SlideShare a Scribd company logo
Trends in Export 2012
Trends in Export 2012
Een gezamenlijk initiatief van
kredietverzekeraar Atradius en exportorganisatie Fenedex




                                                           1
Trends in Expor t 2012   Trends in Expor t 2012       Index




                                                      Index




                                                      Belangrijkste resultaten Trends in Export 2012    5

                                                  1   Inleiding                                         7

                                                  2   Kenmerken exporteurs                              9

                                                  3   Exportontwikkelingen                             15

                                                  4   Exportbestemmingen                               23

                                                  5   Nederlandse maakindustrie                        33

                                                  6   Betalingscondities en financiering               37

                                                  7   Go East or stay West? Waar ligt de exportgroei? 43




2                                                                                                           3
Trends in Expor t 2012   Trends in Expor t 2012                     Belangrijkste resultaten Trends in Expor t 2012




                         Belangrijkste resultaten Trends in Export 2012
                         Hoe heeft de export zich ontwikkeld in 2011 en wat zijn de verwachtingen van Nederlandse ondernemers voor
                         de export in 2012? Heeft de huidige crisis effect op exporterende bedrijven en zo ja, in welke mate? Blijft Nederland
                         exporteren naar de traditionele landen binnen Europa of worden nieuwe groeimarkten betreden? Het jaarlijkse onder-
                         zoek Trends in Export geeft hierop de antwoorden en fungeert tevens als barometer voor 2012. Een ding is zeker:
                         de export is en blijft een belangrijke katalysator voor het Nederlandse bedrijfsleven.

                         Verwachting exportgroei 2011               De groei van de exportomzet in 2011 is met 10% iets achtergebleven bij de
                         bijna waargemaakt                          verwachtingen. Waar exporteurs vorig jaar gemiddeld een omzetstijging in de
                                                                    export van 12% voorzagen, werd daadwerkelijk een groei van 10% gerealiseerd.
                                                                    Het CBS laat met 9% een iets lager percentage zien. Voor 2012 zijn Nederlandse
                                                                    exporteurs met een gemiddelde groeiverwachting van 7% wat voorzichtiger, maar
                                                                    wel veel positiever gestemd dan het CPB, dat een prognose van 3,75% geeft.

                         Sector chemie en farmacie                  Net als vorig jaar kon de chemische en farmaceutische industrie een hoog groei-
                         blijft het goed doen                       percentage met dubbele cijfers noteren: 18% (versus 16% in 2010). Exporteurs
                                                                    van consumentenartikelen moesten een daling van 2% incasseren. Voor 2012 zijn
                                                                    de verwachtingen voor de sector chemie met een enkel groeicijfer, te weten 7%,
                                                                    wat gematigder.

                         Vertrouwen neemt af                        De onzekere economische situatie wordt weerspiegeld in het cijfer waarmee
                                                                    exporteurs hun vertrouwen uitdrukken. Op een schaal van 1 tot 10 is dit cijfer na
                                                                    een oplopende reeks gedaald van een 6,6 vorig jaar naar een 6,0 voor 2012.

                         Top 5 exportbestemmingen vrijwel           66% van de totale uitvoerwaarde wordt behaald in landen binnen Europa.
                         onveranderd                                Duitsland, België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Spanje blijven onze
                                                                    belangrijkste handelspartners. Ten opzichte van 2011 zijn alleen Frankrijk
                                                                    (vorig jaar plaats 4) en het Verenigd Koninkrijk (vorig jaar plaats 3) van plaats
                                                                    verwisseld, maar de verschillen zijn minimaal.

                         Enorm potentieel van € 16 miljard          Met bijna € 100 miljard aan uitvoerwaarde is Duitsland onze belangrijkste
                         in buurland Duitsland                      handelspartner. Maar desgevraagd geeft liefst 56% van de Nederlandse exporteurs
                                                                    aan dat zij hun omzet in Duitsland nog verder denken te kunnen vergroten en dat
                                                                    met gemiddeld 30%. Iets minder dan een vijfde van de respondenten verwacht niet
                                                                    nog meer afzet te kunnen genereren bij onze oosterburen.

                         Effect crisis PIGS-landen                  De slechte economische situatie in Zuid-Europa is geen aanleiding om niet meer
                                                                    naar landen als Griekenland, Spanje en Italië te exporteren. Verder lijken de lage
                                                                    groeiverwachtingen voor heel Europa niet automatisch een extra stimulans te zijn
                                                                    om buiten de Europese grenzen te kijken naar andere exportmogelijkheden (40%
                                                                    is wel geneigd dit te doen, versus 44% niet).

                         Groei in opkomende markten                 Naast de grote groeimogelijkheden in Duitsland zien de respondenten ook
                                                                    mogelijkheden in opkomende markten. 38% van hen vindt dat Nederland niet
                                                                    genoeg profiteert van de kansen die daar liggen. Exporteurs geven aan dat


4                                                                                                                                                        5
Trends in Expor t 2012                    Belangrijkste resultaten Trends in Expor t 2012                                        Trends in Expor t 2012   Inleiding




                                                                                                                                 1                        Inleiding
                                          het moeilijk is om een goede lokale partner te vinden (50%) en ook menen de                                     Het zijn bijzondere tijden voor de Nederlandse export. Aan de ene kant weten we
                                          respondenten dat deze markten onvoldoende toegankelijk zijn (39%). Nieuwe                                       inmiddels vanuit de CBS-rapportage dat 2011 met een groei van negen procent
                                          markten en dan met name in Azië worden minder snel betreden dan verwacht zou                                    van de export zonder meer bijgeschreven kan worden als een goed jaar. Aan de
                                          worden gezien hun toenemende rol in de wereldeconomie. Buiten Azië worden                                       andere kant gaat er geen dag voorbij of we worden in de media geconfronteerd
                                          Latijns-Amerika en het Midden-Oosten als veelbelovende markten gezien.                                          met de enorme economische problemen in de wereld. Hoe dit speciaal voor de
                                                                                                                                                          export te duiden, is nu precies onderwerp van het nieuwste onderzoeksrapport
Buiten Europa vooral India                Hoewel slechts 32% van de respondenten verwachtte nieuwe markten te gaan                                        Trends in Export uitgevoerd door Fenedex en Atradius, alweer voor het veertiende
als nieuwe exportmarkt in trek            betreden in 2011, heeft maar liefst 47% dit daadwerkelijk gedaan. India valt                                    jaar op rij.
                                          daarbij op als nieuwe exportbestemming (genoemd door 11%). Na Rusland (9%)
                                          wordt ook Turkije (8%) vaak genoemd als nieuw gerealiseerde markt. Voor 2012
                                                                                                                                                          Terugkijkend laat het jaar 2011 in feite twee geheel verschillende gezichten zien.
                                          blijven de BRIC-landen onverminderd populair als markten die exporteurs als nieuw
                                                                                                                                                          Waren de groeicijfers in de eerste vijf maanden nog spectaculair hoog, in de tweede
                                          afzetgebied denken binnen te gaan, met Brazilië, India en Rusland gezamenlijk aan
                                                                                                                                                          helft van het jaar was het duidelijk dat de groei van de export ernstig vertraagde.
                                          top (elk 9%).
                                                                                                                                                          Opvallend genoeg vertoonden de cijfers van de export naar landen buiten Europa
                                                                                                                                                          in dit tweede deel van het jaar een nog negatiever beeld dan de cijfers voor markten
Meer wederuitvoer                         Het percentage wederuitvoer versus export van eigen producten is tussen 2004
                                                                                                                                                          binnen Europa. In een aantal maanden was er zelfs sprake van krimp van de export
                                          en 2011 bijna verdubbeld, van 17% tot 33%. Het percentage respondenten dat
                                                                                                                                                          naar landen buiten de EU, hoewel over het totaal genomen in alle maanden van
                                          zijn producten (gedeeltelijk) in het buitenland produceert ligt net als in eerdere
                                                                                                                                                          2011 nog steeds een groei kon worden opgetekend.
                                          jaren rond de 41%. De verwachting is dat dit in de komende jaren niet wezenlijk
                                          zal veranderen. Het land dat het meest in trek is voor externe productie blijft
                                          China (13%).                                                                                                    Als we kijken naar de belangrijkste uitkomsten van het voor u liggende rapport
                                                                                                                                                          dan moet allereerst worden opgemerkt dat de respondenten behoorlijk positief
Exporteurs scherp op betalingscondities   Iets meer dan de helft van de respondenten (55%) geeft aan strikter te zijn                                     zijn wat betreft de verwachtingen voor 2012. Dit is des te opvallender als we de
                                          geworden met betalingen. Dit is wel minder dan in 2010 toen dit percentage 65%                                  groeiverwachtingen in Europa bekijken (krimp in Nederland en zelfs in de gehele
                                          bedroeg. Exporteurs geven aan vertrouwen te hebben in hun bestaande klanten.                                    Eurozone met vanzelfsprekend het zwaartepunt van de krimp in Zuid-Europa) en
                                          Waar dat vertrouwen er niet is, gebruiken exporteurs vooral vooruitbetaling (bijna                              zeer bescheiden groeipercentages van het bbp in de rest van de wereld. Hiermee
                                          twee derde) om zich in te dekken tegen betalingsrisico’s. Ook is een stijging in het                            in lijn is wel de duidelijke daling van de vertrouwensbarometer. Tegelijkertijd wordt
                                          gebruik van exportkredietverzekering waar te nemen.                                    Bart Jan Koopman         door de respondenten nog steeds een groot onbenut exportpotentieel naar ons
                                                                                                                                 Directeur Fenedex        buurland Duitsland vastgesteld.
Verantwoording                            In totaal zijn circa 3.900 vragenlijsten verstuurd naar leden en klanten van
                                          Fenedex en Atradius. Hiervan zijn 422 vragenlijsten retour ontvangen, waarvan                                   Het onderzoek constateert tevens een stapsgewijze verdere groei van de export
                                          410 vragenlijsten volledig waren ingevuld, ofwel een respons van ruim 10%.                                      naar de zogeheten BRIC-landen. Azië en Zuid-Amerika blijven de trekkers van de
                                          De vragenlijsten zijn in de periode van december 2011 tot en met januari 2012                                   wereldeconomie en Rusland, Brazilië en India blijken opnieuw favoriet als nieuwe
                                          ingevuld. Gemiddeld hebben de respondenten 150 medewerkers in dienst,                                           exportbestemming in 2012. Verplaatsing van de productie naar het buitenland
                                          waarvan 14 exportmedewerkers. De respondenten hebben gemiddeld 30 jaar                                          is net als de laatste jaren geen wezenlijk thema. Wat wel zorgen baart is vanzelf-
                                          exportervaring en exporteren naar 27 landen.                                                                    sprekend de nog steeds (te) grote afhankelijkheid van de export naar bestemmingen
                                                                                                                                                          binnen Europa.
Dankwoord                                 Wij spreken onze dank uit aan het NCH en KVK Gooi-, Eem- en Flevoland voor
                                          het onder de aandacht brengen van ons onderzoek.                                                                Zo geeft het rapport ook dit jaar weer een heldere inkijk in de achtergronden en
                                                                                                                                                          samenstelling van de Nederlandse export en de daarbij behorende verwachtingen
                                                                                                                                                          van deze zo belangrijke sector van de Nederlandse economie!
                                                                                                                                 Bert Bruning
                                                                                                                                 Directeur Atradius       Het is ons een bijzonder genoegen het rapport aan u te presenteren.


6                                                                                                                                                                                                                                               7
Trends in Expor t 2012   Trends in Expor t 2012   Kenmerken expor teurs




                         2                        Kenmerken exporteurs
                                                  In dit hoofdstuk lichten wij de achtergrondkenmerken van de respondenten toe.
                                                  In onderstaande grafiek staat de verdeling van de respons van dit onderzoek naar
                                                  branche weergegeven. Zoals ook uit eerdere Trends in Export onderzoeken is
                                                  gebleken, zijn vrijwel alle sectoren vertegenwoordigd.

