SlideShare a Scribd company logo
CzyAmazonzagrozinaszejbranży
e-commerce?/s.6-7
Białostockieekokosmetykipodbijają
rynek/s.18-20
Zyskwtrudnychczasach?
Tosięudaje/s.22-25
Marzec 2021 | | Nr 01 (08) | wydanie bezpłatne | strefabiznesu.poranny.pl
MLEKOVITA
TOFIRMA
GLOBALNA
DARIUSZSAPIŃSKI
PREZESZARZĄDU:
PODLASKA
Dzięki sprzedaży online nasze produkty
mogą docierać do wszystkich konsumentów
w Polsce. Daliśmy w ten sposób możliwość
dokonywania codziennych zakupów także
osobom przebywającym na kwarantannie.
/s.8-9
Prof. Robert
Ciborowski:
Jesteśmy na bardzo
przyspieszonym
etapie zmiany światowego
schematu gospodarczego
/s.14-16
Jacek Santorski:
Otwarty umysł pomaga
objąć uwagą siebie
i sytuację
/s.40-41
REDAKCJA
Strefa Biznesu Podlaskie
Polska Press Sp. z o.o.
Oddział Białystok
ul. św. Mikołaja 1,
15-419 Białystok,
tel. 85 74 89 567,
e-mail: redakcja@polskapress.pl
ISSN: 2450-2227
Redaktor naczelny:
Jarosław Jabłoński
Projekt graf. – dyr. art.:
Tomasz Bocheński
Realizacja graficzna
Produkcja Białystok
Redaktor wydania:
Marta Romańczuk
WYDAWCA
Polska Press Sp. z o.o.
Oddział Białystok,
ul. św. Mikołaja 1,
15-419 Białystok
Prezes:
Aureliusz Mikos
tel. 85 74 89 610
e-mail: sekretariat@dz.com.pl
Biuro Handlowe
Elżbieta Dźwigaj
tel. 85 74 89 575
elzbieta.dzwigaj@polskapress.pl
Marketing
Ewa Szmarowska
tel. 85 7489 608
ewa.szmarowska@polskapress.pl
WYDAWCA
Polska Press Sp. z o.o.
ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa,
tel. 22 201 41 00
Wiceprezes zarządu:
Dariusz Świąder
Członkowie zarządu:
Paweł Fąfara,
Magdalena Chudzikiewicz
Redakcja nie odpowiada za treść reklam i nie
zwraca materiałów niezamówionych.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk i wyko-
rzystywanie w jakiejkolwiek innej formie bez
pisemnej zgody zabronione.
Reklamy na stronach:
5, 8-9, 17, 21, 25, 29, 50.
Druk: Drukarnia TOP Druk
18-400 Łomża ul. Nowogrodzka 15A
Spistreści
2021 | NR 01 (01)
CzyAmazonzagrozinaszemu
handlowiinternetowemu?/s.10-11
Białostockieekokosmetykipodbijają
rynek/s.34-36
Zyskwtrudnychczasach?
Tosięudaje/s.22-25
Marzec 2021 | | Nr 01 (08) | wydanie bezpłatne | strefabiznesu.poranny.pl
MLEKOVITA
TOFIRMA
GLOBALNA
DARIUSZSAPIŃSKI
PREZESZARZĄDU:
PODLASKA
Dziękisprzedażyonlinenaszeproduktymogą
docieraćdowszystkichkonsumentówwPolsce.
Daliśmywtensposóbmożliwośćdokonywania
codziennychzakupówtakżeosobom
przebywającymnakwarantannie./s.8-9
Prof.Robert
Ciborowski:
Jesteśmynabardzo
przyspieszonym
etapiezmianyświatowego
schematugospodarczego
/s.14-16
JacekSantorski:
Otwartyumysłpomaga
objąćuwagąsiebie
isytuację/s.40-41
Na okładce Dariusz Sapiński,
prezes Grupy Mlekovita
Fot. Wojciech Wojtkielewicz
Barbara Piekut m.in.
o tym, czy koronawirus
zmieni świat mody
(30-33)
FOT.
ARCHIWUM
BARBARY
PIEKUT
FOT.PRODUKTY.PODLASKIE.EU
Pandemiawzmocniła
patriotyzm
konsumencki
(10-11)
(26-28)
Biznes jest
odpowiedzialny.
Także społecznie.
Podlascy przedsiębior-
cy dzielą się z potrze-
bującymi.
(34-35)
Nadchodzi świat
bez kabla?
Najpierw tylko „po ka-
blu”, później także bez-
przewodowo, teraz
światłowodem i w 5G.
Wyścig trwa.
(36-38)
Oddałem stery w fir-
mie w dobre ręce. Dziś
cieszę się życiem
i sportem
- mówi Piotr Kler,
założyciel firmy meb-
larskiej.
(39)
Hampton by Hilton
powstanie w Białym-
stoku. Hotel ma być
otwarty jeszcze w tym
roku.
(42-44)
„Etykieta biznesu, czyli
międzynarodowy język
kurtuazji” to książka
mentorki programu
Projekt Lady.
(46-47)
Nazwa firmy to mag-
nes dla klientów.
Tymczasem przedsię-
biorcy często bezref-
leksyjnie wybierają
nazwy dla swoich biz-
nesów.
002 StrefaBiznesu MARZEC 2021
FOT.
KARINA
TROJOK
0,2%
o tyle, według danych GUS, w 2020 r.
zwiększyło się w ujęciu rocznym prze-
ciętne zatrudnienie w sektorze przedsię-
biorstw w woj. podlaskim, ale był to
wzrost znacznie niższy niż przed rokiem.
526,2
za taką kwotę firma PORR, zaprojektu-
je i wybuduje 15,8 km dwujezdniowej
międzynarodowej drogi ekspresowej
od Kuźnicy do Sokółki. To „geograficz-
nie” pierwszy odcinek S19.
494
na prawie taką kwotę podlaski oddział
ZUS udzielił pomocy przedsiębiorcom,
którzy odczuli negatywne skutki pande-
mii. Chodzi m.in. o zwolnienie z opłaca-
nia składek i świadczenie postojowe.
ZUS w Podlaskiem przyjął już ponad 146
tys. wniosków. W całym kraju wpłynęło
ponad 7 mln wniosków, kwota udzielo-
nego wsparcia przekroczyła 31 mld zł.
3,67
wyniosła wysokość wpływów budżeto-
wych z PIT, CIT i VAT w województwie
podlaskim w 2020 roku. Wzrosła o 140
mln zł w stosunku do poprzedniego
roku (wzrost blisko 4 proc.). Wszystkie
wpływy budżetowe obsługiwane przez
podlaską KAS wyniosły 4,38 mld zł.
Składają się na to wpływy z PIT, CIT,
VAT, akcyzy, cła, podatku VAT w impor-
cie i podatek VAT w nabyciu
wewnątrzwspólnotowym.
16
litrów alkoholu, zatrzyma-
nego podczas akcji podla-
skiej Krajowej Administracji
Skarbowej, przekazali funk-
cjonariusze KAS w 2020 ro-
ku na rzecz walki z pande-
mią koronawirusa.
40
wysokości będzie mia-
ła wieża widokowa, któ-
ra powstanie nad Nar-
wią w Uhowie koło Łap.
Wieżę ma wybudować
białostocka spółka
CITA. Burmistrz Łap
podpisał już umowę
z wykonawcą. Jej war-
tość to ponad
2 mln 864 tys. zł. Obiekt
ma powstać do końca
listopada tego roku.
18,1
za prawie tyle Miasto Białystok kupiło nieruchomości
po Wyższej Szkole Administracji Publicznej. Było jedy-
nym uczestnikiem licytacji. Miasto kupiło dwie działki
o łącznej powierzchni 2,87 ha. Znajduje się na nich
Collegium Novum (wybudowane w 2004 roku) i dobu-
dowane do niego w 2011 roku Collegium Universum.
Łączna powierzchnia kompleksu to 8149 mkw. Nieru-
chomość została oszacowana na 23 mln 873 tys. zł,
a cena wywoławcza to 75 proc. oszacowanej wartości,
czyli 17 mln 905 tys. zł.
Liczby
Strefa powitalna
MLN
ZŁ
MLD
ZŁ
MLN
ZŁ
MLN
ZŁ
METRÓW
TYSIĘCY
003
StrefaBiznesu MARZEC 2021
Pandemia.Ktosobieporadziłnajlepiej?
1
Michał
Sołowow
Wartośćmajątkuwynosi15,5mldzłotych.Bran-
ża:chemia(Synthos),wyposażeniewnętrz–pod-
łogidrewniane(Barlinek),płytkiiceramikasani-
tarna(Cersanit)orazenergetyka. Toobecnienaj-
większypolskiprzemysłowieciinwestorprywat-
ny za granicą. Chociaż do tej pory największym
aktywembyłSynthos–pracujedla17spośród20
największychproducentówoponnaświecie,mo-
że to wkrótce się zmienić. A to dlatego, że prze-
mysłowiec swój krąg biznesowych zaintereso-
wańprzeniósłostatniowniecoinnerejony,szcze-
gólnietedotyczącetechnologiimedycznychizie-
lonejenergii.Mówioinwestowaniuwfarmywia-
trowenaBałtyku,stworzeniusyntetycznegoka-
uczuku i budowie elektrowni atomowej nowej
generacji.
