SlideShare a Scribd company logo
Ystyriaethau gramadegol wrth
lunio Geiriadur yr Academi
Dr Bruce Griffiths
Cyfres Gîcs Gramadeg
at home, yn y cartref
in the home, yn y cartref
in a home, mewn cartref
in church/chapel, yn yr eglwys/capel
in the church/chapel, yn yr eglwys/capel
in a church/chapel, mewn eglwys/capel
to church/chapel, i’r eglwys/capel
into space, i’r gofod
into the space, i’r gofod
into a space, i ofod
in space, yn y gofod
in a space, mewn gofod
in bed, yn y gwely
in the bed, yn y gwely
in a bed, mewn gwely
to bed, i’r gwely
in hospital, yn yr ysbyty
in the hospital, yn yr ysbyty
in a hospital, mewn ysbyty.
Enghraifft drawiadol iawn o ddiffygion y rhan fwyaf o
eiriaduron Saesneg-Cymraeg.
O eiriadur bychan a gwerthfawr J.Bodvan Anwyl,
geiriadur Spurrell, 1937:
row, n. rhes, rhestr, haen, gwanaf, rhill
row, v. rhwyfo
row, n. terfysg, cythrwfl, ffrwgwd, ffrae, twrw:
v.t. dwrdio, ffraeo
Dyma a geir yn y Geiriadur Mawr:
row, n. rhes, rhestr, gwanaf. v. rhwyfo
row, n. ffrae, terfysg, ffrwgwd v. ffraeo, dwrdio.
French n. Ling. Ffrangeg f, m.
adarlyfr eg. ll. –au.
adarwr eg. ll. –wyr.
geirfa eb. ll. -âu, -oedd, -(e)on,
atynfa eb. ll. -feydd
he yn unig: man, boy, father, priest, policeman, cowboy
she yn unig: woman, girl, mother, priestess,
policewoman, cowgirl
it yn unig: house, door, field, book, insect, worm, plant,
fungus, microbe
he/she: teacher, child, parent, guardian
he/it: lion, fox, bull, dog, tomcat
she/it: cow, vixen, lioness, ship, boat, train
he/she/it: bird, animal, fish; ghost, fairy, elf, &c.
llydan: cyfled, lletach, lletaf
gwlyb: gwlyped ayb
tlawd: tloted ayb
tlws: tlysed ayb
teg: teced ayb
budr: butred ayb
brau: breued ayb
gwerthfawr: gwerthfawroced ayb
hawdd: hawsed, haws, hawsaf
melys ans. sweet; yn felys adf. sweetly.
caled ans. hard; yn galed adf. hard:
trawodd hyn hi’n galed, this hit her hard.
strikingly, yn drawiadol
I saw a strikingly pretty girl,
gwelais ferch yn drawiadol bert - O
gwelais ferch drawiadol bert - 
real, gwirioneddol; really, yn wirioneddol
it was really good, ’roedd yn wirioneddol dda
it was a really good evening,
noson wirioneddol dda oedd hi, heb yr yn.
scarcely: nid yn brin, ond prin / go brin:
a scarcely credible story, stori brin gredadwy?
stori anhygoel bron?
rapidly, yn brysur, gyda threiglad
it is rapidly developing, mae’n prysur ddatblygu
gradually, yn raddol, gyda threiglad
she was gradually improving,
’roedd hi’n graddol wella
Berfenw:
drowning is an awful way to die
Enw:
there have been many drownings here
Ansoddeiriol:
a drowning man will clutch at a straw
-edig
enclosed, amgaeëdig
frozen, rhewedig
broken, toredig.
beloved, NID caredig
learned, dysgedig
a lesson learned, NID ‘gwers ddysgedig’.
arranged: gellir dweud trefnedig mewn egwyddor
Ond beth am neatly arranged?
trefnedig yn daclus?
yn daclus drefnedig?
wedi ei drefnu /threfnu’n daclus
wedi eu trefnu’n daclus
a drefnir/ drefnid/ drefnwyd/ drefnasid yn daclus
-witted: dim-witted, half-witted, quick-witted,
slow-witted, nit-witted
-legged: long-legged, eight-legged
-haired: fair-haired, long-haired, red-haired,
curly-haired
-brained: hare-brained, crack-brained
-faced: long-faced, pale-faced, red-faced,
round-faced
Y Modd Goddefol - The Passive Voice
• a driver (was) killed in a collision
• potatoes (are) widely grown in Britain
• fine weather (is) expected
• the rates will be raised
• Bangor City to be promoted.
• farmers widely grow potatoes
• forecasters expect fine weather
• the council will raise the rates
Cyfieitheg: Cymraeg:
Plac yn cael ei ddadorchuddio Dadorchuddio plac
Masnach i gael ei heffeithio Effeithir ar [y] fasnach /
Ceir effaith ar [y] fasnach.
Trysor yn cael ei ddarganfod Darganfod trysor.
Ysgol wedi cael ei beirniadu Beirniadwyd/Beirniedir ysgol
Gweld bai ar ysgol
Lladd ar ysgol
Ffraeo’n cael ei glywed yn aml Clywid ffraeo’n aml
Geneth yn cael ei gweld yn cael ei threisio
Gweld/Gwelwyd treisio geneth
Ystyriaethau gramadegol wrth lunio Geiriadur yr Academi

