Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Βότανα και Αρωματικά Φυτά

6,592 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Βότανα και Αρωματικά Φυτά

  1. 1. Αειφορία εν-Τάξει 12 – 13Γνωρίσαμε και γευτήκαμε ένα σπουδαίο τοπικό μας προϊόν – τασύκα, αλλά και φυτέψαμε και είδαμε να μεγαλώνουν πλήθοςβοτάνων στα περβάζια των τάξεών μας.Με τα παραπάνω, τις δραστηριότητες και τις εκδρομές μας, σαννα ήρθαμε και πιο κοντά!Δείτε τα και εσείς αν θέλετε (… που θέλετε!) στο ιστολόγιο μας!http://blogs.sch.gr/aeiforiaΕπίσης μπορείτε να διαβάσετε τις εργασίες των μαθητών στηνεκτύπωση αυτή.Ποιοί είμαστε;ΑναστάσηςΤάσοςΔημήτρηςΓεωργίαΙωάνναΕλισσάβετΚωνσταντίναΓιάννηςΣοφίαΈφηΜαριάνναΝίκοςΕυτυχίαΗρακλήςΚώσταςΓιώργοςΜατίναΓιώργοςΓιώργοςΑθηνάΚρυσταλλίαΑργύρηςΣτέλιοςΠαναγιώτηςΘανάσηςΠαυλίναΗλίαςΜυρέλαΣταμάτηςΜαρίαΑλεξάνδραΣάββαςΗλιάναΧρήστοςΔέσποιναΆλφοντΕβελίναΜαρίαΓιάννηςΣταυρούλαΚωστήςΧρύσαΔημήτρηςΑθανασίαΜαρίαΤηλέμαχοςΓιάννηςΔημήτρηςΝίκοςΓιώργοςΠαναγιώταΣταυρούλαΕλένηΜελίναΝίκοςΕυανθίαΜιχάληςΜαρίναΕύαΈλεναΑντωνίαΡένοςΒάλυΤην ομάδα συντόνισαν οι εκπαιδευτικοί Ιωάννα Ιωαννίδου καιΧριστίνα Τσομώκου.2
  2. 2. Βότανα: Προϊόντα για θεραπευτική χρήσηΑφέψημαΣιγοβράζουμε το βότανο από δέκα λεπτά έως μισή ώρα. Η δόση συνήθως είναι μια κουταλιάτης σούπας βότανο για τρία φλιτζάνια νερό. Χρησιμοποιούμε τη μέθοδο αυτή για ρίζες,κλαδάκια και φλοιούς.ΈγχυμαΒάζουμε το βότανο μέσα σε ένα δοχείο που κλείνει καλά. Ρίχνουμε ζεστό νερό, πριν βράσει,γιατί το νερό που κοχλάζει διασκορπίζει τα πολύτιμα πτητικά έλαια του βοτάνου. Αφήνουμεγια δέκα λεπτά να γίνει η έγχυση και μετά το στραγγίζουμε. Το έγχυμα που τυχόν θα μαςπερισσεύσει το φυλάμε σε μια κανάτα σε δροσερό μέρος.ΒάμμαΦτιάχνεται με οινόπνευμα μέσα στο οποίο αφήνεται η φυτική ουσία για αρκετές μέρες σεθερμοκρασία δωματίου. Η αναλογία είναι ένα μέρος φυτικής ουσίας σε δέκα μέρη3
  3. 3. οινόπνευμα. Το βάμμα είναι το καθαρό υγρό που προκύπτει και είναι μόνο για εξωτερικήχρήση.ΕκχύλισμαΓίνεται με μικρή εξάτμιση νερού, οινοπνεύματος ή αιθέρα μέσα στο οποίο έχουμε διαλύσει τηφυτική ουσία.ΚατάπλασμαΔιπλώνουμε ένα πανί και ανάμεσα τοποθετούμε νωπά βότανα. Στη συνέχεια βυθίζουμεγιαλίγο το πανί σε βραστό νερό. Αφού το στραγγίσουμε το βάζουμε στο αρρωστημένο μέρος.Διατηρούμε το κατάπλασμα υγρό βυθίζοντάς το περιοδικά σε ζεστό νερό.ΣκόνηΕίναι η φυτική ουσία αλεσμένη ψιλά. Φυλάγεται σε καλά κλεισμένα δοχεία και μπορεί να γίνειχάπια.4
  4. 4. Μύθοι για τα βόταναΔεντρολίβανοΣτην αρχαιότητα το δεντρολίβανο θεωρούνταν ελιξίριο της νεότητας,σύμβολο ομορφιάς και λέγεται μάλιστα ότι ο θάμνος ήταν το δώρο τηςθεάς Αφροδίτης στους ανθρώπους. Οι μαθητές φορούσαν στεφάνιααπό δεντρολίβανο στο κεφάλι γιατί έχει διεγερτικές ικανότητες καιαυξάνει την κυκλοφορία του αίματος.Οι ρωμαίοι κρατούσαν πάντα ένα κλαράκιδεντρολίβανου κατά την διάρκεια τελετών καιθρησκευτικών εορτών, μιας και θεωρείται πωςεξασφαλίζει ευτυχισμένη ζωή και ειρήνη κατάτον θάνατο. Το δεντρολίβανο είναι εξαίρετοδιεγερτικό και τονωτικό. Πολύτιμο σε σωματικήκαι πνευματική υπερκόπωση. Είναι καλό αποχρεμπτικό καιχρησιμοποιείται σε χρόνιες βρογχίτιδες, γρίπη, κοκίτη, και άσθμα.