σπύρος λαζαρίδης δι εγκαταστάσεως 1914

191 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
191
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

σπύρος λαζαρίδης δι εγκαταστάσεως 1914

  1. 1. Óðýñïò Ëáæáñßäçò Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 Ëåýêùìá ÇëåêôñïíéêÞ Ýêäïóç, 2007 / http://www.tsalimi.gr
  2. 2. Ðñüëïãïò «Äé' åãêáôáóôÜóåùò 1914». Ìéá ìéêñÞ öñÜóç ãñáììÝíç ìå ðÝíá êé Ýíá ìåëÜíé, áêáèïñßóôïõ ðéá ÷ñþìáôïò, óôá ðáëéÜ âéâëßá ôçò Êïéíüôçôïò Óôáõñïõðüëåùò. ÅããñáöÝò ôïõ 1940. Ç öñÜóç ðñïóäéïñßæåé ôïí ôñüðï áðüêôçóçò ôïõ ôßôëïõ ôïõ äçìüôç. Ôï, áíÜ ÷åßñáò, ëåýêùìá ôåêìçñéþíåé ìå åéêüíåò ôçí áëÞèåéá ôçò. Åéêüíåò ðïõ êáôáôÜóóïíôáé óå äýï êáôçãïñßåò: ó' áõôÝò ðïõ áðåéêïíßæïõí êÜðïéï ãåãïíüò êáé ôï åéêïíïãñáöïýí ìå áíèñþðéíåò ìïñöÝò êáé ó' áõôÝò ðïõ áðåéêïíßæïõí ôïõò áíèñþðïõò ðïõ äßíïõí õðüóôáóç óôï ãåãïíüò. Óôéò ðñþôåò, ïíïìáôåðþíõìá Ý÷ïõí ìüíï ïé âáóéëéÜäåò, ïé ðñùèõðïõñãïß êáé ïé óôñáôçãïß. Óôéò Üëëåò, ïíïìáôåðþíõìá Ý÷ïõí üëïé åêåßíïé ãéá ôïõò ïðïßïõò ãñÜöôçêå ç óýíôïìç öñÜóç. Èá Þôáí áôüðçìá ôïõ åñåõíçôÞ í' áãíïÞóåé ôï üíïìá ôïõ äéïéêçôÞ ôùí óõììá÷éêþí óôñáôåõìÜôùí ðïõ êáôÝêëõóáí ôçí Èåóóáëïíßêç áðü ôï 1915 ìÝ÷ñé ôï 1919. Åßíáé ðñÜîç ÷ñÝïõò ôùí ìåëþí ôçò ôïðéêÞò êïéíùíßáò ç ðïëõôÝëåéá ôçò êáôáãñáöÞò ôùí ïíïìÜôùí åêåßíùí ðïõ ðñþôïé Ýóôçóáí ôá èåìÝëéÜ ôçò, óôéò ðáñõöÝò ôïõ ðáíÜñ÷áéïõ äñüìïõ, óôç óêéÜ ôçò ìåãÜëçò ðüëçò. ÐñïóèÞêç óôçí çëåêôñïíéêÞ Ýêäïóç: ÁöáéñÝèçêáí áðü áõôÝò ôéò óåëßäåò ôá åéóáãùãéêÜ êåßìåíá ôùí äýï äçìÜñ÷ùí, Ýíá ãéá êÜèå Ýíôõðç Ýêäïóç. Ôï ëåýêùìá åðéóôñÝöåé ó’ åêåßíïí ðïõ ôï Ýóôçóå, ëÝîç ôç ëÝîç, åéêüíá ôçí åéêüíá. Ó. Ë.
  3. 3. Ëßãï ðñéí... ×áñìÜíêéïú, 222, ïñèüäïîïé ¸ëëçíåò Êáñá÷ïõóåÀí, 14 ïñèüäïîïé êáé 25 ÌïõóïõëìÜíïé ËåìðÝô, 26, ïñèüäïîïé ¸ëëçíåò Ç Ìáêåäïíßá / ÅèíïëïãéêÞ óôáôéóôéêÞ ôùí âéëáåôßùí Èåóóáëïíßêçò êáé Ìïíáóôçñßïõ / õðü Áè. ×áëêéüðïõëïõ / Åí ÁèÞíáéò / 1910 Óôçñéæüìåíïé åéò ôïõò êïñìïýò ãçñáéþí ðëáôÜíùí åãþ êáé ðñïóöéëÝóôáôüò ìïõ óõíïäïéðüñïò áíôáëëÜóóïìåí ôáò óêÝøåéò êáé ôáò åíôõðþóåéò ìáò, åíþ ôá âëÝììáôÜ ìáò ðëáíþíôáé åäþ êáé åêåß åðß ôïõ åêôåôáìÝíïõ ôñéãýñù ìáò ïñßæïíôïò. Áðü ôçí èÝóéí ìáò äå âëÝðïìåí ôï âüñåéïí êáé âïñåéïäõôéêüí ìÝñïò ôùí ôåé÷þí ôçò Èåóóáëïíßêçò. Åßíáé êáôáìáõñéóìÝíá áðü ôçí ðïëõêáéñßáí áðü ôïõ áíùìÜëïõ åäÜöïõò, åíôüò ôïõ ïðïßïõ âõèßæïíôáé, ìÝ÷ñé ôùí õðåñõøÞëùí, õðåñçöÜíùí, åðÜëîåþí ôùí. Áëë’ ïé óôñáôþíåò ôïõ ðõñïâïëéêïý êáé ôïõ éððéêïý, ïé ïðïßïé öáßíïíôáé êáé áõôïß, åßíáé êáôÜëåõêïé êáé êáéíïõñãåßò. Êáé õðü ôçí Ýðïøéí ôáýôçí åìðïéïýí êáôáöáíÞ áíôßèåóéí ðñïò ôá ðñïáéþíéá ôåß÷ç, ôá óõìâïëßæïíôá ôï ðáñåëèüí ôçò ðüëåùò. Ôïõíáíôßïí ïé óôñáôþíåò åßíáé ôçò óçìåñéíÞò êõñéáñ÷ßáò ôá ôñáíüôáôá êáé ôá áäéáöéëïíßêçôá ôåêìÞñéá. Ç äå ÷þñá, ôçí ïðïßáí Ý÷ïìåí áðÝíáíôß ìáò, ó÷çìáôßæåôáé åéò ðåäéÜäá áíþìáëïí êáé ëïöþäç, ðåñéâáëëïìÝíçí áðü üñç êáé ðñïåêôåéíïìÝíçí ìÝ÷ñé ôïõ Èåñìáúêïý êüëðïõ. Åðé ôçò åêôåôáìÝíçò ôáýôçò ãçò ìüíïí áñáéïß ôéíÝò óõíïéêéóìïß, áíÜîéïé ëüãïõ, áíáêýðôïõí. Ç äå åñçìßá, ç ìüíùóéò êáé ç ïéêôñÜ åãêáôÜëåéøéò óõóößããïõí ôçí êáñäßáí êáé êáèéóôïýí áñáéÜí êáé äéáêåêïììÝíçí ôçí óõíïìéëßáí ìïõ ìåôÜ ôïõ ðëçóßïí ìïõ éóôáìÝíïõ ößëïõ. Ð. Ì. ÊïíôïãéÜííçò / ÁçâÜôé / Ìáêåäïíéêüí çìåñïëüãéïí / 1911 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 3
  4. 4. Áñ÷åßï ÊÉÈ Ç ðåñéï÷Þ ôçò åêôüò ôùí ôåé÷þí äõôéêÞò Èåóóáëïíßêçò, Ýìåéíå ãéá áéþíåò Ýíáò ôüðïò Ýñçìïò. Ï ìåãáëýôåñïò ïéêéóìüò, ï ïðïßïò öáßíåôáé íá Ý÷åé óõíå÷Þ êáé ïñãáíùìÝíç æùÞ, åßíáé ôï ×áñìÜíêéïú, ðïõ êÜëõðôå ó÷åäüí üëç ôçí ðåñéï÷Þ äõôéêÜ ôçò ïäïý ËáãêáäÜ, ìå 222 êáôïßêïõò ôï 1910, ïñèïäüîïõò ¸ëëçíåò. Ôçí ßäéá ÷ñïíéÜ ôï ÊáñÜ Éóßí, óôá õøþìáôá ôçò óçìåñéíÞò Ðïëß÷íçò, åß÷å 14 ïñèïäüîïõò êáé 25 ÌïõóïõëìÜíïõò. Ôï ôñßãùíï ôùí êáôïéêçìÝíùí ðåñéï÷þí óõìðëçñùíüôáí ìå ôï ËåìðÝô, óôçí ðåñéï÷Þ ôçò óçìåñéíÞò Åõêáñðßáò, ìå 26 êáôïßêïõò, ïñèïäüîïõò ¸ëëçíåò. Ï ðáñáäåßóéïò êÜìðïò ðïõ ðåñéãñÜöåôáé áðü ôïõò âõæáíôéíïýò ÷ñïíïãñÜöïõò, êáôÞíôçóå óôá 1910, ìéá èëéâåñÞ åðéöÜíåéá ãçò, áêáëëéÝñãçôç, ìå ôá íåñÜ ôçò íá êõëÜíå áíåêìåôÜëåõôá ðñïò ôçí èÜëáóóá. ¸ôóé ôçí ðåñéãñÜöåé ï ãõìíáóéÜñ÷çò ôïõ åëëçíéêïý ãõìíáóßïõ ôçò Èåóóáëïíßêçò, ï ïðïßïò ôçí ðåñðÜôçóå êáôÜ ôçí äéÜñêåéá ìéáò çìåñÞóéáò åêäñïìÞò óôï ÁçâÜôé, ôçí óçìåñéíÞ ËçôÞ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 4
  5. 5. Áñ÷åßï ÊÉÈ Ôá ìüíá óçìÜäéá ðïõ Ýäåé÷íáí áíèñþðéíç äñáóôçñéüôçôá, êáôÜ ìÞêïò ôïõ äñüìïõ ðïõ Ýíùíå ôçí Èåóóáëïíßêç ìå ôçí ÌáêåäïíéêÞ åíäï÷þñá, Þôáí ôá íåêñïôáöåßá ôçò Áãßáò ÐáñáóêåõÞò, ôá êôßñéá ôùí óôñáôþíùí ôïõ ðõñïâïëéêïý, ôï óçìåñéíü óôñáôüðåäï ôïõ Ðáýëïõ ÌåëÜ êáé ïé åãêáôáóôÜóåéò ôùí Ëáæáñéóôþí. Êáé üëá áõôÜ Ýãéíáí óôï ôÝëïò ôïõ 19ïõ êáé óôéò áñ÷Ýò ôïõ 20ïõ áéþíá.Ðéï ðñéí õðÞñ÷å ìüíïí ï äñüìïò. Ôá ðñÜãìáôá èá áëëÜîïõí ñéæéêÜ óôá åðüìåíá ÷ñüíéá. Ïé äñüìïé ðïõ Þôáí “ìáèçìÝíïé” ãéá áéþíåò íá ðåñðáôéïýíôáé ìüíï áðü æþá, äÝ÷ôçêáí êÜèå åßäïõò âáñéÜ ï÷Þìáôá óôá ÷ñüíéá ìåôáîý ôïõ 1914 êáé ôïõ 1919. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 5
  6. 6. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá ÌåôÜ ôçí áðåëåõèÝñùóç áðü ôïõò Ôïýñêïõò, ôá ÷þìáôá óôéò Üêñåò ôïõ ðáíÜñ÷áéïõ äñüìïõ, ôçò óçìåñéíÞò ïäïý ËáãêáäÜ, ôñÜâçîáí ôçí ðñïóï÷Þ ôùí áñ÷þí ôïõ êñÜôïõò êáé ôçò ðüëçò ýóôåñá áðü êáôáóôñïöÝò. Ç éóôïñßá åðïéêéóìïý áõôÞò ôçò åãêáôáëåëëåéìÝíçò ëùñßäáò ãçò, åßíáé ìéá éóôïñßá êáôáóôñïöþí êáé äõóÜñåóôùí ãåãïíüôùí. Ðñüóöõãåò ôïõ 1914, áíãêáóôéêÞ óõìâßùóç ôùí ðñïóöýãùí ìå óôñáôåýìáôá Ýîé êñáôþí, ðõñïðáèåßò ôïõ 1917, íÝïé ðñüóöõãåò ôï 1919 êáé ôï 1920, êáé ôÝëïò ç ÌéêñáóéáôéêÞ ÊáôáóôñïöÞ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 6
  7. 7. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ôá âïóêïôüðéá êáé ïé ìáñìÜñéíåò êñÞíåò óôçí ðåñéï÷Þ ôïõ ÆÝéôåíëéê, ðáñáðÝìðïõí óôï ðáñåëèüí. Ôéò âõæáíôéíÝò åðáýëåéò êáé ôá áãñïêôÞìáôá äéáäÝ÷ôçêáí ïé êñÞíåò ôùí ïèùìáíþí êáôÜ ìÞêïò ôïõ äñüìïõ, ãéá ôïõò äéáâÜôåò êáé ôá êáñáâÜíéá. Ç ïäüò ËáãêáäÜ äåí Ýðáøå íá óõíäÝåé ôçí ðüëç ìå ôïí õðüëïéðï êüóìï ïýôå óôéãìÞ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 7
  8. 8. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ç äõôéêÞ ýðáéèñïò ôçò Èåóóáëïíßêçò èá áëëÜîåé ìïñöÞ ìåôÜ ôï 1914. Ôüôå ïñßæåôáé ôï ÷ñïíéêü óçìåßï ìçäÝí áðü ôï ïðïßï áñ÷ßæåé ç ïñãáíùìÝíç åãêáôÜóôáóç áíèñþðùí êáé ôï óôÞóéìï ïéêéóìþí. Ïé ó÷åäéáóìïß ôùí õðåõèýíùí Üëëáæáí ó÷åäüí êÜèå äéåôßá áöïý ôá ãåãïíüôá äéäÝ÷ïíôáí ôï Ýíá ôï Üëëï ìå êáôáéãéóôéêü ñõèìü, áí óêåöôåß êáíåßò ðùò ãéá áéþíåò óôçí ðåñéï÷Þ äåí óõíÝâáéíå ôßðïôá. Óôçí ðåíôáåôßá 1914-1919, ç Èåóóáëïíßêç âãÞêå áðü ôá ôåß÷ç ôçò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 8