More Related Content

Viewers also liked

Evangelho no lar com crianças (31)
Evangelho no lar com crianças (31)Evangelho no lar com crianças (31)
Evangelho no lar com crianças (31)
Fatoze
 
Migration Approaches for FDMEE
Migration Approaches for FDMEEMigration Approaches for FDMEE
Migration Approaches for FDMEE
Alithya
 
Estructura de acero
Estructura de aceroEstructura de acero
Estructura de acero
Jesus Alejandro Chugnas Avalos
 
cv Tajuddin 15 August 2015
cv Tajuddin 15 August 2015cv Tajuddin 15 August 2015
cv Tajuddin 15 August 2015
Dipl.-Ing. Tajuddin MSc
 
Ecc3601 lecture 2
Ecc3601 lecture 2Ecc3601 lecture 2
Ecc3601 lecture 2
makhfudzah
 
WOOD - AS A MATERIAL.
WOOD - AS A MATERIAL.WOOD - AS A MATERIAL.
WOOD - AS A MATERIAL.
jagrutib22
 

Viewers also liked (6)

Evangelho no lar com crianças (31)
Evangelho no lar com crianças (31)Evangelho no lar com crianças (31)
Evangelho no lar com crianças (31)
 
Migration Approaches for FDMEE
Migration Approaches for FDMEEMigration Approaches for FDMEE
Migration Approaches for FDMEE
 
Estructura de acero
Estructura de aceroEstructura de acero
Estructura de acero
 
cv Tajuddin 15 August 2015
cv Tajuddin 15 August 2015cv Tajuddin 15 August 2015
cv Tajuddin 15 August 2015
 
Ecc3601 lecture 2
Ecc3601 lecture 2Ecc3601 lecture 2
Ecc3601 lecture 2
 
WOOD - AS A MATERIAL.
WOOD - AS A MATERIAL.WOOD - AS A MATERIAL.
WOOD - AS A MATERIAL.
 

More from techiaith

Welsh National Language Technologies Portal - Mozfest2015
Welsh National Language Technologies Portal - Mozfest2015Welsh National Language Technologies Portal - Mozfest2015
Welsh National Language Technologies Portal - Mozfest2015
techiaith
 
Analysing welsh language tweets
Analysing welsh language tweetsAnalysing welsh language tweets
Analysing welsh language tweets
techiaith
 
Promoting the Use of Basque via Language Technology
Promoting the Use of Basque via Language TechnologyPromoting the Use of Basque via Language Technology
Promoting the Use of Basque via Language Technology
techiaith
 
Celtic language technologies in the digital age
Celtic language technologies in the digital ageCeltic language technologies in the digital age
Celtic language technologies in the digital age
techiaith
 
