Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Οι ποικιλίες της γλώσσας, Γεωγραφικές-Κοινωνικές

404 views

Published on

Έκθεση Α΄ Λυκείου

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Οι ποικιλίες της γλώσσας, Γεωγραφικές-Κοινωνικές

  1. 1. 1 Τα όρια της γλώσσας Οι ποικιλίες της γλώσσας Γεωγραφικές γλωσσικές ποικιλίες Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες (σελίδες 14-33 του σχολικού βιβλίου) Εργασίες σε ομάδες
  2. 2. 2 Για όλες τις ομάδες: Διαβάστε τα κείμενα α. και β. της σελίδας 14 και γράψτε μια φράση ο καθένας για τη σημασία ή την αξία της γλώσσας, αρχίζοντας Γλώσσα είναι ………………………………………………..... Στην απάντησή σας μπορείτε, αν θέλετε, να αξιοποιήσετε προτάσεις των κειμένων α. και β. ΟΜΑΔΑ Α: 1. Διαβάστε τη σελίδα 20 του σχολικού βιβλίου και εξηγήστε στους συμμαθητές σας τι είναι ιδίωμα. 2. α) Διαβάστε το παρακάτω θρακιώτικο τραγούδι (ή ακούστε το https://www.youtube.com/watch?v=sZ1DBmPSZdw&index=20&list=PLD6C79EB8055EF8A1 ) και καταγράψτε 5 θρακιώτικες λέξεις. β) Αν μπορείτε, αφηγηθείτε το περιεχόμενό του με 2-3 προτάσεις. Κρουν τα νταούλια μωρί Στέργιου μ’ κρουν κι τα βιολιά κρουν τα νταούλια μωρί Στέργιου μ’ κρουν κι τα βιολιά Πάπούς μι την κόκκινη σαλβάρα πάπούς χορεύει μπροστά πάπούς μι την κόκκινη σαλβάρα πάπούς χορεύει μπροστά Ίδω Στέργιους, ικεί Στέργιους Στέργιους απάν’ στην αγριμδιά Ίδω Στέργιους, ικεί Στέργιους Στέργιους απάν’ στην αγριμδιά Κάτέβα Στέργιου μ’, κάτεβα γκζάνι μ’ να σε παντρέψουμι κάτέβα Στέργιου μ’, κάτεβα γκζάνι μ’ να σε παντρέψουμι Δεν κατιβαίνω, δεν αλλάζω γάμπρός δε γίνομι δεν κατιβαίνω, δεν αλλάζω γάμπρός δε γίνομι Τα σημάδια πίσω να πάτι Στέργιους πισμάνιψι τα σημάδια πίσω να πάτι Στέργιους πισμάνιψι Τρία μιτζίθια παπούτσια βρε Στέργιου μ’ πάπούς αγόρασι Τρία μιτζίθια παπούτσια βρε Στέργιου μ’ πάπούς αγόρασι
  3. 3. 3 Κάτέβα Στέργιου μ’, κάτέβα γκζάνι μ’ να σε παντρέψουμι κάτέβα Στέργιου μ’, κάτέβα γκζάνι μ’ να σε παντρέψουμι 3. α) Παρατηρήστε την παρακάτω εικόνα, διαβάστε το «Γλώσσα και ηλικία» της σελίδας 28 και εξηγήστε στους συμμαθητές σας κατά πόσο ο τρόπος που χρησιμοποιεί κανείς τη γλώσσα σχετίζεται με την ηλικία του. β) Απαντήστε στην τρίτη άσκηση της σελίδας 28. ΟΜΑΔΑ Β: 4. Διαβάστε τη σελίδα 20 του σχολικού βιβλίου και εξηγήστε στους συμμαθητές σας τι είναι διάλεκτος. 5. α) Διαβάστε το παρακάτω ποντιακό τραγούδι (ή ακούστε το https://www.youtube.com/watch?v=eYComABvBmk ) και καταγράψτε 5 ποντιακές λέξεις. β) Αν μπορείτε, αφηγηθείτε το περιεχόμενό του με 2-3 προτάσεις. Σεράντα μήλα κόκκινα πούλι μ' Σεράντα μήλα κόκκινα γιάβρι μ' Σ' έναν μαντίλ' δεμένα. Σ' έναν μαντίλ' δεμένα. Σεράντα σεβντάς κι αν εφτάς πούλι μ' Σεράντα σεβντάς κι αν εφτάς γιάβρι μ' Κ' ευρίκι ς άμον εμένα. Κ' ευρίκι ς άμον εμένα. Για έλα έλα πούλι μ', με τ' εμέν έλα γιάβρι μ' Ατό τ' εσόν το τέρεμαν πούλι μ', θα σύρ'και παίρ' τ' αχούλι μ'. Σεράντα μήλα κόκκινα πούλι μ' Σεράντα μήλα κόκκινα γιάβρι μ' Ση σειράν τιζεμένα. Ση σειράν τιζεμένα. Έπαρ' αρνί μ' και τη στράταν πούλι μ' Έπαρ' αρνί μ' και τη στράταν γιάβρι μ'
