Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Infosessie rollen en functies beoordelaars - Socius (Gie Van den Eeckhaut)

348 views

Published on

Presentatie 'Rollen en functies, tegen de achtergrond van het civiel perspectief' voor beoordeelaars - Gie Van den Eeckhaut

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Infosessie rollen en functies beoordelaars - Socius (Gie Van den Eeckhaut)

  1. 1. Civiel perspectief, sociaal-culturele rollen en functies Gie Van den Eeckhaut - SOCIUS vzw, steunpunt voor sociaal-cultureel volwassenenwerk
  2. 2. Elke samenleving is maakwerk: mensen maken samen de samenleving. Participatie gaat over de vraag of én hoe je mensen betrekt in dat maakwerk!
  3. 3. Hoe is het kunnen gebeuren … … dat er vandaag ziekenkassen zijn? Dat mensen van hetzelfde geslacht kunnen huwen? Dat wettelijk verankerd is dat vrouwen hetzelfde loon moeten krijgen voor dezelfde arbeid? Dat er lelijke groenten liggen in de supermarkt? Dat repareren en kringloopkopen gewaardeerd worden? Dat autodeelgroepen bestaan? Dat burgers zich mengen in de ontwikkelingen van de stad en de mobiliteitsplannen? Dat een springlevend netwerk van lokale verenigingen voor mensen met een anders- culturele achtergrond is ontstaan?
  4. 4. www.socius.be Maatschappelijk middenveld: Civiele maatschappij Burger- initiatieven Jeugdwerk Sociaal- cultureel volwassenen- werk Werkgevers- vereniging Vakbonden Zieken- fondsen Lobby- groepen Politieke denktanks Private leefwereld Markt Staat Moderne democratie
  5. 5. Positionering van te subsidiëren organisaties ´ Afbakening via rollen en functies, niet langer via werksoorten ´ Vrije tijd ´ Schaalafbakening ´ (bijdragen aan het doel van het decreet?) Maar ook een diepere dynamiek : Verschuiving van ‘vorming van individuen’ naar ‘maatschappelijke actor in de civiele samenleving’: Historische beweging van civiele actor gerelateerd aan volksontwikkeling, over educatieve actor (vormingswerk) naar opnieuw civiele actor met als duidelijke opdracht mee de samenleving te maken (zie ook: ‘maatschappelijke innovatie’)
  6. 6. Wat valt er te beoordelen? Een algemene blik op het inhoudelijk beoordelingskader
  7. 7. Warm Welkom ´ Missie: Warm Welkom zal er toe bijdragen dat nieuwkomers en vluchtelingen zich welkom voelen in de lokale samenleving, zoals ze die aantreffen in steden, wijken, dorpen. Daartoe zal Warm Welkom overal in Vlaanderen Welkomstkernen opzetten en daarin burgers engageren om nieuwkomers/vluchtelingen een warm welkom te heten in hun gemeenschap. Welkomstkernen zijn lokale verenigingen van burgers, waarin zij kunnen participeren al naargelang het eigen engagement: ´ kennen en weten ´ relatie ´ Verenigen ´ opkomen voor
  8. 8. Warm Welkom ´ SD1: Overal in Vlaanderen voelen nieuwkomers en vluchtelingen zich welkom geheten door burgers die zich engageren in Welkomstkernen ´ SD2: De samenleving ontwikkelt spelregels, voorzieningen en structuren die bijdragen aan het gevoel welkom te zijn voor nieuwkomers/vluchtelingen
  9. 9. Warm Welkom ´ Praktijken ´ Info-avonden over nieuwkomers en vluchtelingen in de gemeente ´ Buddywerking met coaching ´ Opvang onder protest ´ Kamers verhuren (‘melding tijdelijk wonen’), lokaal huuraanbod transformeren ´ Vereniging voor van hier en ginder: blijvers en doorstromers ´ Actieplatform: ‘Onder protest’ – publieke debat aanzwengelen
  10. 10. Sociaal-culturele organisatie Praktijken vier functies/ functiemix Volwassenen in hun vrije Tijd Schaal: Vlaanderen Regionaal Bovenlokaal Missie en visie Analyse maat- schappelijke context Verbindende rol Laboratorium- rol Kritische rol Drie sociaal- culturele rollen Normatief kader: realiseren doel decreet ‘Doel- groep’ Vrijwil- ligers SD OD
  11. 11. Missie is wat burgers verbindt in hun organisatie: het gedeelde doel ´ Maatschappelijke opstelling: wat wil je als organisatie betekenen én veranderen in de wereld. ´ Vanuit civiel perspectief: beoordelaar kan geen uitspraak doen over de beoogde maatschappelijke betekenis en verandering. ´ Kan wel een uitspraak doen ´ over de vraag of de missie duidelijk en goed geëxpliciteerd is ´ over de vraag of deze missie bijdraagt aan het doel van het decreet.