Datblygiad Y Gymraeg Ar Twitter: Dehongli Data’r Corpws Trydariadau Cymraeg
Datblygiad Y Gymraeg Ar Twitter: Dehongli Data’r Corpws Trydariadau CymraegDatblygiad Y Gymraeg Ar Twitter: Dehongli Data’r Corpws Trydariadau Cymraeg
Datblygiad Y Gymraeg Ar Twitter: Dehongli Data’r Corpws Trydariadau Cymraeg
techiaith
 
Y Cyfieithydd a’r Cyfrifiadur : Pa un yw’r meistr?
Y Cyfieithydd a’r Cyfrifiadur : Pa un yw’r meistr?Y Cyfieithydd a’r Cyfrifiadur : Pa un yw’r meistr?
Y Cyfieithydd a’r Cyfrifiadur : Pa un yw’r meistr?
techiaith
 
Cyfieithu Cymru
Cyfieithu CymruCyfieithu Cymru
Cyfieithu Cymrutechiaith
 
Newid ac amrywiaeth mewn Cymraeg cyfoes
Newid ac amrywiaeth mewn Cymraeg cyfoesNewid ac amrywiaeth mewn Cymraeg cyfoes
Newid ac amrywiaeth mewn Cymraeg cyfoestechiaith
 

More from techiaith (8)

Welsh National Language Technologies Portal - Mozfest2015
Welsh National Language Technologies Portal - Mozfest2015Welsh National Language Technologies Portal - Mozfest2015
Welsh National Language Technologies Portal - Mozfest2015
 
Analysing welsh language tweets
Analysing welsh language tweetsAnalysing welsh language tweets
Analysing welsh language tweets
 
Promoting the Use of Basque via Language Technology
Promoting the Use of Basque via Language TechnologyPromoting the Use of Basque via Language Technology
Promoting the Use of Basque via Language Technology
 
Celtic language technologies in the digital age
Celtic language technologies in the digital ageCeltic language technologies in the digital age
Celtic language technologies in the digital age
 
Datblygiad Y Gymraeg Ar Twitter: Dehongli Data’r Corpws Trydariadau Cymraeg
Datblygiad Y Gymraeg Ar Twitter: Dehongli Data’r Corpws Trydariadau CymraegDatblygiad Y Gymraeg Ar Twitter: Dehongli Data’r Corpws Trydariadau Cymraeg
Datblygiad Y Gymraeg Ar Twitter: Dehongli Data’r Corpws Trydariadau Cymraeg
 
Y Cyfieithydd a’r Cyfrifiadur : Pa un yw’r meistr?
Y Cyfieithydd a’r Cyfrifiadur : Pa un yw’r meistr?Y Cyfieithydd a’r Cyfrifiadur : Pa un yw’r meistr?
Y Cyfieithydd a’r Cyfrifiadur : Pa un yw’r meistr?
 
Cyfieithu Cymru
Cyfieithu CymruCyfieithu Cymru
Cyfieithu Cymru
 
Newid ac amrywiaeth mewn Cymraeg cyfoes
Newid ac amrywiaeth mewn Cymraeg cyfoesNewid ac amrywiaeth mewn Cymraeg cyfoes
Newid ac amrywiaeth mewn Cymraeg cyfoes
 

