Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

การสังเกตในการจัดทัศนสังคมศึกษา

526 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

การสังเกตในการจัดทัศนสังคมศึกษา

  1. 1. การสังเกตในการจัดทัศนสังคมศึกษารองศาสตราจารย์ สมประสงค์ น่วมบุญลือ๕๖/๙ หมู่ ๒ ซอยทวีวัฒนา-กาญจนาภิเษก ๒๐
  2. 2. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ2ประเด็นทางปรัชญาสังคมศึกษา• จุดหมายที่จริงแท้ของสังคมศึกษา คืออะไร• มีวิธีการที่ครูและนักเรียนจะไปให้ถึงสังคมศึกษาที่แท้ได้อย่างไร• และเมื่อไปถึงจุดหมายแล้วนักเรียนได้คุณค่าอะไรบ้าง
  3. 3. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ3ประเด็นทางปรัชญาสังคมศึกษา• จุดหมายที่จริงแท้ของสังคมศึกษา คืออะไร• ให้นักเรียนพัฒนาตนให้เป็นพลเมืองดีและอยู่ร่วมในสังคมได้อย่างมีความสุข
  4. 4. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ4ประเด็นทางปรัชญาสังคมศึกษา• มีวิธีการที่ครูและนักเรียนจะไปให้ถึงสังคมศึกษาที่แท้ได้อย่างไร• มีหลายวิธี เช่น• มีประสบการณ์ จาก ตา หู จมูกลิ้น กาย• คิด จินตนาการ เหตุผลสร้างสรรค์
  5. 5. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ5ประเด็นทางปรัชญาสังคมศึกษา• เมื่อไปถึงจุดหมายแล้วนักเรียนควรได้คุณค่าอะไรบ้าง• ยึดมั่นในการกระทำาดี• ปฏิบัติตนในฐานะเป็นสมาชิกที่ดีของสังคม• มีสุนทรียะในหัวใจ
  6. 6. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ6ความเชื่อในการดำารงชีวิตของมนุษย์• มนุษย์จะดำารงชีวิตอยู่ได้ต้องประกอบด้วย• ตัวมนุษย์• จิต (มโน จิต วิญญาณ)• สิ่งแวดล้อม
  7. 7. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ7ความหมายของการสังเกตุความหมายคำาเหล่านี้แตกต่างกันอย่างไรเห็น ...............................................................................................................................มอง..................................................................................................................................ดู ....................................................................................................................................เฝ้า .................................................................................................................................สังเกต ............................................................................................................................
  8. 8. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ8ความหมายของการสังเกตการสังเกต โดยพื้นฐานหมายถึงการเฝ้าดูและจดบันทึกสิ่งที่เกิดขึ้น ตัวอย่างเช่น การสังเกตท่วงท่าการบินของนกโดยเฝ้าดูอย่างใกล้ชิด ชีววิทยาและดาราศาสตร์จัดเป็นศาสตร์ที่มีพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์จากการสังเกต จากนักสมัครเล่น เราอาจ
  9. 9. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ9ความหมายของการสังเกตการสังเกต หมายถึงการใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ได้แก่ตา หูจมูก ลิ้น และผิวกาย อย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกันและอาจใช้เครื่องมือช่วยในการสังเกตด้วย โดยเข้าไปสัมผัสโดยตรง และทันทีกับวัตถุเหตุการณ์ ปรากฏการณ์ เพื่อให้
