Skip to main content
UploadLanguage (EN)Support
BusinessMobileSocial MediaMarketingTechnologyArt & PhotosCareerDesignEducationPresentations & Public SpeakingGovernment & NonprofitHealthcareInternetLawLeadership & ManagementAutomotiveEngineeringSoftwareRecruiting & HRRetailSalesServicesScienceSmall Business & EntrepreneurshipFoodEnvironmentEconomy & FinanceData & AnalyticsInvestor RelationsSportsSpiritualNews & PoliticsTravelSelf ImprovementReal EstateEntertainment & HumorHealth & MedicineDevices & HardwareLifestyle
brankica novitovic, profile picture
Uploaded bybrankica novitovic
PPT, PDF32,617 views

voda na zemlji

karakteristike, znacaj vode, vodeni ekosistmi i zagadjenje istih

Education◦
ZAGAĐIVANJE EKOSISTEMA KOPNENIH VODA
Voda na Zemlji • Voda pokriva oko 2/3 Zemljine površine, a njena ukupna količina iznosi približno 2x1018 tona ili 1,6 milijardi km3 • Mora i okeani zauzimaju oko 71% površine Zemlje, nasuprot kopnu koje zauzima svega 29% – u morima i okeanima se nalazi 97% ukupne vode na Zemlji – oko 2% vode zamrznuto je u polarnim oblastima ili “zarobljeno u lednicima” – svega oko 1% vode se nalazi na kopnu, u atmosferi i živim organizmima
• Voda je u prirodi najrasprostranjenija supstanca i deli se na: površinsku, podzemnu i atmosfersku.
Kopnene vode nisu ravnomerno raspoređene - Ogromne pustinjske oblasti = 18% (voda u minimumu) - Arktik i Antarktik – mnogo vode ali nedostupne (= ideje o transportu lednika sa Arktika za navodnjavanje – ozelenjavanje pustinja) Srbija – relativno bogata vodama (47 mesto u svetu) Tri sliva – Crnomorski, Jadranski, Egejski Hidrografsko čvorište Srbije i CG – planina Crnoljeva (Kosovo) = 1364 mnv
Značaj vode za žive organizme • Iako je voda jedno od najjednostavnijih hemijskih jedinjenja, ona je neophodan preduslov postojanja života na planeti Zemlji • Život je nastao u vodi i u njoj se razvijao milijardama godina • Pored mnogih složenih prilagođenosti na suvozemne uslove, na kopnu život ne može opstati na mestima gde nema makar i minimalne količine vode
Značaj vode za žive organizme • Voda je osnovni gradivni element živih bića – Tela najvećeg broja živih organizama sastavljena su od 80-90% vode • Voda održava strukturu organizama • U procesu fotosinteze voda je jedna od osnovnih komponenti za proizvodnju organskih supstanci • Voda je jedna od najznačajnijih neorganskih komponenti ekosistema, kao i jedan od najznačajnijih klimatskih ekoloških faktora • Osim toga, voda predstavlja neposrednu životnu sredinu za ogroman broj organskih vrsta
Značaj vode za žive organizme • Izuzetno veliki značaj vode za žive organizme zasniva se na njenim jedinstvenim fizičko-hemijskim osobinama • Voda je idealan medijum za život, jer: – je obilna na većem delu površine Zemlje – je odličan rastvarač i medijum u kome se odvijaju hemijski procesi – dozvoljava visoke koncentracije molekula koji su neophodni za brze hemijske reakcije – svojom fluidnošću omogućava kretanje organizama
Termalne karakteristike vode • Voda se odlikuje specifičnim termalnim karakteristikama: – tečna je u širokom opsegu temperatura – zbog svog velikog toplotnog kapaciteta pruža otpor promenama temperature – brzo provodi toplotu – pruža otpor promenama stanja: • mržnjenje zahteva oslobađanje toplote od 333,6 J/g • isparavanje zahteva dodavanje toplote od 2441 J/g
