. allez onversaagd of 3. overmoedig of weet ik wat . dat kennen ze niet maar euhm door de aard van de lessen . merk ik wel dat ik euhm . af en toe woorden gebruik die zij nog niet kennen (…) maar in die zin zijn wij toch ook vaak met taal bezig . met euh begripsverklaringen of euhm zich geborgen voelen, ideologie, nefast, monarchie onversaagd, acribie, hekelen, achten Citaten: V, 49, Vilvoorde, lkr. Latijn (3S) // M, 51, Turnhout, lkr. godsdienst (6S) 3.a. Inschatting woordenschatkennis leerlingen
  41. 41. • Welke leerkrachten klagen? Klassieke talen (Latijn, Grieks) Menswetenschappen (geschiedenis, godsdienst) Exacte wetenschappen (wiskunde, fysica, chemie) ten tweede vind ik ook dat leerlingen . weinig lezen .. dat hun woordenschat . euh echt wel . inkrimpt . hé . euh als ik ‘audax’ moet vertalen . en dan 3. allez onversaagd of 3. overmoedig of weet ik wat . dat kennen ze niet maar euhm door de aard van de lessen . merk ik wel dat ik euhm . af en toe woorden gebruik die zij nog niet kennen (…) maar in die zin zijn wij toch ook vaak met taal bezig . met euh begripsverklaringen of euhm Maar met grote onderlinge verschillen binnen deze groep leerkrachten Focus op vakterminologie/jargon zich geborgen voelen, ideologie, nefast, monarchie wetenschappelijke termen onversaagd, acribie, hekelen, achten Citaten: V, 49, Vilvoorde, lkr. Latijn (3S) // M, 51, Turnhout, lkr. godsdienst (6S) 3.a. Inschatting woordenschatkennis leerlingen
  42. 42. • Welke leerkrachten klagen? Klassieke talen (Latijn, Grieks) Menswetenschappen (geschiedenis, godsdienst) Exacte wetenschappen (wiskunde, fysica, chemie) ten tweede vind ik ook dat leerlingen . weinig lezen .. dat hun woordenschat . euh echt wel . inkrimpt . hé . euh als ik ‘audax’ moet vertalen . en dan 3. allez onversaagd of 3. overmoedig of weet ik wat . dat kennen ze niet maar euhm door de aard van de lessen . merk ik wel dat ik euhm . af en toe woorden gebruik die zij nog niet kennen (…) maar in die zin zijn wij toch ook vaak met taal bezig . met euh begripsverklaringen of euhm Maar met grote onderlinge verschillen binnen deze groep leerkrachten Focus op vakterminologie/jargon zich geborgen voelen, ideologie, nefast, monarchie wetenschappelijke termen onversaagd, acribie, hekelen, achten Citaten: V, 49, Vilvoorde, lkr. Latijn (3S) // M, 51, Turnhout, lkr. godsdienst (6S) 3.a. Inschatting woordenschatkennis leerlingen
  43. 43. • Oorzaken? (1) – Belezenheid leerlingen: leerlingen lezen niet meer euhm . hun . woordenschat is . als ik het vergelijk met vroeger bijvoorbeeld . veel beperkter (…) en ik wijt dat nog altijd aan het feit dat de kinderen steeds minder lezen . het is euh . eigenlijk bijna een verplicht item om ze aan het lezen te zetten 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen Citaten: V, 56, Gent, 6de leerjaar basisonderwijs
  44. 44. • Oorzaken? (1) – Belezenheid leerlingen: leerlingen lezen niet meer euhm . hun . woordenschat is . als ik het vergelijk met vroeger bijvoorbeeld . veel beperkter (…) en ik wijt dat nog altijd aan het feit dat de kinderen steeds minder lezen . het is euh . eigenlijk bijna een verplicht item om ze aan het lezen te zetten – Intelligentie SD: en waaraan zou het [dalend woordenschatniveau, sd] dan wel kunnen liggen? Lkr: intelligentie . thuis . hoe men praat euh .. of dat men boeken leest . welke boeken dat men leest enzovoort . maar ook vooral . ik denk wel vooral intelligentie Citaten: V, 56, Gent, 6de leerjaar basisonderwijs // V, 49, Antwerpen, 6de leerjaar basisonderwijs 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  45. 