Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

“Als leren een probleem wordt ...” over educatie, volwassenheid en democratie (Gert Biesta)

Presentatie Gert Biesta - Studievoormiddag 'Dwarsdenken over educatie': de kijk van Gert Biesta (13 mei 2016).

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

“Als leren een probleem wordt ...” over educatie, volwassenheid en democratie (Gert Biesta)

  1. 1. “ALS LEREN EEN PROBLEEM WORDT . . . ” OVER EDUCATIE, VOLWASSENHEID EN DEMOCRATIE Gert Biesta Brunel University London – ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten – Universiteit voor Humanistiek – NLA University College, Noorwegen iets over mijn achtergrond docent natuurkunde in het gezondheidszorgonderwijs studies pedagogiek en filosofie docent pedagogiek (Nederland) hoogleraar ‘education’ in Groot Brittannië & Schotland sinds 1999 gasthoogleraar Noorwegen, Zweden, Nederland Francqui International Interuniversity Professorship (2011) Universiteit Gent – ‘civic learning’ mijn focus: onderwijs dus een interessante ‘vertaalslag’ van een aantal thema’s in mijn werk BRUSSEL 12 MAY 2016
  2. 2. LEREN EN LEVEN dat was een belangrijke boodschap in 1969 hoe zit dat anno 2016? Freedom to Learn Carl Rogers (1969) leren als een (mensen)recht, vooral als kritiek op onderwijs als een proces van beheersing Spectres of Marx Jacques Derrida (1994) “To live, by definition, is not something one learns.”
  3. 3. WELKOM IN HET TIJDPERK VAN HET LEREN! “We are now living in a fast-changing and complex social, economic and political world to which we need to adapt by increasingly rapidly acquiring new knowledge, skills and attitudes in a wide range of contexts. An individual will not be able to meet life challenges unless he or she becomes a lifelong learner, and a society will not be sustainable unless it becomes a learning society.” (UNESCO 2011) 199 8
  4. 4. DE ALOMTEGENWOORDIGHEID VAN HET LEREN leren als iets dat goed en wenselijk is leren als iets dat onvermijdelijk is een “onvermijdelijk biologisch feit” “leren is net als ademen: we doen het de hele tijd, zonder er bij na te denken” iets dat we niet niet kunnen doen en daarom iets dat we ons leven lang moeten doen: levenlang leren en daarom ook iets dat voortdurende gemeten en gevolgd moet worden IS DAT ECHT ZO? OF IS ER MISSCHIEN EEN PROBLEEM? European Lifelong Learning Indicators
  5. 5. [1] DE VER-LERING VAN HET ONDERWIJS de opkomst van de ‘nieuwe taal van het leren’ students/pupils/children/adults → learners teaching → facilitating learning, delivering learning experiences teachers → facilitators of learning schools → learning environments or places for learning adult education → lifelong learning ook in het Nederlands en andere talen Wat is het probleem? het gaat er in onderwijs niet om dat kinderen en jongeren leren … … maar dat ze iets leren, dat ze het met een bepaalde oogmerk leren, en dat ze het van iemand leren de taal van onderwijs en onderwijzen: inhoud, doel, relatie de taal van het leren: proces, individueel, individualiserend ook: leren kan van alles betekenen, en betekent daarom te weinig leren dat 2+2=4, leren fietsen, de 2e wet van de thermodynamica leren, leren je geduld te bewaren, leren dat je ergens niet goed in bent ‘unhelpful’ als een taal voor onderwijs en educatie
  6. 6. [2] DE ECONOMISERING VAN HET LEREN Lifelong Learning for All (OECD 1997) “the need to improve the capacity of individuals, families, workplaces and communities to continuously adapt and renew” “an important factor in promoting employment and economic development” “and democracy and social cohesion” European Lifelong Learning Indicators (2008) lifelong learning as “a key strategy to adjust human capital to new requirements” VAN LEREN ALS EEN RECHT NAAR LEREN ALS EEN PLICHT de ‘truc’ van het neo-liberalisme Lindeman Yeaxlee Faure/UNESCO OECD UNESCO OECD 1925 1929 1972 1973 1996 1997
  7. 7. [3] HET NIEUWE BEELD VAN HET LEREN: AANPASSING de ‘learning sciences’ – de bestudering van ‘intelligent adaptive systems’ ↓ Is dat een adequate opvatting van onderwijs? Is het een adequate opvatting van mens-zijn? de lerende de leeromgeving door in verschillende leeromgevingen geplaatst te worden, worden lerenden effectiever en competenter in het zich aanpassen aan veranderende omstandigheden zie bijvoorbeeld ook 21e eeuwse vaardigheden & competentie-denken leren als intelligente aanpassing: overleven, niet leven en: geen mogelijkheid om (kritische) vragen te stellen over de omgeving “Is dit een omgeving waaraan we ons zouden moeten aanpassen?”