  12. 12. Strategische doelstellingen ´ Wat wil je vanuit je missie én in de gegeven maatschappelijke context op lange termijn (vijf jaar) realiseren? ´ Verschuiving: van ‘organisatie-ontwikkelingsdoelen’ naar ‘beoogde veranderingen in de samenleving in lijn met missie en actuele maatschappelijke context’! beoordelingscriterium b) “de organisatie expliciteert de relatie tussen haar eigen doelen en haar missie, visie en de actuele maatschappelijke context die ze zelf omschreven heeft;”
  13. 13. Drie sociaal-culturele rollen
  14. 14. Sociaal- culturele rollen Verbindende rol Kritische rol Laboratoriumrol
  15. 15. Wat is je opstelling en bijdrage als organisatie? Memorie van Toelichting: ´ Deze rollen verwijzen naar de manier waarop het sociaal-cultureel volwassenenwerk zich kan verhouden tot de samenleving en wat het kan bijdragen aan de vormgeving van de samenleving. ´ De drie maatschappelijke rollen geven dus aan wat de opstelling én de bijdrage van sociaal-culturele volwassenenorganisaties kan zijn in de processen die de samenleving vormgeven en aan de relaties met andere maatschappelijke actoren. ´ Sociaal-culturele volwassenenorganisaties ontwikkelen sociaal-culturele praktijken die een vertaling zijn van de functiekeuze en die bijdragen tot het vervullen van de drie maatschappelijke rollen
  16. 16. Beoordelingselement Beoordelingscriteria Evaluatiecriteria 3° de bijdrage van de sociaal-culturele volwassenenorganisatie aan de realisatie van de drie sociaal-culturele rollen; a) de organisatie expliciteert haar visie op de verbindende rol en hoe ze via haar werking die rol zal waarmaken; b) de organisatie expliciteert haar visie op de kritische rol en hoe ze via haar werking die rol zal waarmaken; c) de organisatie expliciteert haar visie op de laboratoriumrol en hoe ze via haar werking die rol zal waarmaken; Werkings-gegevens tonen aan hoe de organisatie de drie sociaal-culturele rollen waarmaakt;
  17. 17. Warm Welkom ´ Missie: Warm Welkom zal er toe bijdragen dat nieuwkomers en vluchtelingen zich welkom voelen in de lokale samenleving, zoals ze die aantreffen in steden, wijken, dorpen. Daartoe zal Warm Welkom overal in Vlaanderen Welkomstkernen opzetten en daarin burgers engageren om nieuwkomers/vluchtelingen een warm welkom te heten in hun gemeenschap. Welkomstkernen zijn lokale verenigingen van burgers, waarin zij kunnen participeren al naargelang het eigen engagement: ´ kennen en weten ´ relatie ´ Verenigen ´ opkomen voor
  18. 18. Verbindende rol Omschrijving in het decreet Mensen verbinden met groepen, gemeenschappen en de brede samenleving door hen ruimtes te bieden waarin ze zich kunnen ontwikkelen in relatie tot anderen en door hen kansen te bieden op deelnemen en deelhebben aan die groepen, aan gemeenschappen en aan de brede samenleving.
  19. 19. Verbindende rol Memorie van Toelichting: De ‘verbindende rol’ verwijst naar processen waarbij actoren (mensen, groepen, gemeenschappen) op elkaar betrokken geraken met wederzijdse erkenning, vertrouwen en wederkerigheid tot gevolg. In relatienetwerken, groepen en gemeenschappen kunnen individuen zich actief verhouden op anderen, de omgeving en de brede samenleving en er verantwoordelijkheid en eigenaarschap in opnemen. Individuen ontwikkelen zo hun relationeel burgerschap. Daarin ligt de maatschappelijke betekenis van de verbindende rol.
