Παίζω και μαθαίνω τη ΓραμματικήΜαρία ΑθανασοπούλουΠρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών mail@dim-peir-serron.ser.sch...
κλείνουν τα μάτια και κρύβουμε τα κομμάτια του ζώου. Αυτοί που έχουν τα κομμάτια είναιόρθιοι και οι άλλοι κάθονται στον κύ...
7. Συλλαβισμός(παιχνίδι)Τα παιδιά κάθονται σε κύκλο και κλείνουν τα μάτια. Ένα παιδί φοράει ένα καπέλο και με τοπου παρουσ...
10. ΡήματαΗ κυρία Γραμματική άφησε για λίγο το σπίτι της και ταξίδεψε στην Ασία. Επισκέφτηκε δύοπαράξενα χωριά. Το πάνω χω...
( _ ) Στο άκουσμά της, τη δείχνουν βάζοντας το ένα χέρι τους οριζόντια και με το άλλοδείχνουν ότι κάποιος μιλάει.(!) Το δε...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Παίζω και μαθαίνω τη Γραμματική στο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών

1,790 views

Published on

Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών, http://www.peirserron.gr

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,790
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
116
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Παίζω και μαθαίνω τη Γραμματική στο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών

  1. 1. Παίζω και μαθαίνω τη ΓραμματικήΜαρία ΑθανασοπούλουΠρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών mail@dim-peir-serron.ser.sch.grΜαρία Αθανασοπούλου mathanasopoul@sch.grΠερίληψηΣτη σύγχρονη αντίληψη για τη διδακτική της Γλώσσας εκείνο που έχει νόημα δεν είναι να μιλά κανείςγια μια γλώσσα, δηλαδή να την αντιμετωπίζει ως ένα αντικείμενο που το μαθαίνουμε απ’ έξω (π.χ. ναξέρεις να λες έναν κανόνα) αλλά να μιλά και να γράφει αποτελεσματικά την ίδια τη γλώσσα, να τηχρησιμοποιεί δηλαδή ως εργαλείο επικοινωνίας και μάθησης.Στον όμιλο «Παίζω και Μαθαίνω τη Γραμματική» στις τάξεις: Β΄,Γ, ο τρόπος συνειδητοποίησης τουγραμματικού κανόνα γίνεται μέσα από το παιχνίδι. Δεν παρέχεται έτοιμη γνώση. Ο μαθητής κατανοείτο γραμματικό φαινόμενο διασκεδάζοντας χωρίς να αποστηθίσει μηχανικά ένα γραμματικόκανόνα.Mαθαίνει ορθογραφία αβίαστα διασκεδάζοντας. Προσελκύουμε το ενδιαφέρον των μαθητώνώστε να αντιμετωπίσουν τη Γραμματική όχι ως ένα βαρετό σχολικό καθήκον αλλά ως αφορμή γιαενεργό συμμετοχή και στη διαδικασία της μάθησης.Οι δραστηριότητες (παιχνίδια) βοηθούν το παιδί να δράσει με αυτόνομο τρόπο εκτός τάξης καιαφετέρου μπορεί να χρησιμοποιήσει ότι έχει μάθει μέσα στην τάξη.