  10. 10. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ10ความหมายของการสังเกตการสังเกต คือ การเฝ้าดูสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างใส่ใจและมีระเบียบวิธีเพื่อวิเคราะห์หรือหาความสัมพันธ์ของสิ่งที่เกิดขึ้นนั้นกับสิ่งอื่น (สุภางค์ จันทวานิช, 2549:45)
  11. 11. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ11การสังเกต• การสังเกตคือการใช้การสัมผัสเข้ารวบรวมข้อเท็จจริงตามวัตถุประสงค์ที่ต้องการ เพื่อแสวงหาคำาตอบในสิ่งที่สงสัยและพยายามให้การสัมผัสนั้นตรงกับสภาพความเป็นจริงมากที่สุด
  12. 12. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ12ความสำาคัญของการสังเกตมนุษย์ตั้งแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบันได้ใช้วิธีการสังเกตในการแสวงหาคำาตอบ การสังเกตเป็นการคำาตอบด้วยสิ่งที่เราสามารถสัมผัสได้และความสำาคัญของการสังเกตได้มีการกล่าวถึงมาตั้งแต่ในอดีต ตัวอย่าง เช่น พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ก็ทรงเห็นว่าการสังเกตเป็นคุณสมบัติสำาคัญที่จะพัฒนาสังคมมนุษย์ตามที่พระราชทานพระบรมราโชวาทแก่ลูกเสือเกี่ยวกับการประโยชน์ของการสังเกตว่า“...การที่มนุษย์เรามีความเจริญเป็นลำาดับมานี้ก็ได้อาศัยความสังเกตตริตรองหาเหตุผลเป็นใหญ่ เป็นต้นว่า การที่มนุษย์เรารู้จักใช้กำาลังไอนำ้า รู้จักใช้ไฟฟ้าก็ด้วยอาศัยความสังเกตของ
  13. 13. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ13การสังเกตเป็นเครื่องมือของอุปนัยวิทยาศาสตร์• อุปนัย (induction) หมายถึงการแสวงหาคำาตอบจากการสัมผัสเพื่อให้เกิดการปักใจเชื่อว่าเป็นจริงหรือเท็จ
  14. 14. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ14การสังเกตการสังเกตเป็นวิธีการแสวงหาความรู้หรือคำาตอบตามแนวอุปนัยในการสังเกตไม่ครบทุกกรณีเรียกว่าอุปนัยแท้ แบ่งออกเป็นก. การอุปมาน (analogy)ข. การแจงนับอย่างง่าย(enumeration)ค. อุปนัยวิทยาศาสตร์ (scientificinduction)
  15. 15. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ15การอุปมาน เป็นรูปแบบของอุปนัยในการอ้างถึงว่าสิ่งต่าง ๆ ที่คล้ายคลึงกัน ในกระบวนการที่มีคุณภาพคล้ายคลึงต่อกันย่อมยอมรับได้การอุปมาน เป็นการอ้างเหตุผลที่อยู่บนพื้นฐานของความคล้ายคลึงกันของคุณภาพ ของ ๒สิ่ง มีความหนักแน่นที่เราใช้ในการยืนยันได้ต่อไปว่าสามารถอ้างถึงความหมายของอุปนัย ประเภทของก. การอุปมาน
  16. 16. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ16ข. การแจงนับอย่างง่าย• สิ่งที่สังเกต(โดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจก็ตาม) แล้วพบว่าเป็นความจริงเพียงครั้งหนึ่งหรือหลายครั้งก็ตามและสิ่งนั้นไม่เคยผิดพลาดไปจากเดิม คาดต่อไปได้ว่าถ้าสิ่งนั้นเกิดอีกก็เป็นจริงอีก
  17. 17. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ17ลักษณะของการแจงนับอย่างง่าย คือ๑) เป็นข้ออ้างทั่วไปจากการสังเกตพบว่าอยู่บนพื้นฐานที่ไม่ขัดแย้งกับประสบการณ์ในอดีต๒) การสังเกตนั้น ไม่ได้พยายามค้นหาความเชื่อมโยงของเหตุและผล๓) ข้อสรุปที่ได้จากการสังเกตมีความไม่แน่นอนไม่มากก็น้อย ดังนั้น จึงเป็นความน่าจะเป็น ความน่าจะเป็นนี้ขึ้นอยู่กับจำานวนกรณีที่ได้