  9. 9. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ïé âñýóåò, ôá Ýëç, ï äñüìïò êáé ôá ÷þìáôá ôïõ ÆÝéôåíëéê Þôáí ðïõ õðïäÝ÷ôçêáí ôïõò ðñþôïõò ðñüóöõãåò. ÊõíçãçìÝíïé áðü Âïýëãáñïõò êáé Ôïýñêïõò óôçí áíáôïëéêÞ Ñùìõëßá êáé ôá ÄáñäáíÝëéá, êáôÝöôáóáí óôç áõëÞ ôçò Èåóóáëïíßêçò, óå ìéá ðåñéï÷Þ ìå ôïýñêéêá áðïìåéíÜñéá êáé ôï ìõáëü óôéò ðáôñßäåò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 9
  10. 10. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ìéá äõóÜñåóôç Ýêðëçîç ðåñßìåíå ôïõò ðñüóöõãåò. Óôçí ðåñéï÷Þ ðïõ åãêáôáóôÜèçêáí, äÝóðïæáí ôá êôßñéá ôùí Ëáæáñéóôþí. Âïõëãáñéêü Êáèïëéêü ÓåìéíÜñéï ôïõ ÆÝéôåíëéê Þôáí ï ðëÞñçò ôßôëïò ôïõ éäñýìáôïò, ðïõ âñéóêüôáí áðÝíáíôé áðü ôçí åéêïíéæüìåíç ÌïíÞ ôùí Êáëïãñáéþí. Ïé ðñüóöõãåò äåí åß÷áí êáíÝíáí áðïëýôùò ëüãï íá áðïäå÷ôïýí ôï üíïìá ôçò ðåñéï÷Þò óáí ÷áñáêôçñéóôéêü ôïõ ïéêéóìïý ôïõò. Äáíåßóôçêáí ôï ìõóôÞñéï üíïìá ËåìðÝô áðü ôá õøþìáôá ôçò Åõêáñðßáò, áð’üðïõ Ýñ÷ïíôáí êáé ôï íåñü ðïõ Ýðéíáí. Ôï õäñáãùãåßï ôïõ ËåìðÝô êáôçöüñéæå ðñïò ôïí Íáü ôùí Äþäåêá Áðïóôüëùí êáé ôçí äåîáìåíÞ ôïõ, ðáñÜëëçëá ìå ôïí äñüìï, óôéò Üêñåò ôïõ ïðïßïõ óôÞèçêáí ðñþôá ïé óêçíÝò êáé ìåôÜ ôá óðßôéá ôùí ðñïóöýãùí. Ï ïéêéóìüò ôïõ ËåìðÝô åßíáé ç ðñþôç ïñãáíùìÝíç êïéíùíßá ðïõ óôÞíåôáé óôéò Üêñåò ôçò ïäïý ËáãêáäÜ ìåôÜ ôçí ßäñõóç ôçò Èåóóáëïíßêçò êáé ôçí åñÞìùóç ôïõ ðïëßóìáôïò ðïõ õðÞñ÷å óôçí ðåñéï÷Þ åêåßíç ôçí åðï÷Þ, üðùò ìáñôõñïýí ôá áñ÷áéïëïãéêÜ åõñÞìáôá. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 10
  11. 11. Ôá åéêïíïãñáöçìÝíá ðåñéïäéêÜ ôçò Åõñþðçò áöéåñþíïõí áñêåôÝò óåëßäåò êáé êáôáãñÜöïõí ôçí ÂéâëéïèÞêç ÁÐÈ / J’ ai vu, 16.9.1916 ðïñåßá ôùí ðñïóöýãùí ðñïò ôçí ÅëÝýèåñç ÅëëÜäá. Ôï ðñþôï ñåýìá Ýñ÷åôáé áðü ÂïõëãáñéêÜ åäÜöç, ãéá íá áêïëïõèÞóåé ç ÔïõñêéêÞ ÈñÜêç êáé ôá ðáñÜëéá ôçò ÌéêñÜò Áóßáò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 11
  12. 12. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet Ç ðñïóÝëåõóç ôùí ðñïóöýãùí äåí óôáìÜôçóå ðïôÝ. Áêüìç êé üôáí üëá öÜíçêå íá ôåëåéþíïõí ìå ôçí áðåëåõèÝñùóç êÜðïéùí åäáöþí áðü ôïí Åëëçíéêü óôñáôü êáé ôïí åðáíáðáôñéóìü ðïëëþí ðñïóöýãùí, áñêåôïß Þôáí áõôïß ðïõ Ýìåéíáí ðßóù. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 12
  13. 13. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet ¸ðñåðå íá õðïäå÷èïýí ôï 1922, ïñéóôéêÜ ðéá áõôÞ ôç öïñÜ üóïõò îåãåëÜóôçêáí êáé íüìéóáí ðùò ôåëåßùóáí ôá âÜóáíÜ ôïõò. Ðñüóöõãåò ëïéðüí Ýñ÷ïíôáé óôç Èåóóáëïíßêç ìå êÜèå ìÝóï ôï 1914. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 13
  14. 14. ÂéâëéïèÞêç ÁÐÈ / Le miroir, 6.2.1916 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 14
  15. 15. "Ôï ÁëÞ - ÁãÜ Þ ÍÝá Ìõñßíç, üðùò ùíïìÜóèç êáôÜ ôçí äéÜñêåéáí ôçò åëëçíéêÞò äéïéêÞóåùò åí ÌéêñÜ Áóßá, åõñßóêåôáé êáôÝíáíôé ôçò ÌõôéëÞíçò åéò ôïí ìõ÷üí ôïõ êüëðïõ ôïõ ÔóáíôáñëÞ. [...] Ïé êÜôïéêïé åîåðáôñßóèçóáí äýï öïñÜò, ôçí 15çí ÌáÀïõ 1914 êáé êáôÜ ôáò áñ÷Üò Óåðôåìâñßïõ 1922. ÊáôÜ ôçí ðñþôçí ïé Ôïýñêïé, áöïý ôïõò áðåãýìíùóáí, ôïõò åîåäßùîáí âéáßùò êáé ôïõò åîçíÜãêáóáí íá êáôáöýãïõí åéò ôï îåñïíÞóé ÐëÜôç. Åêåßèåí ìåñéêïß ðñüóöõãåò ðáñåëÞöèçóáí õðü ôïõ ðëïßïõ ôïõ ¸ëëçíïò åê Óõñßáò ×áôæÞ Äáïýô êáé ìåôåöÝñèçóáí êáô' åõèåßáí åéò Èåóóáëïíßêçí, ïé Üëëïé ìå êáÀêéá áíå÷þñçóáí åéò ÌõôéëÞíçí êáé åãêáôåóôÜèçóáí åéò äéÜöïñá ÷ùñßá áõôÞò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 15
  16. 16. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ïé åí Èåóóáëïíßêç ðñüóöõãåò åóôåãÜóèçóáí êáô' áñ÷Üò ðñïóùñéíþò õðü óêçíÜò åéò ôçí Ôïýìðáí êáé êáôüðéí ïñéóôéêþò åéò ôá ðáñáðÞãìáôá ôïõ ËåìðÝô. ÌåôÜ ôçí áðüâáóéí ôïõ åëëçíéêïý óôñáôïý åéò ôçí ÌéêñÜí Áóßáí üëïé ó÷åäüí ïé ðñüóöõãåò åðáíÞëèïí åéò ôçí ðáôñßäá ôùí. ÊáôÜ ôçí äåõôÝñáí öïñÜí áíå÷þñçóáí ðÜëéí åéò ÐëÜôçí, ïðüèåí äéåâéâÜóèçóáí åéò ÌõôéëÞíçí êáé åêåßèåí ðïëëïß äéåóêïñðßóèçóáí åéò äéÜöïñá ìÝñç ôçò ÅëëÜäïò". Á. Âáêáëüðïõëïò-Ì. ÌáñáâåëÜêçò / Áé ðñïóöõãéêáß åãêáôáóôÜóåéò åí ôç ðåñéï÷Þ Èåóóáëïíßêçò / ÅÌÓ / 1955 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 16
  17. 17. Áñ÷åßï ÊÉÈ ¼ôáí êáôÜ ôï 1914 åãêáôåóôÞóáìåí ôïõò åê Âïõëãáñßáò êáé Ôïõñêßáò ðñüóöõãáò åí Ìáêåäïíßá, ðëåßóôïé åî çìþí, ìç ðñïâëÝðïíôåò âåâáßùò ôïí Ðáíåõñùðáúêüí ðüëåìïí êáé íïìßæïíôåò üôé ôï êáèåóôþò ôï äçìéïõñãçèÝí õðü ôçò Âïõêïõñåóôßïõ ÓõíèÞêçò èá Þôï ïðùóïýí ìüíéìïí, Þìåèá äéáôåèåéìÝíïé íá äå÷èþìåí ôçí ôüôå ãåíïìÝíçí âéáßáí áíôáëëáãÞí ðëçèõóìþí ïõ÷ß âåâáßùò ùò åí áðüëõôïí áãáèüí, áëëÜ ôïõëÜ÷éóôïí ùò ìßáí ñéæéêÞí, áí êáé ïäõíçñÜí ëýóéí, ôåßíïõóáí ðñïò áðëïðïßçóéí ôïõ Âáëêáíéêïý ðñïâëÞìáôïò. ÅéñãÜóèçìåí ôüôå ìå ôçí éäÝáí ôïõëÜ÷éóôïí íá åðïéêßóùìåí ôçí åñçìùèåßóáí Ìáêåäïíßáí, ðëçñïýíôåò äéÜ ôùí ïìïãåíþí ðñïóöýãùí ôá êåíÜ Üðåñ åß÷å äçìéïõñãÞóç ç áðï÷þñçóéò ôùí Ôïýñêùí êáé ÂïõëãÜñùí. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 17
  18. 18. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet ÁëëÜ áé ôüôå ðñïâëÝøåéò ìáò áíåôñÜðçóáí Üñäçí. Ç ìåí åéóâïëÞ ôùí ÂïõëãÜñùí ôïõ 1915 êáôÝóôñåøå ôï Ýñãïí ìáò åí ôç ÁíáôïëéêÞ Ìáêåäïíßá, ç Äå åðéôõ÷Þò Ýêâáóéò ôïõ Åõñùðáúêïý ðïëÝìïõ Þäç áðïäßäåé åéò ôáò åóôßáò ôùí ôïõò ïìïãåíåßò ðëçèõóìïýò, ïõò åß÷å ðñïóùñéíþò öéëïîåíÞóç ç ÌáêåäïíéêÞ ãç. Óõíåðþò ç êáôÜóôáóéò ðÜëéí ðáñïõóéÜæåôáé ðåñßðïõ üðùò Þôï ìåôÜ ôï ôÝëïò ôùí Âáëêáíéêþí ðïëÝìùí. Á. Á. ÐÜëëçò / Ðåñß áíôáëëáãÞò ðëçèõóìþí êáé åðïéêéóìïý åí ôç âáëêáíéêÞ êáôÜ ôá Ýôç 1912-1920 / Åí Êùíóôáíôéíïõðüëåé 1920 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 18
  19. 19. ÂéâëéïèÞêç ÁÐÈ / The Graphic, 12.2.1916 Ôçí ðñþôçí ôáýôçí åê Âïõëãáñßáò ìåôáíÜóôåõóéí, çêïëïýèçóå âñáäýôåñïí êáé äåõôÝñá ôùí åí ôç ÂïõëãáñéêÞ ÈñÜêç åíáðïìåéíÜíôùí ÅëëÞíùí êáé ôéíþí åê ôùí êáôïéêïýíôùí ôçí ðáëáéÜí Âïõëãáñßáí, áíáãêáóèÝíôùí íá åêðáôñéóèþóé, ïýôùò þóôå, êáô' åðßóçìïí óôáôéóôéêÞí ôçò õðçñåóßáò ôùí ðñïóöýãùí, êáôÝöõãïí åéò Ìáêåäïíßáí 34112 Üôïìá, ìç óõìðåñéëáìâáíïìÝíùí ôùí ïðùóäÞðïôå åõðïñïýíôùí, ïßôéíåò ùò ìç æçôÞóáíôåò ôçí óõíäñïìÞí ôçò ÊõâåñíÞóåùò, äåí åíåãñÜöçóáí ùò ðñüóöõãåò, áíåñ÷üìåíïé êáé ïýôïé åéò éêáíÜò ÷éëéÜäáò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 19