                                                  Respons naar branche

                                                  14% Anders                                                            Metaal 14%
                                                   1% Glas, aardewerk, cement
                                                   1% Financiële                                                     Machines 13%
                                                      dienstverlening
                                                   1% Verpakkingen                                             Land, tuinbouw-, 8%
                                                                                                                      en visserij
                                                   1% Papier en hout
                                                   2% Overige                                                    Voeding, drank 8%
                                                      dienstverlening                                                  en tabak
                                                   2% Energie
                                                   2% Medische                                               Chemie en farmacie 8%
                                                      apparaten en
                                                      instrumenten                                                    Overige 5%
                                                   2% Logistieke                                          consumentenartikelen
                                                      dienstverlening                                       Rubber en kunststof 5%
                                                   3% Textiel, leder,
                                                      kleding en schoeisel                         Elektronica en elektrotechniek 4%

                                                   3% Transportmiddelen en
                                                      transportmaterieel                                        Bouwproducten 4%


                                                  De grootste sectoren zijn de metaalsector (14% van de respondenten) en de
                                                  machine-industrie (13%). Hierna volgen de land-, tuinbouw en visserij (8%), de
                                                  voedingsmiddelenindustrie (8%) en de chemie en farmacie (8%). In de categorie
                                                  ‘anders' noemen de respondenten uiteenlopende producten en sectoren zoals
                                                  diervoeder, automotive producten en milieutechnologie. Verder vallen de
                                                  infrastructurele bedrijven, leveranciers aan de watersector en de technische
                                                  groothandel die de enquête hebben beantwoord hieronder, net als de bedrijven
                                                  die in meerdere sectoren actief zijn.




8                                                                                                                                    9
Trends in Expor t 2012                     Kenmerken expor teurs                                                                      Trends in Expor t 2012           Kenmerken expor teurs




Lichte toename zakelijke dienstverlening   Onderstaande grafiek laat zien dat ruim de helft van de respondenten (51%)                                                  Exportomzet vanuit Nederland
                                           producent is. Ruim een derde (38%) is handelaar, en 10% is actief in dienstverle-
                                                                                                                                                                       2% meer dan € 500 miljoen                                  minder dan € 0,5 miljoen 10%
                                           ning. Ten opzichte van de onderzoeksresultaten in voorgaande jaren is de omvang
                                                                                                                                                                       1% € 250 - € 500 miljoen
                                           van de groep bedrijven in de dienstverlening iets gegroeid.
                                                                                                                                                                       2% € 150 - € 250 miljoen                                      € 0,5 - € 2,5 miljoen 20%
                                           Respons naar aard van de onderneming                                                                                        4% € 80 - € 150 miljoen
                                                                                                                                                                       5% € 40 - € 80 miljoen

                                               Producent: 51%             Handelaar: 38%    Dienstverlener: 10%    Anders: 1%
                                                                                                                                                                       12% € 20 - € 40 miljoen                                         € 2,5 - € 5 miljoen 15%

MKB domineert                              In de volgende grafieken is de verdeling van de respondenten naar omzet en naar
                                                                                                                                                                       15% € 10 - € 20 miljoen
                                           exportomzet weergegeven. De gelijkmatige spreiding over de diverse omzetklassen
                                           is opvallend. 55% van de respondenten heeft een totale omzet die ligt tussen de                                                                                                              € 5 - € 10 miljoen 15%
                                           € 5 en € 80 miljoen, circa 30% van de respondenten heeft een lagere omzet en
                                           circa 15% heeft een hogere omzet.

                                           Van alle respondenten heeft 75% een exportomzet onder de € 20 miljoen en                   Gemiddeld 60% van totale omzet   De respondenten geven aan dat gemiddeld 60% van hun totale omzet voortkomt
                                           87% heeft een exportomzet die onder de € 40 miljoen ligt. Dit is in lijn met               is exportomzet                   uit export. Dit percentage exportomzet van de totale omzet stijgt naarmate de
                                           eerdere jaren.                                                                                                              omzet van de onderneming groter wordt. Zo haalt de groep bedrijven met een
                                                                                                                                                                       omzet tot € 10 miljoen tussen de 50% en 60% van hun omzet uit export, terwijl
                                           Respons naar omzetklasse                                                                                                    bedrijven met een omzet van € 10 miljoen tot € 250 miljoen tussen de 60% en
                                                                                                                                                                       75% van hun omzet uit export halen.

                                           3% meer dan € 500 miljoen                                  minder dan € 0,5 miljoen   5%
                                                                                                                                                                       Percentage export per omzetklasse
                                           2% € 250 - € 500 miljoen




                                                                                                                                                                              10%



                                                                                                                                                                                         20%



                                                                                                                                                                                               30%



                                                                                                                                                                                                        40%



                                                                                                                                                                                                              50%



                                                                                                                                                                                                                    60%



                                                                                                                                                                                                                            70%



                                                                                                                                                                                                                                      80%



                                                                                                                                                                                                                                              90%



                                                                                                                                                                                                                                                      100%
                                           3% € 150 - € 250 miljoen                                       € 0,5 - € 2,5 miljoen 10%
                                           6% € 80 - € 150 miljoen                                                                                                     Minder dan € 0,5 miljoen (58%)

                                           8% € 40 - € 80 miljoen
                                                                                                                                                                       € 0,5 - € 2,5 miljoen (55%)
                                                                                                            € 2,5 - € 5 miljoen 16%
                                           17% € 20 - € 40 miljoen                                                                                                     € 2,5 - € 5 miljoen (53%)

                                                                                                                                                                       € 5 - € 10 miljoen (55%)
                                           17% € 10 - € 20 miljoen                                          € 5 - € 10 miljoen 13%
                                                                                                                                                                       € 10 - € 20 miljoen (64%)

                                                                                                                                                                       € 20 - € 40 miljoen (65%)

                                                                                                                                                                       € 40 - € 80 miljoen (63%)

                                                                                                                                                                       € 80 - € 150 miljoen (73%)

                                                                                                                                                                       € 150 - € 250 miljoen (68%)

                                                                                                                                                                       € 250 - € 500 miljoen (56%)

                                                                                                                                                                       Gemiddeld % export (60%)




10                                                                                                                                                                                                                                                    11
Trends in Expor t 2012               Kenmerken expor teurs                                                                     Trends in Expor t 2012                               Kenmerken expor teurs




Tweederde exportomzet gerealiseerd   De respondenten hebben gemiddeld 30 jaar exportervaring en exporteren naar                                                                     Distributiekanalen buitenland
binnen Europa, eenderde daarbuiten   27 landen. Dit bevestigt het beeld dat de respondenten veelal (zeer) ervaren
                                                                                                                                                                                    4% Nee, anders                                           Direct/eigen personeel 40%
                                     exporteurs en internationaal opererende ondernemingen zijn. Gemiddeld wordt
                                     66% van de exportomzet gerealiseerd in de Europese Unie en 34% op daarbuiten
                                     gelegen markten.
                                                                                                                                                                                    17% Ja, met agenten
                                     Ook het CBS heeft cijfers voor 2011 over de verdeling van de totale Nederlandse
                                     export. Deze laten zien dat 75% van de uitvoerwaarde export naar EU-landen
                                     betreft. De responsgroep van het onderzoek behaalt dus een iets groter aandeel
                                     van hun export op markten die verder van huis liggen. In onderstaande grafiek is
                                     deze verhouding nog uitgesplitst per omzetklasse.
                                                                                                                                                                                                                                                      Ja, zowel met 20%
                                                                                                                                                                                                                                                        agenten als
                                     Verhouding export binnen/buiten EU per omzetklasse                                                                                             19% Ja, met distributeurs
                                                                                                                                                                                                                                                   met distributeurs
                                            10%



                                                       20%



                                                              30%



                                                                    40%



                                                                                50%



                                                                                      60%



                                                                                            70%



                                                                                                    80%



                                                                                                            90%



                                                                                                                        100%
                                     Minder dan € 0,5 miljoen
                                                                          69%                             31%
                                                                                                                               Grote mate van internationalisatie                   Een zeer fors deel van de respondenten (44%) heeft eigen vestigingen in het
                                     € 0,5 - € 2,5 miljoen
                                                                          66%                             34%                                                                       buitenland. Gemiddeld zijn dat er zeven.
                                     € 2,5 - € 5 miljoen
                                                                          74%                             26%                                                                       Eigen vestiging in het buitenland
                                     € 5 - € 10 miljoen
                                                                          69%                             31%
                                     € 10 - € 20 miljoen                                                                                                                                Eigen vestiging buitenland (44%)          Geen eigen vestiging buitenland (56%)
                                                                          61%                             39%
                                     € 20 - € 40 miljoen
                                                                          64%                             36%                  Meeste vestigingen in Duitsland en                   Van de respondenten met buitenlandse vestigingen heeft 33% een vestiging in
                                     € 40 - € 80 miljoen                                                                       Verenigd Koninkrijk, ook toenemend                   Duitsland, 29% heeft een vestiging in het Verenigd Koninkrijk en 25% in Frankrijk.
                                                                          64%                             36%
                                                                                                                               aantal in China                                      Buiten de Europese Unie zijn de Verenigde Staten het land waar de meeste
                                     € 80 - € 150 miljoen
                                                                          65%                             35%                                                                       respondenten een vestiging hebben, namelijk 24%. Reeds 21% van de respondenten
                                     € 150 - € 250 miljoen                                                                                                                          (vorig jaar 18%) heeft een vestiging in China. Dit is inmiddels al een iets grotere
                                                                          61%                             39%                                                                       groep bedrijven dan de bedrijven met een eigen vestiging in België (18%). De
                                     Meer dan € 250 miljoen                                                                                                                         groep bedrijven met een vestiging in Spanje is kleiner geworden. Italië stond vorig
                                                                          56%                             44%
                                                                                                                                                                                    jaar als negende op deze landenlijst, dit jaar neemt zij de achttiende plaats in
                                     Gemiddelde verhouding
                                                                          66%                             34%                                                                       (4% van de respondenten heeft daar een eigen vestiging). Nieuw in deze top 10
                                                                                                                                                                                    is India. Vorig jaar stond dit land nog op plaats elf. Dit jaar staat daar Brazilië
                                         Binnen EU                                                         Buiten EU
                                                                                                                                                                                    (6% van de respondenten heeft er een eigen vestiging).

40% exporteurs bewerkt markten       In de volgende grafiek is te zien via welke distributiekanalen de respondenten                                                                 Top 10 buitenlandse vestigingen 2011
rechtstreeks                         de buitenlandse markten bewerken. Ruim een derde van de respondenten (40%)
                                     zet hiervoor eigen personeel in en bewerkt buitenlandse markten dus rechtstreeks,
                                     20% werkt zowel via distributeurs als via handelsagenten, 19% uitsluitend via
                                     distributeurs en 17% uitsluitend via handelsagenten. Het aantal respondenten dat
                                     aangeeft de verkoop online te doen is nog zeer minimaal. Uit de meerdere keuzes                33%                  29%              25%             24%               21%         18%     12%        11%          10%          7%
                                                                                                                                   Duitsland      Verenigd Koninkrijk   Frankrijk   Verenigde Staten        China      België   Polen     Spanje       Rusland      India
                                     die de bedrijven hierbij hebben aangegeven blijkt dat zij afhankelijk van het
                                     desbetreffende land de marktbewerking en distributiestrategie bepalen.




12                                                                                                                                                                                                                                                                        13
Trends in Expor t 2012   Trends in Expor t 2012                  Expor tontwikkelingen




                         3                                       Exportontwikkelingen
                                                                 Onderstaande grafiek geeft de ontwikkeling weer in exportomzet over de jaren
                                                                 2008 tot en met 2012. We vragen de respondenten jaarlijks of de exportomzet in
                                                                 het afgelopen jaar gestegen, gedaald of gelijk gebleven is. Ook vragen we naar de
                                                                 exportverwachtingen voor het lopende jaar. De grafiek geeft de verdeling weer van
                                                                 respondenten die aangeven een stijgende, dalende of gelijk blijvende exportomzet
                                                                 te ervaren, afgezet tegen de eerder afgegeven verwachtingen.

                                                                 Ontwikkeling exportomzet in de periode 2008-2012




                                                                        10%



                                                                                   20%



                                                                                              30%



                                                                                                         40%



                                                                                                               50%



                                                                                                                     60%



                                                                                                                           70%



                                                                                                                                  80%



                                                                                                                                           90%



                                                                                                                                                   100%
                                                                 2012 t.o.v. 2011
                                                                 Verwachting

                                                                 2011 t.o.v. 2010
                                                                 Resultaat
                                                                 Verwachting
                                                                 2010 t.o.v. 2009
                                                                 Resultaat
                                                                 Verwachting
                                                                 2009 t.o.v. 2008
                                                                 Resultaat
                                                                 Verwachting
                                                                 2008 t.o.v. 2007
                                                                 Resultaat
                                                                 Verwachting

                                                                     Stijging        Gelijk         Daling



                         Resultaten 2011 niet voor alle          De positieve verwachting die exporteurs hadden voor het jaar 2011 is niet voor
                         exporteurs zo rooskleurig als gedacht   alle bedrijven uitgekomen. Begin 2011 verwachtte 73% van de respondenten een
                                                                 stijging van de exportomzet te realiseren. Achteraf blijkt dat 59% van de responden-
                                                                 ten daadwerkelijk een stijgende exportomzet heeft waargemaakt. Ook de groep
                                                                 bedrijven die met een daling van de exportomzet te maken hadden in 2011 (10%)
                                                                 is groter dan de groep respondenten die dit aan het begin van het jaar verwachtte
                                                                 (2%).