2
Tomasz
Biernacki
Wartośćmajątkuwynosi13,1mldzł.Branża:han-
del. Miliarder, który podobno jest najszybszym
bogacącym się człowiekiem w Polsce. Tylko
wciągu trzech lat wartość jego majątku wzrosła
o 9,3 mld złotych. Sukces tkwi w sklepach spo-
żywczychDino,którestworzył.
3
Zygmunt
Solorz
Wartośćmajątkuwynosi13,1mldzł.Branża:me-
dia, telekomunikacja. Wizytówka telewizji Pol-
sat,jejtwórca.Obecniejednakwiększezyskiznaj-
dujewplatformiesatelitarnejCyfrowyPolsatoraz
siecikomórkowejPlus.W2019rokuzainwesto-
wałwAsseco,największąfirmęITwPolsce.Ostat-
niedużeinwestycjetom.in.przejęcia portaluIn-
teriaidalszejczęścipakietuNetii.AleSolorznie
tylko kupuje, ale również sprzedaje, wystawia-
jącmasztyorazinfrastrukturętelekomunikacyj-
ną należącą do Polkomtela. Miliarder ma już
napewnopomysłnazużytkowaniepieniędzyze
sprzedaży,dokolejnychinwestycji.
4
Jerzy
Starak
Wartośćmajątkuwynosiok.12,9mldzł.Branża:
farmacja. To jeden z biznesmenów o najdłuż-
szymstażuwrankingu.Minionyrokbyłdlanie-
go udany pod kątem inwestycji i pomnażania
wartościmajątku.Wokresiepandemicznymwar-
tość inwestycji związanych z produkcją leków
wzrosła.
5
Dominika
Kulczyk
Wartośćmajątkutook.7,6mldzł.Branże:energia
odnawialna,inwestycje.Minionyroktodobryczas
czyka,SebastianowiKulczykowiprzypadławięk-
szośćinwestycjikapitałowych.Najbardziejtrwa-
łympunktemsąAutostradyWielkopolskie.Jed-
nak kluczowy pozostaje pakiet kontrolny akcji
Ciechu. Notowania tej spółki spadają, tak więc
wycenamajątkuS.Kulczykajestniższa.Niewąt-
pliwieodbiłsięnaniejkryzyszwiązanyzpande-
mią. Lockdown gospodarki miał wpływ na spa-
dekzainteresowaniasodemisolą.Pozostajecze-
kaćnastabilizacjęrynkową.
7
Rafał
Brzoska
Wartośćmajątkutook.5,7mldzł.Branża:logisty-
ka, e-commerce. W przypadku tego biznesme-
na,ewidentniemożnamówićotym,żesytuacja
związana z koronawirusem nie przyczyniła się
do osłabienia jego majątku, a wręcz przeciwnie.
Z pewnością jego powrót na listę 100 najbogat-
szych Polaków „Forbesa”, ma z tym związek.
Przypomnijmy, że był na niej już w 2013 roku,
a założyciel INPostu zdobył wtedy 28. miejsce.
Następnie jednak czekał go szybki spadek, spo-
wodowany problemami finansowymi spółki.
Karta powoli zaczęła się odwracać, kiedy Rafał
Brzoskaznalazłdlaspółkinowegoinwestora.Mi-
niony rok to wręcz nieprawdopodobny sukces
popularnościpaczkomatów–z2,7tys.nakoniec
2017 roku, liczba ta wzrosła do 11 tys. w lutym
2021.
8
ZbigniewiMateusz
Juroszekzrodziną
Wartośćmajątkuto4,8mldzł.Źródłomajątkuto
zakłady bukmacherskie, nieruchomości. Obec-
nienajwiększymbiznesemjestzarządzanyprzez
Mateusza (syna Zbigniewa) bukmacherski STS.
Spółkakontrolujepołowępolskiegorynkuzakła-
dów, a oferta bukmacherska STS dostępna jest
m.in.narynkachwWielkiejBrytanii,Niemczech,
NorwegiiczyMalcie.
9
MaciejiMałgorzata
Adamkiewicz
Wartośćmajątkuto4,7mldzłotych.MaciejiMał-
gorzataAdamkiewiczowiesąwłaścicielamipol-
skiejfirmyfarmaceutycznejAdamed.Spółkapro-
dukuje 580 produktów nowej generacji, na 70
rynkach.Mareprezentacjęwkilkukrajach.
10
Paweł
Marchewka
Wartośćmajątkuwynosi4,1mldzłotych.Źródłem
jestbranżagierkomupterowych.PawełMarchew-
ska jest prezesem Techlandu - spółki, która wy-
produkowała między innymi gry „Dead Island”
i„DyingLight”.Utrzymałdziesiątemiejscewran-
kingu,porównujączpoprzedniąedycją.
Oprac. na podstawie miesięcznika „Forbes”
Magdalena Nowacka-Goik
naenergetykę odnawialną.Widaćtona przykła-
dzienadzorowanejprzezDominikę KulczykPo-
lenergii.Firmapodwoiłaswojądziałalność..
6
Sebastian
Kulczyk
Wartość majątku to ok. 6,4 mld zł. Branża: che-
mia, inwestycje. Po podziale majątku Jana Kul-
TOP10
NAJBOGATSZYCH
POLAKÓW
W aktualnym rankingu
100 najbogatszych
Polaków miesięcznika
„Forbes” znalazło się
aż 69 miliarderów.
Pokazujemy pierwszą
dziesiątkę z nich.
Pozycję lidera utrzymał
Michał Sołowow
ZygmuntSolorzŻak,nr3naliścieForbesa
FOT.
SYLWIA
DĄBROWA
004 StrefaBiznesu MARZEC 2021
TOP 10
Strefa powitalna
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Rozmowa
Strefa e-commerce
006 StrefaBiznesu MARZEC 2021
JAKOSPÓŁKAZOSTALIŚMY
BENEFICJENTAMICZASUPANDEMII
Rozmawia: Andrzej Matys
FOT.
WOJCIECH
WOKJTKIELEWICZ
Pandemia sprawiła, że bardzo wiele zakupów robimy
w internecie. Na polskim rynku pojawił się gigant handlu
internetowego. O tym, co to może oznaczać dla branży roz-
mawiamy z Łukaszem Kierusem, prezesem białostockiej
firmy Glosel, która specjalizuje się w e-commerce, czyli
w handlu internetowym.
Wkażdym kryzysie jest tak, że gdy jedni
tracą, inni zyskują. Spółka Glosel i firmy,
którymi zarządza, należą do tej drugiej
grupy. Jak dobrze wypadliście podczas
pandemii i jednocześnie, dzięki pande-
mii?
-Wypadliśmydobrze.Pandemiazaskoczyłanas
taksamojakwszystkich,alejeszczebardziejza-
skoczyły nas wzrosty. Działamy bowiem
wdwóchobszarach,któremocnowtrakciepan-
demii,wtrakcieostatniegoroku,urosły.Popierw-
sze w kategorii kultury i rozrywki: książka, gry,
zabawki, bo zamknięci w domach Polacy kupo-
wali swoim dzieciom na potęgę właśnie te arty-
kuły.Notowaliśmywięcbardzosolidnewzrosty
sprzedaży na TaniaKsiazka.pl. Tak naprawdę to
roktemumieliśmy,możnapowiedzieć,Gwiazd-
kęwmarcu.TakżewnaszejdrugiejmarceBee.pl,
wktórejsprzedajemyżywność,produktydodo-
mu,chemięiwtymprzypadkuzamknięcieskle-
pówistrachludziprzedwychodzeniemteżspo-
wodował bardzo duże wzrosty. W porównaniu
dookresusprzedroku2020wzrostysprzedaży
były ponad dwukrotne i sięgnęły 120 proc. Nie
będziewięcprzesadą,gdypowiem,żejakospół-
kazostaliśmybeneficjentamiczasupandemii.
W ogóle cała branża e-commerce, czyli
handel internetowy, elektroniczny miał
i ma się dobrze. Niepewna sytuacja i na-
przemiennezamykanieiotwieranieskle-
pów sprawiły, że zakupy przeniosły się
do internetu. W sieci na dobrą sprawę
można dziś kupić wszystko: od bułek
posamochód.
-Tak,toprawda.Szacujesię,żetaknaprawdępan-
demiaprzyspieszyławzroste-commerceodwa,
trzylata.Tekilkamiesięcyzamknięciasprawiły,
żeosoby,któredotychczasniekorzystałyzzaku-
pów internetowych, zostały do nich zmuszone
iwdodatkuprzekonałysię,żetowygodneibez-
pieczne.Możnapowiedzieć,żewtrakciepande-
miiwzeszłymrokucałagospodarkae-commer-
ce’owa dokonała wielkiego skoku, który w nor-
malnychwarunkachtrwałbykilkalat.
Poroku,siłąrzeczy,przyzwyczailiśmysię
dopandemiiiwprowadzanychobostrzeń
gospodarczych,wtymdootwieraniaiza-
mykaniasklepów.Handelinternetowynie
mażadnychprzerw,alegdypracująskle-
pystacjonarne,e-commerceodczuwaja-
kieśwahania?
-Wnaszejbranżyzabardzotakichzawirowańnie
widać. Zwłaszcza że obecnie księgarnie stacjo-
narne są cały czas otwarte. Być może inne bran-
że, jak obuwnicza czy ubraniowa odczuwają ta-
kiewahnięcia.Wszyscypamiętamycodziałosię
wWarszawiewsobotę,13marca,przedzamknię-
ciem galerii handlowych na całym Mazowszu.