  20. 20. Kritische rol Omschrijving in het decreet: In vraag stellen van waarden, normen, opvattingen, instituties en spelregels en de publieke dialoog daarover voeden en voeren.
  21. 21. Kritische rol Memorie van Toelichting De ‘kritische rol’ verwijst naar processen van reflexieve waardering en stellingname ten aanzien van de heersende cultuur en samenleving. Mensen worden zich bewust van kwesties, betrekken er zich op en maken ze mee tot publieke kwestie. Individuen ontwikkelen zo hun kritisch burgerschap. Daarin ligt de maatschappelijke betekenis van de kritische rol. Uiteraard moet dit gebeuren met respect voor het kader en de doelstelling van het decreet en in het bijzonder voor de principes en de regels van de democratie en het Europees Verdrag inzake de Rechten van de Mens.
  22. 22. Laboratoriumrol Omschrijving in het decreet In maatschappelijk innoverende praktijken experimenteren met nieuwe maatschappelijke spelregels als antwoord op complexe samenlevingsvraagstukken
  23. 23. Laboratoriumrol Memorie van Toelichting De ‘laboratoriumrol’ verwijst naar processen van maatschappelijke verandering als antwoord op samenlevingskwesties. In maatschappelijk innoverende praktijken, zoeken en proberen mensen, groepen, organisaties en gemeenschappen al lerend antwoorden te vinden op maatschappelijke uitdagingen. Organisaties kunnen daartoe exploreren met nieuwe strategieën, methodes, thema’s en functiemixen, … en mogen daar ook in mislukken. Individuen ontwikkelen zo hun ondernemend burgerschap. Daarin ligt de maatschappelijke betekenis van de laboratoriumrol.
  24. 24. Vanuit missie en visie bekeken (en beoordeeld) ´ Geeft de organisatie duidelijk aan welke visie zij hanteert op de elk van de drie rollen? ´ Geeft de organisatie duidelijk aan hoe zij denkt deze rollen waar te maken? ´ Kan de organisatie aannemelijk maken dat de visie op en de invulling van de rollen volgt uit de missie en de visie van de organisatie? Met andere woorden: zit er een verstaanbare logica in de relatie tussen de missie en visie van de organisatie enerzijds en de visie op en invulling van de rollen anderzijds?
  25. 25. Vier sociaal-culturele functies en de functiemix
  26. 26. Wat zijn sociaal-culturele functies? In de Memorie van Toelichting lezen we: ´ De sociaal-culturele functies zijn én blijven de pijlers van het SCVW ´ Een sociaal-culturele functie is: een weloverwogen keuze over de aard van de beoogde sociaal-culturele interventies ´ Het gaat over de aard, vorm en structurering van de praktijken die je opzet en de processen die je daarmee beoogt. Dus: ´ Functies zitten aan de interventiekant (hoe ga je interveniëren?) ´ Gaat over de aard van de sociaal-culturele praktijken die je opzet
  27. 27. Maatschappelijke bewegingsfunctie Gemeenschaps- vormende functie Leerfunctie Cultuurfunctie De aard, vorm en structurering en de processen die je beoogt • Het beleidskader erkent ook het belang van de ontmoetings- en ontspanningsfunctie • als gemeenschappelijke pijler om sociaal- culturele praktijken te ontwikkelen • maar beschouwt deze niet als een onderscheidende functie
  28. 28. Praktijken zijn multifunctioneel ´ Sociaal-culturele praktijken realiseren nooit slechts één functie, maar werken steeds vanuit een combinatie van functies. Ze zijn intrinsiek multifunctioneel. ´ Net de mix van functies is typerend voor het sociaal-cultureel volwassenenwerk en werkt onderscheidend ten opzichte van andere sectoren.