Termalne karakteristike vode • Voda ima i druge neobične termalne osobine • Mnogim supstancama se povećava gustina sa snižavanjem temperature • Do određene tačke voda takođe postaje gušća, ali: – dostiže maksimum gustine na 4°C, a sa daljim snižavanjem temperature počinje da se širi – nakon mržnjenja nastavlja da se širi • Ova osobina ima izuzetno veliki značaj za život na Zemlji: – dna jezera i okeana se ne mrznu – plutajući sloj leda koji je pokriven snegom obrazuje zaštitnu, izolacionu površinu
Gustina vode • Gustina vode (800 puta veća od gustine vazduha) i obezbeđuje njenu plovnost • Akvatični organizmi postižu odgovarajuću gustinu putem: – redukcije (koštane ribe) ili eliminacije (ajkule) teških skeletnih komponenti – korišćenja mehurova za plivanje koji su ispunjeni vazduhom (ribe, biljke) – akumulacije lipida
• Gustina - viskozitet vode usporava kretanje organizama (neki organizmi su aerodinamični, drugi razvijaju izraštaje koji funkcionišu kao padobrani)
Rastvorene supstance • Sve prirodne vode sadrže rastvorene supstance – Zbog polarnosti molekula koji je izgrađuju, voda je dobar rastvarač – Gotovo sve supstance se do izvesne mere rastvaraju u vodi – Gotovo sve vode sadrže neke rastvorene supstance: • apsolutno čiste vode nema u prirodi • kiša (prirodna destilacija) sadrži rastvorene gasove i minerale u tragovima – ‘’najčistija prirodna voda’’ • jezera i reke sadrže 0,01 – 0,02% rastvorenih mineralnih supstanci • okeani sadrže 3,4% rastvorenih mineralnih supstanci
pH vode • Normalni opseg pH vrednosti površinskih voda je 6-9 • Kisele kiše mogu nekada da snize pH vrednost do 4 • Kiselost rastvara minerale – voda u krečnječkim područjima je tvrda, sa značajnom količinom Ca2+ i HCO3- jona – većina organizama održava pH vrednosti oko neutralne – adaptacije na život izvan ravnoteže sa spoljnim medijumom (visok ili nizak pH) su zahtevne (da bi se bio različit potrebne su znatne količine energije)
Gasovi u vodi • Pri uobičajenim pH vrednostima (6-9), rastvorljivost CO2 u vodi je oko 0,03% zapreminski – ugljendioksid se brzo prevodi u HCO3-: CO2 + H2O → H2CO3 → H+ + HCO3- – ovaj proces smanjuje količinu rastvorenog CO2, omogućavajući novim količinama CO2 da uđu u vodu i dodatno obogate zalihu HCO3- koji je biljkama dostupan za usvajanje • U vodi je koncentracija kiseonika ograničena: – malom rastvorljivošću – ograničenom difuzijom • Ispod granice prodiranja svetlosti, kao i u sedimentima koji su bogati organskim supstancama, nastaju uslovi anaerobije ili anoksije
Svetlost • Svetlost se u vodenoj sredini, u zavisnosti od dubine, odlikuje smanjenim intenzitetom i izmenjenim kvalitetom
Ciklus kruženja vode u prirodi, hidrološki ciklus • Ciklus kruženja vode u prirodi predstavlja kretanje vode na, u i iznad Zemlje. Voda na planeti je u stalnom kretanju i uvek u drugom agregatnom stanju, od tečnog, preko gasovitog, do čvrstog, i nazad. Ciklus kruženja vode u prirodi postoji milijardama godina i sav život na Zemlji zavisi upravo od njega.