ΜανδραγόραςΟ θρύλος μιλάει για αυτοτιμωρία κάποιου άντρα που ερωτεύτηκε μίανεράιδα και όταν αυτή έχασε την ζωή της θέλησε να την ακολουθήσεικαι ζήτησε να τον θάψουν όρθια δίπλα της και όταν κάποιος πάει νατον ξεριζώσει από δίπλα της αυτός βγάζει μία φωνή-στριγγλιά καισκότωνε ή τρέλαινε όποιον δεν είχε προφυλαγμένα τα αυτιά τουεκείνη την ώρα. Η ανθρώπινη μορφή του μανδραγόρα οφείλεται στηνδιχαλωτή του ρίζα που μοιάζει με ανοιχτά πόδια ανθρώπου πουστέκεται όρθιος.ΑχίλλεαΑχίλλεα ή χιλιόφυλλη το όνομα της το οφείλει στονΑχιλλέα ο οποίος τραυματισμένος από το δόρυ τουΠάρη στον πόλεμο της Τροίας έδεσε την πληγή του μεαυτό το φυτό για να ανακουφιστεί, μετά από συμβουλήτης θεάς Αφροδίτης. Αργότερα στον πρώτο παγκόσμιοπόλεμο το χρησιμοποιούσαν σαν αιμοστατικό στατραύματά τους.ΛεβάνταΜύθοι λένε ότι η λεβάντα δεν είχε άρωμα μέχρι τη στιγμήπου η Παναγία άπλωσε τα φασκιά του βρέφους ΙησούΧριστού πάνω σε ένα θάμνο λεβάντας. Από θαύμα, όταντα μετακίνησε από τον θάμνο, η λεβάντα πήρε έναμεθυστικό άρωμα! Από τότε η Παρθένος Μαρία έπλενετα φασκιά του Ιησού Χριστού νερό αρωματισμένο μελεβάντα. Επίσης λέγεται πως η βασίλισσα Κλεοπάτραχρησιμοποιούσε αυτό το μαγευτικό άρωμα για ναξελογιάσει τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Αντώνιο.5
  5. 5. ΜένταΣύμφωνα με τον μύθο, ο Πλούτωνας αγάπησε μια νύμφη, την ΝύμφηΜίνθη, γεγονός που προκάλεσε την ζήλια και την οργή τηςΠερσεφόνης που την μεταμόρφωσε σε φυτό. Τότε ο Πλούτωνας πουδεν μπορούσε να της δώσει την αληθινή της μορφή, της έδωσε τηνιδιότητα να μπορεί να γλυκαίνει τον αέρα κάθε φορά που την πατούνοι άνθρωποι με τα πόδια τους και συνθλίβονται τα φύλλα της και οιμίσχοι της. Έτσι το φυτό ονομάστηκε μέντα από το όνομα τηςνύμφης Μίνθης. Στην αρχαία Ρώμη τη χρησιμοποιούσαν σανχωνευτικό και αρωμάτιζαν με αυτή τα λουκάνικα και το κρασί.ΔάφνηΗ νύμφη Δάφνη ήταν κόρη του ποταμού Λάδωνα ή κατ’άλλους του Πηνειού και της Γαίας. Την ερωτεύτηκε σφοδράο θεός Απόλλων που άρχισε να την κυνηγάει ασταμάτητα.Εξαντλημένη η Δάφνη παρακάλεσε την μητέρα της, τηνΓαία, να την βοηθήσει και έτσι μεταμορφώθηκε σε δέντρο,όταν ο Απόλλων προσπάθησε να την αγκαλιάσει. ΟΑπόλλων τότε για να παρηγορηθεί έκαψε ένα κλαδί από τοδέντρο και στεφανώθηκε. Από τότε η δάφνη είναι το ιερόφυτό του θεού Απόλλωνα.ΜυρτιάΣτην ελληνική μυθολογία, η μυρτιά ήταν αφιερωμένηστην Αφροδίτη, θεά του Έρωτα, η οποία γνωρίζει ταμυστικά της γέννησης αλλά και της διατήρησης τηςαγάπης. Η Αφροδίτη μεταμόρφωσε την Μυρσίνη, μιααπό τις ιέρειές της σε θάμνο για να την προστατεύσειαπό έναν επίμονο θαυμαστή της. Έτσι δημιουργήθηκε ημυρτιά.ΛυγαριάΗ Λυγαριά στην ελληνική μυθολογία συνδέεται μετην αγνότητα. Η Ήρα, προστάτιδα του γάμου,γεννήθηκε κάτω από λυγαριά και σύμφωνα με τονΠαυσανία μια λυγαριά στόλιζε το Ναό της στηΣάμο.Ο Ασκληπιός στη Σπάρτη είχε το όνομα «αγνήτας»επειδή το ξόανό του ήταν από ξύλο λυγαριάς.O Προμηθέας μετά την απελευθέρωσή του,τοποθέτησε στο κεφάλι του ένα κλαδί λυγαριάς γιανα του θυμίζει τα δεσμά του. Ο Αχιλλέας έδεσε μεκλαδιά λυγαριάς τους γιούς του Πριάμου και οΟδυσσέας χρησιμοποίησε τις ίδιες βέργες, για να δέσει κάτω από τα πρόβατα τουΠολύφημου τους συντρόφους του, προκειμένου να τους ελευθερώσει από τα δεσμά τουΚύκλωπα.6