                         Verwachtingen voor 2012 getemperd       Alhoewel meer dan de helft van de respondenten (57%) verwacht dat hun
                         optimistisch                            exportomzet zal stijgen in 2012, zijn de verwachtingen toch minder positief dan
                                                                 vorig jaar. Zoals hierboven aangegeven verwachtte toen 73% een stijging van de
                                                                 exportomzet. Ook is er een grotere groep bedrijven die een daling van de export-
                                                                 omzet verwacht (7% voor 2012 ten opzichte van 2% voor 2011). De verwachtingen
                                                                 voor 2012 zijn dus duidelijk minder hooggespannen dan een jaar geleden.




14                                                                                                                                                 15
Trends in Expor t 2012                     Expor tontwikkelingen                                                                         Trends in Expor t 2012                   Expor tontwikkelingen




Exportgroei door meer orders van klanten   De respondenten die in 2011 een stijging in hun exportomzet hadden (59%) is                   Economische crisis nog steeds voelbaar   Bij 10% van de respondenten is de exportomzet in 2011 gedaald ten opzichte
en uitbreiden met nieuwe exportmarkten     gevraagd naar de reden van deze stijging. Door de meeste respondenten (73%)                   voor een deel van de bedrijven           van 2010. Net als de vorige twee jaren is de meest genoemde reden hiervoor nog
                                           wordt aangegeven dat een toename van de orders van (bestaande) klanten de                                                              steeds de economische crisis (68%) gevolgd door de daling van omzet op de
                                           belangrijkste reden is. Uitbreiding van nieuwe exportmarkten en verhoogde                                                              belangrijkste exportmarkten (44%). Deze percentages liggen wel ieder jaar lager
                                           verkoopinspanningen worden genoemd door respectievelijk 63% en 61%. De                                                                 dan het voorgaande jaar. De toename van concurrentie was voor 20% van de
                                           vorige twee jaren waren dit ook de belangrijkste drie redenen. Duidelijk meer                                                          respondenten een oorzaak van de omzetdaling, een beduidend hoger percentage
                                           respondenten hebben verbeterde producten of diensten als reden van de omzet-                                                           dan in de afgelopen jaren het geval was.
                                           stijging aangegeven (41% in 2011 ten opzichte van 25% in 2010). Wat verder
                                           opvalt is de nog steeds relatief gunstige economische situatie op exportmarkten                                                        Reden daling exportomzet 2007 - 2011
                                           (39% van de respondenten geeft dit aan). Frappant is ook dat ondanks de zeer




                                                                                                                                                                                          10%



                                                                                                                                                                                                    20%



                                                                                                                                                                                                            30%



                                                                                                                                                                                                                    40%



                                                                                                                                                                                                                              50%



                                                                                                                                                                                                                                          60%



                                                                                                                                                                                                                                                70%



                                                                                                                                                                                                                                                            80%



                                                                                                                                                                                                                                                                  90%



                                                                                                                                                                                                                                                                          100%
                                           forse prijsstijgingen van grondstoffen slechts 20% van de bedrijven aangeeft dat
                                           een stijging van de verkoopprijs een reden van de omzetstijging was.                                                                   Gevolgen van economische recessie
                                                                                                                                                                                                                                                      68%

                                           Reden stijging exportomzet 2007 - 2011                                                                                                 Daling omzet op onze belangrijkste exportmarkt(en)
                                                                                                                                                                                                                            44%
                                                  10%



                                                             20%



                                                                     30%



                                                                            40%



                                                                                     50%



                                                                                               60%



                                                                                                             70%



                                                                                                                    80%



                                                                                                                          90%



                                                                                                                                  100%
                                           Meer orders van klanten                                                                                                                Toename concurrentie
                                                                                                                   73%
                                                                                                                                                                                                   20%


                                           Uitbreiden met nieuwe exportmarkten                                                                                                    Minder verkoop door stijgende grondstofprijzen
                                                                                                        63%                                                                                      17%


                                           Verhoogde verkoopinspanningen                                                                                                          Minder verkoopinspanningen
                                                                                                       61%                                                                                  10%


                                           Verbeterde producten of diensten en/of breder productassortiment                                                                       Euro-dollar verhouding
                                                                                 41%                                                                                                    5%

                                                                                                                                                                                  Oprichting eigen productievestiging in het buitenland
                                           Gunstige economische situatie op exportmarkten
                                                                                39%                                                                                                  2%

                                                                                                                                                                                                                                                                        2011
                                                                                                                                                                                  Anders                                                                                2010
                                           Stijging verkoopprijs                                                                                                                                      17%                                                               2009
                                                               20%                                                                                                                                                                                                      2008
                                                                                                                                                                                                                                                                        2007


                                           Verbeterde verkoop door oprichting eigen verkoopvestiging
                                                     9%


                                           Euro-dollar verhouding
                                                   8%

                                                                                                                                2011
                                           Anders                                                                               2010
                                              3%                                                                                2009
                                                                                                                                2008
                                                                                                                                2007




16                                                                                                                                                                                                                                                                        17
Trends in Expor t 2012                                    Expor tontwikkelingen                                                                             Trends in Expor t 2012                   Expor tontwikkelingen




Goed exportjaar 2011, verwachting 2012                    Aan het begin van 2011 werd een stijging van de exportomzet verwacht van                          Topsector chemie deed het goed in 2011   De resultaten over 2010 en 2011 en de verwachtingen voor 2012 zijn in onder-
nog steeds positief met 7% exportgroei                    gemiddeld 12%. Het gemiddelde groeipercentage dat door de respondenten                                                                     staande grafiek uitgesplitst naar branche. Hierbij is in verband met de betrouw-
                                                          gerealiseerd werd in 2011 lag daar iets onder, te weten 10%. Dit ligt zeer dicht                                                           baarheid van de gegevens alleen gekeken naar de branches waarin een substanti-
                                                          tegen de CBS-cijfers tot nu toe aan, die een groei van 9% over 2011 rapporteren.                                                           eel aantal respondenten actief is. Deze grafiek geeft een gevarieerd beeld van de
                                                          Voor 2012 verwachten Nederlandse exporteurs weliswaar een lagere export-                                                                   exportresultaten en verwachtingen. De sector chemie en farmacie toonde in 2011
                                                          omzetstijging te kunnen realiseren, maar nog steeds een mooie gemiddelde groei                                                             de grootste exportomzetstijging. De respondenten uit deze branche rapporteerden
                                                          van 7%. Deze groeiverwachting ligt op nagenoeg hetzelfde niveau als begin 2010,                                                            een gemiddelde exportomzetstijging van 18%. Ook in 2010 was het resultaat
                                                          toen Nederland herstellende was van de zware crisis. Dit groeicijfer voor 2012 is                                                          voor de chemie en farmacie zeer positief (16% exportgroei). De verwachting voor
                                                          veel positiever dan de prognoses voor de toename van de wereldhandel en wordt                                                              2012 is wel beduidend lager: de sector verwacht een gemiddelde groei van 7% te
                                                          eveneens fors lager ingeschat door het CPB (3,75%).                                                                                        behalen. Opvallend is de daling van de exportomzet van gemiddeld 2% in 2011 bij
                                                                                                                                                                                                     exporteurs van consumentenartikelen.
                                                          Verandering exportomzet 2008 - 2012
                                                                                                                                                                                                     Verandering exportomzet per branche 2011 t.o.v. 2010
                         - 2%

                                - 1%

                                       - 2%

                                              - 1%

                                                     0%

                                                              1%

                                                                     2%

                                                                             3%

                                                                                  4%

                                                                                       5%

                                                                                              6%

                                                                                                   7%

                                                                                                           8%

                                                                                                                 9%

                                                                                                                       10%

                                                                                                                             11%

                                                                                                                                   12%

                                                                                                                                          13%

                                                                                                                                                14%

                                                                                                                                                      15%
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              20%
                                                          2012 t.o.v. 2011 (Verwachting 7%)

                                                          2011 t.o.v. 2010 10% (Verwachting 12%)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              18%


                                                          2010 t.o.v. 2009 13% (Verwachting 8%)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              16%

                                                          2009 t.o.v. 2008 -4% (Verwachting 0%)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              14%

                                                          2008 t.o.v. 2007 6% (Verwachting 4%)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              12%


                                                              Gerealiseerde % groei exportomzet         Verwachting % groei exportomzet
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              10%




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      9%


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 8%




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 8%


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         8%
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              8%




                                                                                                                                                                                                                          7%



                                                                                                                                                                                                                                                                 7%




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            7%
                                                                                                                                                                                                                                                                                                6%
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              6%




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Overige consumentenartikelen
                                                                                                                                                                                                                                Elektronica en elektrotechniek




                                                                                                                                                                                                                                                                                                            5%




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        5%
                                                                                                                                                                                                                                                                      Land-, tuinbouw en visserij




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Voeding, drank en tabak
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              4%




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Rubber en kunststof
                                                                                                                                                                                                     Chemie en farmacie




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Overige branches
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Bouwproducten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              2%




                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Machines


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Metaal
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              0%

                                                                                                                                                                                                                           2012 (verwachting)
                                                                                                                                                                                                                           2011
                                                                                                                                                                                                                           2010                                                                                                                                                                                                                               2%




18                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             19
Trends in Expor t 2012   Expor tontwikkelingen                                                               Trends in Expor t 2012               Expor tontwikkelingen




Afnemend vertrouwen      Sinds 2009 vragen we exporteurs ook hun vertrouwen in het wereldwijde               Vinden lokale partner blijft meest   In onderstaande grafiek is te zien wat exporteurs als de belangrijkste knelpunten
                         economische klimaat uit te drukken in een schaal van 1 tot 10, waarbij 1 het        kritieke succesfactor                voor de export ervaren. Veruit het meest genoemde knelpunt is het vinden van
                         minste vertrouwen aangeeft en 10 het meeste vertrouwen. Het gemiddelde                                                   een goede lokale partner: 53% van de respondenten geeft dit aan. Van de
                         ‘exporteursvertrouwen’ komt dit jaar uit op een 6,0. Na een aantal jaren van                                             respondenten ervaart 36% de betalingsrisico's als belangrijk knelpunt. Meest
                         toenemend vertrouwen (oplopend van een 5,6 tot een 6,6 vorig jaar) zien we                                               opvallend is de serie van punten waar buitenlandse overheden veel invloed op
                         nu dus weer een dalend vertrouwen in de economie.                                                                        hebben, zoals wet- en regelgeving, invoerbelemmeringen, oneerlijke concurrentie
                                                                                                                                                  en verkapte regels over standaarden. Gebrek aan financieringsmogelijkheden
                         Nederlandse exporteursvertrouwen                                                                                         verdwijnt als knelpunt meer naar de achtergrond.

                                     10                 10                   10                   10                                              Belangrijke knelpunten voor de export 2011 - 2012
                                     9                  9                    9                    9




                                                                                                                                                         10%



                                                                                                                                                                    20%



                                                                                                                                                                            30%



                                                                                                                                                                                    40%



                                                                                                                                                                                                50%



                                                                                                                                                                                                       60%



                                                                                                                                                                                                                 70%



                                                                                                                                                                                                                       80%



                                                                                                                                                                                                                                90%



                                                                                                                                                                                                                                       100%
                                     8                  8                    8                    8
                                                                                                                                                  Het vinden van een goede lokale partner (53%)
                                     7                  7                    7                    7
                                                             6,1                  6,6
                                                                                                       6,0
                                     6    5,6           6                    6                    6                                               Betalingsrisico’s (36%)

                                     5                  5                    5                    5
                                                                                                                                                  Wet- en regelgeving vanuit overheid (28%)
                                     4                  4                    4                    4

                                     3                  3                    3                    3
                                                                                                                                                  Invoerbelemmeringen (27%)
                                     2                  2                    2                    2

                                     1                  1                    1                    1                                               Marktkennis (26%)

                                     0                  0                    0                    0
                                                                                                                                                  Oneerlijke concurrentie vanuit andere landen (19%)
                           2009                  2010               2011                  2012
                                                                                                                                                  Lokale producteisen (technische regels en standaarden) (17%)


                                                                                                                                                  Corruptie (16%)


                                                                                                                                                  Beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel (14%)


                                                                                                                                                  Onvoldoende financieringsfaciliteiten (13%)


                                                                                                                                                  Niet goed functionerende douane (12%)


                                                                                                                                                  Onvoldoende talenkennis (meer dan alleen Engels) (8%)


                                                                                                                                                  Hoogte van kosten voor het afdekken van risico’s (6%)


                                                                                                                                                  Kwaliteit Nederlands (export)onderwijs (2%)


                                                                                                                                                  Anders (9%)


                                                                                                                                                                                                                             2012     2011




20                                                                                                                                                                                                                                     21
Trends in Expor t 2012   Trends in Expor t 2012                                Expor tbestemmingen




                         4                                                     Exportbestemmingen
                                                                               In onderstaande grafiek zijn de landen binnen de Europese Unie opgenomen, met
                                                                               het percentage respondenten die in 2010 en 2011 naar dat land exporteerden.