Akvatični biomi • Najveći deo biosfere predstavljaju upravo akvatični biomi - hidrobiomi • Postoje dva osnovna tipa akvatičnih bioma – Slatkovodni biomi • U slatkovodnim biomima koncentracija soli je obično manja od 1% – Marinski biomi • Koncentracija soli je prosečno 3%
Slatkovodni biomi • Slatkovodni biomi su blisko povezani sa okolnim terestričnim (kopnenim) biomima • Slivanje vode niz kopnene mase stvara potoke i reke, a na mestima gde se slivena voda zadržava nastaju bare i jezera • Karakteristike slatkovodnih bioma direktno zavise od tipa i brzine toka • Takođe, karakteristike slatkovodnih bioma zavise i od osnovne klimatske zone u kojoj se nalaze
Kopnene vode • Kopnene vode se mogu klasifikovati na više načina, npr. prema: - Sadržaju rastvorenih materija (soli): → slatke, slane, zaslanjene, mineralne, termalne, termomineralne .... - Poziciji – položaju: → podzemne i površinske - Prema kretanju - brzini toka: → tekuće → stajaće (uslovno !) - Veličini (tekuće): → potok → planinska reka → nizijska reka → velika nizijska reka - Veličini (stajaće): → lokva → efemerna bara → bara → jezero → veliko jezero - Statusu nutrijenata - produktivnosti: → oligotrofne → mezotrofne → eutrofne → distrofne - Prema poreklu: → prirodne i veštačke - Prema dužini trajanja: → stalne i povremene
Klasifikacija prema toku i veličini • Kopnene – površinske vode se dele na tekuće / lotičke (lotus lat.=spran) i stajaće / lentičke (lentus lat.=spor) – u tekuće kopnene vode se ubrajaju izvori, potoci (<5 m) i reke – u stajaće kopnene vode se ubrajaju jezera, bare, močvare, tresave, ritovi .... (kretanje ipak postoji, primeri ….) Istraživanjima kopnenih voda bavi se Limnologija koja se može podeliti na Limnologiju u užem smislu (izučava jezera i ostale stajaće vode) i Potamologiju – nauku o živom svetu reka
Klasifikacija prema statusu nutrijenata • Oligotrofne – nisko produktivne – manjak nutrijenata neophodnih biljkama, količina fitoplanktona i zooplanktona mala, potrošnja kiseonika mala, voda zasićena rastvorenim kiseonikom čak i pri dnu – proces taloženja je vrlo spor, usporeni su i redukcioni procesi – boja vode je plavo-zelena, bistra i obično su to vode veće dubine • Mezotrofne – srednje produktivne – između dva tipa (oligotrofne i eutrofne) • Eutrofne – visoko produktivne – bogate nutrijentima, karakterišu se visokom produkcijom biomase (intenzivan rast algi), a koncentracija kiseonika je relativno niska, naročito pri dnu – biološki i biohemijski procesi su vrlo intenzivni na čitavoj dubini, kao i pri dnu, što dovodi do taloženja velike količine organskih materija (mulja) koji se intenzivno razlaže, pri čemu se troši kiseonik – boja vode je zelena do mrka, relativno mutna i obično su to plitke vode • Distrofne (=politrofne) – visoko produktivne, ali sa malom razgradnjom – organska produkcija relativno visoka, ali nema razgradnje jer nema dovoljno kiseonika – pojava intenzivnog taloženja organskih materija, što stvara humusni tip jezera – boja vode je žuto-mrka, providnost beznačajna, a pH vredost niska (kisela)
Tekuće kopnene vode • Tekuće vode predstavljaju tip kopnenih voda kod kojih se celokupna vodena masa kreće od izvora ka ušću usled razlike u nadmorskoj visini ovih tačaka • Postoji čitav niz različitih tipova tekućih voda, često u okviru istog vodotoka: – Reke - počinju kao izvorišne vode - transformišu se u brzotekuće reke - završavaju kao sporotekuće nizijske reke – Potoci - manje tekuće vode (do 5 m širine) – Izvori – različiti .... (sublakustrični, vrulje) – Veštački kanali
Životne zajednice tekućih kopnenih voda • Od izvora do ušća menjaju se – brzina toka – tip dna – temperatura – hemijski sastav vode • Prema njima se ceo tok reke može podeliti na tri dela – Gornji – Srednji – Donji • Jedan od najznačajnijih ekoloških faktora tekućih voda je brzina toka vode – U gornjim delovima toka, gde je brzina vode najveća, dno je izgrađeno od stenja, kamenja i krupnog šljunka – U srednjim delovim toka dno je uglavnom šljunkovito, a u donjim muljevito, sa puno detritusa