Καλλιεργούνται όχι μόνο οι γνωστικές αλλά και οι συναισθηματικές και διαπροσωπικές δεξιότητες τουμαθητή.Ξεχωρίζουν τα δίψηφα φωνήεντα, δίψηφα σύμφωνα, συνδυασμούς, δίφθογγους, όμοια γράμματα , ταουσιαστικά, τα ρήματα, τα επίθετα τις αντωνυμίες, τα σημεία στίξης.Αποκτούν θετική στάση στη γλώσσα και γενικότερα στη μάθηση.Απαλλάσσονται από το άγχος με το οποίο αντιμετωπίζουν τη Γραμματική.Χρησιμοποιούν τα γραμματικά φαινόμενα ως παιχνίδια σκέψης και όχι ως απλές διαδικασίες που δενέχουν κανένα νόημα.Για το σκοπό αυτό προτείνονται διασκεδαστικά παιχνίδια, τραγούδια που δεν κουράζουν τα παιδιά καιτα επιτρέπουν να αναπτύξουν δημιουργικά τη σκέψη τους.Λέξεις κλειδιά: γραμματικά φαινόμενα, παιχνίδια.1.ΕισαγωγήΗ κυρία Γραμματική είναι μια συμπαθητική γυναίκα που αγαπάει πολύ τα παιδιά και θέλει νατα βοηθήσει να χρησιμοποιούν σωστά την ελληνική γλώσσα. Γυρίζει τον κόσμο,επισκέπτεται χωριά με παράξενα ζώα, παράξενους ανθρώπους και φτιάχνει, με βοηθούς καισυνεργάτες τα παιδιά, τους κανόνες της...Τα παιδιά τραγουδούν, χορεύουν, παίζουν παιχνίδια, ακούνε παραμύθια…2.Δίψηφα σύμφωναΗ κυρία Γραμματική βρέθηκε σ’ ένα χωριό μέσα στη ζούγκλα όπου εκεί ζούσε ένα παράξενοζώο. Το σώμα του ήταν χωρισμένο σε 5 κομμάτια με διαφορετικό χρώμα. Τα ο κάθε κομμάτιείχε μία συλλαβή και όλες μαζί έδιναν το όνομα του ζώου: Μπανταγκατσούτζου. Ήτανχαρούμενο ζώο κι αγαπούσε τους ανθρώπους. Αυτός πρώτος βοήθησε την κυρία Γραμματικήνα βρει τα δίψηφα σύμφωνα.2.1 ΠαιχνίδιΤα παιδιά κάθονται κάτω σχηματίζοντας έναν ανοιχτό κύκλο, στο άνοιγμα του οποίουκάθεται η κυρία Γραμματική φορώντας ένα περίεργο καπέλο. Διπλώνουμε 5 χαρτιά Α4διαφορετικού χρώματος και στο εσωτερικό τους γράφουμε τα δίψηφα σύμφωνα. Τα παιδιά
  2. 2. κλείνουν τα μάτια και κρύβουμε τα κομμάτια του ζώου. Αυτοί που έχουν τα κομμάτια είναιόρθιοι και οι άλλοι κάθονται στον κύκλο. Στο CD παίζει το τραγούδι τουΜΠΑΝΤΑΓΚΑΤΣΟΥΤΖΟΥ και τα παιδιά με τα χαρτιά στη σειρά γύρω από τον κύκλοχορεύουν και σταματάνε κάθε φορά που ακούγεται το όνομα του ζώου. Αν δεν είναι στησωστή σειρά χάνουν και παίζουν άλλα παιδιά…3. Δίψηφα φωνήενταΗ κυρία Γραμματική πήγε σ’ ένα χωριό όπου οι κάτοικοι φέρονταν παράξενα. Όταν πήγαιναννα παρακολουθήσουν θέατρο ή κάποιο αγώνα στο γήπεδο, φώναζαν ι ( ει, οι, υι), ε (αι),ου,όταν κορόιδευαν. Τα φώναζαν αγκαλιασμένοι δύο-δύο.3.1 ΠαιχνίδιΗ κυρία Γραμματική κρύβει τα χαρτιά: ΑΙ,ΕΙ,ΟΙ,ΥΙ,ΟΥ αφού κλείσουν τα παιδιά τα μάτιατους. Ανοίγουν τα μάτια και με το σφύριγμα βρίσκουν τα χαρτιά. Οι παίκτες που δεν βρήκαντίποτε, κάθονται στον κύκλο. Οι άλλοι όρθιοι τρέχουν γύρω από τον κύκλο και με τοσφύριγμα σταματάνε φωνάζουν την παρέα τους (δείχνοντας το χαρτί) μαζί με το ταίρι τους.