  18. 18. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ18๔) คล้ายอุปนัยวิทยาศาสตร์ คืออยู่ในกลุ่มของอุปนัยแท้ คือ มีการโยงไปสู่ส่วนที่อยู่นอกเหนือจากการสังเกตหรือสิ่งที่รู้ไปยังสิ่งที่ไม่ได้สังเกตหรือไม่รู้๕) เป็นอุปนัยไม่สมบูรณ์ เพราะไม่ได้รวบรวมกรณีที่น่ามีความเป็นไปได้ทั้งหมดความหมายของอุปนัยประเภทของ
  19. 19. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ19ค.อุปนัยวิทยาศาสตร์ (scientificinduction)๑) เป็นการสังเกตอย่างจงใจ๒) พยายามโยงความสัมพันธ์ของเหตุและผล๓) ใช้วิธีการสังเกต หรือทดลอง๔) ไม่ต้องตรวจสอบทุกกรณี ดังนั้นจึงไม่สมบูรณ์ แต่เป็นพื้นฐานในการตรวจสอบข้อเท็จจริงที่แน่นอนในการสรุปเป็นหลักเกี่ยวกับทั้งหมด เพราะว่าอยู่บนพื้นฐาน
  20. 20. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ20ค.อุปนัยวิทยาศาสตร์ (scientificinduction)๕) สรุปนอกเหนือจากสิ่งที่สังเกต คือโยงจากสิ่งที่สังเกตได้ไปหาสิ่งที่สังเกตไม่ได้๖) ใช้ในการนำาไปตรวจสอบค้นทางวิทยาศาสตร์๗) ข้อสรุปสร้างความเชื่อมโยงของเหตุและผล ใช้เป็นหลักทั่วไปได้มากกว่าข้อมูลที่ศึกษา (เดาจากข้อมูลที่รู้)
  21. 21. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ21การสังเกตเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทางวิทยาศาสตร์การสังเกตเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เนื่องจาก• การสังเกตทำาให้เกิดการตั้งคำาถาม• การสังเกตทำาให้เกิดการตั้งสมมติฐาน• การสังเกตใช้การทดสอบสมมติฐาน
  22. 22. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ22ขั้นตอนทางวิทยาศาสตร์กับการสังเกตการสังเกตมีบทบาทของการสังเกตในระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์ กล่าวคือ ระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์ มีขั้นตอนดังนี้• การสังเกต ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น• การตั้งสมมุติฐาน ในปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น• การทำานาย ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นภายหลัง โดยอาศัยการคาดเดาด้วยตรรกะ• การทดสอบ (ต้องสังเกต) การทำานาย และ• ทบทวน เพื่อหาข้อบกพร่อง• ดังนั้น การสังเกตเกิดขึ้นในขั้นตอนแรกและขั้นตอนที่ ๔ คือแสดงบทบาทในการเริ่มต้นของกระบวนการและการทดสอบ หรือ โยงความเป็นเหตุและผลของปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น ถ้าการสังเกตแม่นตรงกับความจริงมากเท่ามด การทำานายและการนำาไป
  23. 23. การสังเกต สม 23กระบวนการสังเกตข้อเท็จจริงFactsความคิดรวบยอดConceptสรุปเป็นหลักทั่วไปGeneralization
  24. 24. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ24กระบวนการสังเกตข้อเท็จจริงFactsความจริงTruthความรู้Knowledgeวิเคราะห์Analysis
  25. 25. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ25กระบวนการสังเกตสงสัยหาคำาตอบการสัมผัสจมูกหูตา ลิ้น กายรู้การสังเกตจิตจับจดจ่อ ความรู้รู้ลึก รู้รอบรู้กระจ่างวิธีการสังเกต
