Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Sociaal schaduwwerk

74 views

Published on

Begeleiding van plaatsbezoeken in Mechelen rond sociaal schaduwwerk door Mieke Schrooten en Pascal Debruyne

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Sociaal schaduwwerk

  1. 1. Sociaal Schaduww erk
  2. 2. Wat is Sociaal Schaduwwerk? •Sociaal Schaduwwerk herbergt de vaak ongeziene en onzichtbare sociaalwerkpraktijken van informele actoren die geen deel uitmaken van de formele sociale kaart. •‘Sociaal schaduwwerk’ duidt als term op twee zaken: •ten eerste de schaduw waarin veel informeel sociaal werk opereert •ten tweede het feit dat men in de schaduw zit, wat iets zegt over de onzichtbaarheid en onhoorbaarheid waarin men opereert. •We kozen voor het begrip ‘sociaal schaduwwerk’ omdat de actoren waarover dit boek gaat, vaak in de schaduw opereren. •Niet omdat ze iets te verbergen hebben, maar omdat ze ageren op de emergente noden •waarop het formele circuit niet onmiddellijk een antwoord heeft en geeft. •En dat op plaatsen die evengoed in de schaduw blijven en voor groepen die door de mazen van de Belgische verzorgingsstaat vallen, al dan niet door een terugtrekkende overheid.
  3. 3. Informele sociaal werkactoren brengen mensen samen, geven materiële steun in de vorm van voedselbedeling of tijdelijke huisvesting, geven juridisch advies, werken systemen uit van onderlinge financiële ondersteuning, geven een stem aan mensen, politiseren, oriënteren mensen naar werk en doen aan sociale dienstverlening, om maar een aantal van hun sociaalwerkpraktijken te benoemen.
  4. 4. De aankomstwijken bieden goedkope woningen en netwerken die mensen aan werk helpen, al is de arbeid in de eerste plaats vaak erg precair. Het is de onderste trap op de sociale ladder zonder dewelke het nog veel moeilijker zou zijn om een nieuw leven uit te bouwen. Arrival City legt de nadruk op de kansen en mogelijkheden van migratie. Verstedelijking betekent meestal vooruitgang, niet alleen materieel, maar ook sociaal. In het beste geval klimmen families in een of twee generaties op tot de middenklasse. Waarna ze meestal de wijk verlaten, naar meer gegoede stadsdelen of groene buitenwijken. Zo lijken wijken soms achteruit te gaan, maar in werkelijkheid gaan de bewoners er individueel vaak wel op vooruit. Aankomstwijken zijn voor Saunders echte sociale liften. Omdat migratie onvermijdelijk is, kunnen mensen en overheden volgens Saunders maar beter hun best doen om de sociale ladder toegankelijk te houden/maken voor iedereen.
  5. 5. Minority Majority stad • “De kiemen van duurzame verandering die in de chaotische en troebele complexiteit van de stad liggen”. (Schrooten en co) • • Ruimtelijke ongelijkheid • Luxe appartementen en fancy lofts naast krottenwoningen of tijdelijke mobiele woonunits. In oud havengebied bestaan ze zij aan zij. En sociale verdringing die meer regel dan uitzondering wordt in de stad. • • Complexe migratie • Van de migratiegolven van de jaren ’60 en ’70, tot de oorlogen in Irak in de jaren ‘90, Afghanistan en de Balkan, tot de uitbreiding van de Europese Unie in 2004 en 2007 die de migratie uit Oost- en Zuidoost-Europa op gang bracht, naar de recente conflicten die vanaf 2011 migratiegolven op gang brengen daar waar de Arabische Lente omsloeg in burgeroorlog. En de regio van Syrië en Irak meezoog in een breder geografisch conflict. Allemaal globale gebeurtenissen die de stad richting meer migratie zouden duwen. • Wat “daar” gebeurt, heeft “hier” effect en impact. • https://sociaal.net/opinie/niet-iedereen-deelt-in-succes-van-de-stad/
  6. 6. • Onderzoekers van Sociaal Werk van Odisee wijzen daar terecht op: “De complexe ongelijkheden in steden gaan voor vele stadsbewoners gepaard met een precaire toegang tot hun rechten. (...) Alternatieve verhalen en praktijken breken klassieke kaders open.” •https://sociaal.net/opinie/niet-iedereen-deelt-in-succes-van-de-stad/
  7. 7. Een transformatiestrategie De marges en het centrum. •Dat stoot op twee problemen. •(1) Superdiverse stedelijkheid ontstaat niet zomaar vanuit de marges van de stad. De marges vormen eerder het nieuwe centrum van stedelijkheid. •In een reeks over migratie sprak De Standaard enkele jaren terug (19.10.2014) over een ‘onzichtbare stad’ van 100.000 mensen in Brussel. Samen vormen ze een 20e gemeente. •(2) Het gaat om een structurele “nieuwe sociale kwestie” -Het gaat- en dit ten tweede- over meer dan het ontwikkelen van “divers-sensitief werken”. Er is nood aan een transformatiestrategie.
  8. 8. Drie keer anders • 1. Nieuwe migranten met precaire of geen papieren, met een verblijfsstatus via de asielpoort, vallen niet van boven naar beneden, met sociale uitkeringen en vangnetten aan de basis voor zij die door de mazen van het net vallen. Dat is het klassieke verhaal binnen de naoorlogse verzorgingsstaat. Ze halen van onderuit niet eens de eerste sport van de ladder waarlangs ze moeten of kunnen omhoog klimmen. Ook erkende vluchtelingen hanteren de bijstand anders dan langdurig werkelozen bijvoorbeeld. • 2. We worden ook geconfronteerd met hiërarchie van rechtenverstrekking, die de sociaal werker in de stad dagelijks confronteert met zijn/haar kerntaak die onder druk staat. • 3. Ook de manier waarop nieuwkomers “integreren” is anders dan ooit tevoren. Het stedelijke metabolisme ving de migratie van de jaren ‘60 en ‘70 op via leegstaande woningen of ander patrimonium dat betaalbaar was om kleine zaakjes te starten en de stedelijke economie die nieuwkomers absorbeerde (textielindustrie en andere).