Όποιος δεν το φωνάξει σωστά, χάνει.4. ΣυνδυασμοίΠήγε σ’ ένα χωριό, όπου οι κάτοικοι προσφέρθηκαν να βοηθήσουν την κυρία Γραμματική,δίνοντας δύο παρέες: αυ και ευ. Υπήρξε όμως ένα πρόβλημα. Το χωριό χωρίστηκε στα δύοκαι μάλωναν ποιο όνομα θα έχει το αυ: αφ ή αβ. Το ίδιο και με το ευ: εφ ή εβ. Η κυρίαΓραμματική για να τα ηρεμήσει αποφάσισε να δεχτεί και τα δύο ονόματα.4.1 ΠαιχνίδιΤα παιδιά χωρίζονται στην αρχή σε δύο ομάδες: ΑΥ και ΕΥ και στη συνέχεια η ΑΥσε αφ και αβ και η ΕΥ σε εφ και εβ. Οι ομάδες: αφ και αβ και αντίστοιχα οι εφ και εβκρατάνε ένα σκοινί. Με το σφύριγμα τραβάνε και οι δύο ομάδες προσπαθώντας η μίανα τραβήξει την άλλη προς το μέρος της, για να νικήσει.5. ΔίφθογγοιΠήγε σ’ ένα χωριό όπου οι κάτοικοι δε μιλούσαν, αλλά κραύγαζαν. Ήθελαν όμως ναβοηθήσουν την κυρία Γραμματική.5.1 ΠαιχνίδιΚάποια παιδιά παίρνουν ανά δύο, τις παρέες: αη, αι, οη, οι, ια, οια, οιο, ιο… καιπαρουσιάζονται στην κυρία Γραμματική, κραυγάζοντας, για να δώσουν την παρέα τους.Αφού παρουσιάσουν την παρέα στη Γραμματική, γυρίζουν προς τους άλλους κατοίκους,κραυγάζουν την παρέα τους και περιμένουν ν’ ανταποδώσουν και οι άλλοι κάτοικοι με τηνίδια κραυγή…6. Όμοια σύμφωναΣτο χωριό αυτό, όλες οι οικογένειες έχουν δίδυμα παιδιά.6.1 ΠαιχνίδιΚρύβουμε τα χαρτιά με τα διδυμάκια: ββ, γγ, κκ, λλ, μμ, νν, ππ, ρρ, σσ, ττ. Αυτοί πουβρίσκουν τα διδυμάκια, τα κρατάνε και περνάνε ανάμεσα από τ’ άλλα παιδιά τα οποία έχουνκαθίσει σαν εμπόδια για να περνάνε ανάμεσά τους φωνάζοντας τα διδυμάκια.
  3. 3. 7. Συλλαβισμός(παιχνίδι)Τα παιδιά κάθονται σε κύκλο και κλείνουν τα μάτια. Ένα παιδί φοράει ένα καπέλο και με τοπου παρουσιάζεται, οι άλλοι ανοίγουν τα μάτια. Τώρα κλείνει ο Συλλαβισμός τα μάτια και οιάλλοι παίρνουν μία από τις καρτέλες που βρίσκονται στο κέντρο (μπ, ντ, γκ, τσ, τζ, ει, οι, υι,ου, αι, αη, αι, οι, οη, ια, οιο, ρτ, λκ, κκ, μμ, ρμπ, κτλ….). Με το σφύριγμα ο συλλαβισμόςμαζεύει όσες καρτέλες νομίζει ότι χωρίζονται. Τις βάζει στο κουτί : χωρίζονται, που έχει ηκυρία Γραμματική. Τα παιδιά κάνουν έλεγχο και