Šta su virusi?
ВИРУСИ
Živi? Acelularni organizmi.
• Ne dišu
• Ne hrane se
• Ne kreću se
• Ne rastu
• Ne mogu samostalno da se razmnožavaju
• Vidljivi samo pod elektronskim mikroskopom
• Nemaju ćelijsku građu
• Izgrađeni od čestice VIRIONA koji čine bjelančevinasti omotač (kapsid) i
nasljedi materijal (DNK ili RNK)
lat. VIROS- živi
otrov
4.
Ćelija kao „fabrika“virusa
• Virusi se razmnožavaju samo u živim ćelijama.
• Parazitiraju na bakterijama, protistima, gljivama, biljkama i životinjama.
• Viroze- virusne bolesti
1. Virus ulazi u ćeliju i „napada“
nasljedni materijal u jedru.
2. Virus blokira jedro ćelije.
3. Sinteza proteina i replikacija
DNK virusa.
4. Nove virusne čestice
napuštaju ćeliju.
5.
VIRUSNE BOLESTI
ČOVJEKA
Načini širenja i prenošenja Simptomi bolesti
Bjesnilo (lues)
Ujedom zaražene životinje, kontaktom sa
zaraženom pljuvačkom životinje (vuk, lisica,
pacov, mačka, pas)
Razdražljivost, gubitak sna,
povraćanje, glavobolja, paraliza, smrt
Grip (influenca)
Vazduh, putem direktnog kontakta sa
sekretima inficirane osobe, kapljičnim
putem (kijanje, kašljanje) i preko prljavih
ruku
Osjećaj opšte slabosti, kijavicom,
vrtoglavicom i jakom glavoboljom.
Nakon toga pacijent osjeća bolove u
mišićima, zglobovima i kostima i jak
umor.
Жутица
(hepatitis) Zaražena voda i hrana
Muka, povraćanje, groznica,
natečena jetra
Dječja paraliza
(poliomyelitis)
Poliovirus, jedan od enterovirusa, širi se
gutanjem vode zagađene inficiranim
izmetom. Infekcija se iz crijeva širi cijelim
tijelom, ali su mozak i kičmena moždina
najteže zahvaćeni.
Povišena temperatura, jaka
glavobolja, ukočen vrat i leđa i
duboka mišićna bol. Ponekad se u
pojedinim područjima kože javljaju
čudni osjećaji, poput utrnulosti ili
neobične osjetljivosti na bol. Zavisno
od toga u kojem su dijelu mozga i
kičmene moždine patološke
promjene, bolest se može zaustaviti
ili napredovati do slabosti ili
oduzetosti u nekim mišićima.
Najteža komplikacija polia je trajna
Zapamti!
6.
Meningitis
Najčešći uzročnicisu enterovirusi koji se šire
putem direktnog kontakta sa sekretima inficirane
osobe, dok se neke druge vrste mogu preneti
kapljičnim putem (kijanje, kašljanje) i preko
prljavih ruku i ovaj način je načešći za širenje
virusa kod male djece. Virusi se mogu preneti i
indirektnim kontaktom, recimo preko
kontaminirane čaše, kao i putem kontaminirane
hrane i vode (recimo nehigijenski bazeni).
povišena tjelesna temperatura,
glavobolja, povraćanje, ukočen vrat, a
mogu da se jave i osjetljivost na svetlo,
bolovi u vratu i mišićima, preosetljivost.
Zauške
Parotitis) Pljuvačkom
Virus napada pljuvačne žlijezde, pa
zauške možete prepoznati po otoku
ispod uha i donjem dijelu vilice. Otok se
može javiti samo sa jedne ili sa obje
strane lica. Ako se javi sa obje, često
jedna strana otekne par dana pre
druge. Zauške prati i visoka
temperatura (od 38.3 C) i otežano
gutanje, pričanje, glavobolja, bolu u
uhu i gubitak apetita. Postoji vakcina.
SIDA (AIDS)
Seksualni kontaktom, preko krvi zaražene osobe,
upotrebom zaraženih igala
Razara imuni sistem, smrtonosna bolest
Pričiji grip Kontakt sa zaraženom pticom
Glavobolja, bolovi u mišićima, groznica,
kašalj, kijavica, smrtonosna bolest
7.