  20. 20. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet Ôï åê Âïõëãáñßáò ðñïóöõãéêüí ôïýôï ñåýìá, åðçêïëïýèçóå êáé Ýôåñïí êáôÜ ôï Ýôïò 1914, åñçìþóáí ôá åëëçíéêÜ ÷ùñßá ôçò ÔïõñêéêÞò ÈñÜêçò êáé ùèÞóáí ðñïò ôçí Ìáêåäïíßáí ðïëëÜò ÷éëéÜäáò ïìïãåíþí. Õðü ôáò áõôÜò óõíèÞêáò, Þñîáôï êáôÜ ôïí ÌÜéïí ôïõ áõôïý Ýôïõò 1914 ç ðñïóöõãÞ ÷éëéÜäùí ïìïãåíþí ôçò ÌéêñÜò Áóßáò, éäßá åéò ôáò ãåéôíéáæïýóáò ÍÞóïõò ôïõ Áéãáßïõ êáôÜ äåêÜäáò ÷éëéÜäùí, êáé êáôÜ äåýôåñïí ëüãïí åéò ôçí Ìáêåäïíßáí. Ïýôùò ï åí Ìáêåäïíßá ðñïóöõãéêüò ðëçèõóìüò çýîçóå êáôáðëçêôéêþò, Ýöèáóå Äå åðï÷Þ êáè' çí åí ôç ðåñéöåñåßá ôáýôç õðÞñ÷ïí ðëÝïí ôùí åêáôüí ðåíôÞêïíôá ÷éëéÜäùí ðñïóöýãùí. Ç ðñïóÝëåõóéò íÝùí ðñïóöýãùí Þñ÷éóå íá åëáôôïýôáé êáôÜ ÓåðôÝìâñéïí ôïõ 1914, ÷ùñßò üìùò êáé íá åêëåßøç ðáíôåëþò, äéüôé ìéêñáß êáôÜ äéÜöïñá ÷ñïíéêÜ äéáóôÞìáôá ïìÜäåò åîáêïëïõèïýóé êáé óÞìåñïí Ýôé íá ðõêíþíïõí ôïí ðñïóöõãéêüí ðëçèõóìüí. ¸êèåóéò ðåñß ôùí åí Ìáêåäïíßá ðñïóöýãùí / Åí ÁèÞíáéò / 1916 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 20
  21. 21. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ëüãù ôïõ åðåßãïíôïò ôçò êáôáóêçíþóåùò ôùí ðñïóöýãùí áíáôßèåôáé åéò ôïí åñãïëÜâïí ÐÝôñïí Ãéþóóçí ç ôïðïèÝôçóéò äéáêïóßùí ôñéÜêïíôá êùíéêþí óêçíþí áíôß äñá÷ìþí 230, ç êáôáóêåõÞ 4 áðï÷ùñçôçñßùí áíôß äñá÷ìþí 168, ç åðéóêåõÞ èýñáò êáé åñìÜñéá éáôñåßïõ áíôß äñá÷ìþí 65 êáé ç åðé÷ùìÜôùóéò êáé êÜëõøéò 4 öñåÜôùí äé' åëÜôçò áíôß äñá÷ìþí 100 Þôïé åí üëù äñá÷ìáß 563, (12/6/1914). Éóôïñéêü áñ÷åßï Ìáêåäïíßáò / ÃåíéêÞ äéïßêçóéò Ìáêåäïíßáò / ÖÜêåëëïò 64 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 21
  22. 22. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet Äéá ôïí áõôüí åðßóçò óêïðüí ôçò óôåãÜóåùò ôùí ðñïóöýãùí, êáôåóêåõÜóèçóáí åí Èåóóáëïíßêç äéÜöïñá ðáñáðÞãìáôá äéáóôÜóåùí 24,00 × 8,00 × 2,50, Üëëá ìåí åê ðëßíèùí åðß êôéóôÞò èåìåëéþóåùò áíôß äáðÜíçò ôñéþí ÷éëéÜäùí (3000) Ýêáóôïí, Üëëá äå åê óéäçñïðáãïýò óêõñïêïíéÜìáôïò (Beton arme), ìåôÜ óõìðëçñþóåùò ôùí ðëåõñþí äéá ðëßíèùí êáé áíôß äáðÜíçò äñá÷ìþí ôñéþí ÷éëéÜäùí ôñéáêïóßùí äé' Ýêáóôïí. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 22
  23. 23. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet Ôá ðáñáðÞãìáôá ôáýôá, êåßìåíá ïõ÷ß ìáêñÜí ôùí óôñáôþíùí ôçò Áãßáò ÐáñáóêåõÞò åí Èåóóáëïíßêç, ìåôÜ ôçí åêðëÞñùóéí ôïõ óêïðïý ôçò ðñïóùñéíÞò óôåãÜóåùò ôùí ðñïóöýãùí, äýíáíôáé íá áðïôåëÝóùóéí åîáéñÝôïõò áðïèÞêáò äéá ôïí óôñáôüí Þ íá ÷ñçóéìïðïéçèþóéí åí ðåñéðôþóåé åðéóôñáôåýóåùò Þ ãõìíáóßùí, äéá óôñáôùíéóìüí ôùí áíäñþí, Þ êáé ùò åñãáôéêáß êáôïéêßáé. ¸êèåóéò ðåñß ôùí åí Ìáêåäïíßá ðñïóöýãùí / Åí ÁèÞíáéò / 1916 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 23
  24. 24. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Êáé Üëëïò óõìðáãÞò óõíïéêéóìüò áíçãÝñèç êáôÜ ôï 1914 Ýîù ôçò ðüëåùò, åéò ôçí èÝóéí ËåìðÝô, óõãêåßìåíïò åî 100 ðáñáðçãìÜôùí. Eéò ôïí åí áõôþ ÷þñïí åãêáôåóôÜèç ÷ùñïöõëáêÞ, óõóóßôéïí, åðéóôáóßá, éáôñåßïí, öáñìáêåßá. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 24
  25. 25. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ùóáýôùò áðïëõìáíôÞñéïí, ðëõíôÞñéïí, ëïõôñüí êáé áðïôåöñùôéêüò êëßâáíïò, ðåñéåëÜìâáíå äå 150 áðï÷ùñçôÞñéá, äßêôõïí õäñåýóåùò, åêêëçóßáí, ó÷ïëåßïí êáé Íïóïêïìåßïí. Äéá ôïí óõíïéêéóìüí ôïýôïí åäáðáíÞèçóáí äñá÷ìáß 450 ÷éëéÜäåò. Ì. ×. Áéëéáíüò / Ôï Ýñãïí ôçò åëëçíéêÞò ðåñéèÜëøåùò / Åí ÁèÞíáéò / 1920 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 25
  26. 26. ÂéâëéïèÞêç ÁÐÈ / J’ ai vu, 6.5.1916 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 26
  27. 27. "Ï åëëçíéêüò ëáüò ÷áéñåôÜ ìåô' åíèïõóéáóìïý ôïí óÞìåñïí áöéêüìåíïí óôñáôçãüí ÓáñÜúã, ôïí Ýíäïîïí íéêçôÞí ôïõ ÌÜñíç êáé ôïõ ÂåñíôÝí, ïí ç êñáôáéÜ ãáëëéêÞ Äçìïêñáôßá Ýôáîåí áñ÷çãüí ôïõ åí ôç ÂáëêáíéêÞ áãþíïò êáôÜ ôùí Áõóôñïãåñìáíþí, ôùí Ôïýñêùí, ôùí ÂïõëãÜñùí. Êáé ðñïóäïêÜ ìåôÜ ðåðïéèÞóåùò ï åëëçíéêüò ëáüò, üôé ç Üöéîéò ôïõ ãåííáßõ óôñáôçãïý áö' åíüò ìåí èá Üñç ðÜóáí áöïñìÞí íÝùí äõóÜñåóôùí ãáëëïåëëçíéêþí ðñïóôñéâþí, è' áðïôåëÝóç äå ôçí áðáñ÷Þí ìéáò ãåíéêþôåñáò óõíåííïÞóåùò, åðß ôç âÜóåé ôçò ïðïßáò è' áíáíåùèÞ óôåíþôáôïò ðëÝïí êáé ðëÞñçò ï ðáôñïðáñÜäïôïò ãáëëï-åëëçíéêüò Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 27
  28. 28. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá óýíäåóìïò. Êáé åý÷åôáé åðßóçò ï åëëçíéêüò ëáüò, üðùò óôåöèÞ ìå íßêçí èñéáìâåõôéêÞí ï åðß áóáëåýôùí Þäç åñåéóìÜôùí èåìåëéùìÝíïò Âáëêáíéêüò óõììá÷éêüò áãþí- áãþí áðïâëÝðùí åéò ôçí êáôáóýíôñéøéí ôùí ðñïáéùíßùí å÷èñþí ôïõ Åëëçíéóìïý- áãþí üóôéò ïõäüëùò áöÞíåé áðáèÞ êáé áóõãêßíçôïí ôçí ìåãÜëçí åëëçíéêÞí øõ÷Þí, áåßðïôå ðñïóçëùìÝíçí ðñïò ôïõò óõììÜ÷ïõò". Åö. ¸èíïò / 8.2.1916 (áíáäçìïóßåõóç, ÉóôïñéêÜ, Åëåõèåñïôõðßá, 12.10.2000) Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 28
  29. 29. Áñ÷åßï ÊÉÈ Ï ÂåíéæÝëïò ôñùãüôáí ìå ôïí âáóéëéÜ. Ï Ýíáò Þèåëå íá ìðïýìå óôïí ðüëåìï, ï Üëëïò äåí Þèåëå. '¼ñéóáí íá êÜíïõí ôïí ÌÜéï åêëïãÝò. '¾óôåñá ðïýíôéáóå ï Êùíóôáíôßíïò ó' Ýíá ãëÝíôé êáé Ýóôåéëáí ôïí "ÁâÝñùö" óôçí ÔÞíï íá öÝñåé ôçí Ðáíáãßá. Åìåßò Þìáóôïõí óôïõ ÔóÝêïõ. Ãßíïíôáé ïé åêëïãÝò, ôéò êåñäßæïõìå. ÁìÝóùò êÜíåé ï ÂåíéæÝëïò ôçí åðéóôñÜôåõóç, ôïí îáíáðáßñíïõí ôïí ÄÞìï. Ôïí ÓåðôÝìâñéï èõìþíåé ï Êùíóôáíôßíïò, äéþ÷íåé ôïí ÂåíéæÝëï êáé åôïéìÜæåôáé íá ÷Üíåé äéêÝò ôïõ åêëïãÝò. ÓôÝëíïõí ïé Óýììá÷ïé ôïõò óôüëïõò ôïõò, Üñ÷éóå ï áðïêëåéóìüò. '¢ñ÷éóå íá ðåéíÜåé ï êüóìïò. Åß÷á áöÞóåé ôç öáìåëéÜ ìïõ óôï ÷ùñéü. Åß÷á íá óìßîù ìå ôç ãõíáßêá ìïõ áðü ôï êáëïêáßñé. Ôïõ Áãßïõ Óôõëéáíïý óçêþèçêá íá ðÜù íá ôïõò äù. Íá ðåñÜóïõìå ìáæß ôéò ãéïñôÝò. ÐáñáìïíÞ ×ñéóôïõãÝííùí óôÝëíïõí ïé Ãåñìáíïß áåñïðëÜíá, âïìâáñäßæïõí ôç Óáëïíßêç. '¹ôáí åêåß äéáêüóéåò ÷éëéÜäåò ÁããëïãÜëëïé. ÈáíÜóçò Âáëôéíüò / ÓõíáîÜñé ÁíôñÝá ÊïñäïðÜôç / Âéâëßï äåýôåñï: Âáëêáíéêïß-'22 / Ùêåáíßäá / ÁèÞíá 2000 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 29
  30. 30. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet Áðü ôïí Ïêôþâñéï ôïõ 1915 ôï óôñáôüðåäï ôùí óõììÜ÷ùí Ýãéíå, ìå ôá ðáñáðÞãìáôá êáé ôéò áíáñßèìçôåò óêçíÝò, ìéá ìåãÜëç ðüëç-ìáíéôÜñé ðïõ öýôñùóå åêåß åî áéôßáò ôïõ ðïëÝìïõ. Åßíáé ôþñá Ýíá áðÝñáíôï óôñáôüðåäï, ôï ðéï ìåãÜëï ðïõ õðÞñîå ðïôÝ ÷ùñßò áìöéâïëßá, üðïõ åßíáé óõãêåíôñùìÝíåò üëåò ïé áðïèÞêåò, üëåò ïé õðçñåóßåò ãéá áíåöïäéáóìü êáé óõíôÞñçóç ðïõ ÷ñåéÜæïíôáé ãéá íá êÜíïõí ìÜ÷éìï Ýíá óôñáôü 600.000 áíäñþí. F-J. Deygas / L' armee d' Orient dans la guerre mondiale (1915-1919) / Paris / 1932 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 30