  4. 4. 4 Ντο θα φέρ' τσε σ' εμένα. Ντο θα φέρ' τσε σ' εμένα. Για έλα έλα πούλι μ', με τ' εμέν έλα γιάβρι μ' Ατό τ' εσόν το τέρεμαν πούλι μ', θα σύρ' και παίρ' τ' αχούλι μ'. 6. α) Διαβάστε το «Γλώσσα και μόρφωση» της σελίδας 28 και εξηγήστε στους συμμαθητές σας κατά πόσο ο τρόπος που χρησιμοποιεί κανείς τη γλώσσα σχετίζεται με την μόρφωσή του. β) Απαντήστε στην τέταρτη άσκηση της σελίδας 28. ΟΜΑΔΑ Γ: 7. Διαβάστε τη σελίδα 20 του σχολικού βιβλίου και εξηγήστε στους συμμαθητές σας τι είναι ιδιωματισμός. 8. α) Διαβάστε το παρακάτω απόσπασμα από τον Ερωτόκριτο του Βιτσέντζου Κορνάρου (ή ακούστε το https://www.youtube.com/watch?v=UwDomxyoFgU ) και καταγράψτε 5 κρητικές λέξεις. β) Αν μπορείτε, αφηγηθείτε το περιεχόμενό του με 2-3 προτάσεις. Τ’ άκουσες, Αρετούσα μου, τα θλιβερά μαντάτα; ο Kύρης σου μ' εξόρισε σ' τση ξενιτιάς τη στράτα; Tέσσερεις μέρες μοναχάς μου 'δωκε ν' ανιμένω, κι αποκεί να ξενιτευτώ, πολλά μακρά να πηαίνω. Kαι πώς να σ' αποχωριστώ, και πώς να σου μακρύνω, και πώς να ζήσω δίχως σου στο χωρισμόν εκείνο Kατέχω το κι ο Kύρης σου γλήγορα σε παντρεύγει, Pηγόπουλο, Aφεντόπουλο, σαν είσαι συ, γυρεύγει. Kι ουδέ μπορείς ν' αντισταθείς, σα θέλουν οι Γονείς σου νικούν την-ε τη γνώμη σου, κι αλλάσσει η όρεξή σου. "Mιά χάρη, Aφέντρα, σου ζητώ, κ' εκείνη θέλω μόνο, και μετά κείνη ολόχαρος τη ζήση μου τελειώνω. Tην ώρα που αρραβωνιαστείς, να βαραναστενάξεις, κι όντε σα νύφη στολιστείς, σαν παντρεμένη αλλάξεις, ν' αναδακρυώσεις και να πεις· "Pωτόκριτε καημένε, τά σου'ταξα λησμόνησα, τό'θελες πλιό δεν έναι Kαι κάθε μήνα μιά φορά μέσα στην κάμερά σου, λόγιασε τά'παθα για σε, να με πονεί η καρδιά σου. Kαι πιάνε και τη σγουραφιάν (ζωγραφιά), που'βρες στ' αρμάρι μέσα, και τα τραγούδια, που'λεγα, κι οπού πολλά σου αρέσα', και διάβαζέ τα, θώρειε τα, κι αναθυμού κ' εμένα, που μ' εξορίσανε ο-για σε πολλά μακρά στα ξένα.
  5. 5. 5 Kι ας τάξω ο κακορίζικος, πως δε σ' είδα ποτέ μου, μα ένα κερί-ν αφτούμενον εκράτουν, κ' ήσβησέ μου. 9. Παρατηρήστε την παρακάτω εικόνα, διαβάστε το «Γλώσσα και φύλο» της σελίδας 30, και εξηγήστε στους συμμαθητές σας κατά πόσο ο τρόπος που χρησιμοποιεί κανείς τη γλώσσα σχετίζεται με το φύλο του. ΟΜΑΔΑ Δ: 10. Διαβάστε τη σελίδα 20 του σχολικού βιβλίου και εξηγήστε στους συμμαθητές σας τι είναι ιδιωτισμός. 11. α) Διαβάστε το παρακάτω κυπριακό τραγούδι (ή ακούστε το https://www.youtube.com/watch?v=7USwvE2aXZs ) και καταγράψτε 5 κυπριακές λέξεις. β) Αν μπορείτε, αφηγηθείτε το περιεχόμενό του με 2-3 προτάσεις. Τέσσερα τζιαι τέσσερα γίνουνται οκτώ τεσσέρα παλικάρκα πάσιν στον πόλεμον. Στο δρόμον που πααίνασιν μα επεινάσασιν τζι' εκάτσασιν να φάσιν τζιαι εδιψάσασιν. Γυρεύκουν νά ’βρουν βρύσην απάνω στο βουνόν τζ’ ήβρασιν έναν λάκκον των εκατόν ορκών. Eρίψαν το λαχνίν τους πκοιός έν’ να κατεβεί τζι' έπεσε ο κλήρος παστό μιτσήν παιδίν. Δέστε με αδέρφκια μου τζι’ εγιώ να κατεβώ, μες στο ερημολάτσιν να φκάλω το νερόν. Tζιαι τότες τα αδέρφκια του τον σφικτοδέσασιν, μες στο ερημολάτσιν τον κατεβάσασιν. Eφκάρτε με αδέρφκια μου γιατ’ ήβρα το νερόν έν’ κότσινον τζιαι μαύρον μα τζιαι φαρματζιερόν. Ώσπου να τον τραβήσουσιν τζιαι να τον φκάλουσιν οι όφεις τζιαι τα φίδκια τον μισοφάασιν.