κάθε σωστή καρτέλα δίνει πόντο στονπαίχτη. Κάθε λάθος καρτέλα του αφαιρεί πόντους.8. ΟυσιαστικάΣτο χωριό που πήγε η κυρία Γραμματική, οι άνθρωποι είναι πολύ καλοί. Το παράξενο σεαυτό το χωριό είναι ότι κάθε κάτοικος δεν έχει τίποτε ίδιο με τους άλλους. Όλα είναιδιαφορετικά. Ακόμη και τα ονόματά τους.8.1 ΠαιχνίδιΠαρουσιάζεται ο καθένας μπροστά της και της λέει το όνομά του, το επάγγελμά του, τηςφέρνει ένα ζώο κι ένα πράγμα. Κάποιοι της λένε μια ενέργεια που έκαναν τελευταίως, μιακατάσταση στην οποία βρέθηκαν και μια ιδιότητα που έχουν ή δε θα ήθελαν να έχουν.9. Άταχτα ουδέτεραΗ κυρία Γραμματική επέστρεψε για λίγο στο σπίτι της να ξεκουραστεί, να τακτοποιήσει ταπράγματά της και να γράψει στο βιβλίο της όσα συγκέντρωσε. Πρώτα τακτοποίησε ταουσιαστικά. Στον πρώτο όροφο, δεξιά, μπήκαν τα αρσενικά σε –ος, -ης. Αριστερά τα θηλυκάσε –α, -η και στον πάνω όροφο τα μικρά. Δηλ. τα ουδέτερα σε –ο και-ι. Κάποια στιγμήάκουσε μια φασαρία από επάνω.Τα ουδέτερα σε –ι καβγάδιζαν. Κάποια από αυτά, τα έξι, δενήθελαν να υπακούσουν στους κανόνες της κυρίας Γραμματικής. Ήθελαν να γράφονται με –υ.Τα άταχτα ουδέτερα ήταν: δόρυ, δάκρυ, δίχτυ, βράδυ, οξύ, στάχυ.9.1 Παιχνίδι 1οΗ Γραμματική κρύβει τα έξι άταχτα ουδέτερα. Όσα παιδιά τα πάρουν μένουν όρθια και ταάλλα κάθονται σε κύκλο. Στο cd ακούγεται το τραγούδι τους. Κάθε φορά που ακούγεται έναάταχτο ουδέτερο, το παιδί με το αντίστοιχο χαρτί σταματάει και το δείχνει στα παιδιά τουκύκλου. Όποιος δεν το κάνει, χάνει το πόντο.9.2 Παιχνίδι 2οΈξι παιδιά κάνουν τα άταχτα ουδέτερα και τα υπόλοιπα χωρίζονται σε 6 ομάδες, με αρχηγούςτα άταχτα, που έχουν ένα χρώμα. Τα άταχτα έχουν καρφιτσωμένα στην μπλούζα τους τοχαρτί και τα μέλη τους ένα βραχιολάκι με το ίδιο χρώμα. Με το σφύριγμα το άταχτο πρέπεινα πιάσει όσα περισσότερα από τα μέλη του μπορεί. Τόσους πόντους και θα κερδίσει.Υπάρχουν κάποια σημεία στα οποία τα μέλη ξεκουράζονται και δεν μπορούν να τα πιάσου,αλλά με το σφύριγμα θα πρέπει να φύγουν έξω και πάλι.9.3 Παιχνίδι 3ο(αγάλματα)Έξι παιδιά κάνουν τα άταχτα και οι υπόλοιποι σκορπισμένοι στο χώρο, κάνουν με το πρώτοσφύριγμα τα αγάλματα. Τα άταχτα προσπαθούν να τα κάνουν να γελάσουν, να κινηθούν γιανα χάσουν και να κερδίσουν. Αυτό το προσπαθούν με μιμήσεις χωρίς να φωνάζουν ούτε ν’αγγίζουν. Με το 2οσφύριγμα τα αγάλματα ελευθερώνονται και συνεχίζεται το παιχνίδι με τονίδιο τρόπο.