45. • Oorzaken? (2) – Sms-taal, chattaal,… denk dat de woordenschat beperkter wordt sowieso . dat wel (…) door de vervanging van . veel sms-gebruik denk ik en . en veel euh mailtjes en zo maar ja ze zijn ook veel bezig met ja sms-taal euhm . ja pff computer alles . alles moet vlug gaan hé Cit.: V, 40, Gent, lkr. wiskunde (3S) // V, 47, Vilvoorde, lkr. Latijn (6S) 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  46. 46. • Oorzaken? (2) – Sms-taal, chattaal,… denk dat de woordenschat beperkter wordt sowieso . dat wel (…) door de vervanging van . veel sms-gebruik denk ik en . en veel euh mailtjes en zo maar ja ze zijn ook veel bezig met ja sms-taal euhm . ja pff computer alles . alles moet vlug gaan hé – ‘Hedendaagsere’ onderwijsaanpak ja euh . ja de laatste jaren vind ik het daar ook achteruitgaan . dat wel maar dat komt ook door de lessen en de teksten Nederlands in de . in de lagere jaren die ook meer aansluiten op het actuele taalgebruik . ook de jeugdliteratuur van nu is . natuurlijk aangepast . dat kadert in ‘t taalgebruik van nu en dat was vroeger in mijn tijd veel literairder Cit.: V, 40, Gent, lkr. wiskunde (3S) // V, 47, Vilvoorde, lkr. Latijn (6S) // M, 60, Gent, lkr. Grieks (6S) 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  47. 47. • Oorzaken? (3) – Stijgend aantal anderstaligen > voornamelijk als problematisch ervaren in het basisonderwijs > minder in het secundair (heeft wellicht te maken met selectie secundaire scholen / ASO voor dit onderzoek) > vaak wel genuanceerd (‘ook moedertaalsprekers hebben problemen’), maar versterkt (perceptie van) niveaudaling euhm .. ik denk dat wij hier op school te weinig middelen hebben om daar iets mee te doen .. euh en die kinderen blijven achterstand . hebben hé . vooral omdat ze thuis . ze komen thuis en ze spreken Turks of Chinees en ze spreken dan geen Nederlands meer . en die missen . die zitten echt wel met hiaten . maar ook de gewone leerlingen vind ik ja . dat sommigen toch echt wel een beperkte woordenschat hebben Citaat: V, 52, Gent, lkr. godsdienst (3S) 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  48. 48. • Aanpak? – Compensatiestrategieën > toetsvragen ‘versimpelen’ (formulering aanpassen, vragen opsplitsen in deelvraagjes,…) > woordenboek inzetten > meer herhalen, nieuwe woordenschat vaak gebruiken, synoniemen geven, verschillende verwerkingsmethoden > vooral bij anderstalige/taalarme leerlingen – Ingebed in taalbeleid > acties: ‘woord van de week’, taalposters, taalmails,… > taalbeleid vaak sterk op anderstaligen gericht (zeker als het voortkomt uit GOK-initiatieven) – Expliciet (‘klassiek’) woordenschatonderwijs euhm dus . we hebben woordenschatlijstjes ook gemaakt omdat dat hier dan zo .. zo . allez ja moeilijk is voor hun . dus echt euh .. ja . euh . woordje-uitleg-woordje-uitleg maar dat zat ook niet bij de methode eigenlijk 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  49. 