  31. 31. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ïé ðñüóöõãåò, ëßãïõò ìüíï ìÞíåò ìåôÜ ôçí ÜöéîÞ ôïõò âñÝèçêáí íá óõìâéþíïõí ì' Ýíá ðïëý÷ñùìï ðëÞèïò áíèñþðùí ðïõ óõíÝññåõóå óôçí Þäç ðïëõåèíéêÞ Èåóóáëïíßêç. Óôñáôüò áðü Ýîé êñÜôç ìåôÝôñåøå ôçí ýðáéèñï ôçò ðüëçò ó' Ýíá ôåñÜóôéï óôñáôüðåäï. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 31
  32. 32. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ïé îÝíïé óôñáôéþôåò, ôï ðñþôï ðñÜãìá ðïõ Ýêáíáí, Þôáí ôá åêôåôáìÝíá åããåéïâåëôéùôéêÜ Ýñãá ãéá ôçí êáôáðïëÝìéóç ôçò åëïíïóßáò ç ïðïßá èÝñéæå ôïõò ðñüóöõãåò. ÁíÝðôõîáí êáé ìéá áîéïóçìåßùôç öéëáíèñùðéêÞ äñÜóç, ßóùò ãéá íá åîåõìåíßóïõí ôïõò ¸ëëçíåò, äéáíÝìïíôáò ôñïöÞ êáé ðñïóöÝñïíôáò åñãáóßá óôïõò åíäååßò ðñüóöõãåò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 32
  33. 33. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá ¼óï ç äýíáìç ìåãÜëùíå êáé ç ÂÜóç áðëùíüôáí, ç ðñïìÞèåéá óå íåñü Üñ÷éóå íá ãßíåôáé áíåðáñêÞò. ÐçãÜäéá åðéöáíåßáò, áñêåôÜ óå áñéèìü áëëÜ êáêÜ óå ðïéüôçôá Ýêáíáí áíáãêáßá ôçí ðñïóöõãÞ óå áñôåóéáíÜ. Ðåñéóóüôåñá áðü åßêïóé åííÝá ðçãÜäéá áíïß÷ôçêáí êáé ìðüñåóáí í' áíôáðïêñéèïýí óôéò áðáéôÞóåéò ðïõ ðñïÝêõøáí. Óõã÷ñüíùò õðÞñ÷å ôï ðëåïíÝêôçìá ôùí áñ÷áßùí õäñáãùãåßùí óôçí ãýñù ýðáéèñï ðïõ áðïôåëïýóå Ýíá äßêôõï áðü ðáëéïýò óùëÞíåò, Üëëïõò óôåãíïýò êáé Üëëïõò íá îïäåýïõí Üóêïðá ôï íåñü êáé áñêåôÞ âïÞèåéá ðñïÝêõøå áðü ôéò ðçãÝò ôùí ïðïßùí ç êáôáãùãÞ ÷Üíåôáé óôçí áñ÷áéüôçôá [...] Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 33
  34. 34. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ôï îáíÜíïéãìá ôÝôïéùí ðçãþí íåñïý Ý÷åé ÷ñçóéìüôçôá óå áðïîçñáìÝíåò ðñþçí âáëôþäåéò åêôÜóåéò. Ïé ðåäéÜäåò ôçò Èåóóáëïíßêçò êáé ç Üìåóç ãåéôïíéÜ ôçò åßíáé ãåìÜôåò áðü åëïíïóßá êáé ç "óôåñåïðïßçóç" êáé áðïîÞñáíóç ôïõ åëþäïõò åäÜöïõò áêüìç êáé óáí ôñüðïò ðñïìÞèåéáò íåñïý äåí ìðïñïýóå ðáñÜ íá Ý÷åé åõåñãåôéêü áðïôÝëåóìá óôçí õãåßá ôùí êáôïßêùí ôçò ðåñéï÷Þò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 34
  35. 35. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ôï áðïôÝëåóìá Þôáí, ç åëïíïóßá íá åîáöáíéóôåß ìÝóá óôçí ðüëç êáôÜ ôçí äéÜñêåéá ôïõ êáëïêáéñéïý ôïõ 1916 êáé, óýìöùíá ìå ôéò äçëþóåéò ôùí êáôïßêùí, ðåñéïñßóôçêå ðÜñá ðïëý óôçí ýðáéèñï. Ward Price / The story of the Salonica army / London / 1917 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 35
  36. 36. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ïé åõóåâÜóôùò õðïöáéíüìåíïé, ìÝëç ôùí Åðéôñïðþí ôùí åðß ôïõ áêñùôçñßïõ ÊáñÜâïõñíá ôçò Åñõèñáßáò ×åñóïíÞóïõ ÷ùñßùí: ÃåíÞ ËéìÜíé, Óáñðéíôæßêé, Ôåðåìðüæ, Ìïíáóôçñßïõ, Á÷çñëÞ, ÓáÀðé, Ìïëäïâáíßùí êáé Åããëåæïíçóßïõ, áíôéðñïóùðåýïíôåò åîáêïóßáò êáé ðëÝïí ïéêïãåíåßáò ðñïóöõãåõïýóáò åí Èåóóáëïíßêç Þôïé õðåñôñéó÷ßëéá Üôïìá, ðñïáãüìåèá üðùò õðïâÜëùìåí ôç ÕìåôÝñá Åîï÷üôçôé êáé äé' áõôÞò ôç Óåâáóôç ÊõâåñíÞóåé ôçí êáôùôÝñù åíáãþíéïí êáé åðßìïíïí éêåóßáí. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 36
  37. 37. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ï ðñïóöõãéêüò ïýôïò êüóìïò, ï äåéíþò áðü ðåíôáåôßáò äïêéìáóèåßò êáé ôáëáéðùñçèåßò, óõíåôçñÞèç áö' åíüò ìåí ÷Üñéò åéò ôçí öéëüóôïñãïí ìÝñéìíáí ôçò ÓåâáóôÞò ÊõâåñíÞóåùò êáé áö' åôÝñïõ äéÜ ôçò ðïéêßëçò åñãáóßáò ôïõ åéò ôá Ýñãá ôùí åí Ìáêåäïíßá Óõììá÷éêþí óôñáôåõìÜôùí. Áðü ôçò åíôåýèåí üìùò áíá÷ùñÞóåùò ôùí ôåëåõôáßùí ôïýôùí åêëåéøÜóçò ðÜóçò åíôáýèá åñãáóßáò ïé ùò Üíù ðñüóöõãåò åõñßóêïíôáé åíþðéïí ôñïìåñïý áëçèþò ðñïâëÞìáôïò, ôïõ ðñïâëÞìáôïò áõôÞò ôçò æùÞò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 37
  38. 38. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Åßíáé öñéêôÞ ç èÝá ôüóùí ïéêïãåíåéþí ìç å÷ïõóþí ðëÝïí ðüèåí íá ðïñéóèþóé ôïí åðéïýóéïí êáé åîáíôëïõóþí êáé ôçí åëá÷ßóôçí ôùí ïéêïíïìéþí, Üò äéÜ ôñéåôïýò êüðïõ êáé ìü÷èïõ ôéíÝò åî áõôþí êáôþñèùóáí íá ó÷çìáôßóùóé. Ôçí ìüíçí óùôçñßáí åê ôçò áìç÷Üíïõ ôáýôçò èÝóåþò ôùí áíÝìåíïí åê ôçò ôá÷åßáò ðáëéíïóôÞóåùò åéò ôáò ðáôñßäáò ôùí Ýíèá ðåñéóõëëÝãïíôåò ôá íáõÜãéá ôùí ðåñéïõóéþí ôùí êáé åðéäéäüìåíïé åãêáßñùò åéò ôáò ãåùñãéêÜò êáé áìðåëïõñãéêÜò ôùí åñãáóßáò èá çäýíáíôï íá áíôéìåôùðßóùóé ôïí ðñïóå÷Þ ÷åéìþíá Üíåõ ôñáãéêþí äé' áõôïýò êáôáóôñïöþí. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 38
  39. 39. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Éêåôåýïìåí üèåí ÕìÜò, ê. Áíôéðñüåäñå, êáé ôçí ÓåâáóôÞí ÊõâÝñíçóéí, üðùò åõäïêÞóçôå êáé åíåñãÞóçôå ôçí ðáëéíüóôçóéí ôïõ ðëçèõóìïý ôùí ùò Üíù ÷ùñßùí ìÝ÷ñé ôùí áñ÷þí, åé äõíáôüí, Óåðôåìâñßïõ, üðùò áö' åíüò ìåí êáôïñèþóç ïýôïò íá ðåñéóþóç ìÝñïò ôïõëÜ÷éóôïí ôùí åãêáôáëåéöèåéóþí åñÞìùí êáé áäåóðüôùí åóïäåéþí ôùí êôçìÜôùí ôïõ, êáëëéåñãÞóç ä' åãêáßñùò ôá õðüëïéðá ðñïò áíôéìåôþðéóéí ôùí ìåëëïõóþí áíáãêþí ôïõ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 39
  40. 40. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Åõôõ÷þò, ùò ðëçñïöïñïýìåèá êáé ðáñÜ ôçò åí Óìýñíç ðñïò ôïýôï óõóôáèåßóçò ÅðéôñïðÞò ìáò, ïýôå ï áõôüèé áñìïóôÞò ê. ÓôåñãéÜäçò áíôéôßèåôáé êáôÜ âÜèïò åéò ôçí ðáëéíüóôçóéí ôùí ðñïóöýãùí ôçò çìåôÝñáò ðåñéöåñåßáò, êáèüóïí áýôç ëüãù ôçò ãåùãñáöéêÞò ôçò èÝóåùò ü÷é ìüíïí åí ðëÞñåé áóöáëåßá äéáôåëåß, áëëÜ êáé êáèáñÜ áðü ôùí ðñï ðåíôáåôßáò åðéäñáìüíôùí áëëïöýëùí ôõã÷Üíåé. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 40
  41. 41. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Èá Þôï äå âáñý áäßêçìá áëëÜ êáé æçìßá ìåãÜëç íá áöåèÞ åðß ðëÝïí ç çìåôÝñá ðåñéï÷Þ Ýñçìïò ôïõ ãçãåíïýò ôçò ðëçèõóìïý, üóôéò ðáñáìÝíùí åðß ðëÝïí åíôáýèá èá äéÝôñå÷å êõñéïëåêôéêþò ôïí åê ðÝíçò êáé øý÷ïõò èÜíáôïí, áí ìç åðñüêåéôï íá åðéâáñýíç ôï äçìüóéïí ôáìåßïí äéÜ íÝùí åêáôïíôÜäùí ÷éëéÜäùí äñá÷ìþí åéò ìÜôçí êáôáíáëéóêïìÝíùí [...] Éóôïñéêü Áñ÷åßï Ìáêåäïíßáò / ÃåíéêÞ Äéïßêçóéò Ìáêåäïíßáò / ¸ããñáöï áíôéðñïóþðùí ðñïóöýãùí ðñïò ôïí Áíôéðñüåäñï ôïõ Õðïõñãéêïý Óõìâïõëßïõ , 1.8.1919 / ÖÜê. 65 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 41
  42. 42. ÂéâëéïèÞêç ÁÐÈ / J’ ai vu, 1.1.1916 Äßðëá óôçí åðßóçìç ðüëç ôùí óõììÜ÷ùí, îåöýôñùóå Üëëç ìßá, ìáêåäïíéêÞ, ðáñÜîåíç, åôåñüêëéôç, øåéñéÜñéêç, üðïõ êáôÝöõãáí ìÝóá óå ðáñÜäïîá ÷áìüóðéôá üëïé ïé ðéèáíïß Ýìðïñïé ðïõ ìðïñåß íá öáíôáóôåß êáíåßò, Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 42
  43. 43. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá ïé ïðïßïé óõíïäåýïõí üëïõò ôïõò óôñáôïýò, êõñßùò üìùò áõôïýò, ðïõ Ý÷ïõí ôçí öÞìç ðùò äéáèÝôïõí, üðùò ëÝíå óôç Ìáêåäïíßá, "beaucoup metallßques", ðïëëÜ ÷ñÞìáôá. Åêåß áíèïýí ôá ðéï áðßèáíá åìðüñéá. Ôï áéþíéá ëéãäéÜñéêï ìáãáæß ãéá ñáêß, ìáóôß÷á êáé ôïýñêéêï êáöÝ, ìå ôá ìéêñïóêïðéêÜ ðïôÞñéá ãåìéóìÝíá ùò ôç ìÝóç. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 43