                                                                               Duitsland is van oudsher de belangrijkste handelspartner van Nederland. Voor
                                                                               80% van de Nederlandse exporteurs is dit buurland een exportbestemming. België
                                                                               bezet met 77% zoals gebruikelijk de tweede plaats en Frankrijk en het Verenigd
                                                                               Koninkrijk nemen traditiegetrouw nummer drie en vier voor hun rekening, met een
                                                                               klein verschil van 2%.

                                                                               Belangrijkste exportbestemmingen binnen EU 2010 -2011




                                                                                      10%



                                                                                                20%



                                                                                                      30%



                                                                                                             40%



                                                                                                                     50%



                                                                                                                             60%



                                                                                                                                      70%



                                                                                                                                              80%



                                                                                                                                                      90%



                                                                                                                                                                 100%
                                                           Duitsland (80%)
                                                              België (77%)
                                                            Frankrijk (67%)
                                                  Verenigd Koninkrijk (65%)
                                                              Spanje (57%)
                                                               Polen (56%)
                                                                Italië (55%)
                                                        Denemarken (53%)
                                                           Oostenrijk (50%)
                                                             Zweden (48%)
                                                             Tsjechië (43%)
                                                             Finland (42%)
                                                         Griekenland (40%)
                                                            Portugal (39%)
                                                              Ierland (39%)
                                                           Roemenië (36%)
                                                           Hongarije (36%)

                                                                                   2011        2010




22                                                                                                                                                               23
Trends in Expor t 2012                    Expor tbestemmingen                                                                    Trends in Expor t 2012                                   Expor tbestemmingen




Polen stijgt in ranglijst exportmarkten   De volgende tabel laat de meest populaire exportbestemmingen binnen de                                                                          Belangrijkste exportbestemmingen buiten de EU 2010 - 2011
                                          Europese Unie zien. De vijf belangrijkste exportmarkten voor Nederland zijn al




                                                                                                                                                                                                 10%



                                                                                                                                                                                                           20%



                                                                                                                                                                                                                 30%



                                                                                                                                                                                                                       40%



                                                                                                                                                                                                                             50%



                                                                                                                                                                                                                                    60%



                                                                                                                                                                                                                                           70%



                                                                                                                                                                                                                                                  80%



                                                                                                                                                                                                                                                        90%



                                                                                                                                                                                                                                                              100%
                                          jarenlang stabiel. Polen neemt voor het eerst een hogere positie in, namelijk de
                                          zesde plaats, en heeft daarbij Italië en Denemarken achter zich gelaten. Overigens                                         Zwitserland (47%)
                                          zegt deze rangorde niets over de omvang van de export naar deze markten,                                                       Rusland (45%)
                                          uitsluitend over de hoeveelheid exporteurs die hier actief zijn.                                                           Noorwegen (43%)
                                                                                                                                                                          Turkije (40%)
                                          Ranking top 10 exportbestemmingen binnen de EU                                                                        Verenigde Staten (39%)
                                                                                                                                                          Ver. Arabische Emiraten (32%)
                                          Land                2011       2010      2009      2008      2007     2006      2005                                             China (30%)
                                          Duitsland              1          1         1         1         1        1         1
                                                                                                                                                                        Australië (29%)
                                          België                 2          2         2         2         2        2         2
                                                                                                                                                                        Oekraïne (29%)
                                          Frankrijk              3          4         4         4         3        3         3
                                                                                                                                                                            India (28%)
                                          Verenigd Koninkrijk    4          3         3         3         4        4         4
                                                                                                                                                                           Israël (27%)
                                          Spanje                 5          5         5         6         6        5         6
                                                                                                                                                                   Saoedi-Arabië (27%)
                                          Polen                  6          8         8         8         7        8         8
                                                                                                                                                                     Zuid-Afrika (27%)
                                          Italië                 7          6         6         5         5        6         5
                                                                                                                                                                         Canada (26%)
                                          Denemarken             8          7         7         7         8        7         7
                                          Oostenrijk             9          9         9      9/10      9/10       11        13                                             Japan (24%)

                                          Zweden                10         10        10      9/10      9/10        9         9                                            Egypte (24%)
                                                                                                                                                                         Brazilië (23%)
                                                                                                                                                                       Singapore (21%)
Turkije, Oekraïne en India voor meer      In de volgende grafiek zijn de belangrijkste exportmarkten buiten de Europese                                                  Maleisië (20%)
bedrijven een belangrijke exportmarkt     Unie opgenomen, met het percentage van respondenten die naar dat land                                                       Zuid-Korea (19%)
                                          geëxporteerd hebben in 2011 en 2010.                                                                                         Indonesië (18%)
                                                                                                                                                                        Thailand (18%)
                                          Sinds 2009 is van alle landen buiten de EU Zwitserland het land waar de meeste                                                  Taiwan (17%)
                                          bedrijven naartoe exporteren (47%). Rusland staat sinds datzelfde jaar op de                                                       Iran (17%)
                                          tweede plaats. De Verenigde Staten hebben dit jaar weer een positie verloren en                                                Koeweit (16%)
                                          zijn nu weggezakt naar de vijfde positie. Turkije heeft de vierde plaats overgeno-                                            Marokko (16%)
                                          men. Het verschil tussen deze landen is echter wel zeer klein. De Oekraïne, twee
                                                                                                                                                                         Vietnam (16%)
                                          jaar afwezig in de top 10, is dit jaar weer terug op de negende plaats. India kwam
                                                                                                                                                                          Mexico (15%)
                                          eerder nog niet voor in dit overzicht van belangrijke exportbestemmingen, maar
                                          sluit dit jaar de top 10 af. Brazilië komt niet voor in de top 10; dit land staat op                                                                2011        2010

                                          plaats 17. Opvallend is het belang van het Midden-Oosten voor Nederlandse
                                          exporteurs. Turkije (4), de Verenigde Arabische Emiraten (6), Israël (11),
                                          Saoedi-Arabië (12) en Egypte (16) vallen alle binnen de top 20 van belangrijke
                                          exportmarkten.




24                                                                                                                                                                                                                                                            25
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012
Trends in export 2012

More Related Content

What's hot

ING EK-nomie 2012 deel 2 Zakelijk
ING EK-nomie 2012 deel 2 Zakelijk ING EK-nomie 2012 deel 2 Zakelijk
ING EK-nomie 2012 deel 2 Zakelijk ING Nederland
 
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2011
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2011Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2011
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2011
ABN AMRO
 
Visie op Sectoren Transport en Logistiek 2011
Visie op Sectoren Transport en Logistiek 2011Visie op Sectoren Transport en Logistiek 2011
Visie op Sectoren Transport en Logistiek 2011
ABN AMRO
 
Visie op Media en Technologie 2011
Visie op Media en Technologie 2011Visie op Media en Technologie 2011
Visie op Media en Technologie 2011
ABN AMRO
 
Visie op Sectoren Bouw en Vastgoed 2011
Visie op Sectoren Bouw en Vastgoed 2011Visie op Sectoren Bouw en Vastgoed 2011
Visie op Sectoren Bouw en Vastgoed 2011
ABN AMRO
 
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
ABN AMRO
 

What's hot (6)

ING EK-nomie 2012 deel 2 Zakelijk
ING EK-nomie 2012 deel 2 Zakelijk ING EK-nomie 2012 deel 2 Zakelijk
ING EK-nomie 2012 deel 2 Zakelijk
 
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2011
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2011Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2011
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2011
 
Visie op Sectoren Transport en Logistiek 2011
Visie op Sectoren Transport en Logistiek 2011Visie op Sectoren Transport en Logistiek 2011
Visie op Sectoren Transport en Logistiek 2011
 
Visie op Media en Technologie 2011
Visie op Media en Technologie 2011Visie op Media en Technologie 2011
Visie op Media en Technologie 2011
 
Visie op Sectoren Bouw en Vastgoed 2011
Visie op Sectoren Bouw en Vastgoed 2011Visie op Sectoren Bouw en Vastgoed 2011
Visie op Sectoren Bouw en Vastgoed 2011
 
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012Visie op Sectoren Agrarisch 2012
Visie op Sectoren Agrarisch 2012
 

Similar to Trends in export 2012

Visie op Sectoren Retail 2012
Visie op Sectoren Retail 2012Visie op Sectoren Retail 2012
Visie op Sectoren Retail 2012
ABN AMRO
 
Visie op Sectoren Bouw 2012
Visie op Sectoren Bouw 2012Visie op Sectoren Bouw 2012
Visie op Sectoren Bouw 2012
ABN AMRO
 
Visie op Sectoren Retail 2011
Visie op Sectoren Retail 2011Visie op Sectoren Retail 2011
Visie op Sectoren Retail 2011
ABN AMRO
 
Visie op Retail 2011
Visie op Retail 2011Visie op Retail 2011
Visie op Retail 2011
gvdhorst
 
Vos Zakelijkedienstverlening
Vos ZakelijkedienstverleningVos Zakelijkedienstverlening
Vos Zakelijkedienstverleningadurahim
 
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2012
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2012Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2012
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2012
ABN AMRO
 
Visie op Sectoren Industrie 2012
Visie op Sectoren Industrie 2012Visie op Sectoren Industrie 2012
Visie op Sectoren Industrie 2012
ABN AMRO
 
Abn amro VOS 2011 media
Abn amro VOS 2011 mediaAbn amro VOS 2011 media
Abn amro VOS 2011 media
Marketingfacts
 
Visie op Sectoren Food 2012
Visie op Sectoren Food 2012Visie op Sectoren Food 2012
Visie op Sectoren Food 2012
ABN AMRO
 
Visie op sectoren 2013 technologie media en telecom
Visie op sectoren 2013 technologie media en telecomVisie op sectoren 2013 technologie media en telecom
Visie op sectoren 2013 technologie media en telecom
ABN AMRO
 
Visie op sectoren 2013 agrarisch
Visie op sectoren 2013 agrarischVisie op sectoren 2013 agrarisch
Visie op sectoren 2013 agrarisch
ABN AMRO
 
Visie op Sectoren Food 2011
Visie op Sectoren Food 2011Visie op Sectoren Food 2011
Visie op Sectoren Food 2011
ABN AMRO
 
Visie op sectoren 2013 bouw en vastgoed
Visie op sectoren 2013 bouw en vastgoedVisie op sectoren 2013 bouw en vastgoed
Visie op sectoren 2013 bouw en vastgoed
ABN AMRO
 
Visie op sectoren transport en logistiek 2012
Visie op sectoren transport en logistiek 2012Visie op sectoren transport en logistiek 2012
Visie op sectoren transport en logistiek 2012
ABN AMRO
 
Visie op Sectoren Onderwijs, Woningcorporaties en Zorg 2011
Visie op Sectoren Onderwijs, Woningcorporaties en Zorg 2011Visie op Sectoren Onderwijs, Woningcorporaties en Zorg 2011
Visie op Sectoren Onderwijs, Woningcorporaties en Zorg 2011
ABN AMRO
 
Visie op sectoren 2013 zakelijke dienstverlening
Visie op sectoren 2013 zakelijke dienstverleningVisie op sectoren 2013 zakelijke dienstverlening
Visie op sectoren 2013 zakelijke dienstverlening
ABN AMRO
 
LEI Agrodebat2015
LEI Agrodebat2015LEI Agrodebat2015
LEI Agrodebat2015
Krijn Poppe
 
ABN AMRO Visie op Industrie 2013
ABN AMRO Visie op Industrie 2013ABN AMRO Visie op Industrie 2013
ABN AMRO Visie op Industrie 2013
ABN AMRO
 
Visie op Sectoren 2013 industrie
Visie op Sectoren 2013 industrieVisie op Sectoren 2013 industrie
Visie op Sectoren 2013 industrie
ABN AMRO
 
Visie op sectoren 2013 retail
Visie op sectoren 2013 retailVisie op sectoren 2013 retail
Visie op sectoren 2013 retail
ABN AMRO
 

Similar to Trends in export 2012 (20)

Visie op Sectoren Retail 2012
Visie op Sectoren Retail 2012Visie op Sectoren Retail 2012
Visie op Sectoren Retail 2012
 
