Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

SOC 399, 9.DERS

XXX

  • Login to see the comments

SOC 399, 9.DERS

  1. 1. TÜKETİM TOPLUMU SOC 399
  2. 2. İLK TÜKETİM MODELLERİ  Tarihte ilk tüketim modelleri 17.yüzyılın 2.yarısında İngiltere’de ortaya çıkmaya başlamıştır.  İngiltere’de ‘serbest pazar’, Avrupa’nın diğer bölgelerine oranla daha erken gelişmiştir. Dolayısıyla toprak sahibi aristokrat ve burjuvaların üretim fazlası ürünleri satarak elde ettikleri kapital fazlasını değerlendirme eğilimleri ilk tüketim modellerini ortaya çıkarmıştır.
  3. 3. İLK TÜKETİM MODELLERİ  18.yüzyıla geldiğimizde, İngiltere’de küçük ölçekli girişimler, çanak çömlek, giyim eşyası, mücevherat, düğme ve iğne türünden tüketim maddeleri üretip, yalnızca Londra’da değil, yolların gelişmesiyle tüm İngiltere’de bu ürünleri satar olmuşlardı.  18. yüzyılın ortalarında bölgesel gazete ve dergilerde reklamcılık başlamış, böylece 1780’lerde güçlü bir bölge basınının da gelişmesiyle, tüm ülke ‘en son’ moda ürünlerden haberdar hale gelmişti. Bu da tüketim arzusunu arttırıyordu.
  4. 4. İLK TÜKETİM MODELLERİ  İnsanların, evlerini ve bedenlerini süsleyebilecekleri mal çeşitlerinin farkına varması ve bunları satın alabilme güçlerinin artması yoluyla, 18. yüzyıl bir ‘tüketim devrimi’nin gerçekleştiği süreç oldu.  Aristokrat ve burjuva sınıfıyla başlayan bu tüketim furyası, şehirli orta sınıfların da ilgisiyle tüketim pazarını büyüttü. Böylece geniş ölçekli bir endüstriyel üretim hacmi doğdu.
  5. 5. İLK TÜKETİM MODELLERİ  1770-1870 yılları arasında üretim sürecinde önemli değişiklikler ve gelişmeler yaşandı.  Kapitalist girişimciler, fabrikasyon imalatın yeni metodlarını geliştirdiler.  Ağır sanayide, imalat sektöründe ve mal dağıtımı alanlarında çalışan endüstri işçilerinden oluşan bir sınıf ve yeni girişimlerin kapitalist sahiplerinden oluşan bir burjuvazi sınıfı oluştu.  Bu dönem ‘endüstri devrimi’ diye adlandırılmıştır.
  6. 6. ENDÜSTRİYEL KAPİTALİZM VE TÜKETİM  Endüstriyel kapitalizm geliştikçe, tüketimin yaşamlarında önemli rol oynadığı ve bu yolla bir toplumsal kimlik duygusuna sahip olmalarına yol açan bazı tüketim grupları oluştu.  İmalat ve ticaret yaparak büyük servet kazanan Kuzey Amerika’nın yeni zengin orta sınıfı da bu tüketim gruplarına örnekti.  Amerikali sosyolog Thorstein Veblen, Kuzey Amerika’nın yeni zengin orta sınıfı üzerinde araştırmalar yapmıştır ve bu grubun yeni zenginlerini Avrupa’daki üst sınıfların yaşam tarzlarını taklit etmeye çalışan yeni bir aristokrasi sınıfı olarak betimlemiştir.
  7. 7. ENDÜSTRİYEL KAPİTALİZM VE TÜKETİM  Avrupa’ya baktığımızda, hızla genişlemekte olan Alman şehri Berlin’de, Kuzey Amerika’dakine benzer tüketim gruplarının oluştuğu görülür.  Alman sosyolog George Simmel, Berlin’de günlük yaşamlarında tüketimin önemli rol oynadığı insan gruplarını gözlemlemiş ve analiz etmiştir.  Veblen ve Simmel’in çalışmaları, dünya savaşları ve Avrupa’da faşizmin yükselmesiyle geri plana düşmüş ve sosyologlar ancak 1980’lerde tüketim analiz çalışmalarıyla yeniden ilgilenebilmişlerdir.