Branża,wktórejmysprzedajemyzachowujesię
wmiaręstabilnie,możnapowiedzieć,żezgodnie
ztrendami.
Jest więc jakaś stabilizacja, a tu po wielu
mniejlubbardziejkonkretnychzapowie-
dziach, w marcu na naszym rynku poja-
wiłsięAmazon-gigante-commerce.Sklep
ma już polską domenę, co stwarza duże
szanse i dla klientów, i dla przedsiębior-
ców.NowięcfirmanaAjużjesti...?
-Tak,firmanaApojawiłasięi...naraziechybato
wszystko.NaszczęściewejścieAmazonanapol-
ski rynek nie odbiło się specjalnie szerokim
echem.Zauważyliśmydrobnezawirowaniaitrak-
tujemy to jako ciekawość i chęć do próbowania
czegoś nowego. Oczywiście, nie można nie do-
ceniaćpotęgitegogracza.Tożejestjużnanaszym
rynku na pewno odbije się na całej naszej bran-
żyhandluinternetowegoinietylkointernetowe-
go.Trzebateżpamiętać,żePolskajest(moimzda-
niem) bardzo dojrzała jeśli chodzi o e-commer-
ce. Mamy bowiem dużych graczy, jak np. drugą
firmęnaA,czyliAllegro,którajestniekwestiono-
wanymlidereme-commerceorazAliexpress.Dla-
tegonawetmiędzynarodowemukoncernowibę-
dzietrochętrudniejodnieśćszybkospektakular-
nysukces,alejestempewien,żeAmazonnapew-
no namiesza. Swoją część udziału w rynku bę-
dzie miał, zwłaszcza kosztem lokalnych mniej-
szyche-sklepów.
Jakotakawłaśnielokalnafirma,choćza-
sięgfirmnależącychdoGloseljestwłaści-
wieogólnokrajowy,obawiaciesiękonku-
rencjizgigantem?
-Napewnobędzietomiałojakiśwpływ.Amazon
jest olbrzymią, bogatą firma, z praktycznie nie-
ograniczonymi możliwościami, których wiele
firm,zwłaszczatychmałychinajmniejszych,nie
ma. Na rynku książki w Wielkiej Brytanii czy
wUSAosiągnął90-95proc.sprzedaży,powodu-
jączamykanienietylkosklepówinternetowych,
ale i księgarni stacjonarnych. W Polsce mamy
wielkikryzys(doktóregodołożyłasiępandemia),
gdychodzioksięgarniestacjonarne,awejściegi-
gantae-commercemożetentrendprzyspieszyć.Li-
czymysięztym,żeczęśćnaszychklientówimoże,
ibędziezaglądaładodomenyAmazonaimożesku-
sisięjakimiśpromocjami.Zdrugiejstrony,całyczas
sięrozwijamyichcemybyć,nietylekonkurencjądla
Amazona,coatrakcyjnym,ciekawymipierwszym
źródłemzakupów.Chcemy,abyklientnajpierwza-
glądałdonas,adopieropotemewentualniedogi-
ganta.
Skorojakiśe-sklepciąglerozwijasięiroz-
budowuje(np.okolejnemagazyny)moż-
na założyć, że nawet tak duży gracz, jak
Amazonstajesięmniejstraszny?
- Jak powiedziałem, my mamy już na rynku
ugruntowaną pozycję. Mamy przywiązanych
klientów,którzynamufają,ufająsposobowiwja-
kimrealizujemyzamówienia.Mamyswojąstra-
tegię,którąchcemyrealizować.NapewnozAma-
zonem na rynku będzie nam trudniej, ale też
Amazonowi, przynajmniej w początkowym
okresie,niebędziełatwozdobyćklientówizbu-
dować wśród nich zaufanie. Zobaczymy, w któ-
rymkierunkubędzieszłastrategiarozwojuAma-
zona. Na razie, poza otwarciem polskiej wersji
sklepunicsięniedzieje.
007
StrefaBiznesu MARZEC 2021
Rozmowa
Strefa e-commerce
Łukasz Kierus
prezes białostockiej spółki Glosel, która spe-
cjalizuje się w handlu internetowym. Jej port-
folio tworzą: TaniaKsiążka.pl, Bee.pl
i CzaryMary.pl
Rozmawiamy z  Prezesem Zarządu Grupy
MLEKOVITA Dariuszem Sapińskim.
Panie Prezesie, jaką strategię ma Grupa
Mlekovita na 2021 rok? Czy po roku pan-
demii uległa ona zmianie?
Strategia Grupy Mlekovita od lat jest nie-
zmienna, konsekwentna – dążymy do bycia
firmą globalną. Nasza firma dynamicznie
się rozwija, a  dzięki dokonywanym inwesty-
cjom i  rosnącemu eksportowi, umacniamy
się wciąż na pozycji lidera branży w Europie
Środkowo-Wschodniej. Konsekwentnie rozwi-
jany asortyment Mlekovity, liczący już ponad
1 000 produktów mlecznych najwyższej jako-
ści, znany jest nie tylko w Polsce, ale i szeroko
na świecie. To zasługa codziennej pracy 5 000
wykwalifikowanych pracowników przy ponad
180 liniach produkcyjnych w  21 zakładach
produkcyjnych. Codziennie przetwarzamy
w nich 8 milionów litrów najlepszego mleka,
dostarczanego przez 15 000 polskich rolni-
ków.
W ubiegłym roku warunki do prowadzenia
biznesu właściwie we wszystkich branżach,
niemal na całym świecie, skomplikowała
pandemia. Jednak Mlekovita osiągnęła re-
kord przychodów.
Rzeczywiście, pomimo trudnej sytuacji ryn-
kowej oraz zawirowań związanych z  pande-
mią Covid-19 w  2020 roku Grupa Mlekovita
osiągnęła kolejny rekord – ponad 5,6 mld zł
przychodu. Wartość eksportu wyniosła zaś 1,6
mld zł. Eksportujemy wytwarzane przez siebie
produkty w sumie do 167 krajów. Codziennie
poza granice Polski wysyłamy średnio 150
kontenerów z  produktami. Jesteśmy m.in.
głównym światowym dostawcą odtłuszczo-
nego mleka w proszku w ramach rządowego
kontraktu z  Algierią. Rekordowe przychody
w  2020 r. to zasługa m.in. obserwacji rynku
i odpowiedzi na jego potrzeby, a także wynik
konsekwentnych inwestycji w  rozwój bazy
technicznej, technologicznej i  produktowej,
na które w  2020 r. firma przeznaczyła 100
mln zł. Dzięki nim możliwe było rozpoczęcie
produkcji nowych artykułów spożywczych.
W  2020 roku rozwinęliśmy nasz asortyment
o ponad 30 nowych produktów.
Jakie to były inwestycje?
Największym przedsięwzięciem jest budowa
mroźni wraz z  magazynami i  infrastrukturą
w  centrali w  Wysokiem Mazowieckiem. Co
równie istotne, jako pierwsza i dotąd jedyna
firma w  Polsce rozpoczęliśmy produkcję ba-
toników twarogowych marki MiaMu w  na-
szym zakładzie w  Pilicy. Z  kolei w  oddziale
w  Świeciu ruszyła linia do produkcji mleka
zagęszczonego w tubkach pod marką Wypa-
sione i  masy krówkowej pod marką Kajmak
Kuchmistrza. Kontynuowaliśmy także prace
nad rozwojem linii produktów bez laktozy,
rozszerzając ją m.in. o jogurt Polski bez lakto-
zy w trzech wariantach smakowych – natural-
nym, gruszkowym i truskawkowym w kubku
150 g. Wprowadziliśmy także nową linię dań
gotowych Bistro Minutka – paluszki serowe
w  panierce. W  bieżącym roku planujemy jej
rozwój. Wielkich inwestycji nie byłoby jednak
bez kolejnych sukcesów w skupie surowca –
ilość skupionego przez nas w 2020 roku mle-
ka znów okazała się rekordowa i przekroczyła
poziom 2,3 mld litrów.
Jakie jeszcze nowości pojawiły się w  Wa-
szej ofercie ostatnio? I jakie są kolejne pla-
ny rozwoju asortymentu?
Rokrocznie rozwijamy m.in. asortyment ofe-
rowanych serów. Jako lider na rynku posia-
damy największy w Europie, unikalny wybór
produktów. Sery to ważny element codzien-
nej diety, a  w  rekordowym dla siebie pod
względem przychodów minionym roku kon-
sekwentnie rozwijaliśmy tę kategorię. Pojawi-
ły się w niej kolejne nowości, a łączna produk-
cja serów w zakładach Grupy wyniosła ponad
120 tys. ton. Rozwijamy kategorie serów dłu-
godojrzewających, bez laktozy, regionalnych
i  ekologicznych. Wprowadzamy również
szereg innowacji produktowych, m.in. obok
panierowanych paluszków serowych także
ser Cheddar z przeznaczeniem do burgerów.
W 2021 roku dla wielbicieli mlecznych specja-
łów marki Mlekovita planujemy dalsze rozwi-
janie asortymentu – m.in. o kawy z mlekiem
i naturalne mleczne lody.
Rozwijacie również nowe kanały sprzeda-
ży, powstały 2 sklepy internetowe.