  44. 44. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá ¸íáò, ðÜíù ó' Ýíá ìéêñü êáóüíé, ðïõëÜåé "ëïõêïõìÜêé"- ìéêñü êýâï áðü æåëÝ öñïýôùí, êáé óýêá ôñõðçìÝíá óôç ìÝóç êáé åíùìÝíá þóôå íá ó÷çìáôßæïõí Ýíá êïìðïëüé (ðåñáóìÝíá óå á÷õñÝíéï íÞìá). ÐÜíù ó' áíáììÝíá êÜñâïõíá Üëëïò øÞíåé ìéêñÜ ëïõêÜíéêá. Ï ðéï ðåñßåñãïò åßíáé, áíáìöéóâÞôçôá, ï "ëïýóôñïò", ï óôéëâùôÞò ðáðïõôóéþí, ðïõ, îõðüëõôïò, óÝñíïíôáò ôï Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 44
  45. 45. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá êéâþôéü ôïõ êáé ôá åñãáëåßá ôïõ óå ðëçóéÜæåé, óïõ áñðÜæåé ôá ðüäéá ðáñÜ ôéò äéáìáñôõñßåò óïõ, êáé îåëáóðþíåé ôá ðáðïýôóéá óïõ. F-J. Deygas / L' armee d' Orient dans la guerre mondiale (1915-1919) / Paris / 1932 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 45
  46. 46. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá " Ï ðéï ðáëéüò êáé ï ðéï óðïõäáßïò ðõñÞíáò ôçò áêßíçôçò ðåñéïõóßáò ìáò âñßóêåôáé óôï óôñáôüðåäï ôïõ ÆÝéôåíëéê. Ôï íïóïêïìåßï Íï 1 åßíáé êáôÜ êÜðïéï ôñüðï ìéá åñãáôïýðïëç óôçñéãìÝíç óôá êôßñéá ôùí Ëáæáñéóôþí, áðü ôá ïðïßá êáôáêñáôåß ìåñéêïýò êïéôþíåò. Ç ôïðïèåóßá åßíáé ìáãåõôéêÞ, ç ìïñöÞ ôùí áéèïõóþí åíäéáöÝñïõóá, ìå éäéáßôåñï äùìÜôéï ãéá ôïõò óïâáñÜ áóèåíåßò êáé Ýíá Üëëï ãéá ôç íïóïêüìá. ÔçñÞèçêáí üëåò ïé ðñïäéáãñáöÝò ìéáò óùóôÞò õãéåéíÞò. Åðß ðëÝïí Ýíáò øõ÷ßáôñïò ðáñáêïëïõèåß ôéò äéáíïçôéêÝò äéáôáñá÷Ýò êáé ãíùìïäïôåß. Ôï Íï 3, äéáôåôáãìÝíï óå æåýãïò ìå ôï Íï 1, åßíáé, åõôõ÷þò, ôï ßäéï êáëÜ åîïðëéóìÝíï. Åßíáé ôï áðáñáßôçôï ßäñõìá ãé' áõôÞí ôçí ÷þñá ôùí åíäçìéêþí íïóçìÜôùí. Ðñüêåéôáé ðñÜãìáôé ãéá ìåôáäïôéêÝò áóèÝíåéåò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 46
  47. 47. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet ¼ëá åßíáé áðïìïíùìÝíá êáé äéá÷ùñéóìÝíá ìå öñïíôßäá óôçí êáèáñéüôçôá êáé óôçí áðïëýìáíóç. Ôï åñãáóôÞñéï åîåôÜæåé êáé áðïöáóßæåé. Åßíáé ÷ñÞóéìï íá ðñïóèÝóïõìå ðùò áõôïß ïé ïñãáíéóìïß åßíáé ðëÞñùò åîïðëéóìÝíïé ìå ÷þñïõò õäñïèåñáðåßáò, îåøåéñßóìáôïò - ìåôÜ óõã÷ùñÞóåùò-, êåëÜñéá, êïõæßíåò, ðëõíôÞñéá, ìðÜíéá, íéðôÞñåò, öïýñíïõò áðïôÝöñùóçò ôùí êáèçìåñéíþí áðïññéììÜôùí, áðïèÞêåò áóðñïñïý÷ùí, éìáôéïèÞêåò, Üöèïíá ãñáöåßá, áêüìç èÝáôñá ãéá ðåñéïäéêÝò ðáñáóôÜóåéò Þ óõíáõëßåò, ðáñáñôÞìáôá êáé ÷þñïõò ðñïåôïéìáóßáò ãéá ôá ÷åéñïõñãåßá, ãéá ôá ïäïíôéáôñåßá, ôï áêôéíïëïãéêü, ôï öáñìáêåßï, ôçí áðïëýìáíóç, ôá åñãáóôÞñéá, ôçí áðïìüíùóç ôùí áíÞóõ÷ùí Þ ôùí åôïéìïèÜíáôùí, ôï ÷þñï áêüìç -ðñÝðåé íá ôï ðáñáäå÷ôïýìå- ãéá ôï íåêñïôïìåßï. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 47
  48. 48. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Åðßóçò ÷þñïõò ãéá ôçí áðïóôåßñùóç ôïõ íåñïý êáé äçìüóéá áðï÷ùñçôÞñéá óôá ïðïßá õðÜñ÷åé áõîçìÝíç åðáãñýðíçóç ãéá ôïõò êéíäýíïõò ìüëõíóçò [...] Ìå éäéáßôåñç öñïíôßäá óéôßæïõìå êáé íïóçëåýïõìå, áêüìç êáé ìå äéêÜ ìáò Ýîïäá, ôïõò ¸ëëçíåò ðñüóöõãåò ôùí ïðïßùí ç Üèëéá äéáâßùóç èá ìðïñïýóå íá åðéóýñåé ìïëýíóåéò åî áéôßáò ôçò ãåéôíßáóçò. REVUE FRANCO-MACEDONIENNE / Nos hopitaux de Salonique / 1917 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 48
  49. 49. ÂéâëéïèÞêç ÁÐÈ / Le miroir, 20.8.1916 Ïé ìéêñïß ¸ëëçíåò ðñüóöõãåò ÷áéñåôßæïõí ôïí óôñáôçãü êáé ôïõò ðáñáóôÜôåò ôïõ óå ìéá ôÜîç óôï ó÷ïëåßï: Óôéò 21 Éïõëßïõ, óôï ÆÝéôåíëéê, êïíôÜ óôç Èåóóáëïíßêç, ï óôñáôçãüò ÓáññÜéã åãêáéíßáóå ôï ó÷ïëåßï ôï ïðïßï ç "Mission Laúque Francaise" ßäñõóå ãéá ôá ðáéäéÜ ôùí ÅëëÞíùí ðñïóöýãùí ðïõ êáôïéêïýí óôï ãåéôïíéêü ÷ùñéü. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 49
  50. 50. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet Ôï ðëÞèïò ôùí ìáèçôþí èá öôÜóåé óå ëßãï ôïõò 400 áðü ôïõò 200 êáèþò Ýíá ó÷ïëåßï áêüìç èá éäñõèåß ãéá ôá êïñßôóéá. Ïé ìáèçôÝò äéäÜóêïíôáé ôçí åëëçíéêÞ êáé ôçí ãáëëéêÞ ãëþóóá ìå åéäéêïýò äáóêÜëïõò ãéá ôçí êÜèå ìéá. ÂëÝðåé êáíåßò åäþ ôïí óôñáôçãü íá ôïí ÷áéñåôÜíå êáôÜ ôçí ÜöéîÞ ôïõ ïé ìáèçôÝò êáé áõôüò íá ìéëÜ ìå ìåñéêïýò. Le Miroir, No 143 / 20.8.1916 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 50
  51. 51. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet ÓõíåéóöïñÜ ôçò ÓôñáôéÜò óôç ìüñöùóç ôùí ðáéäéþí ôùí ðñïóöýãùí: Ôï ðñùß, Ýíá óìÞíïò ðáéäéþí óðåýäåé íá ðáñáôá÷èåß óå óôÞëåò êáé íá êáôáëÞîåé, ìåôÜ ôçí åðéèåþñçóç êáèáñéüôçôáò, óôéò õðáßèñéåò ôÜîåéò üðïõ äéäÜóêïíôáé ôá óôïé÷åéþäç ãéá ôçí åêìÜèçóç ôçò ãáëëéêÞò ãëþóóáò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 51
  52. 52. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet Áí êáé üëïé Ý÷ïõí ôï äéêáßùìá óôçí äéáíïìÞ êéíßíïõ êáé ìðéóêüôùí, ìüíïí ïé êáëýôåñïé ðñïóêáëïýíôáé ãéá í' áêïýóïõí ôéò áóôåßåò éóôïñßåò ðïõ äéçãåßôáé ï äéåñìçíÝáò óôçí ìçôñéêÞ ôïõò ãëþóóá. ÊÜèå åâäïìÜäá, ìßá ìéêñÞ ïìÜäá ðçãáßíåé óôç Èåóóáëïíßêç ãéá íá ðÜñåé ñïý÷á. Óôï ôÝëïò äéáäçëþíïõí ôçí åõãíùìïóýíç ôïõò ÷åéñïêñïôþíôáò óèåíáñÜ ìå "ôá ìéêñÜ ôïõò ÷Ýñéá ðïõ ÷ôõðÜíå ãéá ôçí Ãáëëßá ðåñéìÝíïíôáò ôçí þñá íá ôçí õðçñåôÞóïõí ðéóôÜ". Ðåñßëçøç ôïõ ðåñéå÷ïìÝíïõ ôáéíßáò ãéá ôï "åéñçíéêü Ýñãï ôùí ÃÜëëùí óôçí ÁíáôïëÞ" Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 52
  53. 53. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet ¼ôáí ïé ¸ëëçíåò êõíçãçìÝíïé áðü ôçí ÈñÜêç, ôçí áíáôïëéêÞ Ìáêåäïíßá êáé ôçí ÌéêñÜ Áóßá áíáæÞôçóáí, óôéò ðüñôåò ôçò ßäéáò ôçò Èåóóáëïíßêçò, ôçí ðñïóôáóßá ôçò ãáëëéêÞò óôñáôéÜò, áõôÞ, Üíïéîå óôá ðáéäéÜ ôùí ðñïóöýãùí ôá ðáñáðÞãìáôá êáé ôçí áãêáëéÜ ôùí óôñáôéùôþí ôçò - åêðáéäåõôþí: Ýôóé éäñýèçêå ôïí Éïýíéï ôïõ 1916 ôï ãÜëëï-åëëçíéêü ó÷ïëåßï ôïõ ËåìðÝô, Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 53
  54. 54. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet üðïõ 600 ìáèçôÝò èá óõíáíôïýóáí ôçí äéäáóêáëßá ôùí äýï ãëùóóþí, èá Ýâñéóêáí Ýíá ãÞðåäï ãéá ôçí åðáããåëìáôéêÞ åêìÜèçóç ôçò ãåùñãßáò, ôá åñãáóôÞñéá, åí ôÝëåé. Áõôü Ýâãáëå ôïõò åñãÜôåò ãéá ôçí ãáëëéêÞ áåñïíáõôéêÞ, ç ïðïßá ôïõò ðñïóÝöåñå Ýíá ìåñïêÜìáôï. J. Ancel / Les travaux et les jours de l' Armee d' Orient / Paris / 1921 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 54
  55. 55. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet Áõôü ôï ó÷ïëåßï ïñãáíþèçêå áðü ôïí Ì.Lecoq, äéåõèõíôÞ ôçò "Mission laúque francaise", óôï ËåìðÝô, ó' Ýäáöïò ðáñá÷ùñçìÝíï áðü ôïõò áäåëöïýò ËáæáñéóôÝò, ìÝóá óå ðáñáðÞãìáôá êáôáóêåõáóìÝíá áðü ôï óôñáôü. Êáëü ðáñÜäåéãìá ôçò éåñÞò Ýíùóçò êáé ôçò áëëçëåããýçò ôùí åèíþí". J.J. Frappa / Makedonia / Paris / 1921 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 55