  9. 9. Burgerschap geprangd tussen “citizens en denizens” •Sociaal werk heeft zich vooral bewogen binnen de contouren van nationaal burgerschap. Mensen die inschrijfbaar waren in de naoorlogse verzorgingsstaat en daardoor recht op uitkeringen tot en met bijstand hebben dat dient als laatste vangnet. • Maar het gebrek aan volwaardig burgerschap, precaire vormen van burgerschap tot burgerschap dat vaak praktijk is zonder echt burgerschapsstatuut, transformeert het sociaal werk in steden. •Superdiversiteit is niet zomaar “inschrijfbaar” in de bestaande rechtskaders en sociale integratielogica, zelfs niet met de discretionaire ruimte van sociaal werkers. •De facto burgers” die hun basisrechten nog gerealiseerd moeten zien. Of grotendeels rechteloos zijn onder het regime van burgerrechten en grondrechten. Of het moet al gaan over “dringende medische hulp”.
  10. 10. Jenne Phillimore "welfare- bricolage" in superdiverse tijden Rechten-assemblage door praktijkwerkers. • In gesprek met een sociaal werker kwam deze kwestie naar voor: • "De uitdaging voor het sociaal werk is de realiteit van een complexere migratiesamenleving bij te benen. We weten ondertussen in de praktijk, via experiment en met vallen en opstaan zoeken hoe je mensen "tot hun recht kan laten komen", hoe je sociaal recht via de bijstand koppelt aan asiel- en migratierecht. En hoe je die verschillende rechtsregisters in doorheen een hele lokale overheidsorganisatie moeten vervlechten, om sociale mobiliteit te genereren. Aansluitend op de diverse leefwereld van mensen met verschillende integratiemogelijkheden. We lopen in de praktijk vaak de feiten achterna, omdat je diverse lagen van migratie krijgt op eenzelfde plaats die weer nieuwe vormen van migratie op gang brengen: intra-Europese migratie die volgmigratie met zich meebrengt of erkende vluchtelingen die aan gezinshereniging doen. En we hebben een politiek klimaat tegen, dat veel verder zou kunnen gaan, zodat mensen op hun eigen benen kunnen staan." • Interview Pascal Debruyne, 2 oktober 2019
  11. 11. •Waar sociaal(cultureel) werk tekort schiet, schieten informele schaduwspelers als paddenstoelen uit de grond. •Burgerorganisaties •Etnisch-culturele organisaties •Religieuze spelers
  12. 12. SOLIDAIRE WONINGEN VLOS SINT NIKLAAS •Samen met CAW en Straathoekwerk neemt VLOS het heft in eigen handen om het nijpende huisvestingsprobleem in Sint- Niklaas aan te pakken. De drie initiatief-nemende organisaties huren grote woningen van particulieren. •Via een aangepast contract kunnen vluchtelingen, mensen zonder wettig verblijf en Belgen dan tegen een betaalbare prijs een deel van de woning huren. In augustus 2010 opende een eerste 'solidaire woning', waar nu vier alleenstaande jongemannen wonen – elk met een heel verschillende achtergrond. 16
  13. 13. Caritas en basisvoorzieninge n 17
  14. 14. • De Mangoboom in Bloei uit tot de superdiverse organisatie die ze vandaag is. • Bedienen veel nationaliteiten: betekent ook een veelheid aan burgerschapsstatuten: mensen met papieren in kwetsbare posities, net geregulariseerde burgers, mensen zonder papieren of in precaire papieren. • De organisatie wordt bestuurd door vrijwillige professionals. • In 1998 erkend als een Vereniging Zonder Winst (VZW). Ze heeft, zoals wel meer Brusselse organisaties, een Franstalige en een Nederlandstalige vleugel.
  15. 15. Confrontatie met systeem van mainstream hulpverlening Uitbouw van een alternatieve zorgaanpak op basis van enkele principes: Ø Basisdienstverlening Ø Erkenning van cliënten/participanten & leefwereldbenadering (nabijheid). Ø Integrale aanpak Confrontatie tussen deze aanpak en mainstream aanpak op de Voorportalen: leerplatformen met zelforganisaties en mainstream hulpverlening, waar men van elkaar leert.
  16. 16. Confrontatie met systeem van mainstream hulpverlening “Er is gewoon geen tijd. Geen enkele. Ik was ooit bij een sociaal assistente. Je moet daar niet teveel gaan improviseren of je verhaal doen. De klok staat meteen aan, je strest omdat je niet veel tijd hebt. En wat er meest ontbreekt, is dat men begrijpt dat tijd samenhangt met de kunst van het luisteren. Daardoor begrijpt men de vraag noch de complexiteit van onze achterban. Mocht er tijd zijn, dan zou er ruimte kunnen zijn voor de omgang met de noden die uit een superdiverse stad komen, van onze mensen.” (Interview met Angélique, Mangoboom) (Leefwereldbenadering) “Wat er mensen aanspreekt, en misschien is dat cliché, is dat ze erin slagen niet in hokjes te denken. Hun focus is “nood” en “antwoord”: hokjes doen er niet toe.” (B1) “Omdat ze er mogen zijn. Zonder schrik voor vooroordelen or whatever.” (B1) (Integrale aanpak)
  17. 17. Dekolonisatie van de zorg

×