To był z  pewnością niezwykle ważny krok
w kierunku tzw. społecznej odpowiedzialno-
ści biznesu. Wychodząc naprzeciw potrze-
bom konsumentów, którzy w dobie pandemii
chętnie wybierają bezpieczne zakupy w sieci,
uruchomiliśmy jesienią ubiegłego roku dwa
sklepy internetowe: mlekovitka.pl z szerokim
asortymentem produktów mleczarskich mar-
ki Mlekovita oraz szeregiem innych artykułów
spożywczych i przemysłowych oraz sba.com.
pl z artykułami o dużej zawartości białka. Co
niezwykle istotne, jako jedyni oferujemy moż-
liwość dostawy zamówienia w każdy zakątek
kraju. Dzięki sprzedaży online nasze produkty
mogą docierać do wszystkich konsumentów
w  Polsce. Daliśmy w  ten sposób możliwość
dokonywania niezbędnych codziennych za-
kupów także osobom przebywającym na
kwarantannie.
Zachęcacie także wszystkich konsumen-
tów do aktywności fizycznej i  stosowania
zbilansowanej diety.
Aktywność fizyczna wskazana jest wszystkim,
w  ten sposób można zadbać o  swoje zdro-
wie, sylwetkę i  dobre samopoczucie. A  jako
że przy wzmożonym wysiłku fizycznym nie-
zwykle ważna jest zbilansowana dieta bogata
w  białko, warto włączyć do niej nasze pro-
dukty z linii Super Body Active, które stano-
wią źródło pełnowartościowych białek i  nie
zawierają zbędnych „polepszaczy” smaku.
Mlekovita to firma globalna
Dzięki sprzedaży online nasze produkty mogą docierać do wszystkich konsu-
mentów w Polsce. Daliśmy w ten sposób możliwość dokonywania niezbęd-
nych codziennych zakupów także osobom przebywającym na kwarantannie.
Ofertę naszych wyrobów o  wysokiej zawar-
tości białka stworzyliśmy i  konsekwentnie
rozwijamy z myślą o osobach profesjonalnie
uprawiających sport, jak również amatorach,
osobach aktywnych i  dbających o  zdrowy
styl życia. Produkty te można nabyć m.in. we
wspomnianym już naszym sklepie interne-
towym www.sba.com.pl. Zakupy w  nim są
szybkie, wygodne i  bezpieczne – można je
zrobić, np. odpoczywając w domu po trenin-
gu. Co ważne, jesteśmy polskim producentem
naturalnych koncentratów białek serwatko-
wych i jedynym w Polsce bezpośrednim pro-
ducentem smakowego WPC 80 – od surowca
do gotowego produktu. Aktywność fizyczna
połączona z odpowiednią dietą ma też duży
wpływ na odporność organizmu. Z  myślą
o  zachowaniu zdrowia w  tym trudnym cza-
sie odświeżyliśmy szaty graficzne naszych
produktów o  szczególnych właściwościach
w  tym zakresie: linii DarPro i  mleka acidofil-
nego, podkreślając ich pozytywny wpływ na
odporność poprzez m.in. wzbogacenie w wi-
taminy.
W  minionym roku Mlekovita została uho-
norowana wieloma nagrodami. Które są
dla Państwa najistotniejsze?
Jako lider branży mleczarskiej w  Europie
Środkowo-Wschodniej otrzymujemy wiele
wyróżnień. Zwyciężyliśmy m.in. wśród firm
z  sektora mleczarskiego w  Złotej Setce Pol-
skiego Rolnictwa, przygotowanej przez re-
dakcję tygodnika „Wprost” – zostaliśmy zwy-
cięzcą Platynowej Piątki Mleczarni. Po raz
kolejny Mlekovita została również zwycięzcą
Listy Najlepszych i  Największych Spółdzielni
Mleczarskich, opracowywanej przez Krajo-
wy Związek Spółdzielni Mleczarskich oraz
w  Ogólnopolskim Rankingu Najlepszych
Spółdzielni Mleczarskich, przygotowanym
przez redakcję „Dziennika Gazety Prawnej”.
W  7. edycji nagród Złote Laury „Super Bi-
znesu” zwyciężyliśmy zaś w  kategorii „Firmy
spożywcze”, a kapituła doceniła nas za konse-
kwentny rozwój mimo pandemii i debiut na
rynku e-commerce. Jako jedyni z branży mle-
czarskiej znaleźliśmy się też na liście marek
uhonorowanych tytułem „Najlepsza Polska
Marka 2020”.
Bardzo istotnym tematem jest również
produkcja żywności przyjazna środowisku.
Polacy coraz częściej świadomie wybierają
produkty spożywcze, wytworzone w  spo-
sób zrównoważony. Jak podchodzi do tego
zagadnienia Mlekovita?
Oczywiście, Polacy są coraz bardziej świado-
mymi konsumentami w  zakresie produktów
przyjaznych środowisku naturalnemu. Dlate-
go tak ważne jest wdrażanie przez producen-
tów żywności innowacyjnych rozwiązań na
rzecz zrównoważonego rolnictwa i produkcji
żywności. W Grupie Mlekovita jesteśmy świa-
domi wagi tego zagadnienia. Od lat stawia-
my na zrównoważony rozwój, obejmujący
wszystkie aspekty naszej działalności. Kieru-
jemy się bowiem przekonaniem, że ochro-
na środowiska naturalnego jest niezbędna
do wytwarzania produktów wspierających
zdrową i  zrównoważoną dietę. Dla zrówno-
ważonego rozwoju Mlekovity najważniejsze
są: wieloletnia i partnerska współpraca z pro-
ducentami mleka oraz z najlepszymi dostaw-
cami opakowań, materiałów i  usług, a  także
wdrażanie innowacyjnych rozwiązań tech-
nicznych i  organizacyjnych na światowym
poziomie, z  uwzględnieniem ich wpływu na
środowisko oraz bezpieczeństwo zdrowotne
żywności.
Co to konkretnie oznacza?
Doskonale zdajemy sobie sprawę z  tego, że
jakość naszych produktów zaczyna się już na
etapie pozyskiwania surowca. Dlatego naszą
produkcję opieramy na wieloletnich part-
nerstwach z  15 tysiącami polskich rolników
– producentów najwyższej jakości mleka.
Doceniamy ich codzienną pracę, mającą na
celu doskonalenie warunków hodowli i  roz-
wój własnych gospodarstw, a co za tym idzie
spełnianie wymaganych przez nas najwyż-
szych standardów dostarczanego surowca.
Poza tym ciągle się rozwijamy, modernizuje-
my nasze zakłady, inwestujemy w nowe linie
produkcyjne i  technologie, by były one jak
najbardziej przyjazne środowisku i  lokalnej
społeczności. Prowadzimy racjonalną gospo-
darkę surowcami, optymalizujemy zużycie
wody i energii. Stale modernizujemy też na-
sze zakłady, aby były jak najbardziej przyjazne
środowisku. Wybudowaliśmy m.in. kotłow-
nię gazową i  elektrociepłownię w  zakładzie
w  Trzebownisku na Podkarpaciu, elektrocie-
płownię w zakładzie w Lubawie, a także nową
kotłownię gazową w  zakładzie w  Morągu.
O naszej efektywności energetycznej, w tym
uzyskanych oszczędnościach energii w różne-
go rodzaju inwestycjach, świadczą pomyślne
wyniki audytów potwierdzone certyfikatami,
m.in. największych firm certyfikujących na
świecie, takich jak TÜV SÜD.
A co z pakowaniem produktów, jakie tu za-
chodzą zmiany?
Opakowania naszych produktów ewoluują
– nie tylko pod względem szaty graficznej,
ale także jeśli chodzi o  materiały, z  których
są wykonane. Nasze proekologiczne podej-
ście do pakowania produktów przejawia się
m.in. w  zmniejszaniu gramatury tworzyw
sztucznych w  opakowaniach, m.in. poprzez
zmniejszenie grubości folii w  opakowaniach
sera w  plastrach czy wprowadzenie kubków
jogurtu z bezpośrednim nadrukiem. Z opako-
wania złożonego wcześniej z  dwóch warstw
tworzywa sztucznego, jedna zniknęła całko-
wicie. Zmieniliśmy też etykietowanie butelek
kefiru i maślanki 1 kg – etykieta z roli zastąpiła
stosowaną wcześniej etykietę termokurczli-
wą. Pozwala to naszej firmie redukować ilość
tworzyw sztucznych aż o 100 tys. kg w skali
roku. To już ogromna różnica, ale my nie usta-
jemy w  wysiłkach, aby zmieniać skład opa-
kowań kolejnych produktów i działać jeszcze
bardziej proekologicznie. Ważnym aspektem
naszej działalności proekologicznej jest rów-
nież wdrożony system selektywnej zbiórki
odpadów, które następnie przekazywane są
uprawnionym odbiorcom. Tylko w 2020 r. ze-
brano w ten sposób blisko 2700 ton odpadów
segregowanych, w tym blisko 1300 ton maku-
latury.
Materiał
Informacyjny
Grupy
Mlekovita
Zatrzymajsięprzypółce
wsklepie.Przeczytajetykietę,
powąchajowoce,sprawdź
skądpochodziartykuł.Czy
egipskieziemniaki,włoskie
pomidoryinorweskieryby
mająlepsząjakośćniż
produktodrodzimych
przedsiębiorców?
Wwojewództwiepodlaskim
mamybogactwofirm,które
wytwarzająmiody,wędliny,
ubrania,kosmetyki,mąkę,
herbaty,suplementydiety,
warzywa,owoce...Nietrzeba
szukaćdaleko.