Visie op Sectoren Bouw 2012
Visie op Sectoren Bouw 2012Visie op Sectoren Bouw 2012
Visie op Sectoren Bouw 2012
 
Visie op Sectoren Retail 2011
Visie op Sectoren Retail 2011Visie op Sectoren Retail 2011
Visie op Sectoren Retail 2011
 
Visie op Retail 2011
Visie op Retail 2011Visie op Retail 2011
Visie op Retail 2011
 
Vos Zakelijkedienstverlening
Vos ZakelijkedienstverleningVos Zakelijkedienstverlening
Vos Zakelijkedienstverlening
 
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2012
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2012Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2012
Visie op Sectoren Zakelijke Dienstverlening 2012
 
Visie op Sectoren Industrie 2012
Visie op Sectoren Industrie 2012Visie op Sectoren Industrie 2012
Visie op Sectoren Industrie 2012
 
Abn amro VOS 2011 media
Abn amro VOS 2011 mediaAbn amro VOS 2011 media
Abn amro VOS 2011 media
 
Visie op Sectoren Food 2012
Visie op Sectoren Food 2012Visie op Sectoren Food 2012
Visie op Sectoren Food 2012
 
Visie op sectoren 2013 technologie media en telecom
Visie op sectoren 2013 technologie media en telecomVisie op sectoren 2013 technologie media en telecom
Visie op sectoren 2013 technologie media en telecom
 
Visie op sectoren 2013 agrarisch
Visie op sectoren 2013 agrarischVisie op sectoren 2013 agrarisch
Visie op sectoren 2013 agrarisch
 
Visie op Sectoren Food 2011
Visie op Sectoren Food 2011Visie op Sectoren Food 2011
Visie op Sectoren Food 2011
 
Visie op sectoren 2013 bouw en vastgoed
Visie op sectoren 2013 bouw en vastgoedVisie op sectoren 2013 bouw en vastgoed
Visie op sectoren 2013 bouw en vastgoed
 
Visie op sectoren transport en logistiek 2012
Visie op sectoren transport en logistiek 2012Visie op sectoren transport en logistiek 2012
Visie op sectoren transport en logistiek 2012
 
Visie op Sectoren Onderwijs, Woningcorporaties en Zorg 2011
Visie op Sectoren Onderwijs, Woningcorporaties en Zorg 2011Visie op Sectoren Onderwijs, Woningcorporaties en Zorg 2011
Visie op Sectoren Onderwijs, Woningcorporaties en Zorg 2011
 
Visie op sectoren 2013 zakelijke dienstverlening
Visie op sectoren 2013 zakelijke dienstverleningVisie op sectoren 2013 zakelijke dienstverlening
Visie op sectoren 2013 zakelijke dienstverlening
 
LEI Agrodebat2015
LEI Agrodebat2015LEI Agrodebat2015
LEI Agrodebat2015
 
ABN AMRO Visie op Industrie 2013
ABN AMRO Visie op Industrie 2013ABN AMRO Visie op Industrie 2013
ABN AMRO Visie op Industrie 2013
 
Visie op Sectoren 2013 industrie
Visie op Sectoren 2013 industrieVisie op Sectoren 2013 industrie
Visie op Sectoren 2013 industrie
 
Visie op sectoren 2013 retail
Visie op sectoren 2013 retailVisie op sectoren 2013 retail
Visie op sectoren 2013 retail
 

More from Henk Terol

Nota stadshart hoofdrapport def versie 23 jer
Nota stadshart hoofdrapport def versie 23 jerNota stadshart hoofdrapport def versie 23 jer
Nota stadshart hoofdrapport def versie 23 jer
Henk Terol
 
Inspiratierecepten Mediterraans Gezonder Eten
Inspiratierecepten Mediterraans Gezonder EtenInspiratierecepten Mediterraans Gezonder Eten
Inspiratierecepten Mediterraans Gezonder Eten
Henk Terol
 
Voorstel kerstgeschenken 2017
Voorstel kerstgeschenken 2017Voorstel kerstgeschenken 2017
Voorstel kerstgeschenken 2017
Henk Terol
 
Introduction Mediterranean Treasures
Introduction Mediterranean Treasures Introduction Mediterranean Treasures
Introduction Mediterranean Treasures
Henk Terol
 
Paladin presentation ess
Paladin presentation  essPaladin presentation  ess
Paladin presentation ess
Henk Terol
 
Creative fruitazijnen, uit Portugal
Creative fruitazijnen, uit PortugalCreative fruitazijnen, uit Portugal
Creative fruitazijnen, uit Portugal
Henk Terol
 
Creterra company presentation benelux
Creterra company presentation beneluxCreterra company presentation benelux
Creterra company presentation benelux
Henk Terol
 
Creterra leaflet
Creterra leafletCreterra leaflet
Creterra leafletHenk Terol
 
Poetree company presentation 2014
Poetree company presentation 2014Poetree company presentation 2014
Poetree company presentation 2014
Henk Terol
 
Press release madrid gourmet 2014 english
Press release madrid gourmet 2014 englishPress release madrid gourmet 2014 english
Press release madrid gourmet 2014 english
Henk Terol
 
Meia Douzia Presentation packs fruitjams
Meia Douzia Presentation packs fruitjamsMeia Douzia Presentation packs fruitjams
Meia Douzia Presentation packs fruitjamsHenk Terol
 
Creative Portugese Fruit Vinegars en reducties
Creative  Portugese Fruit Vinegars en reductiesCreative  Portugese Fruit Vinegars en reducties
Creative Portugese Fruit Vinegars en reducties
Henk Terol
 
Acushla english presentation, in portfolio of Mediterranean Treasures.
Acushla english presentation, in portfolio of Mediterranean Treasures.Acushla english presentation, in portfolio of Mediterranean Treasures.
Acushla english presentation, in portfolio of Mediterranean Treasures.
Henk Terol
 
Deliciously Dutch, export platform for Dutch food entrepreneurs, About Us 2014
Deliciously Dutch, export platform for Dutch food entrepreneurs,  About Us 2014Deliciously Dutch, export platform for Dutch food entrepreneurs,  About Us 2014
Deliciously Dutch, export platform for Dutch food entrepreneurs, About Us 2014
Henk Terol
 
About me 1 1 2014
About me 1 1 2014About me 1 1 2014
About me 1 1 2014
Henk Terol
 
Coming out of ambrosia lifestyle business event autumn
Coming out of ambrosia   lifestyle business event autumnComing out of ambrosia   lifestyle business event autumn
Coming out of ambrosia lifestyle business event autumn
Henk Terol
 
Story behind the brand v4.0
Story behind the brand v4.0Story behind the brand v4.0
Story behind the brand v4.0
Henk Terol
 
Ambrosia white paper mei 2012
Ambrosia white paper mei 2012Ambrosia white paper mei 2012
Ambrosia white paper mei 2012
Henk Terol
 
Ambrosia relaunch frans
Ambrosia relaunch fransAmbrosia relaunch frans
Ambrosia relaunch fransHenk Terol
 
Relaunch ambrosia engels maart 2012 (2)
Relaunch ambrosia engels maart 2012 (2)Relaunch ambrosia engels maart 2012 (2)
Relaunch ambrosia engels maart 2012 (2)
Henk Terol
 

More from Henk Terol (20)

Nota stadshart hoofdrapport def versie 23 jer
Nota stadshart hoofdrapport def versie 23 jerNota stadshart hoofdrapport def versie 23 jer
Nota stadshart hoofdrapport def versie 23 jer
 
Inspiratierecepten Mediterraans Gezonder Eten
Inspiratierecepten Mediterraans Gezonder EtenInspiratierecepten Mediterraans Gezonder Eten
Inspiratierecepten Mediterraans Gezonder Eten
 
Voorstel kerstgeschenken 2017
Voorstel kerstgeschenken 2017Voorstel kerstgeschenken 2017
Voorstel kerstgeschenken 2017
 
Introduction Mediterranean Treasures
Introduction Mediterranean Treasures Introduction Mediterranean Treasures
Introduction Mediterranean Treasures
 
Paladin presentation ess
Paladin presentation  essPaladin presentation  ess
Paladin presentation ess
 
Creative fruitazijnen, uit Portugal
Creative fruitazijnen, uit PortugalCreative fruitazijnen, uit Portugal
Creative fruitazijnen, uit Portugal
 
Creterra company presentation benelux
Creterra company presentation beneluxCreterra company presentation benelux
Creterra company presentation benelux
 
Creterra leaflet
Creterra leafletCreterra leaflet
Creterra leaflet
 
Poetree company presentation 2014
Poetree company presentation 2014Poetree company presentation 2014
Poetree company presentation 2014
 
Press release madrid gourmet 2014 english
Press release madrid gourmet 2014 englishPress release madrid gourmet 2014 english
Press release madrid gourmet 2014 english
 
Meia Douzia Presentation packs fruitjams
Meia Douzia Presentation packs fruitjamsMeia Douzia Presentation packs fruitjams
Meia Douzia Presentation packs fruitjams
 
Creative Portugese Fruit Vinegars en reducties
Creative  Portugese Fruit Vinegars en reductiesCreative  Portugese Fruit Vinegars en reducties
Creative Portugese Fruit Vinegars en reducties
 
Acushla english presentation, in portfolio of Mediterranean Treasures.
Acushla english presentation, in portfolio of Mediterranean Treasures.Acushla english presentation, in portfolio of Mediterranean Treasures.
Acushla english presentation, in portfolio of Mediterranean Treasures.
 
Deliciously Dutch, export platform for Dutch food entrepreneurs, About Us 2014
Deliciously Dutch, export platform for Dutch food entrepreneurs,  About Us 2014Deliciously Dutch, export platform for Dutch food entrepreneurs,  About Us 2014
Deliciously Dutch, export platform for Dutch food entrepreneurs, About Us 2014
 
About me 1 1 2014
About me 1 1 2014About me 1 1 2014
About me 1 1 2014
 
Coming out of ambrosia lifestyle business event autumn
Coming out of ambrosia   lifestyle business event autumnComing out of ambrosia   lifestyle business event autumn
Coming out of ambrosia lifestyle business event autumn
 
Story behind the brand v4.0
Story behind the brand v4.0Story behind the brand v4.0
Story behind the brand v4.0
 
Ambrosia white paper mei 2012
Ambrosia white paper mei 2012Ambrosia white paper mei 2012
Ambrosia white paper mei 2012
 
Ambrosia relaunch frans
Ambrosia relaunch fransAmbrosia relaunch frans
Ambrosia relaunch frans
 
Relaunch ambrosia engels maart 2012 (2)
Relaunch ambrosia engels maart 2012 (2)Relaunch ambrosia engels maart 2012 (2)
Relaunch ambrosia engels maart 2012 (2)
 

Recently uploaded

NIMA2024 | Dopper geeft inhoud aan duurzame branding met QR-code van GS1 | Br...
NIMA2024 | Dopper geeft inhoud aan duurzame branding met QR-code van GS1 | Br...NIMA2024 | Dopper geeft inhoud aan duurzame branding met QR-code van GS1 | Br...
NIMA2024 | Dopper geeft inhoud aan duurzame branding met QR-code van GS1 | Br...
BBPMedia1
 
NIMA2024 | Zo vertienvoudigde Telegraaf Webshop het omzetaandeel uit e-mailma...
NIMA2024 | Zo vertienvoudigde Telegraaf Webshop het omzetaandeel uit e-mailma...NIMA2024 | Zo vertienvoudigde Telegraaf Webshop het omzetaandeel uit e-mailma...
NIMA2024 | Zo vertienvoudigde Telegraaf Webshop het omzetaandeel uit e-mailma...
BBPMedia1
 
NIMA2024 | Als werkkleding trendy wordt… | Marga Stehmann | Carhartt
NIMA2024 | Als werkkleding trendy wordt… | Marga Stehmann | CarharttNIMA2024 | Als werkkleding trendy wordt… | Marga Stehmann | Carhartt
NIMA2024 | Als werkkleding trendy wordt… | Marga Stehmann | Carhartt
BBPMedia1
 
NIMA2024 | Krijg grip op je bureau – Verrijk je inzichten en rapportages | Ma...
NIMA2024 | Krijg grip op je bureau – Verrijk je inzichten en rapportages | Ma...NIMA2024 | Krijg grip op je bureau – Verrijk je inzichten en rapportages | Ma...
NIMA2024 | Krijg grip op je bureau – Verrijk je inzichten en rapportages | Ma...
BBPMedia1
 