49. • Aanpak? – Compensatiestrategieën > toetsvragen ‘versimpelen’ (formulering aanpassen, vragen opsplitsen in deelvraagjes,…) > woordenboek inzetten > meer herhalen, nieuwe woordenschat vaak gebruiken, synoniemen geven, verschillende verwerkingsmethoden > vooral bij anderstalige/taalarme leerlingen – Ingebed in taalbeleid > acties: ‘woord van de week’, taalposters, taalmails,… > taalbeleid vaak sterk op anderstaligen gericht (zeker als het voortkomt uit GOK-initiatieven) – Expliciet (‘klassiek’) woordenschatonderwijs euhm dus . we hebben woordenschatlijstjes ook gemaakt omdat dat hier dan zo .. zo . allez ja moeilijk is voor hun . dus echt euh .. ja . euh . woordje-uitleg-woordje-uitleg maar dat zat ook niet bij de methode eigenlijk 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  50. 50. • Aanpak? – Compensatiestrategieën > toetsvragen ‘versimpelen’ (formulering aanpassen, vragen opsplitsen in deelvraagjes,…) > woordenboek inzetten > meer herhalen, nieuwe woordenschat vaak gebruiken, synoniemen geven, verschillende verwerkingsmethoden > vooral bij anderstalige/taalarme leerlingen – Ingebed in taalbeleid > acties: ‘woord van de week’, taalposters, taalmails,… > taalbeleid vaak sterk op anderstaligen gericht (zeker als het voortkomt uit GOK-initiatieven) – Expliciet (‘klassiek’) woordenschatonderwijs euhm dus . we hebben woordenschatlijstjes ook gemaakt omdat dat hier dan zo .. zo . allez ja moeilijk is voor hun . dus echt euh .. ja . euh . woordje-uitleg-woordje-uitleg maar dat zat ook niet bij de methode eigenlijk Citaat: V, 42, Vilvoorde, lkr. zesde leerjaar basisonderwijs 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  51. 51. Taalposters Ander voorbeeld (bron: http://gkh.yolasite.com/linkjes.php) 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  52. 52. Taalposters • Maandelijks een poster met tien ‘schooltaalwoorden’ (verklaren, definiëren, ideologie,…) • Expliciet besproken in de les Nederlands • Geëvalueerd via een onlinetest, met aparte score op het rapport Op basis waarvan selecteer je die woorden? Ander voorbeeld (bron: http://gkh.yolasite.com/linkjes.php) 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  53. 53. • Aanpak? (2) – Woordenschatonderwijs in lerarenopleidingen? > voor- en tegenstanders > cf. perceptie woordenschatkennis jongere/oudere leerkrachten SD: stel dat u zelf mag . mag invullen hoe . die aandacht voor taal eruitziet in de lerarenopleiding . waarvoor zou u dan prioriteit . of waarop zou u dan prioriteit stellen? Lkr: euh uitspraak zeker ik denk dat de woordenschat wel behoorlijk is van die mensen . daar mogen wij toch van uitgaan . maar de uitspraak .. SD: en op welk gebied is het dan prioritair om dat te doen? Lkr: euhm .. vooral misschien . ‘k weet niet euh het gebruik van de woordenschat en zo om toch een beetje uw taal te verzorgen euhm . ik vind overal waar dat ge professioneel bezig bent dat je toch een beetje op je taalgebruik moet letten Citaten: M, 47, Eeklo, lkr. Nederlands (6S) // V, 52, Gent, lkr. godsdienst (3S) 3.b. Oorzaken en gevolgen/oplossingen
  54. 54. (1) Aandacht voor taal = aandacht voor woordenschat? – Definiëring ‘woordenschat’ wordt erg breed opengetrokken > omvat ook bv. morfosyntactische kenmerken (‘ge’/’gij’ voor ‘je’/’jij’) en soms zelfs fonologische kenmerken > cf. Lybaert 2014 – Woordenschatkennis bepalend voor vaardigheid in Algemeen Nederlands mm de leer(*a) er zijn volgens mij wel . toch veel kinderen die inderdaad tekortschieten bij het AN gewoon omdat zij te weinig woordenschat hebben .. – Voor niet-taalleerkrachten: taal = woordenschat > veel wetenschapsleerkrachten geven aan dat hun aandacht voor taal bij het lesgeven beperkt is tot de definiëring van vakterminologie (en het verbeteren van zinsconstructies en spelfouten in toetsen of taken) 3.c. Correlatie met “andere” taalpercepties? Lybaert (2014)