Ystyriaethau gramadegol wrth lunio Geiriadur yr Academi

  • 1. Ystyriaethau gramadegol wrth lunio Geiriadur yr Academi Dr Bruce Griffiths Cyfres Gîcs Gramadeg
  • 2. at home, yn y cartref in the home, yn y cartref in a home, mewn cartref in church/chapel, yn yr eglwys/capel in the church/chapel, yn yr eglwys/capel in a church/chapel, mewn eglwys/capel to church/chapel, i’r eglwys/capel
  • 3. into space, i’r gofod into the space, i’r gofod into a space, i ofod in space, yn y gofod in a space, mewn gofod in bed, yn y gwely in the bed, yn y gwely in a bed, mewn gwely to bed, i’r gwely in hospital, yn yr ysbyty in the hospital, yn yr ysbyty in a hospital, mewn ysbyty.
  • 4. Enghraifft drawiadol iawn o ddiffygion y rhan fwyaf o eiriaduron Saesneg-Cymraeg. O eiriadur bychan a gwerthfawr J.Bodvan Anwyl, geiriadur Spurrell, 1937: row, n. rhes, rhestr, haen, gwanaf, rhill row, v. rhwyfo row, n. terfysg, cythrwfl, ffrwgwd, ffrae, twrw: v.t. dwrdio, ffraeo Dyma a geir yn y Geiriadur Mawr: row, n. rhes, rhestr, gwanaf. v. rhwyfo row, n. ffrae, terfysg, ffrwgwd v. ffraeo, dwrdio.
  • 5. French n. Ling. Ffrangeg f, m.
  • 6. adarlyfr eg. ll. –au. adarwr eg. ll. –wyr. geirfa eb. ll. -âu, -oedd, -(e)on, atynfa eb. ll. -feydd
  • 7. he yn unig: man, boy, father, priest, policeman, cowboy she yn unig: woman, girl, mother, priestess, policewoman, cowgirl it yn unig: house, door, field, book, insect, worm, plant, fungus, microbe he/she: teacher, child, parent, guardian he/it: lion, fox, bull, dog, tomcat she/it: cow, vixen, lioness, ship, boat, train he/she/it: bird, animal, fish; ghost, fairy, elf, &c.
  • 8. llydan: cyfled, lletach, lletaf gwlyb: gwlyped ayb tlawd: tloted ayb tlws: tlysed ayb teg: teced ayb budr: butred ayb brau: breued ayb gwerthfawr: gwerthfawroced ayb hawdd: hawsed, haws, hawsaf
  • 9.
  • 10. melys ans. sweet; yn felys adf. sweetly. caled ans. hard; yn galed adf. hard: trawodd hyn hi’n galed, this hit her hard.
  • 11. strikingly, yn drawiadol I saw a strikingly pretty girl, gwelais ferch yn drawiadol bert - O gwelais ferch drawiadol bert -  real, gwirioneddol; really, yn wirioneddol it was really good, ’roedd yn wirioneddol dda it was a really good evening, noson wirioneddol dda oedd hi, heb yr yn. scarcely: nid yn brin, ond prin / go brin: a scarcely credible story, stori brin gredadwy? stori anhygoel bron?
  • 12. rapidly, yn brysur, gyda threiglad it is rapidly developing, mae’n prysur ddatblygu gradually, yn raddol, gyda threiglad she was gradually improving, ’roedd hi’n graddol wella
  • 13. Berfenw: drowning is an awful way to die Enw: there have been many drownings here Ansoddeiriol: a drowning man will clutch at a straw
  • 14. -edig enclosed, amgaeëdig frozen, rhewedig broken, toredig. beloved, NID caredig learned, dysgedig a lesson learned, NID ‘gwers ddysgedig’.
  • 15. arranged: gellir dweud trefnedig mewn egwyddor Ond beth am neatly arranged? trefnedig yn daclus? yn daclus drefnedig? wedi ei drefnu /threfnu’n daclus wedi eu trefnu’n daclus a drefnir/ drefnid/ drefnwyd/ drefnasid yn daclus
  • 16. -witted: dim-witted, half-witted, quick-witted, slow-witted, nit-witted -legged: long-legged, eight-legged -haired: fair-haired, long-haired, red-haired, curly-haired -brained: hare-brained, crack-brained -faced: long-faced, pale-faced, red-faced, round-faced
  • 17. Y Modd Goddefol - The Passive Voice • a driver (was) killed in a collision • potatoes (are) widely grown in Britain • fine weather (is) expected • the rates will be raised • Bangor City to be promoted. • farmers widely grow potatoes • forecasters expect fine weather • the council will raise the rates
  • 18. Cyfieitheg: Cymraeg: Plac yn cael ei ddadorchuddio Dadorchuddio plac Masnach i gael ei heffeithio Effeithir ar [y] fasnach / Ceir effaith ar [y] fasnach. Trysor yn cael ei ddarganfod Darganfod trysor. Ysgol wedi cael ei beirniadu Beirniadwyd/Beirniedir ysgol Gweld bai ar ysgol Lladd ar ysgol Ffraeo’n cael ei glywed yn aml Clywid ffraeo’n aml Geneth yn cael ei gweld yn cael ei threisio Gweld/Gwelwyd treisio geneth