  26. 26. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ26เป้าหมายในการสังเกต• สังเกตเพื่อรู้• สังเกตเพื่อการจำาได้ หมายรู้ได้• สังเกตเพื่อความกระจ่าง
  27. 27. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ27คำาถามเพื่อการสังเกต• สังเกตอะไร• เหตุใดต้องสังเกต• สังเกตอย่างไร• แน่ใจได้อย่างไรว่าคำาตอบที่ได้จากการสังเกตตรงตามความเป็นจริง• มีวิธีการตรวจสอบได้อย่างไรความเที่ยงได้อย่างไร• ผลจากการสังเกตได้ความรู้อะไร
  28. 28. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ28หลักการสังเกต• - สังเกตอะไร• - สังเกตทำาไม• - สังเกตอย่างไร
  29. 29. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ29สังเกตอะไร• การสังเกตข้อเท็จจริง• การสังเกตองค์ประกอบ• การสังเกตความสัมพันธ์• การสังเกตระบบ• การสังเกตการเปลี่ยนแปลง
  30. 30. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ30สังเกตอะไรสังเกตสิ่งที่ต้องการได้คำาตอบมาใช้ในการจัดทัศนสังคมศึกษา แบ่งเป็น ๔ ประเภท คือ• การสังเกตเชิงคุณลักษณะ เป็นการสังเกตคุณสมบัติประจำาตัวของสิ่งต่าง ๆ ที่สามารถบอกลักษณะ ของสิ่งที่สังเกต เช่น รูปร่าง สี เสียงกลิ่น รส ความรู้สึกต่อผิวกาย สูงเรียบ ราบ เนิน กลุ่ม เดี่ยว
  31. 31. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ31สังเกตอะไร• การสังเกตเชิงปริมาณ เป็นการสังเกตที่เกี่ยวกับค่าต่าง ๆ บอกปริมาณต่าง ๆ เช่น ความกว้าง ยาวสูง ระยะห่าง นำ้าหนัก มุม โค้งเลี้ยว ความดัน แรงกด จำานวนราคา ซึ่งค่าต่าง ๆ สามารถบอกเป็นตัวเลขได้ เช่น ระยะทางจากกรุงเทพถึงราชบุรี ๑๑๐ กิโลเมตรทางขึ้นเขาชัน ๓๐ องศา ร้านอาหารรับคนได้ ๗๐ คน ห้องนำ้ารับคนได้ครั้งละ ๑๐ คน ข้าวแกงจาน
  32. 32. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ32สังเกตอะไร• การสังเกตเชิงเปรียบเทียบเป็นการสังเกตสิ่งหนึ่งเปรียบเทียบกับอีกสิ่งหนึ่ง ซึ่งอาจเปรียบเทียบในลักษณะที่ไม่ระบุเป็นตัวเลขหรือเป็นตัวเลขก็ได้ เช่น อุณหภูมิที่อำาเภอสังขละในเดือนมกราคมเย็นกว่านครปฐมประมาณ ๑๐ องศาช่วงเวลาจากเดินทางจากนครปฐมไปอยุธยากับสุพรรณบุรีพอ ๆ กันค่าเช่ารถในช่วงเวลาเท่ากันระยะทางใกล้ไกลไม่แตกต่างกันมากนัก
  33. 33. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ33สังเกตอะไร• การสังเกตเชิงการเปลี่ยนแปลงเป็นการสังเกตสิ่งต่าง ๆ ที่มีการเปลี่ยนแปลงจากเดิม เช่น ถ้าจำานวนคนมากขึ้นค่าใช้จ่ายจะถูกลง การออกเดินทางไปยังจุดต่างๆ ถ้าตรงเวลาจะศึกษาได้ครบแต่ถ้าควบคุมเวลาไม่ได้อย่างต้องตัดบางรายการ
  34. 34. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ34สังเกตอะไรการสังเกตมีบทบาทในการจัดทัศนสังคมศึกษา ตั้งแต่เริ่มต้นการวางแผนจนสิ้นสุดโครงการ กล่าวคือ• การสังเกตเกี่ยวกับบริบทของวัตถุประสงค์การจัด ต้องสังเกตตั้งแต่สาระเนื้อหาที่จะจัดว่า สาระนั้นมีความคิดรวบยอดใดเป็นแกนกลาง และสาระเหล่านี้ได้มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับสาระใดบ้าง การศึกษาค้นคว้าเบื้องต้นจากแหล่งความรู้ที่เป็นวรรณกรรมเอกสาร สื่อต่าง ๆ ได้สะท้อนให้เห็นจุดเด่นจุดด้อยอะไรบ้างถ้านำามาจัดทัศนสังคมศึกษา