  6. 6. ΔάφνηΗ δάφνη είναι ένα αρωματικό φυτό τηςοικογένειας των Δαφνοειδών. Ανήκει στογένος Δάφνη. Στην Ελλάδα απαντάται καιαυτοφυής. Επίσης, στον ελληνικό χώροκαλλιεργείται και η δάφνη του Απόλλωνα,γνωστή με τα λαϊκά ονόματα βαγιά, δάφνη,δαφνολιά και φυλλάδα.Είναι θάμνος ή μικρό δέντρο. Τα φύλλα τουείναι εναλλασσόμενα, ακέραια, λογχοειδή,βαθυπράσινα με μικρό μίσχο και με ελαφράκυματοειδή μορφή. Η οσμή τους είναιαρωματική και η γεύση τους είναι λίγο πικρή. Τα άνθη βγαίνουν το Μάρτιο με Απρίλιο. Οκαρπός είναι δρύπη με σαρκώδες περικάρπιο και μεγάλο σπέρμα. Το χρώμα του είναικυανόμαυρο ή μαύρο όταν ωριμάσει, σχήμα ωοειδές και μέγεθος μικρής ελιάς. Από τουςκαρπούς παράγεται το δαφνέλαιο, που έχει μορφή αλοιφής και στη συνηθισμένηθερμοκρασία είναι πράσινο.Το φυτό ευδοκιμεί σε ασβεστολιθικά καικαλά αρδευόμενα εδάφη. Οπολλαπλασιασμός του γίνεται με σπέρματα ,τα οποία σπέρνονται σε σπορεία. Έπειτααπό 3-4 μήνες τα φυτεύουν στο έδαφος καιόταν αναπτυχθούν αρκετά τότεμεταφυτεύονται στην οριστική τους θέση.Εκτός αυτού, η δάφνη πολλαπλασιάζεται καιμε μοσχεύματα όπως και με παραφυάδες.Τα φύλλα του φυτού χρησιμοποιούνται ωςάρτυμα στη μαγειρική (νοστιμίζει φαγητάόπως τα όσπρια) και στη συσκευασία ξηρώνκαρπών, όπως σύκα ή σταφίδες. Το αιθέριο έλαιο που έχουν τα φύλλα και οι καρποί(δαφνέλαιο) χρησιμοποιείται για την παρασκευή εντομοκτόνων και παρασιτοκτόνων. Ένααραιό αφέψημα από αυτά χρησιμοποιείται ως παρασιτοκτόνο οργανισμών που παρασιτούνσε άλογα.Στην Ελλάδα η δάφνη ήταν γνωστή από τα αρχαιότατα χρόνια και γίνεται μνεία γι” αυτήν στονΌμηρο. Ήταν ιερό δέντρο, αφιερωμένο στο θεό Απόλλωνα. Πρώτα οι Έλληνες και έπειτα οιΡωμαίοι συνήθιζαν να στεφανώνουν με κλαδιά δάφνης τους νικητές των αγώνων. Έτσι,ακόμα και σήμερα η δάφνη ταυτίζεται με τη δόξα, τη νίκη και την υπεροχή. Στην αρχαιότηταήταν επίσης γνωστές οι θεραπευτικές της ιδιότητες.7
  7. 7. ΧαμομήλιΤο χαμομήλι έχει πέντε ονομασίες: χαμομήλι, χαμόμηλο, λουλούδι του Αγίου Γεωργίου,παναϊρίτσα και Chamomilla-Τι είναι;Το χαμομήλι είναι ποώδες φυτό , η επιστημονικήονομασία του οποίου είναι Chamomilla. Το γένοςπεριλαμβάνει περί τα 70 είδη το γνωστότερο τωνοποίων του είναι η Chamomilla recutita ή Matricariachamomilla, ελλ. Χαμαίμηλον το κοινόν ήΜατρικαρία το χαμαίμηλον. Αυτό το είδος φύεται καιστην Ελλάδα όπου είναι γνωστό με τα ονόματαχαμομήλι, χαμόμηλο, και στην Κύπρο είναι γνωστόκαι ως μουγιόχορτο.-Πού βρίσκεται γεωγραφικά;Φύεται και ευδοκιμεί στην Μεσόγειο και ιδίως στηνΠελοπόννησο.-ΠοικιλίεςΟι δύο ποικιλίες του που χρησιμοποιούνται ευρέως είναι το γερμανικό χαμομήλι (Matricariarecutita) και το ρωμαϊκό (Chν amaemelum nobile).-Πώς καλλιεργείται;Είναι φυτό που φθάνει σε ύψος από 0,05 έως και 0,60 εκατοστά περίπου. Αποτελείται απόπολυκλαδικό όρθιο και λείο βλαστό. Η άνθηση αρχίζει τον Απρίλιο και διαρκεί μέχρι και τονΙούνιο. Από το φυτό συλλέγονται μόνον τ’ άνθη, όταν ανοίξουν καλά και πριν αρχίσουν ναπέφτουν τα πέταλά των. Τον Απρίλη μπαίνουν οι σπόροι σε μέρος σκιερό και αρχίζει ηκαλλιέργεια με καθημερινή φροντίδα.-Πότε και πώς σπέρνεται;Η άνθηση αρχίζει τον Απρίλιο και διαρκεί μέχρι και τον Ιούνιο. Σπέρνεται με προσεχτικέςκινήσεις διότι έχει ευαίσθητα κεφάλια.-Πώς το φροντίζουμε;Αποξηραίνονται σε σκιερό ή σκοτεινό μέρος και συσκευάζονται συνήθως αεροστεγώς για ναδιατηρηθούν όσο το δυνατόν πιο περισσότερο οι ουσίες που περιέχονται στα συλλεγόμεναάνθη.-Πώς και πού χρησιμοποιείται;σαν μια φυσική φυτική πηγή αρώματος στα τρόφιμα, σαν έγχυμα έχει άφυσες,αντισπασμωδικές, ελαφρώς ηρεμιστικές, αντιφλεγμονώδεις, αντισηπτικές και αντικαταρροϊκέςιδιότητες. Επίσης, έχει χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις φουσκώματος στο στομάχι(τυμπανισμός), ναυτίας του ταξιδιώτη, ρινικής καταρροής (συνάχι), διάρροιας, κόπωσης,αιμορροΐδων, μαστίτιδας, ελκών στα πόδια και ιδιαίτερα σε περιπτώσεις γαστρεντερικώνενοχλήσεων συνδυαζόμενες με νευρικότητα σε παιδιά.8