  4. 4. 10. ΡήματαΗ κυρία Γραμματική άφησε για λίγο το σπίτι της και ταξίδεψε στην Ασία. Επισκέφτηκε δύοπαράξενα χωριά. Το πάνω χωριό που το έλεγαν : Ενεργητική Φωνή και το κάτω χωριό πουτο έλεγαν : Παθητική Φωνή. Στην Ενεργητική Φωνή οι άνθρωποι ήταν πολύ ενεργητικοί.Ασχολούνταν όλο με κάποια εργασία. Αντίθετα οι κάτοικοι στο κάτω χωριό, την ΠαθητικήΦωνή, ήταν τεμπέληδες. Συνέχεια βρίσκονταν σε μια κατάσταση ή πάθαιναν κάτι.10.1 ΠαιχνίδιΤα παιδιά κάθονται σε κύκλο και τους δίνεται λίγος χρόνος για να σκεφτούν τι ρήμα θαπαρουσιάσουν με παντομίμα. Για πρώτη φορά οι κάτοικοι των δύο χωριών συναντιούνται καικάθονται όλοι μαζί. Οι παίκτες παίζουν με τη σειρά που κάθονται. Με το σφύριγμα ο παίκτηςμπαίνει στον κύκλο και με κινήσεις κάνει το ρήμα που ταιριάζει στο χωριό του. Οι υπόλοιποιπροσπαθούν να μαντέψουν το σωστό. Όταν το βρουν, χειροκροτούν και συνεχίζει οεπόμενος. Όποιος παίχτης ξεχάσει ή δεν ξέρει τι να κάνει, χάνει. Βγαίνει από τον κύκλο καιμιμείται ένα ζώο ή λέει ένα τραγούδι. Στο τέλος χειροκροτείται κι αυτός.11.Μένω,δένω, πλένωΗ κυρία Γραμματική επέστρεψε και πάλι στο σπίτι της. Τα ρήματα τα έβαλε στο ισόγειο.Τρία από αυτά δημιούργησαν πρόβλημα, Δεν υπάκουσαν στους κανόνες της κυρίαςΓραμματικής και γράφονταν με –ε.11.1 ΠαιχνίδιΤα παιδιά κάθονται σε κύκλο. Η κυρία Γραμματική με το σφύριγμα, πετάει το καπέλο της ήτο μαντίλι της. Όποιος το πιάσει πρώτος, σηκώνεται, παίρνει τα χαρτιά με τα άταχτα ρήματα.Ακούγεται το τραγούδι : μένω, δένω, πλένω και το παιδί κρύβει πίσω από κάποια παιδιά ταχαρτιά. Με το σφύριγμα, τα παιδιά κοιτάνε πίσω τους. Αν έχουν χαρτί σηκώνονται καιτρέχουν μέχρι ν’ ακούσουν το σφύριγμα. Τότε θα πρέπει να προλάβουν να βρουν μια άδειαθέση και να καθίσουν. Όποιος μείνει όρθιος κάνει ότι έκανε και το 1οπαιδί. Αυτό μπορεί ναγίνει και με καρέκλες (μουσικές καρέκλες).12. Σημεία στίξηςΗ κα Γραμματική κάνει τον τροχονόμο στις λέξεις. Τους μαθαίνει τα σήματά της, τα γνωστάσημεία στίξης: τελεία, κόμμα, αποσιωπητικά, ενωτικό, παύλα, θαυμαστικό, ερωτηματικό,διπλή τελεία, παρένθεση, διπλή παύλα, άνω τελεία, εισαγωγικά. Κρατώντας τις πινακίδες μετα σημεία στίξης, ρυθμίζει την κυκλοφορία.12.1 ΠαιχνίδιΤα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες ανάλογα με τον αριθμό τους. Η κα Γραμματική δείχνει κάθεφορά το σήμα της και τα παιδιά ακολουθούν τους κανόνες…(.) Προχωρούν και όταν ακούσουν: «στοπ, τελεία, βάλτε φρένο», σταματάνε.(,) Προχωρούν και όταν ακούσουν : «κόμμα», σταματάνε, παίρνουν βαθιά εισπνοή καισυνεχίζουν.(…) Προχωρούν και όταν ακούσουν: «αποσιωπητικά», σταματάνε, κάνουν τρία πηδηματάκιακαι δείχνουν ότι κλείνουν το στόμα τους και δε μιλάνε .(-) Τα παιδιά της κάθε ομάδας πιάνονται από τα χέρια και όταν ακούσουν: «ενωτικό»,χωρίζονται κι απομακρύνονται.