Tekst: Olga Goździewska
N
ie ma wątpliwości, że warto kupo-
wać produkty lokalne, z rąk na-
szych rodzimych producentów.
Mamy dzięki temu gwarancję ja-
kości, dostajemy artykuł zdrowy,
ze sprawdzonego źródła - przeko-
nuje Stanisław Derehajło, wice-
marszałek województwa podla-
skiego.
Podkreśla, że świadome wybieranie tego co
„nasze” wpływa również na gospodarkę kraju.
Wprzypadkuimportuznacznaczęśćśrodkówfi-
nansowych wycieka za granicę. Natomiast
w przypadku zakupu produktów krajowych,
wszystkie pieniądze zostają w naszej gospodar-
ce i napędzają jej rozwój. Z badań grupy „Grant
Thornton”wynika,żeaż79grzkażdejwydanej
złotówki zostaje w Polsce, jeśli kupimy produkt
rodzimejfirmywyprodukowanywkraju.Zaśje-
ślikupimyproduktfirmyzagranicznejwyprodu-
kowanypozaPolską,tozkażdejzłotówkizosta-
nieunastylko25gr.
-Pozatymmiody,ekologicznezioła,soki,wy-
roby z pigwowca, wędliny czy oleje tłoczone
nazimnotoprodukty,którymimożemysięszczy-
cić.SądocenianewPolsceizagranicą,aczasami
zapominamy,żemamyjepodręką.Bliskojestto
co najlepsze, zawsze to powtarzam. I przekonu-
ję,żelepiejjestdaćkomuśwprezenciesłoikpraw-
dziwegomioduniżdrogiefrancuskiewino-śmie-
jesięmarszałek.OdlatstarasięprzekonaćPodla-
sian,jakważnyjestpatriotyzmkonsumenckiijak
dużeznaczeniemająnaszecodziennewybory.
Podlaskieprodukty
toskarby!
Podjegowodząwurzędziemarszałkowskimdzia-
ła zespół do sprawy promocji produktu lokalne-
go.Grupaosóbmaprawdziwą,podlaskąmisjęspe-
cjalną!Poszukująprzedsiębiorców,którzywytwa-
rzajążywnośćiproduktynajwyższejjakości,czę-
sto ekologiczne. Później jadą do gospodarza lub
właścicielafirmy,byprzekonaćsięnawłasnejskó-
rze, że artykuł jest wart polecenia. Jeśli spełnia
wszelkiewymagania,trafiadokataloguPodlaskie-
goCentrumProduktuLokalnego.Spisdostępny
jestwsieci.Tozbióropowieściorodzinnychbiz-
nesach, które powstały w oparciu o receptury
przekazywanezpokolenianapokolenie,oinno-
wacyjnychpomysłachiludziachzpasją.
ItakostatniozespółStanisławaDerehajłyod-
kryłnp.kosmetykiztaknaturalnymskładem,że
możnajeśmiało...zjeść.Powstająwmanufaktu-
rze pod Białymstokiem. Markę Bioplant Natura
stworzyłyMonika,MartaiEwa.Córkiimatkapo-
stanowiły połączyć swoje pasje, wiedzę i do-
świadczenie. Produkcję oparły na rodzinnej far-
mie w Sochoniach, gdzie od 1989 roku Ewa zaj-
mujesięuprawąziółiinnychroślinzgodniezza-
sadamibiodynamiki.Przyprodukcjiswoichkos-
metykówiproduktówspożywczychMonikabar-
dzopodkreślaznaczenielokalnościipochodze-
niasurowców.
„Jestem zwolenniczką idei, że najlepsze dla
człowieka jest to, co rośnie i jest wyprodukowa-
ne do 100 kilometrów od jego miejsca zamiesz-
kania.Ponadto,cojestdlamnietakżeistotne,dzię-
kitemunaszepieniądzezostająwnaszymregio-
nieitworzymytumiejscapracy.Budujemyto,co
nambliskie”-mówiławwywiadziedlaPodlaskie-
goCentrumProduktuLokalnegoMonikaGórska,
współwłaścicielkamarkiBioplantNatura.
Pandemiawzmocniła
patriotyzmkonsumencki
Patriotyzm konsumencki wśród Polaków
wzmocniła pandemia COVID-19. Takie są wnio-
ski płynące z badań ośrodka „Open Research”.
Z raportu „Patriotyzm konsumencki Polaków
2020” wynika, że polskość produktu lub marki
jestczynnikiemzachęcającymdozakupucodzie-
wiątego polskiego konsumenta. Co więcej, oso-
by biorące udział w badaniu deklarowały, że
wczasiepandemiizaczęłyzwracaćwiększąuwa-
gęnatocokupująipoświęcałyczasnaczytanie
składów. Wniosek z badań był jednoznaczny:
w 2020 roku byliśmy na zakupach patriotami
znacznieczęściejniżwubiegłychlatach.
Trendnakupowanietegoco„nasze”wpłynął
nawzrostzainteresowaniam.in.podlaskimMły-
nemKaren.WczasiepandemiiPolacyzaczęlipiec
chleb.Ajaktrzebaupiecchleb,toteżtrzebamieć
najlepsząmąkę!
-Bardzodużoosóbprzyjeżdżadonaspomą-
kę.Prowadzimyrównieżsprzedażprzezallegro.
W ostatnim roku sklep bardzo się rozwinął, bo
dużoludziszukałonaturalnegoproduktudoswo-
ichwypieków.Wmarcu2020rokurozwiązałsię
worek zamówień! Wtedy na allegro były cztery
sklepyzpodobnąofertą.Dziśjestichprawietrzy-
dzieści.Zyskaliśmyjednakstałychklientów,któ-
rzywracajądonaspomąkęizostawiająnambar-
dzopozytywneopinie–mówiKatarzynaMrusz-
czyk,któraMłynKarenprowadzizsiostrą.
W lokalnym młynie klienci otrzymują gwa-
rancjęczystościmąki.Wtejkwestiiniemamiej-
scanakompromisy.Siostryprowadząskupzbo-
ża bez oprysków, które niektórzy rolnicy zwykli
stosować,np.bypozbyćsięchwastów.Zbożepo-
chodzizawszeodokolicznych,sprawdzonychgo-
spodarzy.Tozniegopowstajemąkabezżadnych
dodatków,naturalna,zdrowa.Pachnącażytem.
-Nakażdymkrokupilnujemyjakości.Odwy-
borusurowcaulokalnegogospodarzapoproduk-
cję.Badamyrównieżzbożepodkątemnp.glifo-
satu,bymiećpewność,żeoddajemywręceklien-
tówczysty,naturalnyprodukt.Cowięcej,każdy
rolnik,zktórymwspółpracujemy,musipodpisać
oświadczenie,żenieopryskujeroślin–zaznacza
KtarzynaMruszczyk.
Lokalne firmy są godne zaufania, co jest ko-
lejnązaletąwybieraniaproduktówlokalnych.Ja-
kie są więc wady? Dla niektórych osób liczy się
cena.Zaproduktyzagraniczne,np.wytworzone
napotrzebydużychmarketównajczęściejzapła-
cimy mniej. Zdarza się jednak, że niska cena nie
idziewparzezjakością.Szczególnie,gdymamy
kupićprodukt,którypokonałtysiącekilometrów
zanimdotarłdosklepuimógłwtransporciestra-
cić część swoich wartości odżywczych. Tak jest
np. w przypadku owoców i warzyw. U miejsco-
wychrolnikówlubwsklepachosiedlowychmo-
żemykupićproduktylokalnezarazpożniwach,
aichczaspodróżyjestznaczniekrótszy.
Oczywiścienaszeproduktyrównieżpodróżu-
jąpoświecieisąuwielbiane.Podlaskieprzysmaki
mięsneznająnawetnaBliskimWschodzie!Tom.in.
tamsąimportowanesmakołykizZMBBiałystok.
Firmaszczycisięrecepturamistworzonymikilka-
dziesiątlattemu.Zakładpołożonyjestwzielonej,
czystejiekologicznejczęściPolski,nieopodalPusz-
czyBiałowieskiejiKnyszyńskiej.
-Wybieranieproduktówpolskiegopochodze-
nia,wtymnaszychmięs,mawielezalet.Przede
wszystkimłatwiejjestsprawdzićzjakichsurow-
cówfirmakorzystawczasiewytwarzaniatowa-
ru, jeśli mamy ją blisko, a nie na drugim końcu
świata. Warto też docenić to co mamy na miej-
scu. Dobrym przykładem są nasze wędliny doj-
rzewające.ImportujemyjedoWłochczyHiszpa-
nii. Tam tego typu produkty są bardzo popular-
ne.Możemybyćwięcdumni,żenatakimrynku
nasze produkty są doceniane. Z drugiej strony,
stojąc przed półką w polskim sklepie, mając
do wyboru szynkę z Hiszpanii, a tą produkowa-
ną przez nas, możemy wybrać z przekonaniem
toconaszeibyćpewnymjakościidobregosma-
ku - przekonuje Hubert Malinowski z biura pro-
mocjiZMBBiałystok.
FOT.
PODLASKIE
NA
ŁAWECZCE
FB/PRODUKTY.PODLASKIE.EU
Patriotyzm konsumencki
Strefa zakupów
011
StrefaBiznesu MARZEC 2021
Kupującregionalneprodukty
wspieramyprzedsiębiorcówigospodarkę.