NIMA2024 | Van traditioneel naar digitaal: Wolky’s volgende stap naar relevan...
NIMA2024 | Van traditioneel naar digitaal: Wolky’s volgende stap naar relevan...NIMA2024 | Van traditioneel naar digitaal: Wolky’s volgende stap naar relevan...
NIMA2024 | Van traditioneel naar digitaal: Wolky’s volgende stap naar relevan...
BBPMedia1
 
NIMA2024 | Duurzame Marketing – Grote stappen maken met een klein team | Jero...
NIMA2024 | Duurzame Marketing – Grote stappen maken met een klein team | Jero...NIMA2024 | Duurzame Marketing – Grote stappen maken met een klein team | Jero...
NIMA2024 | Duurzame Marketing – Grote stappen maken met een klein team | Jero...
BBPMedia1
 
NIMA2024 | Geef je merk een gezicht. Case: de congrescoaches van Jaarbeurs | ...
NIMA2024 | Geef je merk een gezicht. Case: de congrescoaches van Jaarbeurs | ...NIMA2024 | Geef je merk een gezicht. Case: de congrescoaches van Jaarbeurs | ...
NIMA2024 | Geef je merk een gezicht. Case: de congrescoaches van Jaarbeurs | ...
BBPMedia1
 
NIMA2024 | Herpositionering Museum Rembrandthuis | Marieke de Klein | Museum ...
NIMA2024 | Herpositionering Museum Rembrandthuis | Marieke de Klein | Museum ...NIMA2024 | Herpositionering Museum Rembrandthuis | Marieke de Klein | Museum ...
NIMA2024 | Herpositionering Museum Rembrandthuis | Marieke de Klein | Museum ...
BBPMedia1
 

Recently uploaded (8)

NIMA2024 | Dopper geeft inhoud aan duurzame branding met QR-code van GS1 | Br...
NIMA2024 | Dopper geeft inhoud aan duurzame branding met QR-code van GS1 | Br...NIMA2024 | Dopper geeft inhoud aan duurzame branding met QR-code van GS1 | Br...
NIMA2024 | Dopper geeft inhoud aan duurzame branding met QR-code van GS1 | Br...
 
NIMA2024 | Zo vertienvoudigde Telegraaf Webshop het omzetaandeel uit e-mailma...
NIMA2024 | Zo vertienvoudigde Telegraaf Webshop het omzetaandeel uit e-mailma...NIMA2024 | Zo vertienvoudigde Telegraaf Webshop het omzetaandeel uit e-mailma...
NIMA2024 | Zo vertienvoudigde Telegraaf Webshop het omzetaandeel uit e-mailma...
 
NIMA2024 | Als werkkleding trendy wordt… | Marga Stehmann | Carhartt
NIMA2024 | Als werkkleding trendy wordt… | Marga Stehmann | CarharttNIMA2024 | Als werkkleding trendy wordt… | Marga Stehmann | Carhartt
NIMA2024 | Als werkkleding trendy wordt… | Marga Stehmann | Carhartt
 
NIMA2024 | Krijg grip op je bureau – Verrijk je inzichten en rapportages | Ma...
NIMA2024 | Krijg grip op je bureau – Verrijk je inzichten en rapportages | Ma...NIMA2024 | Krijg grip op je bureau – Verrijk je inzichten en rapportages | Ma...
NIMA2024 | Krijg grip op je bureau – Verrijk je inzichten en rapportages | Ma...
 
NIMA2024 | Van traditioneel naar digitaal: Wolky’s volgende stap naar relevan...
NIMA2024 | Van traditioneel naar digitaal: Wolky’s volgende stap naar relevan...NIMA2024 | Van traditioneel naar digitaal: Wolky’s volgende stap naar relevan...
NIMA2024 | Van traditioneel naar digitaal: Wolky’s volgende stap naar relevan...
 
NIMA2024 | Duurzame Marketing – Grote stappen maken met een klein team | Jero...
NIMA2024 | Duurzame Marketing – Grote stappen maken met een klein team | Jero...NIMA2024 | Duurzame Marketing – Grote stappen maken met een klein team | Jero...
NIMA2024 | Duurzame Marketing – Grote stappen maken met een klein team | Jero...
 
NIMA2024 | Geef je merk een gezicht. Case: de congrescoaches van Jaarbeurs | ...
NIMA2024 | Geef je merk een gezicht. Case: de congrescoaches van Jaarbeurs | ...NIMA2024 | Geef je merk een gezicht. Case: de congrescoaches van Jaarbeurs | ...
NIMA2024 | Geef je merk een gezicht. Case: de congrescoaches van Jaarbeurs | ...
 
NIMA2024 | Herpositionering Museum Rembrandthuis | Marieke de Klein | Museum ...
NIMA2024 | Herpositionering Museum Rembrandthuis | Marieke de Klein | Museum ...NIMA2024 | Herpositionering Museum Rembrandthuis | Marieke de Klein | Museum ...
NIMA2024 | Herpositionering Museum Rembrandthuis | Marieke de Klein | Museum ...
 