Životne zajednice tekućih kopnenih voda • Temperatura vode u izvorišnom delu reke je tokom cele godine relativno niska i uglavnom stalna • Nizvodno su kolebanja temperature sve veća: leti je voda topla, a zimi hladna • I prozračnost vode se bitno razlikuje – Dok su izvori, planinski potoci i reke u gornjem toku bistri i prozračni do dna, voda u srednjem i donjem toku reke je mutna, a u dubljim delovima reke može vladati gotovo potpuni mrak • Usled različitih kombinacija ekoloških faktora u svakom delu potoka i reka razvijaju se različite životne zajednice • One sa staništem na kome se nalaze obrazuju karakteristične ekosisteme gornjeg, srednjeg i donjeg toka reke
Gornji tok reke • Osnovne osobine gornjeg toka reke i potoka su velika brzina vode, dno uglavnom kamenito, ujednačena godišnja temperatura, dosta rastvorenog kiseonika i veoma prozračna voda • U ovom delu reke žive različite vrste silikatnih algi, mahovina, beskičmenjaka i riba • Područje pastrmke – salmonidne vode, po pravilu
Srednji tok reke • Osnovne osobine srednjeg toka reke su: umerena brzina vode, šljunkovito i peskovito dno, veća godišnja kolebanja temperature, manja prozračnost, manje kiseonika, a više ugljendioksida nego u gornjem toku • Područje mrene
Donji tok reke • Osnovne osobine donjeg toka tekućih voda su: mala brzina mutne vode, peskovito ili muljevito dno sa puno detritusa, velika godišnja kolebanja temperature; ponekad, naročito leti, veoma malo kiseonika • Zbog male brzine vode ovde žive organizmi karakteristični za stajaće vode • Na rečnom dnu se razvija specifična zajednica rečnog bentosa, a u slobodnoj vodi životna zajednica planktona i nektona • Područje deverike (šarana) - cyprinidne vode, po pravilu
Stajaće kopnene vode - jezera • Prema dubini i karakteristikama dna, stajaće vode se dele na jezera, bare i močvare • Jezera su veoma duboke stajaće vode koje se prema načinu postanka dele na: – Tektonska ili kotlinska • Nastala radom endogenih sila (Ohridsko, Prespansko, Dojransko, Bajkalsko itd.) – Erozivna • Nastala radom egzogenih sila – Erozijom lednika nastala su lednička (glacijalna) U postglacijalnom periodu u cirkovima se zadržala voda i to su cirkna ili gorske oči (Crno, Biogradsko, Livadičko ....)
Jezera – U preizdubljenim delovima nastala su valovska jezera (Bohinjsko i Bledsko) – Radom erozivnih sila nastalo je Palićko (eolsko) – erozija vetra – Rečna erozivna jezera su u odsečenim rečnim meandrima (Obedska bara) – Kraška su u vrtačama, uvalama i poljima (Skadarsko je nastalo potapanjem kraškog polja) – Pećinska su nastala radom reka ponornica – Akumulativna • nastala akumulacijom rečnog i ledničkog materijala (Plavsko; Plitvička – taloženje CaCO3 i stvaranje barijera) – Veštačka • Nastala pregrađivanjem rečnih dolina nasipima i branama (Đerdapsko – Dunav; Perućačko – Drina; Pivsko – Piva; )
Jezera i bare - razlike • Jezera i bare su kopnene vode koje se razlikuju po dubini – Jezera su po pravilu duboka • U njima se izdvaja obalna zona (litoral), u kojoj ima svetlosti i dubinska zona (profundal), u kojoj vlada mrak – Bare su plitke, a po svojim osobinama veoma slične obalnoj zoni jezera (Bare su ‘’jezera bez dna’’) • Zbog toga su životne zajednice obalne zone jezera i bare gotovo istovetne
Jezera i bare - razlike • Jezera i bare se razlikuju i po temperaturi vode – Temperatura vode u bari tokom leta može biti znatno viša, a zimi znatno niža od temperature jezera • Zbog plitkoće vode bare mogu u toku leta potpuno da presuše, a zimi potpuno da se zalede • Za razliku od bara, u jezerima se u toku leta samo može smanjiti nivo vode, a zimi im se može zalediti samo površinski deo • Zbog viših temperatura, koncentracija O2 u barama može biti znatno niža od koncentracije O2 u jezerskoj vodi
Jezera - zonacija