  35. 35. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ35สังเกตอะไร• การสังเกตเกี่ยวกับกระบวนการการจัดทัศนสังคมศึกษาเป็นการจัดนำาผู้เรียนไปเรียนรู้ในแหล่งเรียนรู้ การจัดการไม่ได้เป็นแบบแผนที่แน่นอนตายตัว แต่มีหลักการ ดังนั้นการสังเกตจากผู้มีประสบการณ์เป็นทางหนึ่งที่ช่วยให้ผู้จัดมือ
  36. 36. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ36สังเกตอะไร• การสังเกตในการเข้าไปศึกษาเส้นทางในการจัดทัศนศึกษา ซึ่งเป็นสิ่งจำาเป็น และต้องใช้การสังเกตอย่างมากตั้งแต่การจัดการควบคุมและอำานวยความสะดวกในการให้เป็นไปตามเวลาที่กำาหนด จุดสำาคัญที่ผ่านไปในแต่ละจุดมีจุดสังเกต (Land Mark) อะไร มีอะไรบ้างที่สามารถใช้งานได้ ไม่ว่าจะเป็นไปตามกำาหนด หรือ มีกรณีขัดข้องในกรณีใด ๆ ก็ตาม เช่น สภาพภูมิศาสตร์ สภาพสังคมและวัฒนธรรม
  37. 37. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ37สังเกตอะไร• การสังเกตช่วงเวลาตั้งแต่ออกเดินทางไปถึง ณ จุดต่าง ๆสภาพถนน และเส้นทางหลักเส้นทางรองในการเดินทางการใช้เวลาในแต่ละจุดที่หยุดพัก การใช้เวลาในแต่ละสถานที่ รวมทั้งการใช้เวลาของวิทยากรท้องถิ่น
  38. 38. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ38สังเกตทำาไมสังเกต เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ตรางกับสถาพที่เป็นจริงจากการสังเกตมาใช้ในการจัดทัศนสังคมศึกษาได้แก่- การวางแผนให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์- เตรียมพื้นฐานและเตรียมตัวของผู้จัดและผู้เรียน- การกำากับให้เป็นไปตามแผน หรือแก้ปัญหาที่จะเกิดขึ้นหรือเกิดขึ้น
  39. 39. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ39สังเกตอย่างไรสังเกตอย่างไร คือ วิธีการสังเกต ซึ่งในการสังเกตนั้นมีองค์ประกอบในการสังเกต คือ• ผู้สังเกต จะต้องมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีการ และเครื่องมือที่ช่วยในการสังเกต วิธีการและเทคนิคในการสังเกต รวมทั้งอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมขณะที่ทำาการสังเกต ความผิดพลาดในผลการสังเกต มักเกิดจากความบกพร่อง ของผู้ทำาการสังเกต เช่น ไม่มี
  40. 40. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ40สังเกตอย่างไร• เครื่องมือที่ใช้ช่วยในการสังเกต ควรอยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ตามปกติ ก่อนและหลังการใช้ต้องตรวจสอบสภาพความพร้อมที่จะใช้งาน เพื่อเป็นสิ่งยืนยันว่า สิ่งที่ได้จากการสังเกตตรงตามสภาพจริง ปริมาณที่สังเกต ต้องครอบคลุมถึงส่วนที่เกี่ยวข้อง• สภาพแวดล้อม หรือ บริบท ซึ่งอาจมีผลต่อการสังเกตและการนำาไปใช้ ได้แก่สภาพธรรมชาติ เช่น แสงแดด ลม ฝน
  41. 41. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ41การสังเกตคือการใช้การสัมผัสเข้ารวบรวมข้อเท็จจริงตามวัตถุประสงค์ที่ต้องการ การสังเกตเพื่อแสวงหาคำาตอบ
  42. 42. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ42๑. การสังเกตไม่ใช่การสัมผัสเพียงภายนอก แต่ต้องพยายามโยงความสัมพันธ์จากสิ่งที่สัมผัสไปถึงคุณลักษณะอื่น ๆ ของสิ่งที่สังเกตด้วย๒. การสังเกตจะต้องกล่าวถึงสภาพตามที่ได้รับรู้จากการสัมผัสเท่านั้นมนุษย์มีการรับรู้ในทิศทางที่ตนเองรับได้ ซึ่งอาจแตกต่างไปจากผู้อื่น๓. การสังเกต ต้องรับรู้ เอาใจจดจ่อกับสิ่งที่สังเกตและใช้วิจารณญาณ