Trends in export 2012

  • 2. Trends in Export 2012 Een gezamenlijk initiatief van kredietverzekeraar Atradius en exportorganisatie Fenedex 1
  • 3. Trends in Expor t 2012 Trends in Expor t 2012 Index Index Belangrijkste resultaten Trends in Export 2012 5 1 Inleiding 7 2 Kenmerken exporteurs 9 3 Exportontwikkelingen 15 4 Exportbestemmingen 23 5 Nederlandse maakindustrie 33 6 Betalingscondities en financiering 37 7 Go East or stay West? Waar ligt de exportgroei? 43 2 3
  • 4. Trends in Expor t 2012 Trends in Expor t 2012 Belangrijkste resultaten Trends in Expor t 2012 Belangrijkste resultaten Trends in Export 2012 Hoe heeft de export zich ontwikkeld in 2011 en wat zijn de verwachtingen van Nederlandse ondernemers voor de export in 2012? Heeft de huidige crisis effect op exporterende bedrijven en zo ja, in welke mate? Blijft Nederland exporteren naar de traditionele landen binnen Europa of worden nieuwe groeimarkten betreden? Het jaarlijkse onder- zoek Trends in Export geeft hierop de antwoorden en fungeert tevens als barometer voor 2012. Een ding is zeker: de export is en blijft een belangrijke katalysator voor het Nederlandse bedrijfsleven. Verwachting exportgroei 2011 De groei van de exportomzet in 2011 is met 10% iets achtergebleven bij de bijna waargemaakt verwachtingen. Waar exporteurs vorig jaar gemiddeld een omzetstijging in de export van 12% voorzagen, werd daadwerkelijk een groei van 10% gerealiseerd. Het CBS laat met 9% een iets lager percentage zien. Voor 2012 zijn Nederlandse exporteurs met een gemiddelde groeiverwachting van 7% wat voorzichtiger, maar wel veel positiever gestemd dan het CPB, dat een prognose van 3,75% geeft. Sector chemie en farmacie Net als vorig jaar kon de chemische en farmaceutische industrie een hoog groei- blijft het goed doen percentage met dubbele cijfers noteren: 18% (versus 16% in 2010). Exporteurs van consumentenartikelen moesten een daling van 2% incasseren. Voor 2012 zijn de verwachtingen voor de sector chemie met een enkel groeicijfer, te weten 7%, wat gematigder. Vertrouwen neemt af De onzekere economische situatie wordt weerspiegeld in het cijfer waarmee exporteurs hun vertrouwen uitdrukken. Op een schaal van 1 tot 10 is dit cijfer na een oplopende reeks gedaald van een 6,6 vorig jaar naar een 6,0 voor 2012. Top 5 exportbestemmingen vrijwel 66% van de totale uitvoerwaarde wordt behaald in landen binnen Europa. onveranderd Duitsland, België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Spanje blijven onze belangrijkste handelspartners. Ten opzichte van 2011 zijn alleen Frankrijk (vorig jaar plaats 4) en het Verenigd Koninkrijk (vorig jaar plaats 3) van plaats verwisseld, maar de verschillen zijn minimaal. Enorm potentieel van € 16 miljard Met bijna € 100 miljard aan uitvoerwaarde is Duitsland onze belangrijkste in buurland Duitsland handelspartner. Maar desgevraagd geeft liefst 56% van de Nederlandse exporteurs aan dat zij hun omzet in Duitsland nog verder denken te kunnen vergroten en dat met gemiddeld 30%. Iets minder dan een vijfde van de respondenten verwacht niet nog meer afzet te kunnen genereren bij onze oosterburen. Effect crisis PIGS-landen De slechte economische situatie in Zuid-Europa is geen aanleiding om niet meer naar landen als Griekenland, Spanje en Italië te exporteren. Verder lijken de lage groeiverwachtingen voor heel Europa niet automatisch een extra stimulans te zijn om buiten de Europese grenzen te kijken naar andere exportmogelijkheden (40% is wel geneigd dit te doen, versus 44% niet). Groei in opkomende markten Naast de grote groeimogelijkheden in Duitsland zien de respondenten ook mogelijkheden in opkomende markten. 38% van hen vindt dat Nederland niet genoeg profiteert van de kansen die daar liggen. Exporteurs geven aan dat 4 5
  • 5. Trends in Expor t 2012 Belangrijkste resultaten Trends in Expor t 2012 Trends in Expor t 2012 Inleiding 1 Inleiding het moeilijk is om een goede lokale partner te vinden (50%) en ook menen de Het zijn bijzondere tijden voor de Nederlandse export. Aan de ene kant weten we respondenten dat deze markten onvoldoende toegankelijk zijn (39%). Nieuwe inmiddels vanuit de CBS-rapportage dat 2011 met een groei van negen procent markten en dan met name in Azië worden minder snel betreden dan verwacht zou van de export zonder meer bijgeschreven kan worden als een goed jaar. Aan de worden gezien hun toenemende rol in de wereldeconomie. Buiten Azië worden andere kant gaat er geen dag voorbij of we worden in de media geconfronteerd Latijns-Amerika en het Midden-Oosten als veelbelovende markten gezien. met de enorme economische problemen in de wereld. Hoe dit speciaal voor de export te duiden, is nu precies onderwerp van het nieuwste onderzoeksrapport Buiten Europa vooral India Hoewel slechts 32% van de respondenten verwachtte nieuwe markten te gaan Trends in Export uitgevoerd door Fenedex en Atradius, alweer voor het veertiende als nieuwe exportmarkt in trek betreden in 2011, heeft maar liefst 47% dit daadwerkelijk gedaan. India valt jaar op rij. daarbij op als nieuwe exportbestemming (genoemd door 11%). Na Rusland (9%) wordt ook Turkije (8%) vaak genoemd als nieuw gerealiseerde markt. Voor 2012 Terugkijkend laat het jaar 2011 in feite twee geheel verschillende gezichten zien. blijven de BRIC-landen onverminderd populair als markten die exporteurs als nieuw Waren de groeicijfers in de eerste vijf maanden nog spectaculair hoog, in de tweede afzetgebied denken binnen te gaan, met Brazilië, India en Rusland gezamenlijk aan helft van het jaar was het duidelijk dat de groei van de export ernstig vertraagde. top (elk 9%). Opvallend genoeg vertoonden de cijfers van de export naar landen buiten Europa in dit tweede deel van het jaar een nog negatiever beeld dan de cijfers voor markten Meer wederuitvoer Het percentage wederuitvoer versus export van eigen producten is tussen 2004 binnen Europa. In een aantal maanden was er zelfs sprake van krimp van de export en 2011 bijna verdubbeld, van 17% tot 33%. Het percentage respondenten dat naar landen buiten de EU, hoewel over het totaal genomen in alle maanden van zijn producten (gedeeltelijk) in het buitenland produceert ligt net als in eerdere 2011 nog steeds een groei kon worden opgetekend. jaren rond de 41%. De verwachting is dat dit in de komende jaren niet wezenlijk zal veranderen. Het land dat het meest in trek is voor externe productie blijft China (13%). Als we kijken naar de belangrijkste uitkomsten van het voor u liggende rapport dan moet allereerst worden opgemerkt dat de respondenten behoorlijk positief Exporteurs scherp op betalingscondities Iets meer dan de helft van de respondenten (55%) geeft aan strikter te zijn zijn wat betreft de verwachtingen voor 2012. Dit is des te opvallender als we de geworden met betalingen. Dit is wel minder dan in 2010 toen dit percentage 65% groeiverwachtingen in Europa bekijken (krimp in Nederland en zelfs in de gehele bedroeg. Exporteurs geven aan vertrouwen te hebben in hun bestaande klanten. Eurozone met vanzelfsprekend het zwaartepunt van de krimp in Zuid-Europa) en Waar dat vertrouwen er niet is, gebruiken exporteurs vooral vooruitbetaling (bijna zeer bescheiden groeipercentages van het bbp in de rest van de wereld. Hiermee twee derde) om zich in te dekken tegen betalingsrisico’s. Ook is een stijging in het in lijn is wel de duidelijke daling van de vertrouwensbarometer. Tegelijkertijd wordt gebruik van exportkredietverzekering waar te nemen. Bart Jan Koopman door de respondenten nog steeds een groot onbenut exportpotentieel naar ons Directeur Fenedex buurland Duitsland vastgesteld. Verantwoording In totaal zijn circa 3.900 vragenlijsten verstuurd naar leden en klanten van Fenedex en Atradius. Hiervan zijn 422 vragenlijsten retour ontvangen, waarvan Het onderzoek constateert tevens een stapsgewijze verdere groei van de export 410 vragenlijsten volledig waren ingevuld, ofwel een respons van ruim 10%. naar de zogeheten BRIC-landen. Azië en Zuid-Amerika blijven de trekkers van de De vragenlijsten zijn in de periode van december 2011 tot en met januari 2012 wereldeconomie en Rusland, Brazilië en India blijken opnieuw favoriet als nieuwe ingevuld. Gemiddeld hebben de respondenten 150 medewerkers in dienst, exportbestemming in 2012. Verplaatsing van de productie naar het buitenland waarvan 14 exportmedewerkers. De respondenten hebben gemiddeld 30 jaar is net als de laatste jaren geen wezenlijk thema. Wat wel zorgen baart is vanzelf- exportervaring en exporteren naar 27 landen. sprekend de nog steeds (te) grote afhankelijkheid van de export naar bestemmingen binnen Europa. Dankwoord Wij spreken onze dank uit aan het NCH en KVK Gooi-, Eem- en Flevoland voor het onder de aandacht brengen van ons onderzoek. Zo geeft het rapport ook dit jaar weer een heldere inkijk in de achtergronden en samenstelling van de Nederlandse export en de daarbij behorende verwachtingen van deze zo belangrijke sector van de Nederlandse economie! Bert Bruning Directeur Atradius Het is ons een bijzonder genoegen het rapport aan u te presenteren. 6 7
  • 6. Trends in Expor t 2012 Trends in Expor t 2012 Kenmerken expor teurs 2 Kenmerken exporteurs In dit hoofdstuk lichten wij de achtergrondkenmerken van de respondenten toe. In onderstaande grafiek staat de verdeling van de respons van dit onderzoek naar branche weergegeven. Zoals ook uit eerdere Trends in Export onderzoeken is gebleken, zijn vrijwel alle sectoren vertegenwoordigd. Respons naar branche 14% Anders Metaal 14% 1% Glas, aardewerk, cement 1% Financiële Machines 13% dienstverlening 1% Verpakkingen Land, tuinbouw-, 8% en visserij 1% Papier en hout 2% Overige Voeding, drank 8% dienstverlening en tabak 2% Energie 2% Medische Chemie en farmacie 8% apparaten en instrumenten Overige 5% 2% Logistieke consumentenartikelen dienstverlening Rubber en kunststof 5% 3% Textiel, leder, kleding en schoeisel Elektronica en elektrotechniek 4% 3% Transportmiddelen en transportmaterieel Bouwproducten 4% De grootste sectoren zijn de metaalsector (14% van de respondenten) en de machine-industrie (13%). Hierna volgen de land-, tuinbouw en visserij (8%), de voedingsmiddelenindustrie (8%) en de chemie en farmacie (8%). In de categorie ‘anders' noemen de respondenten uiteenlopende producten en sectoren zoals diervoeder, automotive producten en milieutechnologie. Verder vallen de infrastructurele bedrijven, leveranciers aan de watersector en de technische groothandel die de enquête hebben beantwoord hieronder, net als de bedrijven die in meerdere sectoren actief zijn. 8 9
  • 7. Trends in Expor t 2012 Kenmerken expor teurs Trends in Expor t 2012 Kenmerken expor teurs Lichte toename zakelijke dienstverlening Onderstaande grafiek laat zien dat ruim de helft van de respondenten (51%) Exportomzet vanuit Nederland producent is. Ruim een derde (38%) is handelaar, en 10% is actief in dienstverle- 2% meer dan € 500 miljoen minder dan € 0,5 miljoen 10% ning. Ten opzichte van de onderzoeksresultaten in voorgaande jaren is de omvang 1% € 250 - € 500 miljoen van de groep bedrijven in de dienstverlening iets gegroeid. 2% € 150 - € 250 miljoen € 0,5 - € 2,5 miljoen 20% Respons naar aard van de onderneming 4% € 80 - € 150 miljoen 5% € 40 - € 80 miljoen Producent: 51% Handelaar: 38% Dienstverlener: 10% Anders: 1% 12% € 20 - € 40 miljoen € 2,5 - € 5 miljoen 15% MKB domineert In de volgende grafieken is de verdeling van de respondenten naar omzet en naar 15% € 10 - € 20 miljoen exportomzet weergegeven. De gelijkmatige spreiding over de diverse omzetklassen is opvallend. 55% van de respondenten heeft een totale omzet die ligt tussen de € 5 - € 10 miljoen 15% € 5 en € 80 miljoen, circa 30% van de respondenten heeft een lagere omzet en circa 15% heeft een hogere omzet. Van alle respondenten heeft 75% een exportomzet onder de € 20 miljoen en Gemiddeld 60% van totale omzet De respondenten geven aan dat gemiddeld 60% van hun totale omzet voortkomt 87% heeft een exportomzet die onder de € 40 miljoen ligt. Dit is in lijn met is exportomzet uit export. Dit percentage exportomzet van de totale omzet stijgt naarmate de eerdere jaren. omzet van de onderneming groter wordt. Zo haalt de groep bedrijven met een omzet tot € 10 miljoen tussen de 50% en 60% van hun omzet uit export, terwijl Respons naar omzetklasse bedrijven met een omzet van € 10 miljoen tot € 250 miljoen tussen de 60% en 75% van hun omzet uit export halen. 3% meer dan € 500 miljoen minder dan € 0,5 miljoen 5% Percentage export per omzetklasse 2% € 250 - € 500 miljoen 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 3% € 150 - € 250 miljoen € 0,5 - € 2,5 miljoen 10% 6% € 80 - € 150 miljoen Minder dan € 0,5 miljoen (58%) 8% € 40 - € 80 miljoen € 0,5 - € 2,5 miljoen (55%) € 2,5 - € 5 miljoen 16% 17% € 20 - € 40 miljoen € 2,5 - € 5 miljoen (53%) € 5 - € 10 miljoen (55%) 17% € 10 - € 20 miljoen € 5 - € 10 miljoen 13% € 10 - € 20 miljoen (64%) € 20 - € 40 miljoen (65%) € 40 - € 80 miljoen (63%) € 80 - € 150 miljoen (73%) € 150 - € 250 miljoen (68%) € 250 - € 500 miljoen (56%) Gemiddeld % export (60%) 10 11