  5. 5. ( _ ) Στο άκουσμά της, τη δείχνουν βάζοντας το ένα χέρι τους οριζόντια και με το άλλοδείχνουν ότι κάποιος μιλάει.(!) Το δείχνουν με το σώμα τους. Σηκώνουν τα χέρια τους και πανηγυρίζουν.(;) Κάνουν με τα χέρια τους και το σώμα τους ότι ρωτάνε.(:) Όταν ακούσουν: «διπλή τελεία», απαριθμούμε μια σειρά πραγμάτων ή λέγοντας μιαπρόταση π.χ. Η κασετίνα μου έχει : μολύβια, ξύστρα κι ένα χάρακα, τη δείχνουν με τα χέριασε μπουνιά το ένα πάνω στο άλλο.( )Στο άκουσμά της κάνουν μια αγκαλίτσα.(--) Χωρίζονται σε τριάδες. Στις δύο άκρες τα παιδιά κάνουν τις παύλες και απλώνουν ταχέρια τους ή κρατάνε ένα χαρτί με τις παύλες. Στη μέση το παιδί είναι ακίνητο. Αυτό μπορείνα γίνει και με περισσότερα παιδιά.(.) Προχωράνε για λίγο και όταν η κα Γραμματική πει: «άνω τελεία», τα παιδιά σταματάνεκαι σηκώνουν ελαφρά το ένα πόδι.(« ») Όταν ακούσουν: « βάλτε μανταλάκια στις λέξεις γιατί θα τις πάρει ο αέρας», κάνουν μετα χεράκια τους τα εισαγωγικά.13.ΕπιρρήματαΗ κα Γραμματική γύρισε από ένα περίεργο ταξίδι. Πήγε σ’ ένα νησί με ηφαίστειο έτοιμο ναεκραγεί. Οι κάτοικοι έφευγαν για να σωθούν. Το ίδιο έκανε κι εκείνη. Το μόνο που πρόλαβαννα της δώσουν, ήταν ένα τσουβάλι λέξεις. Αυτό το άνοιξε μαζί με τα παιδιά και χώρισαν τιςλέξεις σε τέσσερις κατηγορίες, ανάλογα με τις ερωτήσεις στις οποίες απαντούν: ποσοτικά(πόσο;), τοπικά (πού;), χρονικά (πότε;), τροπικά (πώς;).13.1 Παιχνίδι 1ο(τοπικά)Πού είσαι λύκε;Ένα παιδί κάνει το λύκο και κρύβεται. Στη συνέχεια τα υπόλοιπα ένα-ένα ρωτάνε: «Πούείσαι λύκε;» Ο λύκος απαντά χρησιμοποιώντας τοπικά επιρρήματα.13.2 Παιχνίδι 2ο(ποσοτικά-χρονικά)Ένα παιδί κάνει τη γιαγιά ή τον παππού. Κάθεται στη μέση του κύκλου και ρωτάει: «Πόσο θακοιμηθώ; Πόσο σιρόπι θα πιω; Πόσο πλήρωσες; Πότε θα έρθει ο ταχυδρόμος; Πότε θαγυρίσει η Ελένη;» Τα παιδιά απαντούν με ανάλογα επιρρήματα.13.3 Παιχνίδι 3ο(τροπικά)Ένα παιδί σηκώνεται και βγαίνει έξω από τον κύκλο. Πλησιάζει κάθε φορά κάποιοσυμπαίκτη του και το ρωτάει: «Πώς πέρασες στα γενέθλιά σου; Πώς έγραψες στοεπαναληπτικό; Πώς είσαι σήμερα; Ο συμπαίκτης απαντάει κάθε φορά με ένα τροπικόεπίρρημα.14. Ιστοσελίδες με τραγούδια που χρησιμοποιήθηκαν• Τα άταχτα ουδέτεραhttp://www.youtube.com/watch?v=utvz4EQ5TYY&feature=related• Ο Μπανταγκατσούτζουhttp://www.youtube.com/watch?v=Eiy4klm-v4&feature=related• Μένω, δένω, πλένωhttp://www.youtube.com/watch?v=Gv7ccHVc23Y&FEATURE=PLAYER_embedded

×