Wzamiandostajemyjakość
Polska gospodarka przeżywa swojego rodzaju kryzys spowodowany skutkami pandemii
koronawirusa. O tym, jak dziś wygląda sytuacja podlaskich przedsiębiorstw, o zagrożeniach,
skutkach lockdownu, ale także szansach rozwoju naszego regionu rozmawiamy z Remigiuszem
Rogowskim, prezesem Grupy Kapitałowej Rogowski Development, ekonomistą prof. Henrykiem
Wnorowskim, Bogdanem Sadowskim, prezesem Izby Przemysłowo-Gospodarczej w Suwałkach
oraz Witoldem Karczewskim, prezesem Izby Przemysłowo-Handlowej w Białymstoku.
Rozmawia: Piotr Sawczuk
012 StrefaBiznesu MARZEC 2021
Patrzącnafirmy,którewchodząwskład
białostockiejIzbyPrzemysłowo-Handlo-
wej: jakie gałęzie lokalnej gospodarki
ucierpiały najbardziej z powodu pande-
mii?
WITOLD KARCZEWSKI: Członkami naszej Izby
są firmy z różnych branż. Mamy u nas przekrój
całej gospodarki. Pierwsze objawy wystąpiły
wmomencie,gdyzaczęłasięepidemia.Wszyscy
doznali szoku, bo wszystko częściowo się zała-
mało. Bardziej odczuli to ci, którzy mieli powią-
zania eksportowe za granicą, niż firmy z rynku
krajowego.Popierwszymszokuwiększośćfirm
przeszło - jeśli w ogóle tak można powiedzieć -
do normalnego funkcjonowania, ale część ma
kłopotydodzisiaj.Ajakietobranże?Wystawien-
niczaieventowa,branżaturystycznaiwszystko,
co z nią związane, czyli hotelarstwo i branża ga-
stronomiczna. Te firmy najbardziej ucierpiały
iskutkikoronawirusaodczuwajądodzisiaj.My-
ślęteż,żeczęśćfirmrozwinęłasięlepiejniżwpo-
przednich latach. Natomiast powiem o dwóch
liczbach, nasz PKB za 2020 rok zmniejszył się
o 2,8 proc., a PKB całej Unii Europejskiej o 6,8
proc.,czyliplasujemysięnieźle.
Rynekpracyreagujejakwiadomozopóź-
nieniem. Sławomir Dudek z organizacji
„Pracodawcy RP” wskazuje, iż w roku
2021 będziemy obserwowali spadek za-
trudnienia. Czy zauważa pan redukcje
miejsc pracy w firmach, które wchodzą
wskładsuwalskiejIzbyPrzemysłowo-Go-
spodarczej?
BOGDANSADOWSKI:Napewnorynekpracysię
zmienił. Przed pandemią większość pracodaw-
cówmiałobardzodużeproblemyzpozyskaniem
pracowników. Mówiło się o rynku pracownika,
boczęstotopracownikdyktowałwarunki.Wszel-
kiezmianyustawowe,którenarzucałynampła-
cę minimalną, sprawiały, że to przewaga leżała
po stronie nie pracodawcy, a właśnie pracowni-
ka.Wciągurokupandemiitosiętrochęzmieni-
ło.Oczywiściebyłyfirmy,któremusiałydokonać
zwolnień. Część osób wróciła z zagranicy więc
pracowników zrobiło się na rynku ciut więcej.
Możnatoobserwowaćnapodstawieskładanych
CV w różnych przedsiębiorstwach. Jak długo to
potrwa i jak to będzie dalej wyglądało, zależy
odtego,jakporadzimysobiezpandemią.
Aczymyślipan,żerynekpracownikajesz-
czepowróci
BOGDAN SADOWSKI: Nam, jako przedsiębior-
com,ażtakbardzonatymniezależy.Mychcieli-
byśmy, żeby to było zrównoważone. Wtedy
wszystkonajlepiejwygląda.Jeślipracownikma
swoje miejsce i wykonuje swoją pracę dobrze,
my nie płacimy pracownikowi z ustawy, tylko
płacimymuztego,copracownikwypracowuje.
Tomusibyćpowiązane.Wszelkiepremie,dodat-
ki, to musi być związane z wynikiem pracy. Nie
powinnobyćtakiejsytuacji,żektośnakazujenam
„oddzisiajmaciepłacićtyleityle”.Nawiązujętu
do najniższej krajowej, choć tak naprawdę nikt
zatakąpensjędziśunasniepracuje.Musibyćja-
kiśefekt,żebyzwiększaćpobory.
Zaczęliśmy od tych, którzy na pandemii
stracili.Aczyzauważapanprofesorwpol-
skiej,aleprzedewszystkimwpodlaskiej
gospodarce,podmioty,którenapandemii
zyskały?
HENRYKWNOROWSKI:Łatwiejmimówićoska-
li całego kraju. Takich przykładów jest sporo.
Prawdajesttaka,żezwykletaksiędzieje,żekry-
zys nie dotyka w równym stopniu wszystkich
branż.Tenkryzysjestszczególny,bardzodotkli-
wy za sprawą lockdownu, za sprawą wyłączeń
różnych branż. Ale zgodnie z polską statystyką,
całapolskagospodarkajestpodzielonanaponad
140 branż, a lockdowny zdarzają się w różnych
FOT.
WOJCIECH
WOJTKIELEWICZ
Debata„GospodarkaPodlasia
wdobiepandemii–zagrożenia
iperspektywy”
Debata
Gospodarka w czasach pandemii
O sytuacji podlaskich przedsiębiorstw rozmawiają (od lewej): Witold
Karczewski, Bogdan Sadowski, prof. Henryk Wnorowski i Remigiusz Rogowski.
Debata odbyła się w redakcji „Kuriera Porannego”.
013
StrefaBiznesu MARZEC 2021
okresach. W minionym roku wyłączenia doty-
czyły około 40 branż, czyli można powiedzieć,
że 100 branż wyłączenia nie dotknęły, jeśli cho-
dziowyłączeniaadministracyjne.Natomiastwy-
łączeniatych40miałykonsekwencjepopytowe
dla całej gospodarki. Już w pierwszych tygo-
dniachtegokryzysu,winterneciepojawiłysięin-
formacje, że przybył nam jeden miliarder. Aku-
ratwłaścicielfirmyprodukującej(jeślidobrzepa-
miętam)rękawiczkilateksowe.Iwtejchwiliwi-
daćcorazczęściej,żetanowa,wymagającasytu-
acjajestźródłemwielusukcesów.Prawdajestta-
ka,żemywPolsce,jeślichodziosamosłowo„kry-
zys”, postrzegamy je w kategoriach często dra-
matycznych. Natomiast tak naprawdę w słowie
kryzysmieszcząsiędwaelementy.Zjednejstro-
ny trudność, ale z drugiej - szansa. My częściej
mówimy o trudnościach, ale - jak mówiłem - ci,
którzy pracują dla służby zdrowia, mają bardzo
dobryokres.Iztegosięcieszę.
Branża budowlana radzi sobie całkiem
nieźlewczasiepandemiinatleinnych.Da-
ło się jednak zauważyć spowolnienie,
atakżespadekkoniunkturywbudownic-
twie. Z raportu AMRON-SARFIN wynika,
że w III kwartale 2020 roku rynek inwe-
stycji mieszkaniowych ożywił się. Liczba
mieszkań oddanych do użytkowania
wzrosła o 24 proc., liczba wydanych po-
zwoleń o prawie 11 proc., a liczba miesz-
kań, których budowę rozpoczęto, wzro-
słaażo42proc.,wporównaniudoIIkwar-
tału 2020 r. Skąd taka dobra koniunktu-
ra w budownictwie w tak trudnym cza-
sie?
REMIGIUSZ ROGOWSKI: Budownictwo jest
szczególną branżą, chyba ze względu na proces
inwestycyjny, który jest bardzo długi. Moment
odpozyskaniagruntu,douzyskaniapozwolenia
nabudowęiuzyskaniategotowarudosprzeda-
żytoczasamiokreskilku,anawetkilkunastulat.
Białystok,tospecyficznemiasto,wktórymgrun-
ty sądosyć rozdrobnione. Czasami trzeba kupić
kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt działek, żeby
scalićtengruntiprzygotowaćAtowszystkotrwa.
Tak,żebybyłgotowydorealizacji.Rzeczywiście,
pierwszy okres pandemii i spowolnienie było
związanezniepokojemklientów,którzybalisię
umawiać na spotkania do działu sprzedaży czy
donotariusza.Alebyłotoczasowe.Zdrugiejstro-
ny, to właśnie poprzedni rok 2020 w naszej fir-
mie był rokiem rekordowym pod względem
sprzedaży.
Sprzedaliścieponad700mieszkań.
REMIGIUSZROGOWSKI:Tak,wsamymBiałym-
stoku,gdzienigdyjeszczetakiejsprzedażywna-
szym mieście nie mieliśmy. Jednak były pewne
trudności z pozyskaniem pracowników. Nawet
doBiałegostokumusieliśmyściągaćfirmęwyko-
nawczązWarszawy,bojużtunamiejscuniemie-
liśmymożliwościwykonanianiektórychbudów.