Jezera - zonacija Jezerska topografija se prema dubini, nagibu i izgledu dna deli na tri reljefne celine: • Litoral – obalna zona jezera • Sublitoral – deo jezerskog ekosistema u kojem dopire sunčeva svetlost • Profundal – dubinski deo jezerskog ekosistema u kojem nema sunčeve svetlosti U jezerskim basenima moguće je razlikovati tri ekološke celine koje naseljavaju potpuno različite grupe živih organizama Prva celina je dno jezera (bental) Druga celina je slobodna voda iznad obalnog regiona (litoral) Treća celina je slobodna voda iznad profundala (pelagijal) Živa bića se prema načinu kretanja dele na:plankton, nekton i pleuston (neuston)
Jezera - temperatura
Oligotrofna jezera Eutrofna jezera
Zonacija biljnih zajednica • U jezerskim i barskim ekosistemima od obale prema dubljim delovima vode veoma je izražena smena životnih zajednica • Na obalama gde nivo vode znatno varira, proteže se zona visokih amfibijskih biljaka, čiji se korenovi i donji deo stabla nalaze u vodi, a gornji deo u vazdušnoj sredini • U dubljim delovima vode javlja se zona plutajućih biljaka, koje se najvećim delom nalaze ispod površine vode, a samo listovi plutaju na površini • U najdubljim delovima vodenog basena nalazi se zona podvodnih biljaka, koje su potpuno potopljene u vodu
Zona visokih amfibijskih biljaka = Emerzna vegetacija
Zona plutajućih biljaka = Flotantna vegetacija
Zona podvodnih biljaka = Submerzna vegetacija
Zajednica životinja • Životinjske zajednice bara i jezera su veoma raznovrsne • Iako izuzetno veliki broj životinja živi u ovim ekosistemima, moguće je uočiti tri grupe koje se veoma razlikuju po svojim potrebama i navikama – Prvu grupu čine prave vodene životinje, koje čitav život provode u vodi (hidra, barski puž, jezerska pastrmka) • Ponekad se mogu naći i na suvom, ali samo u trenucima kada se voda povremeno povuče i kada one na kopnu prelaze u stanje mirovanja – Drugu grupu sačinjavaju takozvane amfibijske životinje, koje se rađaju u vodi u kojoj provode jedan deo života kao vodeni organizmi (larve komarca, žabe, mrmoljci) • Posle toga izlaze na kopno, gde drugi deo života provode kao prave kopnene životinje – Treću grupu sačinjavaju kopnene životinje, koje žive i koje se razmnožavaju na kopnu, a hranu nalaze gotovo isključivo u vodenoj sredini (barska kornjača, belouška, čaplje) • Zbog toga ove kopnene životinje stalno nalazimo pored bara i jezera, pa ih uključujemo u zajednicu vodenih ekosistema
Močvare • Močvare su veoma vlažni delovi kopna, na kojima se plitka voda zadržava kraći ili duži period u toku godine • Močvare nastaju na mestima gde su ranije bila jezera i bare, kao i na meandrima reka koje su promenile tok • One predstavljaju jednu od faza u prirodnoj sukcesiji od vodenih prema kopnenim ekosistemima • S obzirom da močvare predstavljaju staništa koja su u jednom periodu godine prekrivena vodom, a u drugom periodu potpuno suva, one predstavljaju prelaz između vodenih i kopnenih ekosistema • Na dnu močvara nalazi se treset • Treset predstavlja prvu fazu degradacije organskih ostataka biljnih delova koji se nisu mogli u potpunosti razgraditi zbog smanjene koncentracije kiseonika u podlozi • Prema izgledu i osobinama treseta, razlikuju se niske i visoke močvare
Niske močvare • Životna zajednica niskih močvara je slična životnoj zajednici bara • Niske močvare su udubljene, pa je tresetna podloga duže ili kraće vreme prekrivena vodom • U njima su najzastupljenije visoke amfibijske biljke, sa veoma bogatim naseljem najrazličitijih ptica močvarica
Visoke močvare • Visoke močvare, po pravilu, nastaju u planinskim krajevima i imaju specifične životne zajednice • Visoke močvare imaju ispupčeni oblik, koji nastaje stalnim rastom tresetnh mahovina • Voda se na površini visokih močvara pojavljuje i zadržava samo po obodu, dok je centralni ispupčeni deo gotovo uvek izvan vode • U njima dominiraju bele tresetne mahovine (Sphagnum sp.) • U ovim zajednicama je čest i beli bor, što ukazuje na prelazni karakter ovih staništa