  56. 56. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá "ÊáôÜ ôáò ðñþôáò çìÝñáò ìåôÜ ôçí ðõñêáúÜí, ç êõñßá ìÝñéìíá ôùí Áñ÷þí õðÞñîå üðùò áíôéìåôùðßóïõí ôáò ìÜëëïí åðåéãïýóáò áíÜãêáò ôçò óôåãÜóåùò êáé ôçò ôñïöäïóßáò. Áé Åëëçíéêáß áñ÷áß äéÝèåóáí áìÝóùò äéÜ ôïí ðñþôïí óêïðüí 100 íåüêôéóôá ðáñáðÞãìáôá, ôá ïðïßá ðñïùñßæïíôï äéÜ óôÝãáóéí ðñïóöýãùí êáé üðïõ çäýíáíôï íá óôåãáóôïýí ðåñß ôáò 800 ïéêïãåíåßáò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 56
  57. 57. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Áé áããëéêáß óôñáôéùôéêáß áñ÷áß Ýóôçóáí ôñåéò ìåãÜëáò êáôáóêçíþóåéò åê ÷éëßùí ôñéáêïóßùí ðåñßðïõ óêçíþí, åéò ôáò ðÝñéî ôçò ðüëåùò èÝóåéò ÊáñÜúóóéí, ÍôïõíôïõëÜñ êáé ÊáëáìáñéÜí üðïõ åðôÜ ÷éëéÜäåò øõ÷áß åýñïí ðñïóùñéíþò Üóõëïí". Á. Á. ÐÜëëçò / ¸êèåóéò ðåðñáãìÝíùí / 1.2.1919 / Äçìïóßåõóç áðü ôïí ×. ÐáðáóôÜèç / ÌáêåäïíéêÜ, áñ. 18 / Èåóóáëïíßêç / 1978 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 57
  58. 58. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ïé åí óôñáôïðÝäïéò ðñïóùñéíþò õðü óêçíÜò óôåãáóèÝíôåò, ìåôÜ ôçí áðïðåñÜôùóéí ôùí áíåãåñèçóïìÝíùí ìïíßìùí óõíïéêéóìþí, èá åãêáèßóôáíôï åí áõôïßò êáôÜ ðñïôßìçóéí ðñþôïé åéò äéÜöïñá Üëëá ìÝñç ôçò ðüëåùò, õðü ôýðïí ðñïóùñéíüôçôïò óôåãáóèÝíôåò. Ïýôù åéò ôï Óôñáôüðåäïí ÊáñÜ÷ïõóåúí, åéò áðüóôáóéí 4 ÷éëéïìÝôñùí âåñåßùò ôçò ðüëåùò Èåò/íßêçò åóôåãÜóèçóáí õðü óêçíÜò ôáò ïðïßáò ðáñå÷þñçóáí áé Áããëéêáß óôñáôéùôéêáß áñ÷áß 412 ïéêïãÝíåéáé, Üôïìá 2164, åê ôùí ïðïßùí: Éóñáçëéôéêáß ïéêïãÝíåéáé 403, Üôïìá 2125 Ìïõóïõëìáíéêáß ïéêïãÝíåéáé 7, Üôïìá 30 ×ñéóôéáíéêáß ïéêïãÝíåéáé 2, Üôïìá 9 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 58
  59. 59. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ôçí äéåýèõíóéí ôïõ óôñáôïðÝäïõ ôáýôïõ áíÝëáâåí ï Ëï÷áãüò ôïõ Áããëéêïý Óôñáôïý ê. James Watson, üóôéò ìåôÜ ìåãßóôçò áöïóéþóåùò Ýöåñåí åéò ðÝñáò ôï áíáôåèÝí áõôþ Ýñãïí[...]. [...]Ôï óôñáôüðåäïí ËåìðÝô éäñýèç ïëßãïí ôé âñáäýôåñïí ôùí Üëëùí ôïéïýôùí, åãêáôåóôÜèçóáí åêåß ÷ñéóôéáíéêáß ïéêïãÝíåéáé 45, Üôïìá 165 åéò äýï ìåãÜëá ðáñáðÞãìáôá, ìåôáöåñèåßóáé áðü ôá ó÷ïëåßá ïäþí Êéëêßò êáé ÐåñéêëÝïõò üðïõ åõèýò ìåôÜ ôçí ðõñêáúÜí åß÷ïí êáôáöýãåé. Á.Á. ÐÜëëçò / Ó÷Ýäéï õðïìíÞìáôïò / Éóôïñéêü Áñ÷åßï Ìáêåäïíßáò / ÃåíéêÞ Äéïßêçóéò Ìáêåäïíßáò / ÖÜê. 28 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 59
  60. 60. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ðåñíþíôáò ôá ÷ïíôñÜ ôåß÷ç, áíÝñ÷ïìáé ó' Ýíá åßäïò ðëáôþìáôïò, ðÜíù óôï ïðïßï ïé äõóôõ÷éóìÝíïé ðñüóöõãåò êáôáóêåýáóáí Ýíá áîéïèñÞíçôï ÷áìüóðéôï ìå ìåñéêÝò óáíßäåò, êáëÜìéá êáé ëáìáñßíåò ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ðáëéÜ äï÷åßá âåíæßíçò îåêïëëçìÝíá. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 60
  61. 61. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Áðü áõôü ôï ðëÜôùìá, áíáêáëýðôåé êáíåßò ôï ëüöï ðïõ áðïêáëåßôáé ôïõ Áãßïõ Ðáýëïõ êáé ìéá áíþìáëç ÷áñÜäñá ðïõ êáôåâáßíåé óôçí ðåäéÜäá ôïõ ÆÝéôåíëéê. ÊáôÜ ìÞêïò ôùí ðëáãéþí, õðÜñ÷ïõí ðïëõÜñéèìïé ïéêéóìïß ìå ãñáöéêÜ ÷ñþìáôá, ñüäéíá, ìðëå Þ êáöÝ, ðåñéâáëëüìåíïé áðü ìåñéêÜ äÝíäñá êáé èÜìíïõò ðïõ îå÷ùñßæïõí óôï áðïãõìíùìÝíï Ýäáöïò ôçò ãýñù õðáßèñïõ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 61
  62. 62. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet Áíáñßèìçôåò öïñÝò, óôï ôÝëïò ôçò ìÝñáò Þ ôï âñÜäõ, Ýñ÷ïìáé åäþ, ìüíïò, èáõìÜæïíôáò Ýíá ôïðßï ãåìÜôï ìå ôïðéêü ÷ñþìá. Óõ÷íÜ, Üêïõãá ôá ôñáãïýäéá, ôùí ïðïßùí ç ç÷þ ìïõ Ýöåñíå ôçí çñåìßá ôçò äéáìïíÞò óôïí êÜìðï. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 62
  63. 63. Áñ÷åßï ÊÉÈ, óõëëïãÞ Roger Viollet ¹ôáí ôá ôñáãïýäéá ôùí Ìáêåäüíùí ÷ùñéêþí Þ ôùí åñãáôþí ðïõ óõãêåíôñþíïíôáí ìå ôçí åõêáéñßá åíüò ïéêïãåíåéáêïý ãåãïíüôïò, áññáâþíá, ãÜìïõ Þ âÜðôéóçò Þ ìéáò áðü ôéò ðïëõÜñéèìåò ãéïñôÝò ôïõ ïñèüäïîïõ çìåñïëïãßïõ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 63
  64. 64. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá ¼ëá áõôÜ ôá ôñáãïýäéá ðïõ Ý÷ù áêïýóåé êáé ðïõ åßíáé óåñâéêÜ, åëëçíéêÜ, âïõëãáñéêÜ Þ ìïõóïõëìáíéêÜ, Ý÷ïõí Ýíá ñõèìü, ó÷åäüí ðÜíôá, ïìïéüìïñöï êáé ìïíüôïíï üðùò Ýíáò ðáñáôåôáìÝíïò èñÞíïò êáé áðïôõðþíïõí ìéá ìåëáã÷ïëßá ðïõ áðïðíÝåé óïâáñüôçôá êáé óõëëïãéóìü. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 64
  65. 65. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá ÁõôÝò ïé ìåëïðïéÞóåéò åßíáé, ðñïöáíþò, ç Ýêöñáóç êáé ç åéêüíá áõôþí ôùí äýóôõ÷ùí, ïé ïðïßïé óôï ðÝñáóìá ôùí áéþíùí, äåí ãíþñéóáí ôßðïôå Üëëï ðáñÜ äïõëåßá êáé êáôáðßåóç. Ôï äçìþäåò ôñáãïýäé áêïëïõèåß ôïí ÷áñáêôÞñá ôùí ðëçèõóìþí. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 65
  66. 66. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Êáé õðÜñ÷åé Üñáãå éóôïñßá ðéï äñáìáôéêÞ êáé ðéï ôáñáãìÝíç áðü áõôÞí ôçò Ìáêåäïíßáò ç ïðïßá Ýæçóå üëåò ôéò åéóâïëÝò êáé ç ïðïßá Þôáí, áðü ôçí åðï÷Þ ôïõ Öéëßððïõ êáé ôïõ ÁëåîÜíäñïõ, ðåäßï ìá÷þí; R. Dufour de la Thuillerie / De Salonique a Constantinople / Paris / 1921 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 66
  67. 67. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Óôï ðïëéôéêü ðåäßï ìáßíïíôáí ïé ìÜ÷åò áíÜìåóá óôá äýï óôñáôüðåäá ôùí Âåíéæåëéêþí êáé ôùí Âáóéëéêþí. ÌÜ÷åò ïé ïéðïßåò äåí Ýìåéíáí ìüíï óôï åðßðåäï ôçò ðïëéôéêÞò áíôéðáñÜèåóçò áëëÜ ðÝñáóáí êáé óôá âßáéá åðåéóüäéá ìåôáîý ôùí áíôéìá÷ïìÝíùí ðáñáôÜîåùí. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 67
  68. 68. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ãéá ðïëëïýò ëüãïõò, ïé ðñüóöõãåò ôÜ÷èçêáí ìå ôï ìÝñïò ôïõ ÂåíéæÝëïõ êáé ôï äéáäÞëùóáí ìå ôïí äéêü ôïõò ôñüðï. Ìå íôáïýëéá êáé æïõñíÜäåò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 68
  69. 69. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ïé ðñüóöõãåò ôïõ ËåìðÝô, üðùò êáé ïé êÜôïéêïé ôùí ãåéôïíéêþí ìå ôçí ðüëç ÷ùñéþí, åðéóêÝðôïíôáí ôçí áãïñÜ ôçò, êõñßùò ðåæïß. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 69
  70. 70. ÂéâëéïèÞêç ÁÐÈ / J’ ai vu, 2.9.1916 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 70
  71. 71. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Åéò ôïí ðñïóöõãéêüí óõíïéêéóìüí ËåìðÝô Â.Ä. ôçò ðüëåùò, õðÜñ÷åé íáüò åð' ïíüìáôé ôïõ Áãßïõ Åëåõèåñßïõ óåâüìåíïò, ÷ñçóéìïðïéïýìåíïõ åéò íáüí åíüò ôùí ïéêçìÜôùí ôïõ óõíïéêéóìïý. Ðåñ. Ãñçãüñéïò ÐáëáìÜò / ôüìïò ô / Èåóóáëïíßêç / 1919 Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 71