Kožni herpes
Dvijesu osnovne vrste virusa herpesa
simplexa. Virus herpesa simplexa tip 1
(HSV-1) obično je vezan za infekciju usana,
usta i lica, oralni herpes. HSV-1 se prenosi
slinom (poljupcima), te zaraženom hranom
i pićem (i kašljanjem i kijanjem). Herpes
simplex-virus tip 2 (HSV-2) povezuje se s
oštećenjem genitalne sluznice (sluznice
polnih organa) i prenosi se polnim
kontaktom, genitalni herpes. Obje vrste
virusa vrlo su zarazne i prvi se simptomi
javljaju 1 do 2 nedjelje nakon kontakta sa
zaraženom osobom.
Najčešće se javlja na donjoj usni, mada se
promjene mogu proširiti i na nos, obraze,
uši, vrat, grudni koš i šake. Na mestu gdje
će se javiti erupcija vezikuloznih promena
javljaju se prodromalni simptomi u vidu
svraba ili bola. Promjene se povlače
tokom 8-10 dana.
Humani papiloma
virus
HPV) infekcija
Virus se širi direktnim kontaktom sa
zaraženom kožom i sluzokožom. Pri tome
nije neophodno da postoji oštećenje istih,
ali svakako pogoduje infekciji,. Genitalni
HPV može inficirati i sluzokožu gornjeg dela
respiratornog sistema, konjunktivu oka, ali
osnovni rezervoar za sve viruse je
sluzokoža i koža genitalnog trakta oba pola,
pa je HPV infekcija najčešće posledica
polnog kontakta sa zaraženom osobom.
Većina infekcija ovim virusom nije opasna
po život (ili bar to do danas nije poznato).
Humani papiloma virusi stvaraju epitelne
tumore kože i sluznica. Veoma su uporni i
otporni na razne ljekove.
*imuniglobulin protiv hepatitisaB (HBIG) se daje novorođenčadi HbsAg + majki
** ukoliko nije ranije primljena daje se u 12 godini tri doze (nulti mjesec, posle mjesec dana i
posle 6 mjeseci)
V vakcinacija
R revakcinacija (prva, druga, treća doza vakcine po redosledu davanja vakcine)
DTP vakcina protiv difterije, tetanusa i velikog kašlja koja sadrži toksoide difterije i tetanusa i
inaktivisanu korpuskulu Bordetella pertusis. Daje se do navršenih pet godina života.
DTaP vakcina protiv difterije tetanusa i velikog kašlja koja sadrži toksoide difterije i tetanusa i
acelularnu pertusis. Daje se do navršenih pet godina života.
DT vakcina protiv difterije i tetanusa koja sadrži toksoide difterije i tetanusa. Daje se do
navršenih 7 godina života.
dT vakcina protiv difterije i tetanusa za odrasle koja sadrži toksoide difterije i tetanusa. Redovno
se daje od navršenih 7 godina života do navršenih 14 godina života.
TT vakcina protiv tetanusa koja sadrži toksoid tetanusa. Vakcina izbora nakon navršenih 14
godina života. Može se davati i mlađim osobama ukoliko nema prethodno navedenih vakcina.
OPV živa oralna tritipna polio vakcina protiv dječije paralize koja sadrži sva tri tipa živa
oslabljena poliovirusa. Daje se zdravoj djeci od rođenja do 14 godina. Vakcina izbora do navršenih
12 meseci života.
IPV inaktivisana polio vakcina protiv dječije paralize. Daje se u slučaju imunodeficijencije i kao
prva doza za započinjanje vakcinacije djece sa navršenih 12 mjeseci života.
MMR vakcina protiv malih boginja, zaušaka i crvenke - rubeole koja sadrži žive ali oslabljene
viruse malih boginja, zaušaka i crvenke. Redovno se daje od navršenih 12 meseci do navršenih 14
godina života.
HB vakcina protiv hepatitisa B dobijena genetskim inženjeringom, sadrži prečišćeni HbsAg. Prva
doza se daje u porodilištu, druga za mjesec dana, a treća 6 mjeseci nakon prve doze. HBIG se daje
kod akcidenta sa infektivnim materijalom i kod novorođenčadi HbsAg pozitivnih majki, po
preporuci u prvih 12 sati, u dozi koju propisuje proizvođač (kao i IV doza vakcine u skladu sa
Pravilnikom).
Hib konjugovana vakcina protiv oboljenja izazvanih hemofilusom influence tipa B.
11.
Zaštita od virusnihinfekcija?
• Оdržavanjem lične higijenе
• Održavanjem higijene životnog i radnog prostora
• Higijena namirnica
• Redovnim vakcinisanjem
Most read
Most read
Most read