  8. 8. [4] DE POLITIEK VAN HET LEREN de politiek die middels (de taal van) het leren wordt bedreven [1] politieke en collectieve kwesties herdefinieren als kwesties van leren ↓ die door individuele lerenden moeten worden opgepakt niet langer door de overheid bijvoorbeeld: de plicht om te leren om ‘employable’ te blijven bijvoorbeeld: leven lang leren in plaats van volwasseneducatie [2] gouvernementaliteit (Foucault): onszelf omvormen tot lerenden ↓ Hoe natuurlijk is onze ‘wil’ om te leren eigenlijk? van ‘the ‘treasure within’ naar the ‘pressure within’ [3] de naturalisering van het leren (net als ademen) ↓ een ‘slippery slope’ ieder normaal mens kan leren ieder normaal mens moet leren als je niet wilt leren ben je niet normaal! “hard-to-reach learners”
  9. 9. [5] WEERSTAND BIEDEN AAN DE POLITIEK VAN HET LEREN ↓ het ont-naturaliseren van leren is het weer politiek maken van leren [1] het kunstmatige karakter van leren zichtbaar maken ↓ Is ‘leren’ een werkwoord? we weten nooit of we iets aan het leren zijn – dat stellen we alleen achteraf vast een oordeel achteraf over verandering (positieve of negatieve) [2] de eis om te leren weigeren ↓ omdat er in sommige situaties echt niets te leren valt bijvoorbeeld burgerschap (en alle leerdrempels die daarvoor worden opgeworpen) of omdat de plicht tot leren ten onrechte bij een groep wordt neergelegd bijvoorbeeld sociale integratie (en wie wat zou moeten leren) [3] de identiteit van de ‘lerende’ weigeren ↓ vooral als die identiteit in termen van aanpassing en overleven wordt geconstrueerd, of als van ons wordt gevraagd dat we competent zijn in plaats van kritisch
  10. 10. EDUCATIE ‘VOORBIJ’ HET LEREN het probleem is dat leren niet langer automatisch aan de kant van de emancipatie ‘zit,’ maar meer en meer een nieuwe beheersingstechniek is geworden (en zelfs een zelfbeheersingstechniek) leren als aanpassen – waaraan? leren als competenties verwerven – en wat dan? competent voor wie, voor wat, waar, wanneer? wie bepaalt? ↓ Waar is de mens als subject van het eigen handelen? In het tijdperk van het leren moet die vraag opnieuw als een educatieve vraag worden opgepakt – en gaat het om educatie ‘voorbij’ het leren. ↓ wat niet betekent dat er niets meer te leren zou zijn, maar dat we preciezer moeten zijn over wat dat leren beoogt
  11. 11. een theorietje in educatieve processen ‘gebeuren’ altijd drie dingen tegelijkertijd het gaat altijd ergens over en om: kwalificatie er worden altijd tradities en praktijken gecommuniceerd: socialisatie en het heeft impact op de persoon als dit altijd ‘gebeurt’ moeten we er verantwoordelijkheid voor nemen niet alleen drie functies van educatieve processen maar ook drie doeldomeinen kwalificatie: kennis en vaardigheden socialisaties: inleiden in/zich verbinden met tradities en praktijken subjectificatie: als subject bestaan (niet als object) te onderscheiden maar niet te scheiden
  12. 12. WAT IS SUBJECTIFICATIE? persoonlijke ontwikkeling? persoonlijkheidsvorming? identiteitsvinding/vorming? het gaat om subject zijn – als subject bestaan identiteit: Wie ben ik? subjectiviteit: Hoe ben ik? ↓ de uitdaging: op een volwassen manier in de wereld zijn niet de uitkomst van ontwikkeling, maar een manier van in de wereld zijn “In de wereld zijn, zonder jezelf in het centrum van de wereld te plaatsen.” (Philippe Meirieu) letterlijk: ex-centrisch zodat er ook ruimte is voor de ander en het andere wat niet betekent dat mensen met grote lijven dat altijd doen/kunnen en mensen met kleine lijven per definitie niet
  13. 13. DE VRAAG VAN VOLWASSEN SUBJECT-ZIJN Is wat ik wens wenselijk? Is wat ik verlang verlangbaar? voor mijn eigen leven, mijn leven met anderen, op deze planeet niet achter je wensen en verlangens aanlopen ook niet je wensen en verlangens onderdrukken maar bevragen en omvormen zodat ze volwassen in-de-wereld-zijn kunnen ondersteunen ↓ “non-coercive rearrangement of desires” (Spivak) emancipatie (van het gevangen zijn in je eigen verlangens) democratie & ecologie – duurzaam leven en samenleven een algemeen menselijke kwestie een democratische kwestie een ecologische kwestie ook belangrijk in een wereld die vooral wil dat we meer verlangen, in plaats van ons af te vragen wat de verlangbare verlangens zijn; waar ook de vraag van het verlangen naar zuivere identiteit een rol speelt
  14. 14. TOT SLOT: SOCIAAL CULTUREEL VOLWASSENENWERK ↓ niet alleen werk voor volwassenen, maar ook werk voor volwassenheid een oefenplaats voor volwassen in-de-wereld-zijn emancipatie – democratie -- solidariteit ↓ met als belangrijke vraag welke educatieve en pedagogische/andragogische ‘vormen’ dat oefenen kunnen ondersteunen wat niet alleen een kwestie van inzicht en begrip is, maar ook van het wekken van verlangen om op een volwassen, ex-centrische, democratische en duurzame manier in de wereld te willen zijn daar ligt een belangrijke educatieve uitdaging voor sociaal-cultureel volwassenwerk in het tijdperk van het leren er zijn uiteraard geen garanties dat zulk werk succes zal hebben daarin ligt een risico en riskeren we ons zelf ‘a beautiful risk’
  15. 15. DANK VOOR DE AANDACHT gertbiesta@gmail.com www.gertbiesta.com

×