  29. 29. Functiekeuze en functiemix, maar niet voor de regionale organisaties ´ Daarom moeten organisaties een functiekeuze maken: kiezen uit minstens twee functies en kunnen aantonen dat ze er een duidelijke visie op hebben en deze ook geïntegreerd weten te realiseren middels hun praktijken. ´ De gekozen functies worden beschouwd als de kernfuncties van een organisatie: ze zijn het DNA van een organisatie (de eigen, unieke plaats), als die wegvallen zou het uitzicht en de realisatie van de misse en visie fundamenteel veranderen. ´ Het maken van een functiekeuze betekent ook kiezen voor een eigen functiemix: de verhouding tussen de verschillende gekozen sociaal- culturele functies in de werking van een sociaal-culturele organisatie ´ De realisatie van de kernfuncties kan ook bijdragen aan de realisatie van andere functies waar niet expliciet wordt op ingezet (‘collateral benefits’)
  30. 30. Beoordelingselement Beoordelingscriterium 5° de verduidelijking van de keuze voor minstens twee sociaal-culturele functies, een toelichting bij de functiemix en de uitwerking daarvan in relatie tot de missie en de visie van de sociaal- culturele volwassenenorganisatie; a) de organisatie geeft aan op welke functies ze wil inzetten en verantwoordt haar keuze; b) de organisatie heeft een onderbouwde visie op de gekozen functiemix en de onderscheiden functies; c) de organisatie expliciteert welke werkwijzen ze wil hanteren om de gekozen functies te realiseren: 1) voor de cultuurfunctie: i) de visie op cultuur in relatie tot de missie van de organisatie; ii) een verantwoorde toekomstige werkwijze van de organisatie om praktijken op te zetten die erop gericht zijn cultuur te creëren, te bewaren, te delen en eraan deel te nemen; 2) voor de leerfunctie: i) de visie op leren in relatie tot de missie van de organisatie; ii) een verantwoorde toekomstige werkwijze om leeromgevingen op te zetten; 3) voor de gemeenschapsvormende functie: (vergelijkbaar) 4) voor de maatschappelijke bewegingsfunctie: (vergelijkbaar)
  31. 31. Beoordelings- element Beoordelingscriterium 5° de uitwerking van de vier sociaal-culturele functies op de volgende wijze: a) de organisatie heeft een onderbouwde visie op de vier functies en op de werkwijzen die de organisatie hanteert om de gekozen functies te realiseren; b) de organisatie kan aan de hand van werkingsgegevens aangeven hoe ze de vier functies in praktijk bracht, welke resultaten ze heeft geboekt en wat haar ambities zijn voor de toekomst: 1) voor de cultuurfunctie: i) de visie op cultuur in relatie tot de missie van de organisatie en de verantwoording van de werkwijze van de organisatie om praktijken op te zetten die erop gericht zijn cultuur te creëren, te bewaren, te delen en eraan deel te nemen; ii) de organisatie geeft aan welke praktijken worden opgezet die erop gericht zijn cultuur te creëren, te bewaren, te delen en eraan deel te nemen; iii) de organisatie brengt kwaliteitsvol en zinvol processen en resultaten in beeld die ertoe leiden cultuur te creëren, te bewaren, te delen en eraan deel te nemen; 2) voor de leerfunctie: …
  32. 32. Hoe kiezen? ´ Kijk naar missie en naar strategische doelstellingen en vraag je af welke processen nodig zijn bij mensen, groepen of gemeenschappen om missie en doelstellingen waar te maken. ´ Beschrijf welke vorm, aard en structurering praktijken best aannemen om juist de gewenste processen te realiseren. ´ Maak aannemelijk (handelingslogica, expliciteren van visie, aanpak, beschreven effecten uit het verleden) dat juist deze praktijken en de processen die ze beogen zullen bijdragen aan de realisatie van de missie en de strategische doelen.
  33. 33. Leerfunctie Definitie in het nieuwe decreet: Doelgericht opzetten van leeromgevingen die het leren door individuen, groepen of gemeenschappen mogelijk maken en bevorderen. Definitie in het decreet van 2003: Educatieve functie: de functie die gericht is op lerende personen en groepen en die gekenmerkt wordt door het organiseren en begeleiden van educatieve programma's op lokaal en bovenlokaal vlak; Memorie van Toelichting: Een leeromgeving is opgevat als het totaal aan middelen, strategieën, personen en faciliteiten dat de lerende in staat stelt om te leren. De lerende leert door middel van interactie met die leeromgeving.