Upotrebljive kopnene vode je inače MALO na planeti Zemlji - neravnomerno je raspoređena - nemilosrdno se zagađuje Zašto je sve manje upotrebljive kopnene vode ? - Globalno zagrevanje !? - Uništavanje vegetacije - Ekstenzivna poljoprivreda - Intenzivna urbanizacija - Prevelika potrošnja - Komunalne vode - Industrijske vode Ipak, ta voda nije izgubljena, ali je zagađena
ZAGAĐIVANJE AKVATIČNIH BIOMA Kontaminacija voda (engl. Contamination) - promena sastava voda koja nastaje unošenjem, ispuštanjem ili odlaganjem hranjivih i drugih materija, uticanjem energije ili drugih uzročnika, u količini kojom se menjaju korisna svojstva voda, pogoršava stanje vodenih ekosistema i ograničava namenska upotreba voda. Zagađenje voda (engl. Pollution) je kontaminacija većeg intenziteta koje nastaje unošenjem, ispuštanjem ili odlaganjem u vode opasnih materija, energije ili drugih uzročnika u količinama, odnosno koncentraciji iznad dozvoljenih graničnih vrednosti, čime se dovode u opasnost život i zdravlje ljudi i stanje okoline ili usled kojeg mogu nastupiti poremećaji u drugim područjima.
Oblici zagađivanja vodenih ekosistema  Hemijsko (organske i neorganske materije - teški metali, pesticidi, nafta, mineralne soli);  Biološko - unošenje alohtonih (stranih, često invazivnih vrsta);  Fizičko (čvrsti otpad, toplota, buka, vibracije);  Vizuelno zagađenje (betoniranje obale .....)  Radioaktivno;
Uticaj hemijskih – nerazgradivih materija na organizme, zajednice i ekosisteme – VEOMA OPASNO (teški metali (Pb, Hg, Zn ..); fenoli; pesticidi .....) • zagađujuće materije se koncentrišu u telima organizama u lancima ishrane (proces bioakumulacije) → fitoplankton → zooplankton → ribe → ptice → čovek • uticaj pojedinih zagađujućih materija može se manifestovati na velikim prostorima i u dugom vremenskom periodu (primeri: pomor pataka u SAD (DDT), pesticidi u masnom tkivu pingvina na Antarktiku) • negativan uticaj ne samo na jedinke već na čitave zajednice i ekosisteme
Uticaj hemijskih – razgradivih materija na organizme, zajednice i ekosisteme – MANJE OPASNO (To su, pre svega, organske materije i mineralne soli = nutrijenti) Živa bića ih razgrađuju, koriste i tako prečišćavaju vodene ekosisteme SAMOPREČIŠĆAVANJE = AUTOPURIFIKACIJA Međutim, ovaj proces je, ipak, ograničen !!! Klasična posledica zagađivanja vodenih ekosistema organskim materijama i mineralnim solima jeste UBRZAVANJE PROCESA EUTROFIZACIJE Inače, EUTROFIZACIJA JE PRIRODNI PROCES koji se dešava usled geološkog starenja svakog, relativno zatvorenog vodenog basena (= ekosistema)
Geološko starenje vodenog ekosistema = “antiklimaks” Geološkim starenjem (koje se meri hiljadama godina), jedno oligotrofno jezero postepeno prelazi preko mezotrofnog, u eutrofno stanje, da bi na kraju bilo potpuno zatrpano – doživelo svoj “antiklimaks” i postalo neki kopneni ekosistem – npr. šuma Neminovna sudbina svakog jezera je da postane šuma, ili neki drugi kopneni ekosistem
Eutrofikacija slatkovodnih bioma MOŽE SE UBRZATI DOTOKOM HRANLJIVIH MATERIJA U KOLIČINAMA KOJE SU MNOGO VEĆE OD PRIRODNIH • dotokom đubriva (obično kišom) iz agroekosistema (đubriva su bogata fosfatima i nitratima, koji su inače ograničavajući faktor bujanja života u vodi. Uz višak ovih soli, biljke, posebno alge, počinju da bujaju) • dotokom deterdženata (kanalizacionim vodama), koji takodje obiluju fosfatima i nitratima • bujanje algi prati i povećanje broja uginulih algi, koje razlažu saprofiti pri čemu troše kiseonik. Procesi redukcije preuzimaju dominaciju, O2 se naglo i brzo troši što dovodi do umiranja = gušenja i masovnog pomora vodenih organizama • U uslovima smanjene koncentracije kiseonika ili čak, anaerobnim uslovima i samo razlaganje neće biti potpuno, pa se stvaraju produkti razlaganja koji vodi daju loš ukus, neprijatan miris i uopšte lošiji kvalitet.