  8. 8. Θρούμπι«Βότανα είναι όλα τα χρήσιμα φυτά και αφοράτα φυτά των οποίων, οι ρίζες, τα άνθηχρησιμεύουν ως τροφή ή θεραπεία, χάρη στοάρωμά τους ή με κάποιον άλλο τρόπο…». Έναβότανο που θα σας περιγράψω είναι η θρούμπι.Υπήρχαν πολλά βότανα που με εντυπωσίασαν,αλλά η θρούμπι ήταν εκείνο που με εντυπωσίασεπερισσότερο.1. ΤΙ ΕΙΝΑΙΜεσογειακό αρωματικό βότανο της οικογένειαςτων Χειλανθών που μοιάζει πολύ με το θυμάρι. Πρόκειται για μικρό θάμνο ύψους που φτάνειτα 50 εκατοστά που απαντάται σε όλη την Ελλάδα.2. ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑΒρίσκεται στη Νότια Ευρώπη και στις γύρω Μεσογειακές χώρες.3. ΠΩΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΤΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑΗμέρες μέχρι τη συγκομιδή: 60-7ΟΗμέρες μέχρι τη βλάστηση: 7-14Τρόπος Φύτευσης: Απευθείας στο έδαφος ή μεταφύτευσηΎψος φυτού (cm): 25-45Απόσταση μεταξύ των φυτών (cm): 20Σπόροι ανά γραμμάριο: 1500-17004. ΠΟΤΕ-ΠΩΣ ΣΠΕΡΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣΑνθίζει από τον Ιούνιο μέχρι τον Αύγουστο. Η συλλογήπρέπει να γίνεται από τα μέσα Ιουνίου μέχρι το πρώτοδεκαήμερο του Αυγούστου.5. ΠΩΣ ΤΟ ΦΡΟΝΤΙΖΟΥΜΕΣτην Κρήτη το συναντούμε και με τις κοινές ονομασίες θρύμπα, αθρύμπα ή ήμερη θρύμπα.Οι αγρότες το έβαζαν στα ρακοκάζανα και στα στράφυλλα για να παίρνει ωραίο άρωμα ηρακί. Με θρούμπι έπλεναν και τα βαρέλια πριν βάλουνε μέσα τον μούστο για ναεξουδετερώσουν τους παραμύκητες. Έπιναν το αφέψημα του φυτού για εμέτους, ζάλες,εντερικά παράσιτα και στομαχόπονους. Επίσης καταπολεμούσαν τις φθειριάσεις των ζώωντους με αφέψημα από θρούμπι και σκέπαζαν με φύλλα από θρούμπι το τυρί που έβαζαν στηνάλμη για να πάρει το τυρί το άρωμά του.6. ΠΩΣ- ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙΑνθίζει την άνοιξη και το καλοκαίρι βγάζοντας ρόζ-μωβ ανθάκια. Στη χώρα μας φύονταιδιάφορα είδη του γένους Satureja όπως το είδος Satureja thymbra, Satureja spinosa, Saturejacretica και άλλα.Εκτός από τα χρήση του στη μαγειρική καταναλώνεται ως αφέψημα, ενώ παράλληλαχρησιμοποιείται στην παρασκευή αρωματικού μελιού, λικέρ, οδοντόκρεμας και σαπουνιών.Παράλληλα το χρησιμοποιούμε ως φάρμακο για τα τσιμπήματα των μελισσών, αρωμάτιζανμε αυτό τις σάλτσες και χρησιμοποιούσαν ξύδι με θρούμπι ως άρτυμα. Ο Βιργίλιος έλεγε ότιτο θρούμπι έπρεπε να φυτεύεται δίπλα σε κυψέλες επειδή δίνει θαυμάσια γεύση στο μέλι.Τελος, με τον ίδιο τρόπο το χρησιμοποιούμε όπως ακριβώς τη ρίγανη και το θυμάρι, σε ψητάκρέατα και πουλερικά, ψάρια, σούπες, σάλτσες, ομελέτες, πίτσες, αυγά, σαλάτες, λαχανικάκαι όσπρια. Χάρη στις αντιτοξικές ιδιότητες που διαθέτει θεωρείται ιδανικό για όλα ταδύσπεπτα πιάτα.9