Wtejchwilimamystabilizacjęitojestdlanasnaj-
ważniejsze. Jest stabilnie gospodarczo i właśnie
na rynku pracowniczym, więc cieszymy się, że
jużcenyniewariująimożnanegocjowaćkwoty
z wykonawcą. Z mojej perspektywyżyczyłbym
sobie, żeby - oczywiście bez Covidu, taka sytu-
acjagospodarczautrzymałasięjeszczeprzezkil-
ka lat. W historii dotychczasowej, a prowadzę
przedsiębiorstwo ponad 30 lat, rzadko bywało
tak, żeby z kryzysu wychodziło się od tak. Kon-
sekwencje kryzysu z 2008 roku trwały bardzo
długo.
Wróćmy do branż, które pandemia do-
tknęła najdotkliwiej, także w naszym re-
gionie.Panieprezesie,cozrobić,aby„mar-
twe” hotelarstwo, gastronomię, branżę
eventową,artystycznąiwieleinnychoży-
wić?Jakajestperspektywazagrożeńdla
tychbranż?
BOGDAN SADOWSKI: Ożywić je można tylko
wtedy,kiedyludziebędąmoglisięspotykać.Je-
śli takie branże jak gastronomia czy organizacja
weseldostanązieloneświatło.Imprezy,którezo-
stałyprzełożonezpowoduobostrzeńizamknięć,
poprostuwrócą.Prawdopodobnie,weselabędą
organizowanewczwartki,piątki,sobotyiwnie-
dziele.Powrótniemożejednakwyglądaćtak,jak
miało to miejsce latem 2020 roku, kiedy liczba
osóbnaimprezachbyłamocnoograniczana.Dla
tychbranż,nieopłacasięrobićweseladla50osób.
Znam ludzi, którzy prowadzą biznesy weselne,
którzy mówią, że jeśli mają znów robić imprezę
dla 50 osób, to bardziej im się opłaca już nic nie
robić.Takżetabranżasobieporadzi,jaktylkobę-
dą odpowiednie warunki. Mam także ogromną
nadzieję, żeBluesFestivalSuwałkiodbędziesię
wtymroku.Jaosobiście,miałemakurattrzydzie-
stoleciewmojejfirmie.Miałbyćpikniktargowy
ifajnaimpreza,alenaraziewszystkojestzawie-
szone. Jeśli będzie taka możliwość, to do tego
wrócimy, ale jak wiadomo, nie do wszystkiego
wrócićsięda.
WBiałymstokumieliśmykonferencje,któ-
re organizowali restauratorzy, przedsta-
wicielebranżyeventowej,ślubnej,którzy
bardzonarzekająnarestrykcjeizamknię-
cia.Zdrugiejstrony,podlaskaKrajowaAd-
ministracjaSkarbowainformuje,żeregio-
nalnagospodarkanieucierpiałazpowo-
du pandemii w 2020 roku. Nie zmalały
wpływypodatkowe,alefirmyprosząora-
ty, odraczanie terminów spłat i umorze-
nia.Skądterozbieżności?Wmediachlu-
dziemówią,żejest źle,zamykamybizne-
sy, a z drugiej strony - optymistyczne da-
ne.
WITOLDKARCZEWSKI:Wiadomo,którebranże
sąwzłej,aktórewdobrejsytuacji.Możnasięzgo-
dzić,żeglobalniewpływypodatkoweniezmniej-
szyłysię,natomiastjestwieletragedii.Wielepro-
blemówmająbranże,októrychmówiliśmy.Jed-
niprzeżyją,drudzyupadną.JestdużyhotelarzTa-
deusz Gołębiewski, który publicznie mówi, że
wziął30milionówzłkredytu,nabudowęnowe-
gohotelu,apieniądzeprzeznaczyłnautrzymanie
resztyswoichhoteli.Ichutrzymaniemiesięczne
kosztujego5milionówzł,więczastawiłswójma-
jątek, aby ratować biznes. On jest duży, więc być
możeprzetrwa,alewielefirmniematakichszans.
REMIGIUSZROGOWSKI:Coważne,wtejchwili
sąmożliwościprzełożeniaterminuspłatypodat-
ku, odroczenia, czy nawet umorzenia. Ale
naprzykładw2008roku(wczasiekryzysu-red.)
woliprzełożeniapodatkuczyodroczenianieby-
ło.Tojestnapewnobardzodużyplus,żetakapo-
mocwystępuje.
NaPodlasiu,wydano1300takichdecyzji,
narekordowąkwotęnależności111,5mln
zł.
BOGDAN SADOWSKI: Wniosek z tego taki, że
przedsiębiorcysolidniepracują.
Mamyobecnietrzeciąfalępandemii.Bar-
dzogroźną.Widzimytoszczególnieposta-
nie ochrony zdrowia. A czy widać to we
wskaźnikachekonomicznych?
HENRYKWNOROWSKI:Trzeciafalanadeszła,ale
są też tacy, którzy mówią, że przyjdzie i czwarta
fala. W marcu rozpoczęliśmy drugi rok „korona-
kryzysu”.Przysłuchującsięniektórymdyskusjom,
można odnieść wrażenie, że nasz rząd ma takie
środki,którepozwoliłyby,żeniktnieodczułby,że
kryzysboli.Tooczywiściejestnieprawda.Jestkry-
zys,onmusiboleć,tyleżebolinierówno.Inieste-
ty,pewniebędzietak,żedlakilku,kilkunastuczy
kilkuset przedsiębiorstw w województwie (bo
wkrajuznaczniewiększej)skończysiętoupadło-
ścią.Bylitacyekonomiści,którzytwierdzili,żeto
jest błogosławieństwo. Że kryzysy są oczyszcza-
jące,żeprzedsiębiorstwa,któreupadająwkryzy-
sie itak by upadły, tylko trochę później. Ten kry-
zysjestszczególny,bonigdywcześniejtakiegonie
było. Nie było kryzysu, który tylko z powodów
ekonomicznychdoprowadziłybydowyłączania
100 proc. którejś branży. Powody ekonomiczne
dotakiegoefektuniedoprowadzą,tylkoadmini-
stracyjne.Alenapowódadministracyjnywpłynę-
łabardzopoważnachoroba.Iprawdajesttaka,że
przyczyny, które kryzys wywołały, jeszcze nie
ustąpiły.Natomiastwskaźnikiekonomiczne,na-
wetniebędębałsiępowiedzieć,że(wtejsytuacji)
sąrewelacyjne.Nigdyniebyliśmylideramigospo-
darczymi w Europie, a jesteśmy i mamy najniż-
szebezrobocie,wedługEurostatu.Niktznastego
sięniespodziewał.
BOGDAN SADOWSKI: Myślę, że jako Podlaskie,
niemamyconarzekać.WrankinguRzeczpospo-
litej mieliśmy ponad 4 proc. wzrostu produkcji,
a za nami było Mazowieckie, na szarym końcu
Warmińsko-Mazurskie.Najważniejsze,żebyśmy
jaknajszybciejzdobyliodpornośćspołeczną,je-
ślibędziemymieliszczepionki.Przedsiębiorstwa,
oczywiście sobie poradzą, bo to jest taki orga-
nizm,którymusiprzeżyć.
Partnerem debaty jest firma
Rogowski Development Sp. z o.o.
Debata
Gospodarka w czasach pandemii
FOT.
KATARZYNA
DZIEDZIK/UWB
Jesteśmynabardzoprzyspieszonym
etapiezmianyświatowego
schematugospodarczego
Niedawno minął rok od ogłoszenia pan-
demii.Trochęsiędo nieji do jejobostrzeń
przyzwyczailiśmy, a jak jest z gospodar-
ką?Wytrzymujejakośtenpojedynekczy
raczejsłabojejtowychodzi?
-Jużwidać,żewiększośćgospodarekniewytrzy-
mało konfrontacji z koronawirusem. A przecież
tojeszczeniekoniectegopojedynku.Jeżelispoj-
rzymy na gospodarkę światową, to koszty jakie
poszczególnekrajemusiałyponieśćsątakogrom-
ne, że można to porównać do skutków wojny.
Tylkosamekosztyfinansowewynosząjużoko-
ło12bilionówdolarów…
Czylikwotawręczniewyobrażalna…
-Właśnie,ajeślidorzucimyjeszczedotegokosz-
ty społeczne, które będą rozłożone na lata, plus
kosztyprzesuwaniazasobów,kosztyzerwanych
łańcuchów dostaw czy odtworzenia inwestycji,
tomyślę,żetrzebatowszystkoprzemnożyćprzez
dwa. Są to więc koszty niewyobrażalne: zarów-
nozpunktuwidzeniaglobalnego,jakizpunktu
widzeniapojedynczychkrajów.Szczególnieeu-
ropejskich.Proszęzauważyć,żerozmawiamyde
facto o kryzysie wEuropie i wAmeryce Północ-
nej, bo tylko tam te ograniczenia były tak duże,
astratytakogromne.NatomiastAzja,właściwie
od maja zeszłego roku, w zasadzie funkcjonuje
normalnie.AfrykaiAmerykaPołudniowapodob-
nie. Problemy dotyczą więc raczej krajów przy-
należnych do cywilizacji zachodniej. To tu sku-
mulowałysięnajwiększestraty.
Gdywiosnązeszłegorokuobjąłnaspierw-
szylockdown,dawałosięsłyszećtakiegło-
sy, że OK. Teraz się zamknęliśmy, ale być
może w miarę szybko da się jakoś odżyć,
borządzapowiadałszeregdziałańpomo-
cowych,aludzieprzestrzegaliobostrzeń.
Raczejniebardzosięudało,prawda?