  • 8. Trends in Expor t 2012 Kenmerken expor teurs Trends in Expor t 2012 Kenmerken expor teurs Tweederde exportomzet gerealiseerd De respondenten hebben gemiddeld 30 jaar exportervaring en exporteren naar Distributiekanalen buitenland binnen Europa, eenderde daarbuiten 27 landen. Dit bevestigt het beeld dat de respondenten veelal (zeer) ervaren 4% Nee, anders Direct/eigen personeel 40% exporteurs en internationaal opererende ondernemingen zijn. Gemiddeld wordt 66% van de exportomzet gerealiseerd in de Europese Unie en 34% op daarbuiten gelegen markten. 17% Ja, met agenten Ook het CBS heeft cijfers voor 2011 over de verdeling van de totale Nederlandse export. Deze laten zien dat 75% van de uitvoerwaarde export naar EU-landen betreft. De responsgroep van het onderzoek behaalt dus een iets groter aandeel van hun export op markten die verder van huis liggen. In onderstaande grafiek is deze verhouding nog uitgesplitst per omzetklasse. Ja, zowel met 20% agenten als Verhouding export binnen/buiten EU per omzetklasse 19% Ja, met distributeurs met distributeurs 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Minder dan € 0,5 miljoen 69% 31% Grote mate van internationalisatie Een zeer fors deel van de respondenten (44%) heeft eigen vestigingen in het € 0,5 - € 2,5 miljoen 66% 34% buitenland. Gemiddeld zijn dat er zeven. € 2,5 - € 5 miljoen 74% 26% Eigen vestiging in het buitenland € 5 - € 10 miljoen 69% 31% € 10 - € 20 miljoen Eigen vestiging buitenland (44%) Geen eigen vestiging buitenland (56%) 61% 39% € 20 - € 40 miljoen 64% 36% Meeste vestigingen in Duitsland en Van de respondenten met buitenlandse vestigingen heeft 33% een vestiging in € 40 - € 80 miljoen Verenigd Koninkrijk, ook toenemend Duitsland, 29% heeft een vestiging in het Verenigd Koninkrijk en 25% in Frankrijk. 64% 36% aantal in China Buiten de Europese Unie zijn de Verenigde Staten het land waar de meeste € 80 - € 150 miljoen 65% 35% respondenten een vestiging hebben, namelijk 24%. Reeds 21% van de respondenten € 150 - € 250 miljoen (vorig jaar 18%) heeft een vestiging in China. Dit is inmiddels al een iets grotere 61% 39% groep bedrijven dan de bedrijven met een eigen vestiging in België (18%). De Meer dan € 250 miljoen groep bedrijven met een vestiging in Spanje is kleiner geworden. Italië stond vorig 56% 44% jaar als negende op deze landenlijst, dit jaar neemt zij de achttiende plaats in Gemiddelde verhouding 66% 34% (4% van de respondenten heeft daar een eigen vestiging). Nieuw in deze top 10 is India. Vorig jaar stond dit land nog op plaats elf. Dit jaar staat daar Brazilië Binnen EU Buiten EU (6% van de respondenten heeft er een eigen vestiging). 40% exporteurs bewerkt markten In de volgende grafiek is te zien via welke distributiekanalen de respondenten Top 10 buitenlandse vestigingen 2011 rechtstreeks de buitenlandse markten bewerken. Ruim een derde van de respondenten (40%) zet hiervoor eigen personeel in en bewerkt buitenlandse markten dus rechtstreeks, 20% werkt zowel via distributeurs als via handelsagenten, 19% uitsluitend via distributeurs en 17% uitsluitend via handelsagenten. Het aantal respondenten dat aangeeft de verkoop online te doen is nog zeer minimaal. Uit de meerdere keuzes 33% 29% 25% 24% 21% 18% 12% 11% 10% 7% Duitsland Verenigd Koninkrijk Frankrijk Verenigde Staten China België Polen Spanje Rusland India die de bedrijven hierbij hebben aangegeven blijkt dat zij afhankelijk van het desbetreffende land de marktbewerking en distributiestrategie bepalen. 12 13
  • 9. Trends in Expor t 2012 Trends in Expor t 2012 Expor tontwikkelingen 3 Exportontwikkelingen Onderstaande grafiek geeft de ontwikkeling weer in exportomzet over de jaren 2008 tot en met 2012. We vragen de respondenten jaarlijks of de exportomzet in het afgelopen jaar gestegen, gedaald of gelijk gebleven is. Ook vragen we naar de exportverwachtingen voor het lopende jaar. De grafiek geeft de verdeling weer van respondenten die aangeven een stijgende, dalende of gelijk blijvende exportomzet te ervaren, afgezet tegen de eerder afgegeven verwachtingen. Ontwikkeling exportomzet in de periode 2008-2012 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 2012 t.o.v. 2011 Verwachting 2011 t.o.v. 2010 Resultaat Verwachting 2010 t.o.v. 2009 Resultaat Verwachting 2009 t.o.v. 2008 Resultaat Verwachting 2008 t.o.v. 2007 Resultaat Verwachting Stijging Gelijk Daling Resultaten 2011 niet voor alle De positieve verwachting die exporteurs hadden voor het jaar 2011 is niet voor exporteurs zo rooskleurig als gedacht alle bedrijven uitgekomen. Begin 2011 verwachtte 73% van de respondenten een stijging van de exportomzet te realiseren. Achteraf blijkt dat 59% van de responden- ten daadwerkelijk een stijgende exportomzet heeft waargemaakt. Ook de groep bedrijven die met een daling van de exportomzet te maken hadden in 2011 (10%) is groter dan de groep respondenten die dit aan het begin van het jaar verwachtte (2%). Verwachtingen voor 2012 getemperd Alhoewel meer dan de helft van de respondenten (57%) verwacht dat hun optimistisch exportomzet zal stijgen in 2012, zijn de verwachtingen toch minder positief dan vorig jaar. Zoals hierboven aangegeven verwachtte toen 73% een stijging van de exportomzet. Ook is er een grotere groep bedrijven die een daling van de export- omzet verwacht (7% voor 2012 ten opzichte van 2% voor 2011). De verwachtingen voor 2012 zijn dus duidelijk minder hooggespannen dan een jaar geleden. 14 15
  • 10. Trends in Expor t 2012 Expor tontwikkelingen Trends in Expor t 2012 Expor tontwikkelingen Exportgroei door meer orders van klanten De respondenten die in 2011 een stijging in hun exportomzet hadden (59%) is Economische crisis nog steeds voelbaar Bij 10% van de respondenten is de exportomzet in 2011 gedaald ten opzichte en uitbreiden met nieuwe exportmarkten gevraagd naar de reden van deze stijging. Door de meeste respondenten (73%) voor een deel van de bedrijven van 2010. Net als de vorige twee jaren is de meest genoemde reden hiervoor nog wordt aangegeven dat een toename van de orders van (bestaande) klanten de steeds de economische crisis (68%) gevolgd door de daling van omzet op de belangrijkste reden is. Uitbreiding van nieuwe exportmarkten en verhoogde belangrijkste exportmarkten (44%). Deze percentages liggen wel ieder jaar lager verkoopinspanningen worden genoemd door respectievelijk 63% en 61%. De dan het voorgaande jaar. De toename van concurrentie was voor 20% van de vorige twee jaren waren dit ook de belangrijkste drie redenen. Duidelijk meer respondenten een oorzaak van de omzetdaling, een beduidend hoger percentage respondenten hebben verbeterde producten of diensten als reden van de omzet- dan in de afgelopen jaren het geval was. stijging aangegeven (41% in 2011 ten opzichte van 25% in 2010). Wat verder opvalt is de nog steeds relatief gunstige economische situatie op exportmarkten Reden daling exportomzet 2007 - 2011 (39% van de respondenten geeft dit aan). Frappant is ook dat ondanks de zeer 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% forse prijsstijgingen van grondstoffen slechts 20% van de bedrijven aangeeft dat een stijging van de verkoopprijs een reden van de omzetstijging was. Gevolgen van economische recessie 68% Reden stijging exportomzet 2007 - 2011 Daling omzet op onze belangrijkste exportmarkt(en) 44% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Meer orders van klanten Toename concurrentie 73% 20% Uitbreiden met nieuwe exportmarkten Minder verkoop door stijgende grondstofprijzen 63% 17% Verhoogde verkoopinspanningen Minder verkoopinspanningen 61% 10% Verbeterde producten of diensten en/of breder productassortiment Euro-dollar verhouding 41% 5% Oprichting eigen productievestiging in het buitenland Gunstige economische situatie op exportmarkten 39% 2% 2011 Anders 2010 Stijging verkoopprijs 17% 2009 20% 2008 2007 Verbeterde verkoop door oprichting eigen verkoopvestiging 9% Euro-dollar verhouding 8% 2011 Anders 2010 3% 2009 2008 2007 16 17
  • 11. Trends in Expor t 2012 Expor tontwikkelingen Trends in Expor t 2012 Expor tontwikkelingen Goed exportjaar 2011, verwachting 2012 Aan het begin van 2011 werd een stijging van de exportomzet verwacht van Topsector chemie deed het goed in 2011 De resultaten over 2010 en 2011 en de verwachtingen voor 2012 zijn in onder- nog steeds positief met 7% exportgroei gemiddeld 12%. Het gemiddelde groeipercentage dat door de respondenten staande grafiek uitgesplitst naar branche. Hierbij is in verband met de betrouw- gerealiseerd werd in 2011 lag daar iets onder, te weten 10%. Dit ligt zeer dicht baarheid van de gegevens alleen gekeken naar de branches waarin een substanti- tegen de CBS-cijfers tot nu toe aan, die een groei van 9% over 2011 rapporteren. eel aantal respondenten actief is. Deze grafiek geeft een gevarieerd beeld van de Voor 2012 verwachten Nederlandse exporteurs weliswaar een lagere export- exportresultaten en verwachtingen. De sector chemie en farmacie toonde in 2011 omzetstijging te kunnen realiseren, maar nog steeds een mooie gemiddelde groei de grootste exportomzetstijging. De respondenten uit deze branche rapporteerden van 7%. Deze groeiverwachting ligt op nagenoeg hetzelfde niveau als begin 2010, een gemiddelde exportomzetstijging van 18%. Ook in 2010 was het resultaat toen Nederland herstellende was van de zware crisis. Dit groeicijfer voor 2012 is voor de chemie en farmacie zeer positief (16% exportgroei). De verwachting voor veel positiever dan de prognoses voor de toename van de wereldhandel en wordt 2012 is wel beduidend lager: de sector verwacht een gemiddelde groei van 7% te eveneens fors lager ingeschat door het CPB (3,75%). behalen. Opvallend is de daling van de exportomzet van gemiddeld 2% in 2011 bij exporteurs van consumentenartikelen. Verandering exportomzet 2008 - 2012 Verandering exportomzet per branche 2011 t.o.v. 2010 - 2% - 1% - 2% - 1% 0% 1% 2% 3% 4% 5% 6% 7% 8% 9% 10% 11% 12% 13% 14% 15% 20% 2012 t.o.v. 2011 (Verwachting 7%) 2011 t.o.v. 2010 10% (Verwachting 12%) 18% 2010 t.o.v. 2009 13% (Verwachting 8%) 16% 2009 t.o.v. 2008 -4% (Verwachting 0%) 14% 2008 t.o.v. 2007 6% (Verwachting 4%) 12% Gerealiseerde % groei exportomzet Verwachting % groei exportomzet 10% 9% 8% 8% 8% 8% 7% 7% 7% 6% 6% Overige consumentenartikelen Elektronica en elektrotechniek 5% 5% Land-, tuinbouw en visserij Voeding, drank en tabak 4% Rubber en kunststof Chemie en farmacie Overige branches Bouwproducten 2% Machines Metaal 0% 2012 (verwachting) 2011 2010 2% 18 19
  • 12. Trends in Expor t 2012 Expor tontwikkelingen Trends in Expor t 2012 Expor tontwikkelingen Afnemend vertrouwen Sinds 2009 vragen we exporteurs ook hun vertrouwen in het wereldwijde Vinden lokale partner blijft meest In onderstaande grafiek is te zien wat exporteurs als de belangrijkste knelpunten economische klimaat uit te drukken in een schaal van 1 tot 10, waarbij 1 het kritieke succesfactor voor de export ervaren. Veruit het meest genoemde knelpunt is het vinden van minste vertrouwen aangeeft en 10 het meeste vertrouwen. Het gemiddelde een goede lokale partner: 53% van de respondenten geeft dit aan. Van de ‘exporteursvertrouwen’ komt dit jaar uit op een 6,0. Na een aantal jaren van respondenten ervaart 36% de betalingsrisico's als belangrijk knelpunt. Meest toenemend vertrouwen (oplopend van een 5,6 tot een 6,6 vorig jaar) zien we opvallend is de serie van punten waar buitenlandse overheden veel invloed op nu dus weer een dalend vertrouwen in de economie. hebben, zoals wet- en regelgeving, invoerbelemmeringen, oneerlijke concurrentie en verkapte regels over standaarden. Gebrek aan financieringsmogelijkheden Nederlandse exporteursvertrouwen verdwijnt als knelpunt meer naar de achtergrond. 10 10 10 10 Belangrijke knelpunten voor de export 2011 - 2012 9 9 9 9 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 8 8 8 8 Het vinden van een goede lokale partner (53%) 7 7 7 7 6,1 6,6 6,0 6 5,6 6 6 6 Betalingsrisico’s (36%) 5 5 5 5 Wet- en regelgeving vanuit overheid (28%) 4 4 4 4 3 3 3 3 Invoerbelemmeringen (27%) 2 2 2 2 1 1 1 1 Marktkennis (26%) 0 0 0 0 Oneerlijke concurrentie vanuit andere landen (19%) 2009 2010 2011 2012 Lokale producteisen (technische regels en standaarden) (17%) Corruptie (16%) Beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel (14%) Onvoldoende financieringsfaciliteiten (13%) Niet goed functionerende douane (12%) Onvoldoende talenkennis (meer dan alleen Engels) (8%) Hoogte van kosten voor het afdekken van risico’s (6%) Kwaliteit Nederlands (export)onderwijs (2%) Anders (9%) 2012 2011 20 21
  • 13. Trends in Expor t 2012 Trends in Expor t 2012 Expor tbestemmingen 4 Exportbestemmingen In onderstaande grafiek zijn de landen binnen de Europese Unie opgenomen, met het percentage respondenten die in 2010 en 2011 naar dat land exporteerden. Duitsland is van oudsher de belangrijkste handelspartner van Nederland. Voor 80% van de Nederlandse exporteurs is dit buurland een exportbestemming. België bezet met 77% zoals gebruikelijk de tweede plaats en Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk nemen traditiegetrouw nummer drie en vier voor hun rekening, met een klein verschil van 2%. Belangrijkste exportbestemmingen binnen EU 2010 -2011 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Duitsland (80%) België (77%) Frankrijk (67%) Verenigd Koninkrijk (65%) Spanje (57%) Polen (56%) Italië (55%) Denemarken (53%) Oostenrijk (50%) Zweden (48%) Tsjechië (43%) Finland (42%) Griekenland (40%) Portugal (39%) Ierland (39%) Roemenië (36%) Hongarije (36%) 2011 2010 22 23
  • 14. Trends in Expor t 2012 Expor tbestemmingen Trends in Expor t 2012 Expor tbestemmingen Polen stijgt in ranglijst exportmarkten De volgende tabel laat de meest populaire exportbestemmingen binnen de Belangrijkste exportbestemmingen buiten de EU 2010 - 2011 Europese Unie zien. De vijf belangrijkste exportmarkten voor Nederland zijn al 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% jarenlang stabiel. Polen neemt voor het eerst een hogere positie in, namelijk de zesde plaats, en heeft daarbij Italië en Denemarken achter zich gelaten. Overigens Zwitserland (47%) zegt deze rangorde niets over de omvang van de export naar deze markten, Rusland (45%) uitsluitend over de hoeveelheid exporteurs die hier actief zijn. Noorwegen (43%) Turkije (40%) Ranking top 10 exportbestemmingen binnen de EU Verenigde Staten (39%) Ver. Arabische Emiraten (32%) Land 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 China (30%) Duitsland 1 1 1 1 1 1 1 Australië (29%) België 2 2 2 2 2 2 2 Oekraïne (29%) Frankrijk 3 4 4 4 3 3 3 India (28%) Verenigd Koninkrijk 4 3 3 3 4 4 4 Israël (27%) Spanje 5 5 5 6 6 5 6 Saoedi-Arabië (27%) Polen 6 8 8 8 7 8 8 Zuid-Afrika (27%) Italië 7 6 6 5 5 6 5 Canada (26%) Denemarken 8 7 7 7 8 7 7 Oostenrijk 9 9 9 9/10 9/10 11 13 Japan (24%) Zweden 10 10 10 9/10 9/10 9 9 Egypte (24%) Brazilië (23%) Singapore (21%) Turkije, Oekraïne en India voor meer In de volgende grafiek zijn de belangrijkste exportmarkten buiten de Europese Maleisië (20%) bedrijven een belangrijke exportmarkt Unie opgenomen, met het percentage van respondenten die naar dat land Zuid-Korea (19%) geëxporteerd hebben in 2011 en 2010. Indonesië (18%) Thailand (18%) Sinds 2009 is van alle landen buiten de EU Zwitserland het land waar de meeste Taiwan (17%) bedrijven naartoe exporteren (47%). Rusland staat sinds datzelfde jaar op de Iran (17%) tweede plaats. De Verenigde Staten hebben dit jaar weer een positie verloren en Koeweit (16%) zijn nu weggezakt naar de vijfde positie. Turkije heeft de vierde plaats overgeno- Marokko (16%) men. Het verschil tussen deze landen is echter wel zeer klein. De Oekraïne, twee Vietnam (16%) jaar afwezig in de top 10, is dit jaar weer terug op de negende plaats. India kwam Mexico (15%) eerder nog niet voor in dit overzicht van belangrijke exportbestemmingen, maar sluit dit jaar de top 10 af. Brazilië komt niet voor in de top 10; dit land staat op 2011 2010 plaats 17. Opvallend is het belang van het Midden-Oosten voor Nederlandse exporteurs. Turkije (4), de Verenigde Arabische Emiraten (6), Israël (11), Saoedi-Arabië (12) en Egypte (16) vallen alle binnen de top 20 van belangrijke exportmarkten. 24 25