  9. 9. 7. ΠΟΙΚΙΛΙΕΣΑναδεικνύει τη γεύση της ρίγανης, της μαντζουράνας, του βασιλικού, του θυμαριού, τουδενδρολίβανου και της δάφνης, ενώ παράλληλα συνδυάζεται και με κόλιανδρο,μοσχοκάρυδο, πάπρικα, σκόρδο, φασκόμηλο και εστραγκόν.ΜαϊντανόςΠως λέγεται; – Tι είναι;Ο μαϊντανός είναι διετές, ιθαγενές φυτό που ανήκει στογένος Πετροσέλινον της οικογένειας των Σελινοειδών.Καλλιεργείται στις εύκρατες περιοχές για τα φύλλα τουπου χρησιμοποιούνται στη μαγειρική και σε διάφορεςσαλάτες.Πού καλλιεργείται;Στη χώρα μας ο μαϊντανός καλλιεργείται κυρίωςστις περιαστικές περιοχές με κυριότεροκαλλιεργούμενο τύπο τον κοινό πλατύφυλλομαϊντανό, ενώ σε μικρό βαθμό καλλιεργείται και οσγουρός μαϊντανός.Πως το φροντίζουμε;Έχει ανάγκη από ήλιο. Χρειάζεται αραιά ποτίσματα.Σε περιοχές με αρκετό κρύο καλό είναι νακαλύπτετε το φυτό με κάποιο πλαστικό τις μέρεςπου η θερμοκρασία είναι πολύ χαμηλή. Επίσης, τηνπρώτη χρονιά, κάνοντας τον Σεπτέμβρη ένα καλόκλάδεμα, βοηθάμε το φυτό να περάσει το χειμώναχωρίς προβλήματα και παράλληλα ενισχύουμε τηναναβλάστησή του την άνοιξη.Πώς – Πού χρησιμοποιείται;Στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιείται ως συστατικό πολλώνφαγητών, σαλατών και πιάτων κρέατος καθώς και σαν διακοσμητικό στο σερβίρισμα. ΣτηνΤουρκία, χρησιμοποιείται σε μεγάλες ποσότητες στη σαλάτα, είτε μαζί με ψιλοκομμένητομάτα είτε και μόνος του. Ήταν γνωστός στους αρχαίου Έλληνες που τον χρησιμοποιούσανως αρωματικό βότανο αλλά και ως φάρμακο σε διάφορες παθήσεις.10
  10. 10. ΔεντρολίβανοΠως λέγεται; – Tι είναι;Το δεντρολίβανο είναι φυτό θαμνώδες,, φρυγανώδες καιπολυετές.Πού βρίσκεται γεωγραφικά;Το φυτό αυτό το βρίσκουμε σε όλη την Ελλάδα σαν καλλιεργούμενο στους κήπους και σεπάρκα. Υπάρχει και αυτοφυές σε ορεινές περιοχές συνήθως στην Πελοπόννησο, την Εύβοιακαι τα νησιά.Πότε – Πώς το φυτεύουμε;Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα και με παραφυάδεςαπό Ιανουάριο μέχρι Μάρτιο. Είναι καλύτερα να τοαγοράσετε αναπτυγμένο από φυτώριο ώστε να έχετεδυνατότητα συγκομιδής από την πρώτη χρονιά. Ανθίζειάνοιξη – καλοκαίρι.Πως το φροντίζουμε;Έχει ανάγκη από ήλιο. Χρειάζεται αραιά ποτίσματα. Σε περιοχές με αρκετό κρύο καλό είναινα καλύπτετε το φυτό με κάποιο πλαστικό τις μέρες που η θερμοκρασία είναι πολύ χαμηλή.Επίσης, την πρώτη χρονιά, κάνοντας τον Σεπτέμβρη ένα καλό κλάδεμα, βοηθάμε το φυτό ναπεράσει το χειμώνα χωρίς προβλήματα και παράλληλα ενισχύουμε την αναβλάστησή του τηνάνοιξη.Πώς – Πού χρησιμοποιείται;Τα άνθη του δεντρολίβανου και τα φύλλα του είναιευεργετικά κατά του άσθματος, του κοκίτη, της γρίπηςκαι της αδυναμίας. Η τοποθέτηση του φυτού στοκεφάλι, ξεκουράζει τους πνευματικά κουρασμένους καιτονώνει τη μνήμη, ενώ το πλύσιμο του τριχωτούδέρματος του κεφαλιού, συντελεί στην ανάπτυξη τωντριχών. Με πλύσεις, μπάνια ή καταπλάσματα είναιευεργετικό του δέρματος. Κλωνάρια δεντρολίβανου στοκρασί δίνουν ένα τονωτικό για την καρδιά ποτό.11
  11. 11. ΛεβάνταΠως λέγεται; – Tι είναι;Το κοινό όνομα λεβάντα αναφέρεται κυρίωςστο αυτοφυές αλλά και καλλιεργούμενοείδος λεβάντα η στενόφυλλος. Στονελληνικό χώρο καλλιεργείται πιο πολύ τοείδος λεβάντα η στοιχάς. Αυτή είναι γνωστήκαι με τα ονόματα: αγριολεβάντα, λαβαντή,χαμολίβανο, μυροφόρα, καραμπάσι,αβαγιανός.Πού βρίσκεται γεωγραφικά;Σήμερα καλλιεργείται στην Ισπανία, τη Γαλλία, τη Βουλγαρία και σε αρκετές χώρες τηςΒόρειας Αφρικής. Στην Ελλάδα καλλιεργείται στην Αρκαδία, την Κεφαλληνία, τις Σέρρες,την Κομοτηνή και τη Σαμοθράκη.Πώς καλλιεργείται γενικά και ειδικά;Η λεβάντα καλλιεργείται σε εδάφη πλούσια σε ασβέστιο,καθώς αυτό βελτιώνει την ποιότητα του αιθέριου ελαίουτης και βοηθά την ανάπτυξη του φυτού. Το έδαφοςκαλλιέργειας πρέπει να είναι ελαφρύ και χαλκώδες, γι’αυτό και το φυτό προσφέρεται για καλλιέργεια σε εκτάσειςακατάλληλες για άλλου τύπου καλλιέργειες.