Eutrofikacija slatkovodnih bioma • Takva voda ne može da se koristi za piće i može izazvati uginuće stoke, ako se koristi kao pojilo. • Osim promene u kvalitetu vode, menja se i sastav vrsta. One koje su prilagođene životu u čistoj vodi zamenjuju druge, kojima odgovaraju novonastali uslovi. • Po uginuću nekih vrsta algi u vodu dospevaju tzv. endotoksini koji su po hemijskom sastavu alkaloidi, ciklični polipeptidi ili kompleksnija hemijska jedinjenja koja se međusobno razlikuju u pogledu fiziološke aktivnosti. • Završna – vidljiva slika procesa eutrofizacije je pojava “CVETANJA VODE” • S obzirom na dugoročnost posledica, eutrofikacija je jedan od najznačajnijih negativnih trendova u vezi sa vodama. • Čak i ogromna jezera mogu postati mrtva (npr. Jezero IRI) • Kod nas – Palićko jezero, Savsko jezero ......
“Cvetanje vode” – završna faza eutrofizacije Otpadne vode fabrike “Vital” u Vrbasu
Tipovi voda u odnosu na stepen zagađenosti (organskim materijama i nutrijentima) • Katarobne = ksenosaprobne (čiste vode) – u Srbiji samo neke reke u svom izvorišnom delu (=I kategorija) • Oligosaprobne (relativno čiste vode) – u gornjim delovima svojih tokova i slivova; to su npr. reke Tara, Piva, Lim a od jezera glacijalna kao na Durmitoru, Šari ili Prokletijama (=I kategorija) • Mezosaprobne (srednje zagađene vode) – u Srbiji najveći broj reka, kao i mnoga eutrofna jezera i veštačke akumulacije; dele sa na beta mezosaprobne (manje zagađene = II kategorija) i alfa mezosaprobne (više zagađene = III kategorija) • Polisaprobne (jako zagađene vode) – npr. Borska reka, Sitnica, Topčiderska reka = IV kategorija
Biološko zagađivanje kopnenih voda • Patogeni mikroorganizmi Izvor • Virusi Bolnički – medicinski otpad i razne laboratorije  Unošenje alohtonih (stranih, često invazivnih) vrsta Beli amur (Kina, herbivor – makrofite) Tolstolobik (sivi i beli), Kina, hrani se algama Kalifornijska pastrmka ....... Beli amur Sivi tolstolobik Kalifornijska pastrmka
Fizičko zagađivanje kopnenih voda • Komunalni i industrijski otpad – naročito uočljivo na branama i prilikom većeg vodostaja • Buka i vibracije – voda dobro prenosi • Nafta – kombinacija hemijskog i fizičkog zagađivanja • Termalno zagađivanje – izraženo naročito pored termoelektrana i nuklearnih elektrana Radioaktivno zagađivanje – kao specifičan oblik fizičkog zagađivanja životne sredine = posebno predavanje
U 21. VEKU RATOVI SE VIŠE NEĆE VODITI ZA NAFTU, VEĆ ZA VODU