  8. 8. ŞEHİR HAYATI VE TÜKETİM  Şehir hayatı, birey için bir tarza ve bir kimliğe sahip olma bilincini, dolayısıyla da bireysel seçimleri yansıtabilecek bir alan içinde tüketme ihtiyacını arttırır.  Şehirdeki birey, bir kimlik duygusu yaratabilmek, kim olarak algılanmayı arzu ettiğini belirtebilmek amacıyla tüketir.  Bir bireyin kendisini diğer bireylerden farklı kılabilmek için kullandığı giyim kuşam tarzının, diğer bireyler tarafından da anlaşılıp yorumlanabilmesi gerekir.  O halde bir birey kendisini ancak diğerleri ile ortak birtakım kültürel sembolleri paylaşabildiği ölçüde farklı kılabilir.  Bu durum bitip tükenmeyen bir farkedilir olma savaşına yol açar.
  9. 9. FORDİZM  Yeni kapitalist girişimciler servetlerini girişimlerinin getirdiği karlarla elde etmişlerdi. Ailelerinin kurdukları veya miras yoluyla devraldıkları fabrikalarda hisseleri vardı ve bunlardan kar payı alıyorlardı.  İşçi sınıfı ise düşük ücretlerle çalışıyordu.  Düşük ücret üzerinde kurulu bir ekonomi, üretilen mal ve hizmetleri satın alabilecek güçte nakit fazlası olan insan olmazsa, durgunluğa ve çöküşe neden olabilirdi.  Amerikalı otomobil üreticisi Henry Ford, sıradan aileler için seri üretim yoluyla ürettiği ilk otomobillerle, Batı kapitalizminin gelişiminde önemli bir değişim denebilecek bir başarı kazandı.  Ford çalışanlarına yüksek ücretler ödüyor ve ürettiği otomobilleri çalışan kesimdeki ailelere satmayı amaçlıyordu
  10. 10. FORDİZM  Bu gelişmeyle, ABD’de 1880-1920 yılları arasında toplu üretim ve toplu tüketim yönünde bir yükseliş yaşandı.  Ünlü sosyolog Gramsci bu yükselişi ‘Fordizm’ olarak adlandırmış ve sosyoloji literatürüne de böyle yerleşmiştir.
  11. 11. TÜKETİM TOPLUMU  1950’lere gelindiğinde, artık sadece aristokratlar ve çalışmayan zenginler değil ücretli çalışmak durumunda olan emekçi gruplar da ‘tüketici’ olmuşlardı.  Yani bu gruba ait kişiler temel gereksinimlerini karşılayacak bir gelire sahiptiler ve bunun yanında, televizyon ve otomobil gibi yeni tüketim mallarıyla da tanışmışlardı.  ‘Fordist’ seri üretim ve toplu tüketim döneminde yeni tüketici grupları türedi. Bu gruplar artık satın aldıkları şeylerde bir seçim yapmaya başlamışlardı.  Reklamlar aracılığıyla, temizlik malzemelerinden arabalara, içecek, sigara, giyim eşyaları veya mutfak gereçlerine kadar herşeyde marka imajları yerleşti.
  12. 12. TÜKETİM TOPLUMU  Bu dönemde reklamcılar ve sosyologlar insanları meslek gruplarına göre kategorilendirerek yaşam tarzlarını ve tüketim alışkanlıkları belirleyip, bu kriterlere göre üretim ve satış stratejileri geliştirmeye başladılar.  Modern kapitalist toplum yapıları içinde karşılaşılan yaşam tarzlarının tamamen meslekler tarafından belirlenmesede, onlar aracılığıyla ortaya çıktığı ve şekillendiği gözlemlenmiştir.  Hem gelişmiş kapitalist toplumlarda hem de tarım ağırlıklı toplumsal formasyonlarda tüketim tarzları, sosyal ve kültürel faktörlerden çok ekonomik durumları tarafından belirlenmektedir.  Yine de insanlar, bir kez modern tüketim ideolojisi ile ilgili sosyal ve kültürel uygulamalardan etkilendikten sonra, filmlerde, yazılı basında ve televizyonda sergilenen malları satın almaya ekonomik gücü yetmese bile, o mallara sahip olmayı arzu edebilirler ve etmektedirler de.
  13. 13. TÜKETİM TOPLUMU  Batı kapitalizmini benimsemiş toplumlarda, üretilen malların gösterge ve semboller kullanılarak tüketicilerin çoğuna satılmasıyla, tüketim ile arzular arasında bir bağlantı kurulmuş olur.  Satın alınan giysiler,arabalar yada belli tarzda mobilyalar aracılığıyla belli bir kişilik kalıbına girebilme arzusu, ekonomik durgunluk dönemlerinde dahi devam eder.
  14. 14. video  https://www.youtube.com/watch?v=_Mn1guHYNXI

×