Πως σπέρνεται και απαιτήσεις;Πολλαπλασιάζεται με σπόρους, με μοσχεύματα και με παραφυάδες. Η συγκομιδή γίνεταικατά το στάδιο πλήρους ανθοφορίας, οπότε και μπορεί να ληφθεί η μέγιστη ποσότητααιθέριου ελαίου. Δεν αγαπά ιδιαίτερα την υγρασία αλλά ούτε και την ολοσχερή ξηρασία.Πώς – Πού χρησιμοποιείται;Το αιθέριο έλαιο που περιέχουν τα φύλλα της, χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία και για τηθεραπεία νευρασθενειών. Έχει επίσης αντισηπτικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται στηνεπούλωση τραυμάτων. Σε μεγάλες δόσειςδρα ως υπνωτικό και ναρκωτικό.Ποικιλίες, αν υπάρχουν:Μερικά από τα πιο γνωστά είδη λεβάνταςείναι τα ακόλουθα: στενόφυλλος,πλατύφυλλος. εριώδης, οδοντωτή,πολυσχιδής, στοιχός, στρογγυλόφυλλος,θαλερή, πτερωτή, κανάριος.12
  12. 12. ΒάλσαμοΠως λέγεται; – Tι είναι;Το βάλσαμο είναι φυτό που ανήκειστο γένος Υπερικόν. Είναι γνωστόως βαλσαμόχορτο ή σπαθόχορτο,ενώ στην αγγλική βιβλιογραφίααναφέρεται ως St. John’s wort.Πού βρίσκεται γεωγραφικά;Το βάλσαμο είναι μικρό, ποώδες,πολυετές φυτό. Φυτρώνει σε όλητην Ευρώπη, Ασία, Βόρεια Αφρική.Βρίσκεται σε αραιά δάση, σελόχμες, κοντά σε θάμνους, στιςάκρες των δρόμων και των δασών.Υπάρχει και στη χώρα μας, όπου αυτοφύεται σε κάμπους, λόγους, φράχτες, αμπελώνες καιγενικά τόσο σε καλλιεργημένους όσο και σε ακαλλιέργητους τόπους.Πότε – Πώς το φυτεύουμε;Ευδοκιμεί σε πεδινές και ημιορεινές περιοχές και σε χωράφιαφτωχά – μέτριας γονιμότητας, ξερικά. Πολλαπλασιάζεται μεσπόρους που σπέρνονται σε σπορείο και με παραφυάδες. Ημεταφύτευση γίνεται το φθινόπωρο ή την άνοιξη σε αποστάσεις40 – 50 επί 50 – 60 εκ. ανθίζει από τον Ιούνιο ως τονΣεπτέμβριο.Πως το φροντίζουμε;Η εποχή της άνθησης είναι Ιούνιος– Σεπτέμβριος, της συλλογήςΙούλιος – Αύγουστος καιχρησιμοποιούμενα μέρη: ολόκληροτο φυτό (Herba Hyperici).Σημειώνουμε ότι τα άνθη πρέπει ναχρησιμοποιούνται φρέσκα ήαποξηραμένα, αλλά όχι ύστερα από μακροχρόνια φύλαξη γιατίμειώνονται οι θεραπευτικές τους ιδιότητες.Πώς – Πού χρησιμοποιείται;Το βάλσαμο το χρησιμοποιούσαν ως επουλωτικό στις πληγές που γινόντουσαν από τασπαθιά. Χρησιμοποιείται ως βελτιωτικό της ποιότητα του ύπνου σε αϋπνίες. Εξωτερικά ωςεπουλωτικό, ως έγχυμα και σε κάψουλες, χάπια ή σε αλκοολούχο βάμμα.Ποικιλίες, αν υπάρχουν:Υπάρχουν περίπου 300 ποικιλίες του φυτού αυτού καιστην Κρήτη συναντούμε 9 από αυτές, από τις οποίεςοι 5 είναι ενδημικές.13
  13. 13. ΆνηθοςΟ Άνηθος είναι μονοετές αρωματικό φυτό τηςοικογένειας των Σελινοειδών. Είναι ιθαγενές, φυτό τωνΜεσογειακών χωρών και της νότιας Ρωσίας.Καλλιεργείται σε ηλιόλουστο και στεγνό έδαφος.Το ύψος του φτάνει τα 80 εκατοστά, ο βλαστός του είναιστρογγυλός και γραμμωτός, η ρίζα γογγυλώδης,τα φύλλα του νηματοειδή.Ο άνηθος ήταν γνωστός στην Αρχαία Ελλάδα με τις ονομασίες άνηθων και άνησον. Από ταάνθη του παρασκεύαζαν άρωμα, ενώ το πρόσθεταν σε διάφορα κρασιά που είχαν τηνονομασία ανηθίτης οίνος. Επίσης στην αρχαιότητα στεφάνωναν τους νικητές με ανθισμένακλαδιά άνηθου, και με το αιθέριο έλαιο των καρπών του άλειφαν το σώμα τους οι αθλητέςγιατί το θεωρούσαν χαλαρωτικό και τονωτικό των μυών.Σήμερα το φυτό χρησιμοποιείται στη μαγειρική σε σαλάτες, σούπες, διάφορες σάλτσες καιαλλού. Το χαρακτηριστικό του άρωμα μοιάζει με αυτό του γλυκάνισου και οι σπόροι τουχρησιμοποιούνται στον αρωματισμό διαφόρων φαγητών, ενώ μπορεί να διατηρηθεί καιαποξηραμένος.Στη φαρμακευτική η δράση του θεωρείται ευεργετική κατά διαφόρων κολικών, ενώχρησιμοποιείται και ως διουρητικό και τονωτικό.Καλλιεργείται σε ευρύτερη κλίμακα στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Ασία.Η Ινδία είναι πρώτη στον κόσμο σε παραγωγή άνηθου. Ακολουθούν η Κίνα, το Μεξικό και ηΙσπανία14Άνηθος σε ανθοφορίαΚαλλιέργεια ΆνηθουΑποξηραμένος ΆνηθοςΜαγειρεύοντας με ΆνηθοΟ Ανηθος ως αιθέριο έλαιο και στη φαρμακευτική