  6. 6. 6 Να πείτε της μανούλας μου στα μαύρα να ντυθεί γιατί τον γιον της τον μιτσήν εν θα τον ξαναδεί. 12. α) Διαβάστε το «Γλώσσα και κοινωνική ομάδα» της σελίδας 29 και εξηγήστε στους συμμαθητές σας κατά πόσο ο τρόπος που χρησιμοποιεί κανείς τη γλώσσα σχετίζεται με την κοινωνική ομάδα όπου ανήκει. β) Μετασχηματίστε την απαγόρευση «Μην καπνίζετε», ανάλογα με τις παρακάτω υποθέσεις:  Υποθέστε πως είστε υπάλληλος μιας εταιρείας και μιλάτε σ’ ένα σημαντικό πελάτη ο οποίος καπνίζει σε χώρο εργασίας, όπου δεν επιτρέπεται το κάπνισμα.  Υποθέστε πως είστε προϊστάμενος ιδιωτικής εταιρείας, και μιλάτε σε κατώτερο υπάλληλό σας που καπνίζει σε κλειστό χώρο, όπου δεν επιτρέπεται το κάπνισμα.  Υποθέστε πως είστε αρχιμάστορας σε συνεργείο αυτοκινήτων και μιλάτε σε νεαρό μαθητευόμενο υπάλληλό σας που επισκευάζει το γεμάτο με βενζίνη ρεζερβουάρ αυτοκινήτου, έχοντας ένα αναμμένο τσιγάρο στο στόμα.  Υποθέστε πως είστε γιατρός και μιλάτε σε νεαρό ασθενή σας που τον βρίσκετε να καπνίζει στο θάλαμό του.  Υποθέστε πως είστε καθηγητής και μιλάτε σε μαθητή που καπνίζει στο προαύλιο του σχολείου. ΟΜΑΔΑ Ε: 13. Διαβάστε τη σελίδα 20 του σχολικού βιβλίου και αναφέρετε στους συμμαθητές σας τα πιο γνωστά ιδιώματα και διαλέκτους. 14. α) Διαβάστε το παρακάτω τραγούδι των ελληνόφωνων χωριών της κάτω Ιταλίας (ή ακούστε το https://www.youtube.com/watch?v=4Pq- Ak9bfi8&feature=results_main&playnext=1&list=PL4498AC9A2A65DCC2 ) και καταγράψτε 5 λέξεις της κατωιταλικής διαλέκτου. β) Αν μπορείτε, αφηγηθείτε το περιεχόμενό του με 2-3 προτάσεις. Τι έν γκλυτσέα τούση νύφτα τι έν ώρια τα εβώ ε πλώνω πενσέοντα σε σένα τσ’ ετού μπει στη φενέστρα σου αγάπη μου της καρδίας μου σου `νοίφτω την πένα Λαριλό... Εβώ πάντα σ’ εσένα πενσέω γιατί σένα φσυχή μου `γαπώ τσαι που πάω που σύρνω που στέω στην καρδιά μου πάντα σένα βαστώ Λαριλό... Και σου μάι μ’ αγάπησε ώρια μου, ε σου πόνησε μάι άσσε μένα, είττα χείλη σου εν άνοιτσε μάι πει τα λόγια τσ’ αγάπης βλοημένα Λαριλό... Κ’ είττ ’ αμμάι σου, άτσε μάγο, γκλυτσέο, εν άνοιτσε μάι για μένα φτεχό, μα που πάω, που σύρνω, που στέω εις την καρδιά μου πάντα σένα βαστώ
  7. 7. 7 Λαριλό... Καληνύφτα σε ’φήνω και πάω πλάια σου `τι `βω πίρτα πρικό τσαι που πάω που σύρνω που στέω στην καρδιά μου πάντα σένα βαστώ Λαριλό... 15. Διαβάστε τις σελίδες 31-32 του σχολικού βιβλίου και: α) Εξηγήστε την άποψη που διατυπώνεται στη σελίδα 33 («Γλώσσα και περίσταση») «Μιλούμε με διαφορετικό τρόπο, σε διαφορετικό τόπο, σε διαφορετικό χρόνο, με διαφορετικούς ανθρώπους, για διαφορετικά πράγματα. Όλα εξαρτώνται από τις καταστάσεις στις οποίες βρισκόμαστε» β) Προσδιορίστε τι είναι ύφος λόγου και από τι διαμορφώνεται. Αναφέρετε ορισμένους χαρακτηρισμούς ύφους. Ατομική άσκηση για όλους, για το σπίτι: η άσκηση της σελίδας 25 (γράψτε σε μία παράγραφο)

×