  43. 43. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ43๔. การสังเกต ต้องสัมผัสรับรู้เหตุการณ์ที่เป็นไปตามสภาพปกติเป็นตามธรรมชาติ และในตำาแหน่งที่สามารถรับร็จากการสัมผัสได้ดี๕. การสังเกตต้องมีวัตถุประสงค์ เราจะสังเกตในสิ่งที่เราต้องการคำาตอบสนใจ และให้ความสนใจสิ่งที่ไม่เกี่ยวข้องน้อย๖. การสังเกตต้องปราศจากอคติ
  44. 44. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ44๗. การสังเกต ต้องสังเกตโดยตลอดแม้จะรู้ในสิ่งนั้นมาก่อนเพราะสิ่งที่เคยรู้มาก่อนนั้นอาจผิดพลาดได้๘. การสังเกตที่บกพร่อง ผิดพลาด มีผลต่อการรับรู้และแปลความที่ผิดด้วย๙. การสังเกต อวัยวะต้องเป็นปกติ ไม่บกพร่อง อาจต้องใช้
  45. 45. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ45๑๐. การสังเกตเป็นเรื่องเกี่ยวข้องกับการแปลความ ต้องจำาแนกระหว่างสิ่งที่เราสัมผัสกับสิ่งที่เราเชื่อออกจากัน๑๑. การสังเกต ไม่เพียงแต่จะแปลความหมายสิ่งที่เราได้รับแต่ยังต้องจัดระเบียบสิ่งที่เราสังเกต แยกประเภทตามความ
  46. 46. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ46ความถูกต้องของการสังเกต(Validity)• การสังเกตจะมีความถูกต้องมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับการกำาหนดสิ่งจะสังเกตและลักษณะสิ่งที่ต้องการสังเกตว่า กำาหนดได้ชัดเจน ครบถ้วนเพียงใด มีวิธีการสังเกตอย่างไร และผู้สังเกตมีความรอบรู้ ความสามารถ ความพร้อมและความละเอียดในการสังเกต
  47. 47. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ47ความถูกต้องของการสังเกต(Validity)• ความสอดคล้อง ชัดเจน และครบถ้วนของข้อมูลและลักษณะข้อมูลที่กำาหนดในการสังเกตกับวัตถุประสงค์ของการสังเกต• วิธีการสังเกต พิจารณาว่าวิธีการสังเกตที่ใช้อยู่นั้นผู้สังเกตมีความเข้าใจ ทักษะในการสังเกต และมีปัญญาในการได้ข้อมูลถูกต้อง ครบ
  48. 48. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ48ความถูกต้องของการสังเกต(Validity)• ผู้สังเกต พิจารณาความรู้ ความสามารถ ทักษะ และสภาพพร้อมของผู้สังเกต เช่นผู้สังเกตจะต้องมีความรอบรู้ในเรื่องที่สังเกตเป็นอย่างดี มีประสาทสัมผัสที่ไวและใช้การได้ดี มีความพร้อมทั้งร่างกายและจิตใจที่จะไปสังเกต สามารถควบคุมความลำาเอียงส่วนตัวที่จะมี
  49. 49. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ49๑. ภาวะเงื่อนไขอัตนัย๒. ภาวะเงื่อนไขปรนัย
  50. 50. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ50๑. ภาวะเงื่อนไขอัตนัยก. ภาวะเงื่อนไขทางเชาวน์ปัญญาข. ภาวะเงื่อนไขทางกายภาพค. ภาวะเงื่อนไขทางคุณธรรมง. ความอดทนและความเพียรจ. สมาธิ และการพิจารณาไตร่ตรอง
  51. 51. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ51ก. ภาวะเงื่อนไขทางเชาวน์ปัญญาโดยธรรมชาติ มนุษย์ปรารถนาหาคำาตอบเกี่ยวกับข้อสงสัยทั้งเกี่ยวกับตนเองและสิ่งที่อยู่รอบ ๆ ตัว ความกระหายในความอยากรู้ทำาให้มนุษย์สังเกตข้อเท็จจริงต่าง ๆการสังเกต คือ การกระทำาในฐานะการจัดหาข้อเท็จจริงเพื่อหาคำาตอบด้วยการอุปนัย จึงต้องแยกระหว่างการสังเกต และการรับรู้ (เวทนา) ออกจากกัน เราต้องทราบว่าเราสังเกตอะไรและสังเกตด้วยจุดประสงค์ใดการกำาหนดเป้าหมายในการสังเกตนี้ เป็นการพัฒนาความคิด เชาวน์ปัญญาในการสังเกต ซึ่งต้องมีพื้นฐานความรู้ทั้งสาระเนื้อหา วิธีการสังเกต