  14. 14. Ο βασιλικόςΟ βασιλικός (Ώκιμον το βασιλικόν, λατ. Ocimum basilicum)είναι αρωματικό ετήσιο, ποώδες φυτό της οικογένειας των Χειλανθών και της τάξηςτων σωληνανθών. Η καταγωγή του είναι απότην Ινδία και το Ιράν και σήμερα καλλιεργείται σεπολλές περιοχές του κόσμου. Η ονομασία«βασιλικός» του αποδόθηκε καθώς, σύμφωνα μεθρύλο, φύτρωσε στο σημείο όπου ο ΜέγαςΚωνσταντίνος και η μητέρα του Αγία Ελένηανακάλυψαν τον Τίμιο Σταυρό.Τα φύλλα του είναι ωοειδή, μυτερά, ακέραια ήοδοντωτά, πράσινα (έντονα ή σκούρα σε ορισμένεςποικιλίες). Τα άνθη του είναι μικρά και λευκά ήλευκορόδινα.Στο εμπόριοκυκλοφορούνδιάφορες ποικιλίεςπου διακρίνονταιγια το μέγεθος των φύλλων (μικρόφυλλες καιπλατύφυλλες). Ο βασιλικός καλλιεργείταιως καλλωπιστικό φυτό σε γλάστρες και κήπουςκαι τα φύλλα του χρησιμοποιούνται αποξηραμέναως καρύκευμα και αφέψημα. Περιέχουν αιθέριοέλαιο που κύριο συστατικό του είναιη λιναλοόλη και η μεθυλοχαβικόλη καιχρησιμοποιείται στην αρωματοποιία.Με την ονομασία βασιλικός είναιγνωστά και άλλα είδη που βρίσκονταισε τροπικές περιοχές. Είναι θάμνοιμικρού ύψους και καλλιεργούνται καιως καλλωπιστικοί. Ένα από τα είδηαυτά έχει την ονομασία φυτό τουπυρετού και στις περιοχές τηςΔυτικής Αφρικής χρησιμοποιείται ωςαντιπυρετικό. Στην Ελλάδα είναι απότα πιο κοινά οικιακά φυτά.Χρησιμοποιείται στη λαϊκήφαρμακευτική ως βότανο καθώςπιστεύεται πως είναι καλό διουρητικό,καταπραΰνει το στομαχόπονο και τοπονοκέφαλο ενώ στην αρχαιότητα τονχρησιμοποιούσαν ως επίθεμα μετάαπό δάγκωμα εντόμου, σκορπιού ή καιφιδιού.15
  15. 15. ΘυμάριΠώς λέγεται και τί είναιΤο θυμάρι ή θύμιο είναι αγγειόσπερμο,δικότυλο φυτό, το οποίο ανήκει στην τάξητων Σωληνανθών (Tubiflorae) και στηνοικογένεια των Χειλανθών. Είναι θάμνοςμικρού ύψους (έως 30 εκατοστά), με όρθιουςβλαστούς, εξαιρετικά ανθεκτικός, αναδύειπολύ ευχάριστο άρωμαΠού βρίσκεται γεωγραφικάΤο θυμάρι είναι ιθαγενές φυτό της ΔυτικήςΜεσογείου. Απαντάται στις νότιες καιμεσογειακές περιοχές της Ευρώπης, σεδιάφορες περιοχές της Ασίας καικαλλιεργείται στη βόρεια Αμερική. Φυτρώνεισε άγονους τόπους σε όλη την Ελλάδα καιανθίζει Ιούνιο με Ιούλιο.Πώς καλλιεργείται γενικά και ειδικάΚαλλιεργείται σε θερμές και σε ψυχρές περιοχές, μέχρι και στα βουνά. Δεν έχειιδιαίτερες εδαφικές απαιτήσεις και δίνει ικανοποιητική απόδοση ως ξερικήκαλλιέργεια. Ο πολλαπλασιασμός του γίνεται με σπόρο, με παραφυάδες ή και μεμοσχεύματα βλαστώνΠότε και πώς σπέρνεται και απαιτήσειςΣπέρνεται τον Μάρτιο και Απρίλιοαπλώνεται πολλούς σπόρους στηνεπιφάνεια μίας γλάστρας και ρίξτε απόπάνω τους λίγο χώμα.Πώς και πού χρησιμοποιείταιΤο θυμάρι είναι ιδιαίτερα αγαπητό στιςμέλισσες και το θυμαρίσιο μέλι είναιεξαιρετικής ποιότητας. Τα φύλλα του θυμαριού, όταν ξεραθούν, αποκτούνκαφεπράσινο χρώμα και αναδύουν το άρωμα τους όταν θρυμματιστούν. Μαζί με τουςαποξηραμένους ανθούς χρησιμοποιούνται ως μπαχαρικό για τον αρωματισμόδιαφόρων φαγητών.ΠοικιλίεςΑγριοθυμάρι, Χαμοθρούμπι, Σμάρι16