  55. 55. (1) Aandacht voor taal = aandacht voor woordenschat? – Definiëring ‘woordenschat’ wordt erg breed opengetrokken > omvat ook bv. morfosyntactische kenmerken (‘ge’/’gij’ voor ‘je’/’jij’) en soms zelfs fonologische kenmerken > cf. Lybaert 2014 – Woordenschatkennis bepalend voor vaardigheid in Algemeen Nederlands mm de leer(*a) er zijn volgens mij wel . toch veel kinderen die inderdaad tekortschieten bij het AN gewoon omdat zij te weinig woordenschat hebben .. – Voor niet-taalleerkrachten: taal = woordenschat > veel wetenschapsleerkrachten geven aan dat hun aandacht voor taal bij het lesgeven beperkt is tot de definiëring van vakterminologie (en het verbeteren van zinsconstructies en spelfouten in toetsen of taken) 3.c. Correlatie met “andere” taalpercepties?
  56. 56. (1) Aandacht voor taal = aandacht voor woordenschat? – Definiëring ‘woordenschat’ wordt erg breed opengetrokken > omvat ook bv. morfosyntactische kenmerken (‘ge’/’gij’ voor ‘je’/’jij’) en soms zelfs fonologische kenmerken > cf. Lybaert 2014 – Woordenschatkennis bepalend voor vaardigheid in Algemeen Nederlands mm de leer(*a) er zijn volgens mij wel . toch veel kinderen die inderdaad tekortschieten bij het AN gewoon omdat zij te weinig woordenschat hebben .. – Voor niet-taalleerkrachten: taal = woordenschat > veel wetenschapsleerkrachten geven aan dat hun aandacht voor taal bij het lesgeven beperkt is tot de definiëring van vakterminologie (en het verbeteren van zinsconstructies en spelfouten in toetsen of taken) 3.c. Correlatie met “andere” taalpercepties?
  57. 57. (2) Houding tegenover standaardtaal, tussentaal en dialect • Sterk benadrukt door bijna alle leerkrachten • Echo’s taalbeleid: ‘taal, taal en nog eens taal’, ‘elke leerkracht is een taalleerkracht’ – Doorsijpeling van het beleid (in theorie) • Spreekt u standaardtaal als u lesgeeft? – “Ja, maar” – “Nee, maar” – Ontwijkings- of verklaringsstrategieën (“ST is te formeel”, “ST = alles wat geen dialect is”,…) Belang van ST Eigen taal- gebruik Vaak tegenstelling/spanningsveld Delarue (2014) 3.c. Correlatie met “andere” taalpercepties?
  58. 58. (2) Houding tegenover standaardtaal, tussentaal en dialect – Bestaat er een verband tussen…? Negatieve perceptie woordenschat- kennis Sterke focus op Algemeen Nederlands (sterke SLI)  3.c. Correlatie met “andere” taalpercepties?
  59. 59. (2) Houding tegenover standaardtaal, tussentaal en dialect – Bestaat er een verband tussen…? JA Negatieve perceptie woordenschat- kennis Sterke focus op Algemeen Nederlands (sterke SLI) Leerkrachten die sterk focussen op het Algemeen Nederlands, en er ook voor zichzelf belang aan hechten, stellen vaker een achteruitgang vast door de jaren heen, of ervaren de woordenschatkennis van leerlingen vaker als te beperkt.  3.c. Correlatie met “andere” taalpercepties?
  60. 60. (2) Houding tegenover standaardtaal, tussentaal en dialect – Bestaat er een verband tussen…? Positieve perceptie woordenschat- kennis Géén sterke focus op standaardtaal (zwakkereSLI)  3.c. Correlatie met “andere” taalpercepties?