  72. 72. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ï áãþíáò ôùí ðñïóöýãùí ãéá åðéâßùóç åß÷å êáé ìéêñÝò áíÜðáõëåò, óôç äéÜñêåéá ôùí ïðïßùí Üíïéãå Ýíá Üëëï ìÝôùðï ìÜ÷çò, ï ðüëåìïò åíáíôßïí ôçò øåßñáò. Åäþ ìéá ìéêñÞ îåøåéñßæåé ôçí ìÜíá ôçò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 72
  73. 73. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Ç ðáñÜèåóç ðáëáéþí öùôïãñáöéþí, áêüìç êáé ÷ùñßò óõíïäåõôéêÜ ó÷üëéá, åßíáé áðü ìüíç ôçò ìéá ãïçôåõôéêÞ äéáäéêáóßá. ÊÜðïéåò öïñÝò üìùò, ôçí ãïçôåßá ôçí äéáäÝ÷åôáé ìéá ðßêñá. ¼ðùò ó' áõôü ôï ïìáäéêü ðïñôñáßôï ôùí ðñïóöýãùí. Ç áíôéðñïóùðåõôéêüôçôá ôùí áíèñþðéíùí ôýðùí ðïõ åðåäßùîå ï öùôïãñÜöïò, áêüìç êé áí áðÝêëåéóå ôéò ãõíáßêåò, õðïíïìåýåôáé áðü ôçí áíùíõìßá ôùí ðñïóþðùí. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 73
  74. 74. Áñ÷åßï ÃéÜííç ÌÝãá Åßíáé ðïëý ðéèáíüí, áðüãïíïé ôùí åéêïíéæïìÝíùí, áêüìç êáé êÜðïéïé áð' áõôïýò ôïõò ßäéïõò, íá æïõí, õðÝñãçñïé, êÜðïõ óôç Óôáõñïýðïëç Þ êáé áëëïý. Äåí èá ôï ìáèáßíáìå ðïôÝ, áí ïé ìüíïé ðïõ äéÝäéäáí ôéò öùôïãñáößåò Þôáí ïé åêäüôåò êáé ôá ðåñéïäéêÜ. Åõôõ÷þò üìùò ðïõ, ðáñüëç ôçí öôþ÷åéá, ç áíôáëëáãÞ ïéêïãåíåéáêþí öùôïãñáöéþí õðÞñîå ðáôñïðáñÜäïôï Ýèéìï êáé ôá ïíïìáôåðþíõìá ðïõ ëåßðïõí áðü ôéò êáñô-ðïóôÜë ôùí åêäïôþí íá ôá âãÜëåé ç Ýñåõíá óôï öùò ìÝóá áðü ôá óðéôéêÜ óåíôïýêéá. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 74
  75. 75. Áñ÷åßï Ó. Ë. Ï ÐáñÜó÷ïò ÊåñáìéäÜò ãåííÞèçêå ôï 1900 óôá ÄáñäáíÝëéá êáé Þñèå óôçí ÅëëÜäá ïñöáíü áãüñé äåêáôåóóÜñùí ÷ñïíþí. ÐåñéðëáíÞèçêå áíÜ ôçí ÅëëÜäá êáé êáôÝëçîå óôçí Óôáõñïýðïëç üðïõ êáé Ýêáíå ïéêïãÝíåéá. Ç öùôïãñáößá ôñáâÞ÷ôçêå ìåôáîý ôïõ 1934 - 1936, ëßãï ðñéí ãåííçèåß ôï ôñßôï ðáéäß ôçò ïéêïãÝíåéáò. Ç Ãåùñãßá ÊåñáìéäÜ, ôï ãÝíïò Êåóáíéþôç, ãåííÞèçêå ôï 1905 óôçí ÌáéíåìÝíç ôçò ÌéêñÜò Áóßáò. Ôá ÷áñôéÜ ôïõ äÞìïõ Óôáõñïýðïëçò ôçí èÝëïõí íá Þñèå óôçí ÅëëÜäá ôï 1922. Ðáíôñåýôçêáí ôï 1925 êáé, üðùò êáé ðïëëÜ Üëëá æåõãÜñéá, Ýíùóáí ôéò äýï ðñïóöõãéÝò óå ìéá ïéêïãÝíåéá. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 75
  76. 76. Áñ÷åßï Ó. Ë. Ôï äåêáôåôñÜ÷ñïíï áãüñé åíôÜ÷èçêå óôçí åëëçíéêÞ êïéíùíßá, äïýëåøå, óõíôáîéïäïôÞèçêå êáé ðÝèáíå óå âáèéÜ ãåñÜìáôá, ïëïêëçñþíïíôáò ôïí âéïëïãéêü ôïõ êýêëï êáé áöÞíïíôáò ðßóù ôïõ ðáéäéÜ ðïõ öõëÜíå óáí ðïëýôéìá öõëá÷ôÜ ôá ôåêìÞñéá ôçò æùÞò ôïõ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 76
  77. 77. Ï ÄçìÞôñéïò ÊáôóÜñçò ãåííÞèçêå ôï 1899 óôá ÄáñäáíÝëéá êáé Þñèå ôï 1914. ÕðçñÝôçóå ôçí óôñáôéùôéêÞ ôïõ èçôåßá, äïýëåøå óôïõò åëëçíéêïýò óéäçñüäñïìïõò êáé õðÞñîå áðü ôïõò ðñþôïõò êáôïßêïõò ôïõ ðñïóöõãéêïý ïéêéóìïý ËåìðÝô. ºóùò íá ôïí åßäáìå íá ÷ïñåýåé, ìáæß ìå ôá õðüëïéðá äåêáðåíôÜ÷ñïíá óôéò öùôïãñáößåò ðïõ Þäç ðñïóðåñÜóáìå, óôá Áñ÷åßï Ó. Ë. äýóêïëá ÷ñüíéá ôçò ðñþôçò åãêáôÜóôáóçò óôçí ðåñéï÷Þ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 77
  78. 78. Áñ÷åßï Ó. Ë. Ôï êïñéôóÜêé ðïõ öùôïãñáößæåôáé óôçí áãêáëéÜ ôïõ ðáôÝñá ôïõ, óôçí åðüìåíç óåëßäá, åßíáé ðáéäß ðñïóöýãùí. Ïé äýï ðáððïýäåò ðÝèáíáí ðñéí ôï ãíùñßóïõí. Ï Áíåãíþóôçò ÃéáëåíôæÞò (êÜèåôáé óôçí ðïëõèñüíá), áðü ôï ÁëìáëÞ ôçò ðåñéï÷Þò ôùí ÌáëãÜñùí, ãåííÞèçêå ôï 1882 êáé ðÝèáíå ôï 1940 ãéáõôü êáé äåí åìöáíßæåôáé óôá äçìïôïëüãéá ôïõ ÄÞìïõ Óôáõñïýðïëçò. ÊáôáãñÜöåôáé üìùò óôçí áßôçóç ôçò óõæýãïõ ôïõ êáé ôïõ ãéïõ ôïõ ðïõ åéêïíßæïíôáé óôçí áðÝíáíôé óåëßäá. Ïé áéôÞóåéò áõôÝò êáôáôÝèçêáí ôï 1952. Ï Üëëïò ðáððïýò, ï ÓùêñÜôçò Ìðïñßíçò, áðü ôï ÖáíÜñé ôçò ÈñÜêçò, ðÝèáíå áêüìá íùñßôåñá. Ôï äéêü ôïõ üíïìá óþæåôáé ùò ðáôñþíõìï ôçò êüñçò ôïõ, ìçôÝñáò ôïõ êïñéôóéïý, óôçí áßôçóç ôïõ ãáìðñïý ôïõ, Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 78
  79. 79. Áñ÷åßï Ó. Ë. Êùíóôáíôßíïõ ÃéáëåíôæÞ ï ïðïßïò Þñèå ôï 1914, ðáéäß äýï ÷ñïíþí. Ç ÷Þñá ôïõ Áíåãíþóôç, ÊõñéáêÞ ÃéáëåíôæÞ ôï ãÝíïò ÄåëåìðåôæÞ, ãåííÞèçêå ôï 1884 óôï ÁëìáëÞ êé áõôÞ, Þñèå ôï 1914, Ýæçóå ùò ôá ãåñÜìáôá êáé áîéþèçêå åããüíéá óôç íÝá ðáôñßäá. Ôï üíïìá ôïõ Êùíóôáíôßíïõ ÃéáëåíôæÞ âñßóêåôáé êáé óå Üëëá Ýããñáöá ôïõ ÄÞìïõ Óôáõñïýðïëçò, åêôüò áðü ôéò áéôÞóåéò ãéá ôçí åããñáöÞ óôá (íÝá) äçìïôïëüãéá. ÄéåôÝëåóå ìÝëïò êáé áíôéðñüåäñïò ôïõ êïéíïôéêïý óõìâïõëßïõ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 79
  80. 80. Áñ÷åßï Ó. Ë. Áîßæåé êáíåßò íá áíôéðáñáâÜëëåé áõôÞí ôçí öùôïãñáößá ôçò äåêáåôßáò ôïõ 50 ðåñßðïõ, ìå ôçí öùôïãñáößá ôçò óåëßäáò 22, ðïõ ôñáâÞ÷ôçêå êáôÜ ôçí äéÜñêåéá ôçò ðáñïõóßáò ôùí ÃÜëëùí óôñáôéùôþí óôçí ðåñéï÷Þ. Ôá ðåñßöçìá èáëÜìáôá ðïõ öéëïîÝíçóáí ôïõò ðñüóöõãåò ôïõ 1922, äåí Þôáí óôáýëïé ôï 1914. Êáé ôüôå ðñüóöõãåò öéëïîÝíçóáí. Ç åéêïíéæüìåíç óôá äåîéÜ ôçò öùôïãñáößáò åßíáé ç Ðáíáãéþôá ÊïõôñïõìÜíç ðïõ ãåííÞèçêå ôï 1902 óôï ÃåíÞ Óáñß ôïõ ÔóáíÜêáëå (ÄáñäáíÝëéá) êáé Þñèå ìå ôçí ïéêïãÝíåéÜ ôçò ôï 1914. Âñßóêåôáé êáôáãñáììÝíç ùò óýæõãïò, óôçí ïéêïãåíåéáêÞ ìåñßäá ôïõ Ãåùñãßïõ ÌáñêÜêç, áðü ôçí ÊñÞôç. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 80
  81. 81. Ï Êùíóôáíôßíïò ÃåùñãÝëçò ãåííÞèçêå ôï 1901 óôá ÄáñäáíÝëéá. ¹ñèå óôçí ÅëëÜäá ôï 1914 êáé äïýëåøå óáí ÷áñôåñãÜôçò. Ç Óïößá ÃåùñãÝëç, ôï ãÝíïò Óßìïõ, ãåííÞèçêå ôï 1912 óôç ÍéêïìÞäåéá êáé Þñèå ôï 1922. ÂëÝðïíôáò êáíåßò ôÝôïéåò öùôïãñáößåò áíáñùôéÝôáé áí Ý÷åé êáìéÜ éäéáßôåñç óçìáóßá ï äéá÷ùñéóìüò ìåôáîý ôùí ðñïóöýãùí ôïõ 1914 êáé ôïõ 1922. Áñ÷åßï Ó. Ë. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 81
  82. 82. Ï ÄÞìïò Âáóéëåßïõ ãåííÞèçêå ôï 1906 óôá ÄáñäáíÝëéá êáé ôá ÷áñôéÜ ãñÜöïõí ðùò Þñèå ôï 1922. Ï ãéïò ôïõ Ãéþñãïò èõìÜôáé ðùò ï ðáôÝñáò ôïõ Þñèå ôï 1914. Äåí åßíáé áðßèáíï íá åßíáé êáé ôá äýï óùóôÜ. ÊÜðïéïé ðñüóöõãåò ôïõ 1914 åðÝóôñåøáí óôçí ðáôñßäá ôïõò êáé îáíáÞñèáí ôï 1922. Ç áßôçóç ðïõ êáôÝèåóå ï Âáóéëåßïõ ãñÜöôçêå ôï 1952. Ôüôå, ôñéÜíôá ôüóá ÷ñüíéá ìåôÜ, ßóùò äåí åß÷å êáé ìåãÜëç óçìáóßá ãéá ôïí ðñüóöõãá íá äéáëÝîåé ôçí óùóôÞ çìåñïìçíßá ôçò ðñïóöõãéÜò ôïõ. ÄÞëùóå ôçí ïñéóôéêÞ êáé Áñ÷åßï Ó. Ë. áìåôÜêëçôç. Ç Üëëç Ýêñõâå ìÝóá ôçò ôçí åëðßäá ôçò ðáëéíüóôçóçò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 82
  83. 83. Óôï ðßóù ìÝñïò ôçò öùôïãñáößáò, äéáâÜæåé êáíåßò, ìå óõãêßíçóç, ëüãéá ðïõ äåß÷íïõí ðüóï áðáñáßôçôç Þôáí ãéá ôïõò ¸ëëçíåò ôùí ðñïçãïýìåíùí äåêáåôéþí, ç áíôáëëáãÞ ïéêïãåíåéáêþí óôéãìéüôõðùí. Ï ×ñÞóôïò ËåâáíôÞò ãåííÞèçêå ôï 1896 óôá ÄáñäáíÝëéá êáé Þñèå ôï 1914. Ç Ðáíáãéþôá ËåâáíôÞ ôï Áñ÷åßï Ó. Ë. ãÝíïò Ìõñéïöýôïõ, ãåííÞèçêå ôï 1906 óôï ÃåíÞ Óáñß. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 83