  16. 16. ΒΑΛΕΡΙΑΝΑΤι είναι η Βαλεριάνα και που βρίσκεταιγεωγραφικά;Είναι ανθοφόρο φυτό της οικογένειαςτων Βαλεριανοειδών. Βρίσκεται σε δασώδειςπεριοχές, κατά μήκος της όχθης των ποταμών και σευγρά λιβάδια στην Ευρώπη, την Ασία και τη ΒόρειαΑμερικήΠως και πότε καλλιεργείται;Συγκαλλιεργούμενη με άλλα φυτά, φυτεύεται στην τελευταία σειρά των ανθώνων.Φυτεύουμε με σπόρους την άνοιξη Μάρτιο με Απρίλιο και πολλαπλασιάζουμε με ριζώματατο ΦθινόπωροΠως και που χρησιμοποιείται;Ως ηρεμιστικό, η βαλεριάνα παρέχει ελαφριά ανακούφιση από άλγη ενώ ταυτόχρονα δρα ωςυπνωτικό, αντισπασμωδικό (μετριάζει τους μυϊκούς σπασμούς) και αναφυσώδες(ανακουφίζει από το μετεωρισμό και τουςσχετιζόμενους κολικούς). Επίσης, έχει υποτασικέςιδιότητες (μειώνει την υψηλή πίεση του αίματος). Ηβαλεριάνα χρησιμοποιείται παραδοσιακά για τηθεραπεία νευρικών προβλημάτων. Χρησιμοποιείταιγια νευρασθένειες, υστερία, υπερδιέργεση,πονοκέφαλο, λόξυγκα και βήχα.Τι ποικιλίες υπάρχουν;To γένος περιλαμβάει 150 είδη περίπου, πολυετώνποωδών, υποθαμνωδών ή θαμνωδών φυτών, ιθαγενώντων εύκρατων περιοχών του βόρειου ημισφαιρίου.Τι προφυλάξεις πρέπει να παίρνουμε;Δεν έχουν αναφερθεί παρενέργειες από τη λήψη βαλεριάνας. Οι έγκυες και οι γυναίκες σεθηλασμό θα πρέπει να συμβουλευτούν έναν ειδικό γιατρό πριν χρησιμοποιήσουν τηβαλεριάνα, διότι δεν έχει αποδειχθεί ότι είναι ασφαλής η λήψη της στις παραπάνωπεριπτώσεις. Δεν συνιστάται η χρήση της σε παιδιά.Η βαλεριάνα δεν θα πρέπει να λαμβάνεται σε περιπτώσεις που απαιτούν εγρήγορση. Παρόλααυτά, έρευνα έδειξε ότι η βαλεριάνα δεν μειώνει την ικανότητα οδήγησης ή χειρισμούμηχανημάτωνΠοιες είναι οι αλληλεπιδράσεις;Η βαλεριάνα δεν θα πρέπει να λαμβάνεται σεπεριπτώσεις που ακολουθείται θεραπεία μεηρεμιστικά ή άλλα συνταγογραφούμεναφάρμακα που επηρεάζουν το κεντρικό νευρικόσύστημα. Σε αντίθεση με συνταγογραφούμεναηρεμιστικά, η βαλεριάνα δεν έχει βλαβερέςσυνέπειες όταν λαμβάνεται μαζί με αλκοόλ.17
  17. 17. Τσάι Του Βουνού*Πώς λέγεται; Τι είναι;Τσάι του βουνού και είναι αρωματικά –φαρμακευτικά φυτά που ανήκουν στηνοικογένεια των Χειλανθών*Πού βρίσκεται γεωγραφικά;Βρίσκεται σε περιοχές της Ασίας, τηςΙβηρικής Χερσονήσου και της Μεσογείουόπως στις χώρες της Ιταλίας ,της Ελλάδαςκαι στην Αφρική.*Πώς καλλιεργείται γενικά;Στάδια της Βιολογικής Καλλιέργειας1. Μεταφύτευση κλώνων τσαγιού2. Σκάλισμα - Βοτάνισμα3. Συγκομιδή: α) Κόψιμο β) Δέσιμο – Αποξήρανση*Πότε σπέρνεται ;Σπέρνεται το Φθινόπωρο το τσάι του βουνού στη φύση*Ποικιλίες• Sideritis athoa• Sideritis clandestina• Sideritis syriaca• Sideritis euboea• Sideritis scardica• Sideritis raeseri*Τρόποι ΧρησιμοποίησηςΩς φάρμακο και ως υγρό ρόφημα18ματσάκι με τσάι του βουνού
  18. 18. Μ” αναγνωρίζετε; Ποιό βότανο είμαι;Δείτε, παρατηρείστε τα τέσσερα βότανα της ψηφοφορίας μας καιαναγνωρίστε τα.Όσοι βέβαια τα αναγνωρίζουν στην αίθουσα της έκθεσής μας, όχιμόνο τα βλέπουν αλλά μυρίζουν και το όμορφο άρωμά τους καιμπορούν να τρίψουν ελαφρώς τα φύλλα τους με τα χέρια τους ώστενα α αναγνωρίζουν ευκολότερα.Κάντε κλικ και ψηφίστε στην ηλεκτρονική ψηφοφορία μας:19
  19. 19. Η ηλεκτρονική ψηφοφορία μας έγινε και τα αποτελέσματα τα βλέπετεπαρακάτω. Η δάφνη αναγνωρίστηκε από όλους σχεδόν, αλλά και τοποσοστό αναγνώρισης ξεπερνά το 75%. Δηλαδή τουλάχιστον 3στους 4 αναγνώρισαν τα βότανά μας!20

×