  61. 61.  (2) Houding tegenover standaardtaal, tussentaal en dialect – Bestaat er een verband tussen…? NEEN Positieve perceptie woordenschat- kennis Géén sterke focus op standaardtaal (zwakkereSLI) Leerkrachten die niet onverdeeld positief staan tegenover de standaardtaal (“dat is niet nodig”, “dat is niet authentiek”, “we zijn professioneel genoeg om zelf onze taalnorm te bepalen”), staan toch vaak negatief tegenover de woordenschatkennis van leerlingen. 3.c. Correlatie met “andere” taalpercepties?
  62. 62. Samenvattend (1/2) • Steeds terugkerende conclusie in onderzoek over leerkrachten en taalpercepties: geen duidelijke lijn(en) te trekken > veel nuanceren (cf. nood aan kwalitatief/etnografisch onderzoek) • Meestal (maar niet altijd) negatieve percepties, waarbij een achteruitgang wordt vastgesteld • Oorzaken liggen bij leesgedrag leerlingen, intelligentie, chat- en sms-taal, toenemend aantal anderstaligen en andere onderwijsdidactiek Samenvattend
  63. 63. Samenvattend (2/2) • Aanpak veelal via vrij ‘klassieke’ recepten (expliciet woordenschatonderwijs, posterwoorden) + focus op evaluatie + compenserende maatregelen • Correlatie met ‘andere’ taalpercepties? – JA, want ‘woordenschat’ en ‘taal’ vallen voor sommigen bijna samen – NEEN, want blijkbaar toch geen 1-op-1-relatie: woordenschat staat deels ook los van hoe Algemeen Nederlands gepercipieerd wordt (symbolisch?) Samenvattend
  64. 64. Referenties • De Caluwe, J. (2011). Naar een realistischer taalbeleid in het Vlaamse onderwijs. Jaarboek van de Bond van Gentse Germanisten. • De Caluwe, J. (2012). Deletie van tussentaal: de kloof tussen het taalbeleid en de taalpraktijk op school. In K. Absillis, J. Jaspers, en S. Van Hoof (eds.), De manke usurpator. Over Verkavelingsvlaams; Gent: Academia Press, 101-122. • Delarue, S. (2011). Standaardtaal of tussentaal op school? De paradoxale dubbele kloof tussen taalbeleid en taalgebruik. Studies van de Belgische Kring voor Linguïstiek 6: 1-20. • Delarue, S. (2013). ‘Teachers’ Dutch in Flanders: the last guardians of the standard?‘. In: Kristiansen, T. & S. Grondelaers (eds.), Language (De)standardisation in Late Modern Europe: Experimental Studies. Oslo: Novus, p. 193-226 • Delarue, S. (2014). Contrasterende (standaard)taalideologieën bij Vlaamse leerkrachten: een Gentse casestudy. Handelingen van de Koninklijke Zuid-Nederlandse Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis LXVII, 219-248. • Lybaert, C. (2014). Het gesproken Nederlands in Vlaanderen. Percepties en attitudes van een spraakmakend generatie. Onuitgegeven doctoraatsverhandeling, Universiteit Gent. • Olders, B. (2007). Dialect, tussentaal en standaardtaal op een Oostendse lagere school. Een sociolinguïstische etnografie van het lerarenkorps. Onuitgegeven licentiaatsverhandeling, Universiteit Gent. • Smet, P. (2011), Samen taalgrenzen verleggen. Conceptnota. http://www.ond.vlaanderen.be/nieuws/2011/doc/talennota_2011.pdf. • Vandenbroucke, F. (2007). De lat hoog voor talen in iedere school. Goed voor de sterken, sterk voor de zwakken. http://www.coc.be/files/publications/.88/talenbeleidsnota_.pdf • Walraet, B. (2004). Tussentaal in de klas. Een onderzoek naar het taalgebruik van leerkrachten in het middelbaar onderwijs. Onuitgegeven licentiaatsverhandeling, Universiteit Gent.

×