  34. 34. Maatschappelijke bewegingsfunctie Definitie in het nieuwe decreet: In relatie tot samenlevingsvraagstukken doelgericht ruimte creëren voor engagement en politisering met het oog op veranderingen in denken en handelen en in de inrichting van de maatschappij. Definitie in het decreet van 2003: Maatschappelijke activeringsfunctie: de functie die gericht is op het organiseren, stimuleren en begeleiden van vormen van maatschappelijk engagement en sociale actie; Memorie van Toelichting: Samenlevingsvraagstukken zijn maatschappelijke kwesties die voorwerp worden van publiek debat en politieke discussie en besluitvorming. Politisering gaat over het politiek bewust worden of betrokken raken bij kwesties die als politiek (en dus niet langer als een louter persoonlijke kwestie) beschouwd worden
  35. 35. Cultuurfunctie Definitie in het nieuwe decreet: Doelgericht creëren, deelnemen, bewaren en delen van cultuur. Definitie in het decreet van 2003: Culturele functie: de functie die, zowel in de brede als de engere zin, gericht is op het verhogen van de participatie aan de cultuur die de samenleving te bieden heeft. Memorie van Toelichting: Cultuur verwijst naar een sociaal gedeeld repertoire van tekens, betekenis en zin die zowel mensen als samenlevingen oriënteert en een bestaansgrond geeft. Cultuur draait om betekenisgeving, en zegt daarmee iets over wat we waardevol vinden in het leven, en hoe we tegen de wereld aankijken. Betekenisgeving veronderstelt bovendien een praktijk. Cultuur is niet een verzameling objecten, maar krijgt vorm in het handelen van mensen. Cultuur wordt levend gehouden door mensen – door herhaling, aanpassing, actualisering, duiding en kritiek – en is daarom steeds in ontwikkeling. De cultuurfunctie beoogt sociaal-culturele interventies die er op gericht zijn om cultuur als sociaal gedeeld repertoire van tekens, betekenis en zin te creëren, te bewaren, te delen en er aan deel te nemen.
  36. 36. Gemeenschapsvormende functie Definitie in het nieuwe decreet: Doelgericht ondersteunen en faciliteren van processen en praktijken die leiden tot vormen en ondersteunen van groepen en gemeenschappen of versterken van de interactie tussen groepen en gemeenschappen. Definitie in het decreet van 2003: Gemeenschapsvormende functie: de functie die gericht is op het versterken en vernieuwen van het sociale weefsel en op groepsvorming met het oog op een democratische, solidaire, open en cultureel diverse samenleving;
  37. 37. Gemeenschapsvormende functie Memorie van Toelichting: Een groep is het geheel van deelnemers aan en deelhebbers in een sociaal- culturele praktijk. Een gemeenschap is een netwerk van personen die in zelforganisatie en samenwerking samen iets delen. Zij kunnen persoonskenmerken (demografisch, sociaaleconomisch, …) delen, of betekenissen (cultuur, overtuiging,…), of goederen (ruimte, middelen,…). Wanneer we groepen of gemeenschappen vormen spreken we ook over bonding. Dan versterken we de band tussen mensen die zich in elkaar herkennen: bijvoorbeeld mensen met gelijke leeftijd, ras, religie enzovoort. Wanneer we de interactie tussen groepen en/of gemeenschappen versterken spreken we over bridging. Dan verbinden we mensen die van elkaar verschillen.