  52. 52. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ52ข. ภาวะเงื่อนไขทางกายภาพในการสังเกตและการทดลองของเรา ต้องมีความหมายและแม่นตรงจึงมีความจำาเป็นว่า ในทางกายภาพ ผู้สังเกตต้องมีอวัยวะรับรู้ที่สมบูรณ์ อวัยวะรับรู้ทั้งหมดจะต้องการทำาหน้าที่ ได้อย่างเหมาะสมอวัยวะที่บกพร่องจะนำาไปสู่ผลการสังเกตที่คลาดเคลื่อน ดังนั้น อวัยวะที่ใช้งานเหล่านี้ต้องมีการฝึก/พัฒนาเพื่อความประสงค์ที่ต้องการ เมื่อมีข้อจำากัด
  53. 53. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ53ค. ภาวะเงื่อนไขทางคุณธรรมคือการสังเกตที่ตรงไปตรงมาและปราศจากอคติ ไม่อยู่ภายใต้อิทธิพล ปัจจัยภายนอก ไม่บิดเบือนข้อเท็จจริงและการแปลความผลที่ได้ ไม่ว่าจะเป็นไปโดย เจตนาหรือไม่เจตนาก็ตาม
  54. 54. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ54ง. ความอดทนและความเพียรการจะได้ผลการสังเกตที่ถูกต้องสมบูรณ์ ต้องการอดทนมาก การทดลอง มักมีการออกนอกลู่นอกทางซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการสังเกตและบางครั้งต้องเริ่มต้นใหม่ บางครั้งทำาให้ท้อแท้ ดังนั้นในการสังเกตจึงต้องตั้งใจมั่น แน่วแน่ ใช้ความอดทนสูงในการได้ผลออกมา
  55. 55. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ55• จ. สมาธิ และการพิจารณาไตร่ตรอง การสังเกต ต้องการสมาธิ จินตนาการ การตรึกตรองเพื่อนำาไปสู่การสรุปรวบยอด
  56. 56. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ56๒. ภาวะเงื่อนไขปรนัยก. ข้อเท็จจริงของธรรมชาติหรือปรากฎการณ์โดยทั่วไปมีลักษณะซับซ้อนข. ธรรมชาติเป็นสิ่งที่จัดระเบียบไว้แล้ว
  57. 57. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ57ก.ข้อเท็จจริงของธรรมชาติหรือปรากฏการณ์โดยทั่วไปมีลักษณะซับซ้อนธรรมชาติเป็นสิ่งที่มีปัจจัยปรุงแต่งขึ้นมาด้วยภาวะพอเหมาะ สิ่งที่เรารับรู้เป็นเพียงบางส่วนที่เราสัมผัสได้ และยังมีอีกมากที่เราไม่สามารถอธิบายได้ เช่นกระดูกมนุษย์บางคนเมื่อสิ้นชีวิตแล้วนำาไปเผา กลายเป็นแท่งใสดุจแก้วบั้งไปพญานาคเกิดขึ้นเฉพาะในวันออกพรรษาลาวได้อย่างไรธรรมชาติมีความซับซ้อน ไม่สามารถเข้าถึงได้ทั้งหมด
  58. 58. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ58ข. ธรรมชาติเป็นสิ่งที่จัดระเบียบไว้แล้วและไม่สับสนวุ่นวาย สิ่งที่เป็นธรรมชาติกำาเนิดขึ้นมาด้วยความพอเหมาะและ มีการจัดระเบียบไว้แล้ว ตัวอย่างเช่นพืชมีการจัดระบบการอยู่ร่วมกันจากพืชคลุมดินไปจนถึงไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ต้นไม้เจริญเติบโต เหี่ยวเฉาและเกิดใหม่ทดแทนที่เหมาะกับสภาพแวดล้อมตามกาละและเทศะ
  59. 59. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ59อุปกรณ์ที่ควรมีในการสำารวจเส้นทางผู้จัดควรมีอุปกรณ์เพื่อช่วยในการบันทึกการสังเกต ดังนี้- หนังสือ เอกสารที่เกี่ยวข้องกับแหล่งที่จะไปศึกษา- ภาพแหล่งที่จะไปศึกษา (ถ้ามี)- แผนที่ทางหลวง- สมุด ดินสอ ปากกา- เทปวัด (ถ้ามี)- กล้องส่องทางไกล (ถ้ามี)- กล้องบันทึกภาพ (ถ้ามี ใช้ในการประชาสัมพัน-เครื่องบันทึกเสียง (ถ้ามี)
  60. 60. การสังเกต สมประสงค์น่วมบุญลือ60

×