  84. 84. Áñ÷åßï Ó. Ë. 1928. Ôá ðñÜãìáôá Ý÷ïõí ðéá îåêáèáñßóåé. Ï ïéêéóìüò ðñïóöýãùí ôïõ 1914 ("ç ìéêñÞ ðüëç ôùí ðñïóöýãùí óôï ËåìðÝô, üðïõ ôá ðáéäéÜ êáé ôá êïôüðïõëá åñùôïôñïðïýí ðÜíôïôå ìå ôïí èÜíáôï óôçí Üêñç ôïõ äñüìïõ" êáôÜ ôïí V. J. Seligman óôï The Salonica side-show, London, 1919), Ý÷åé õðïäå÷ôåß êáé ôï êýìá ôïõ 1922. Ïé Èñáêéþôåò êáé ïé ÌéêñáóéÜôåò ðñüóöõãåò åíôÜóóïíôáé óéãÜ óéãÜ óôïí åëëçíéêü êïéíùíéêü êáé äéïéêçôéêü éóôü. Ï ïéêéóìüò ôïõò ðñïóáñôÜôáé ôï 1919 óôïí äÞìï Èåóóáëïíßêçò êáé ôï 1926 öÝñåôáé ùò åê ôùí éäñõôþí ôçò íÝáò êïéíüôçôáò ôïõ Óôáèìïý (×áñìÜíêéïú). Ôá äýï îáðëùìÝíá ðáëëéêÜñéá ôïõ ìïõóéêïãõìíáóôéêïý óõëëüãïõ "Ï Áðüëëùí", åßíáé ï Êùíóôáíôßíïò ÐáíÜñåôïò (áñéóôåñÜ) êáé ï Êùíóôáíôßíïò ÃéáëåíôæÞò (äåîéÜ). Ï ÐáíÜñåôïò, áí êáé ãåííÞèçêå ôï 1915 óôá ÄáñäáíÝëéá öáßíåôáé óôá ÷áñôéÜ ðùò áðÝêôçóå ôçí éäéüôçôá ôïõ äçìüôç Óôáõñïõðüëåùò "äé' åãêáôáóôÜóåùò 1914". Ôï åëëçíéêü äçìüóéï, áêüìç êáé óÞìåñá êÜíåé ëüãï ãéá ôïí "Áóôéêü Ðñïóöõãéêü Óõíïéêéóìü Óôáõñïõðüëåùò" ãéá íá ðñïóäéïñßóåé ïéêüðåäá ôïõ äÞìïõ Óôáõñïõðüëåùò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 84
  85. 85. Áñ÷åßï Ó. Ë. Äýï Þôáí ôá åõäéÜêñéôá êýìáôá ðñïóöýãùí ðïõ ðñïçãÞèçêáí ôïõ ìåãÜëïõ ñåýìáôïò ôçò ÌéêñáóéáôéêÞò ÊáôáóôñïöÞò ôïõ 1922. Ôï Ýíá Ýöôáóå óôçí ÅëëÜäá ôï 1914 êáé ôï Üëëï ôï 1919. Áí ìå ôïõò ðñüóöõãåò ôïõ 1914 ç Óôáõñïýðïëç áðÝêôçóå ôïõò ðñþôïõò ôçò êáôïßêïõò ðïõ êáôÜãïíôáí êõñßùò áðü ôá ÄáñäáíÝëéá, ìå ôïõò ðñüóöõãåò ôïõ 1919 ç ðåñéï÷Þ ôçò Ðïëß÷íçò äÝ÷ôçêå íÝïõò êáôïßêïõò, ôïõò ÊáõêÜóéïõò áðü ôï Êáñò. Ç ìïßñá ôùí äýï ïéêéóìþí Þôáí ãéá ðïëëÜ ÷ñüíéá êïéíÞ. ¼ëïé ïé êÜôïéêïé ôçò Ðïëß÷íçò âñßóêïíôáé åããåãñáììÝíïé óôá ðáëéÜ äçìïôïëüãéá ôçò Êïéíüôçôïò Óôáõñïõðüëåùò ìå åããñáöÝò ôïõ 1940. Ïé äýï ïéêïãÝíåéåò, öùôïãñáößåò ôùí ïðïßùí áêïëïõèïýí, êáôÜãïíôáé áðü ôï ÔóáôÜ÷ êáé âñÝèçêáí ìå Üëëåò ïêôþ áðü ôï ßäéï ÷ùñéü óôçí Ðïëß÷íç, áöïý ðÝñáóáí áðü ôï ëïéìïêáèáñôÞñéï ôïõ Êáñáìðïõñíïý êáé ôï ×áñìÜíêéïú, ôï 1919. Åäþ, ãõíáßêåò ôïõ ÔóáôÜ÷ ðñéí îåêéíÞóïõí ãéá ôï ìåãÜëï ôáîßäé ôçò åðéóôñïöÞò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 85
  86. 86. Áñ÷åßï Ó. Ë. Óñáôéþôåò ôïõ Ñùóóéêïý óôñáôïý. Äåýôåñïò êáèÞìåíïò áðü äåîéÜ ï ÁëÝîáíäñïò Ðåíôåñßäçò. ÃåííÞèçêå ôï 1874 êáé Þñèå ôï 1919 óôï Êáñá÷ïõóåÀí. Ï Ðåíôåñßäçò ðáíôñåýôçêå ôçí Èåïðßóôç ÁíáóôáóéÜäïõ ôïõ Êùíóôáíôßíïõ, ç ïðïßá ãåííÞèçêå ôï 1884. Ôéò öùôïãñáößåò êáé ðëçñïöïñßåò ðïõ óõìðëÞñùóáí ôá óôïé÷åßá ôùí åããñÜöùí ðïõ öõëÜóóïíôáé óôï äÞìï Óôáõñïõðüëåùò Ýäùóáí óôïí óõããñáöÝá ï Ëåùíßäáò ÁíáóôáóéÜäçò êáé ç Ìáñßá Ðåíôåñßäïõ- Óïëïìùíßäïõ. Ï Ëåùíßäáò ãåííÞèçêå ôï 1912 óôï ÔóáôÜ÷ êáé åßíáé áäåëöüò ôçò Èåïðßóôçò. Ç Ìáñßá ãåííÞèçêå ôï 1925 óôçí ÅëëÜäá êáé åßíáé êüñç ôïõ ÁëÝîáíäñïõ Ðåíôåñßäç êáé ôçò Èåïðßóôçò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 86
  87. 87. Åäþ ðÜëé ï ÁëÝîáíäñïò Ðåíôåñßäçò êáé óõíÜäåëöïß ôïõ óôñáôéþôåò. Äéçãåßôáé ç Ìáñßá Ðåíôåñßäïõ Óïëï- ìùíßäïõ: Ï ðáôÝñáò ìïõ, üôáí èá åñ÷üôáíå óôçí ÅëëÜäá, ó' áõôüí ðïõ äïýëåõå óôï ãñá- öåßï, ï äéåõèõíôÞò ôïõ, ôïõ ëÝåé, "ÁëÝîç", ôïí áãáðïýóå ãéáôß üëá åêåßíïò ôá äéåêðå- ñáßùíå, Þôáí êáëëéãñÜöïò, ôïõ ëÝåé ëïéðüí, "ÁëÝîáíäñå, ìçí ðáò óôçí ÅëëÜäá, åßíáé öôù÷Þ ÷þñá êáé èá õðïöÝñåéò". Åí ôù ìåôáîý, ç ãéáãéÜ ìïõ, ôüôå ãéíüôáíå áíáâñáóìüò, Þôáíå ç åðáíÜóôáóç, óçêþèçêáí ïé ìðïëóåâßêïé êáé ôï Ýíá ôï ðáéäß ôçò ãéáãéÜò ìïõ, ï èåßï- Ãéþñãïò Þôáíå óôï Ðáíåðé- óôÞìéï êé Þôáíå ìå ôïõò ìðïë- óåâßêïõò êáé ï èåßï-ÌéëôéÜäçò Þôáíå óôï óôñáôü êé Þôáíå áîéùìáôéêüò óôï óôñáôü êáé ëÝåé "åäþ èá óêïôùèïýíå êáé ô' áäÝëöéá ìåôáîý ôïõò, ü÷é, èá öýãïõìå". Ç ãéáãéÜ ìïõ îåóç- êþèçêå. "¼÷é. Èá ìáæÝøù üëç ôçí ïéêïãÝíåéÜ ìïõ, üëá ôá ðáéäéÜ ìïõ êáé èá öýãù". Êé Áñ÷åßï Ó. Ë. Ýôóé, Ýíá áð' ôá ðáéäéÜ ôçò Þôáíå êáé ç Ðßóôç, ãõíáßêá ôïõ ÁëÝîáíäñïõ êáé Þñèáíå ôüôå üëïé ìáæß. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 87
  88. 88. ÄåîéÜ ï ÁíáóôÜóéïò ÁíáóôáóéÜäçò ôïõ Êùíóôáíôßíïõ, ãåííÞèçêå ôï 1905. Åéêïíßæåôáé ìå ôá îáäÝëöéá ôïõ áðü ôçí ìåñéÜ ôçò ìÜíáò ôïõ, Åýáò. Áñ÷åßï Ó. Ë. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 88
  89. 89. ÊÜèåôáé ç ãõíáßêá ôïõ ÁëÝîáíäñïõ ÁíáóôáóéÜäç, ÓéìÝëá ôï ãÝíïò ÁôìáôóéÜäïõ ðïõ ãåííÞèçêå ôï 1905. Ï ÁëÝîáíäñïò ãåííÞèçêå ôï 1897 êáé åßíáé Ýíá áðü ôá äþäåêá ðáéäéÜ ôïõ Êùíóôáíôßíïõ ÁíáóôáóéÜäç. ¼ñèéïé ï Íéêüëáïò êáé ç Åëðßäá ÁíáóôáóéÜäç, îáäÝëöéá ôïõ ÁëÝîáíäñïõ. Áñ÷åßï Ó. Ë. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 89
  90. 90. Áñ÷åßï Ó. Ë. Óôõëéáíüò Ðåíôåñßäçò ôïõ Éáêþâïõ êáé ôçò ÊõñéáêÞò. Áíåøéüò áðü áäåëöü ôïõ ÁëÝîáíäñïõ Ðåíôåñßäç. ÃåííÞèçêå ôï 1899. Äïýëåøå óôá ôñáì êáé åéêïíßæåôáé ìå ôçí óôïëÞ åñãáóßáò ôïõ. ÊáèÞìåíç ç ÌÜñèá Ðåíôåñßäïõ- Ðåôñßäïõ, áäåëöÞ ôïõ Óôõëéáíïý. ÃåííÞèçêå ôï 1900. ¼ñèéá äåîéÜ ç Ìáñßá Ðåíôåñßäïõ- Óïëïìùíßäïõ. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 90
  91. 91. ÌéëÜåé ï Ëåùíßäáò ÁíáóôáóéÜäçò: ÁõôÜ åßíáé áäÝëöéá ìïõ. Ãéïß ôïõ Êùíóôáíôßíïõ ÁíáóôáóéÜäç. Åãþ Þìïõí ìéêñüò. ¹ñèá 6-7 ÷ñïíþí. ¹ìáóôáí äþäåêá áäÝëöéá. Óôçí ðïëõèñüíá, ï ìåãÜëïò, ï ÁëÝîáíäñïò. ÄåîéÜ Áñ÷åßï Ó. Ë. ôïõ ï ÁíáóôÜóéïò. ¼ñèéïé åßíáé óôá äåîéÜ ï ×ñÞóôïò êáé óô' áñéóôåñÜ ï Èüäùñïò. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 91
  92. 92. Áñ÷åßï Ó. Ë. Êçäåßá ôïõ Êùíóôáíôßíïõ ÁíáóôáóéÜäç. ÄÜóêáëïò. Äéçãåßôáé ç Ìáñßá Ðåíôåñßäïõ- Óïëïìùíßäïõ, åããïíÞ ôïõ: Ôüôå ç åêêëçóßá ôçò Ðïëß÷íçò Þôáí ðéï ðÜíù áðü ôçí Êñýá Âñýóç. Ôï ðñþôï óðßôé ðÜíù áðü ôçí Êñýá Âñýóç. Óå èÜëáìï Þôáí. Äåí Þôáí êáíïíéêÞ åêêëçóßá. Óôç ìÝóç åßíáé ç ìçôÝñá ìïõ, Èåïðßóôç Ðåíôåñßäïõ, êüñç ôïõ Êùíóôáíôßíïõ ÁíáóôáóéÜäç. Ôï '25 ãåííÞèçêá, áõôüò óôéò áñ÷Ýò ôïõ '26 ðÝèáíå .¸êáíå êáé åäþ ãéá ëßãï äÜóêáëïò. Áðü ôçí ìéá ìåñéÜ åßíáé ôá áãüñéá êé áðü ôçí Üëëç ôá êïñßôóéá, ìáèçôÝò äçìïôéêïý. Åäþ óôçí êçäåßá åßíáé êé ï Ðáðáðáíáãéþôïõ, ï äÜóêáëïò, ï ðáôÝñáò ôçò ¸ëëçò. Ðßóù áðü ôá êïñßôóéá. åßíáé êáé ï ÃåùñãéÜäçò, ï äÜóêáëïò, Ýêáíå êáé óôç Óôáõñïýðïëç. Öáßíåôáé ëßãï ðßóù áðü ôá áãüñéá. Óðýñïò Ëáæáñßäçò / Äé’ åãêáôáóôÜóåùò 1914 / óåëßäá 92
  93. 93. ÔÏËÅÕÊÙÌÁÄÉ’ÅÃÊÁÔÁÓÔÁÓÅÙÓ1914Å ÊÁÍÅÄÕÏÊËÁÓÓÉÊÅÓÅÊÄÏÓÅÉÓÓÅÔÕÐ ÏÃÑÁÖÅÉÏÔÏ2001ÊÁÉÔÏ2005ÓÔÁ ÐËÁÉÓ ÉÁ ÔÏÕÉÓÔÏÑÉÊÏÕÁÑ×ÅÉÏÕÓÔÁÕÑÏÕÐÏ ËÇÓÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ.ÄÉÁÍÅÌÇÈÇÊÅÄ ÙÑÅÁÍÊÁÉÔÙÑÁÄÏÊÉÌÁÆÅÉÔÇÍÔÕ×Ç ÔÏÕÓÔÏÄÉÁÄÉÊÔÕÏ.ÔÏËÅÕÊÙÌÁÁÕÔÏ ÊÁÔÁÃÑÁÖÅÉÔÇ×ÑÏÍÉÊÇÓÔÉÃÌÇÌÇÄÅ ÍÔÇÓÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇÓ:1914ÊÁÉÔÏÊÁÍÅ ÉÁÕÔÏ×ÑÇÓÉÌÏÐÏÉÙÍÔÁÓÔÅÊÌÇÑÉÁÄ ÇÌÏÓÉÁÊÁÉÉÄÉÙÔÉÊÁ.ÁÍÁÔÑÅ×ÏÍÔÁÓ ÓÅÅÖÇÌÅÑÉÄÅÓÁÑ×ÅÉÁÊÁÉÓÅÍÔÏÕÊÉÁ

×