  38. 38. Warm Welkom ´ SD1: Overal in Vlaanderen voelen nieuwkomers en vluchtelingen zich welkom geheten door burgers die zich engageren in Welkomstkernen ´ SD2: De samenleving ontwikkelt spelregels, voorzieningen en structuren die bijdragen aan het gevoel welkom te zijn voor nieuwkomers/vluchtelingen
  39. 39. Warm Welkom ´ Praktijken ´ Info-avonden over nieuwkomers en vluchtelingen in de gemeente ´ Buddywerking met coaching ´ Opvang onder protest ´ Kamers verhuren (‘melding tijdelijk wonen’), lokaal huuraanbod transformeren ´ Vereniging voor van hier en ginder: blijvers en doorstromers ´ Actieplatform: ‘Onder protest’ – publieke debat aanzwengelen
  40. 40. Wat kan bedoeld worden met visie op de functie? ´ Naar een functie kan op vele manieren gekeken worden. Beoogde processen, maar ook praktijktheorieën, theoretische inzichten, uitgangspunten van de organisatie – mensbeelden. ´ Visie op de functie in lijn met missie en visie, strategische doelstellingen
  41. 41. Theorieën over leren … Enculturatie Leren is ingeleid worden in het bestaande, door de interactie met en overname van ‘taal en symbolen’ van een bepaalde context. Socialisatieprocessen staan daarbij centraal. Gedrag als ingangspoort Leren valt samen met waarneembare verandering in gedrag. Via straffen en belonen – ‘conditionering’ – komen mensen tot nieuw gedrag. Cognitie als ingangspoort Leren is het opbouwen en veranderen van onze cognitieve structuren: raamwerken waarbinnen we ons weten en onze interactie met de wereld ordenen Systeemtheoretische en/of contextuele benaderingen Leren is het veranderen en bijstellen van systemen en interactiepatronen tussen mensen, gestuurd door feedback-mechanismen. Constructivistische benaderingen Leren is het actief betekenis en zin geven aan ‘ervaringen’ – door reflectie en in interactie met anderen. Dit leidt tot de constructie van persoonlijke referentiekaders, altijd ten dele gedeeld met anderen. Psychoanalytische en humanistische psychologie Leren wordt gestuurd door dieperliggende behoeften en dynamieken, vaak onbewust. Zelfontplooiing staat vooral in de humanistische psychologie centraal, vrijheid van handelen en oprecht menselijk contact kunnen deze zelfontplooiing bevorderen Kritische leertheorie Leren is het fundamenteel in vraag stellen van ‘oude’ denkkaders, en ze vervangen door grondig vernieuwende of zelfs bevrijdende opvattingen over organisaties of de samenleving
  42. 42. Visies op gemeenschapsvorming ´ Cohesiebenadering – homogeniserend, gedeelde waarden ´ Sociaal-kapitaalbenadering ´ Kritische benadering ´ Kruispuntbenadering - Gemeenschap-van-gemeenschappenbenadering
  43. 43. Hoe verhouden rollen en functies zich tot elkaar?
  44. 44. Functies in het licht van de rollen Memorie van Toelichting: ´ De functiebenadering zoals uitgewerkt in dit decreet krijgt pas zijn volle betekenis in het licht van de drie sociaal-culturele rollen die alle sociaal- culturele volwassenenorganisaties opnemen in de processen in het maatschappelijk middenveld waarbinnen een democratische samenleving telkens opnieuw gestalte krijgt, met name een ‘verbindende rol’, een ‘kritische rol’ en een ‘laboratoriumrol’. ´ Sociaal-culturele volwassenenorganisaties ontwikkelen sociaal-culturele praktijken die een vertaling zijn van de functiekeuze en die bijdragen tot het vervullen van de drie maatschappelijke rollen.
  45. 45. VERBINDENDE ROL KRITISCHE ROL LABORATORIUMROL Leerfunctie Gemeenschaps- vormende functie Maatschappelijke bewegingsfunctie Cultuurfunctie
  46. 46. Missie & visie context Maatschappelijke oMgevingsanalyse verbindende rolrol laboratorium- rol strategische doelstellingen gewenste verandering vanuit het bestaandevanuit het toekoMstbeeld operationele doelstellingen praktijken cultureleleer-vormende
  47. 47. Beoordelen van rollen en functies: logisch en coherent ´ Is er een logische coherentie tussen missie, contextanalyse, strategische doelstellingen en de drie rollen? ´ Is er een logische coherentie tussen missie, contextanalyse, strategische (en eerste laag operationele) doelstellingen én de functiekeuze/visie op elk van de gekozen functies? ´ Is er een coherente handelingslogica die aannemelijk maakt dat de praktijken die vooropgesteld worden, zullen bijdragen aan de processen die nodig zijn om missie, rollen en strategische doelstellingen waar te maken?
  48. 48. Sociaal-culturele organisatie Praktijken vier functies/ functiemix Volwassenen in hun vrije Tijd Schaal: Vlaanderen Regionaal Bovenlokaal Missie en visie Analyse maat- schappelijke context Verbindende rol Laboratorium- rol Kritische rol Drie sociaal- culturele rollen Normatief kader: realiseren doel decreet ‘Doel- groep’ Vrijwil- ligers SD OD

×