-Patrzączperspektywyczasu,wydajesię,żeten
lockdownbyłzupełnieniepotrzebny,bojeśliba-
zujemynaliczbachpotwierdzonychzakażeń,to
były one nieporównywalnie mniejsze od obec-
nych. Oczywiście wtedy tego nie wiedzieliśmy.
Większość krajów europejskich stosowała loc-
kdownyponiekądnazasadziepewnegoprzeno-
szenia rozwiązań. Podobnie było u nas. Inaczej
sytuacjawyglądałajesieniąiobecnie.Wszystkie
ograniczenia bardzo dużo kosztują, niestety nie
zawszedającpożądaneefekty.Coważne,sąbar-
dzokosztownezdługofalowegopunktuwidze-
nia. Nie znam się na medycynie, ale nie wiem,
czytojestdobrataktyka.
Noiwywołapansporokontrowersjitym
stwierdzeniem.
- Na usprawiedliwienie dodam, że nie wiem ja-
kiemogłybybyćinne,alejeślipatrzęnaAzjęczy
na Amerykę Południową, to tam podejście jest
odmienne. Wydaje się mniej kosztowne, a daje
podobneskutki.Europejczycynatomiast,niebio-
rąc pod uwagę innych rozwiązań stosują to, co
już było. Zaznaczę jednak, że większość krajów
europejskichjestdużobogatszychniżPolska.
Państwojakośprzedsiębiorcomifirmom
pomaga zwalczać skutki koronawirusa.
Głównie pieniędzmi z Unii Europejskiej,
bo żaden kraj nie ma takich zasobów, by
rozdawaćjefirmom.Azwłaszczatymma-
łym,które(jakpokazałyostatniemiesią-
ce)sąwsytuacjinajgorszej.
- Wydaje się, że sektor MŚP (małych i średnich
przedsiębiorstw–red.)tosektor,którynajgorzej
znosikryzysepidemicznyitoonwnajwiększym
stopniu poniesie koszty zatrzymania gospoda-
rek. Łącznie z tym, że część firm z tego sektora
poprostuupadnie.Jużmamybranże,którewła-
ściwie zostały zlikwidowane i raczej już się nie
odbudują.Niektórejeszczedziałają,alewbardzo
ograniczonym zakresie. I tu będą się pojawiały
kosztydwojakiegorodzaju.Popierwsze,bardzo
wiele osób, które w MŚP funkcjonowały, będzie
przechodziło do innych obszarów gospodarki.
Być może do sfery budżetowej, która z kolei bę-
dzie musiała podnosić koszty swojej działalno-
ści,bopracę(iutrzymanie)trzebabędziezapew-
nić większej liczbie osób. Po drugie zaś, zmieni
się struktura gospodarki, bowiem już pojawiają
sięzupełnieinneusługi,produkcjaiinnepowią-
zaniahandlowe.Generalniejesteśmynabardzo
przyspieszonymetapiezmianyświatowegosche-
matu gospodarczego. I – niestety - najwięcej
na tym stracą małe i średnie przedsiębiorstwa,
aszerzejklasaśrednia.
A państwo sobie z tym poradzi, czy to
wobecnejsytuacji,równieżpytanienawy-
rost,zbytwczesne?
-Niewiemczypaństwosobiez tymporadzi,bo
musimypamiętać,żepomocpaństwatoniejest
pomoc„znieba”.Państwoniemapieniędzy,więc
może je pożyczyć. I tak się dzieje w skali UE, bo
Jeżelispojrzymy
nagospodarkęświatową,
tokosztyjakieposzczególne
krajemusiałyponieść
sątakogromne,
żemożnatoporównać
doskutkówwojny
Rok zpandemią. Ogospodarce w czasach epidemiirozmawiamy
zprof.RobertemCiborowskim, ekonomistą irektorem Uniwersytetu
wBiałymstoku.
Rozmawia:
Andrzej Matys
Rozmowa
Gospodarka w czasach pandemii
015
StrefaBiznesu MARZEC 2021
jjj
to,couzyskujemytowwiększościkredyty,któ-
rektośbędziemusiałspłacić.Innysposóbjestta-
ki,żepaństwościąga(iściągaćbędzie)pieniądze
w postaci opłat i podatków od tej części gospo-
darki,któradziała.Itosąkosztydodatkowe,któ-
remusząponosićtedziałająceobszarygospodar-
ki.Jesteśmywfazieprzyspieszonegokryzysugo-
spodarczego, ale kryzysu wieloelementowego.
Jeszczenigdywhistoriicośtakiegoniedziałosię
wtakdynamicznymtempie.Botego,żew2020
rokumiałbyćkryzys,któregoefektembyłybyja-
kieśprzetasowaniagospodarczespodziewalisię
wszyscyekonomiści.Jednakobecnieprzybrałon
takwieleróżnychform,dotyczytyluelementów,
że nie sposób przewidzieć, jak się skończy.
Napewnosątozmianybardzogwałtowneimó-
wiącszczerzeniewiem,comogąprzynieść.
Aż tak? Brzmi jakby mało sympatycznie,
żebyniepowiedzieć,żebardzozłowróżb-
nie.
- Wydaje mi się, że cokolwiek by się nie stało, to
rozwiązańdobrychniema.Efektykryzysusku-
mulowanegoprzezpandemięmogąbyćtylkozłe
albobardzozłe.
Alegdyrozmawiałemz szefaminajwięk-
szych firm z regionu, nie narzekali na
straszne spadki. Mówili, że wyniki nie
olśniewały,jednakw tychwarunkachby-
łydobre.Czylidużyłatwiejznosikryzys?
Generalnie źle ma branża hotelarska,
eventowa,fitnessi gastronomia,lecz,mi-
mo kryzysu, mamy w Białymstoku kilka
nowychlokali.Nieza dużeryzyko,czyza-
działałazasadaznanaz „Ziemiobiecanej”
- skoro zwalniają, znaczy będą przyjmo-
wać?
-Oczywiściewniektórychsektorachifirmachte-
goniewidać(np.wbranżyspożywczej),pozatym
większośćzmianmacharakterdługofalowyido-
tyczy głównie sektora usług, a zatem zauważy-
myjedopieropoepidemii.Cowięcej, jakbędzie
się kończyła pandemia niektóre rodzaje działal-
ności nawet się rozwiną. Chodzi jednak o to, że
napoczątkubędądziałałypoto,abydefacto,od-
pracować koszty, które poniosły. Spowoduje to
np. zmniejszenie możliwości akumulowania
środkównainwestycje,atoonedająprzyszłyroz-
wój.Jeśliktośmiałodłożonejakieśzasobyfinan-
sowe albo ma możliwości kredytowania, jest
szansa,żeswądziałalnośćuruchomiibędziepró-
bowałjąodbudować.Zkoleijeśliktośinwestuje
wgastronomięlubhotelarstwo,musipamiętać,
żebędątobranżedziałającewokreślonychreżi-
mowychwarunkach.Zatemwielerodzajówdzia-
łalności nie będzie mogło od razu się odbić.
A wszystko będzie się odbywać w dość dyna-
miczniezmieniającymsięotoczeniuglobalnym.
Możnazatempowiedzieć,żecytatz„Ziemiobie-
canej” jest prawdziwy, jednak trzeba obserwo-
wać, który z procesów będzie miał większy za-
kres.
Zwłaszczażeniewiemyczynatrzeciejfa-
lipandemiisięskończy,czyteżpojawisię
jeszczeczwartaikolejne…
-Hiszpankamiałatrzyfale,więcliczmynato,że
ta obecna jest ostatnia. Proszę jednak pamiętać,
że wirus nie zniknie, on będzie z nami cały czas
iwróżnychformach,boprzecieżmutuje.Isamo
przyzwyczajenieludzi,ichpodejściejakokonsu-
mentównp.dowyjazdówbędziezupełnieinne.
Np. gdy otwieramy kino czy teatr, to czy gdyby
ludzie wiedzieli, że mogą zająć wszystkie miej-
sca, a nie połowę, zajęliby je? Nie sądzę. Do no-
wych warunków będziemy się przyzwyczajać
iniezawszeznichskorzystamy.Bezpieczniejniż
wkiniejestobejrzećfilmwdomu.Zresztąpodob-
niejestnauczelniach.Pracujemyzdalnie,alejuż
widać,żeniektórerozwiązaniazdalnegonaucza-
nia zostaną. Nawet jeśli skończy się pandemia.
I tak samo będzie w gospodarce. Nie każdy bę-
dziechciałwejśćw200-czy300-osobowytłum.
Taksamozapewnebędziewrestauracjach.Itych
zachowań obawiałbym się najbardziej. Nawet
gdybyśmydziśpowiedzieli,żeskończyłasięepi-
demia,powrótdoprzyzwyczajeńsprzedwirusa
możetrwaćlatami.
Zakładyprodukcyjneniemogąpracować
zdalnie,boprodukcjidodomuprzenieść
sięnieda,alezatowidać,żeświetnieroz-
wijasiębranżae-commerce,czylihandel
winternecie.
-Zakładówprodukcyjnychniemożnazamknąć,
boktoś musizarabiaćnapomocdlatych,którzy
niepracująlubrobiątowograniczonymzakresie.
Rzeczywiściebranżae-commercesięrozwija,tyl-
kotrzebapamiętaćojednym.Otymmianowicie,
żee-commercemusimiećcosprzedawać,ażeby
handel miał co sprzedawać ktoś to musi wypro-
dukować.Pozatymwpandemiiwidaćjedenważ-
ny efekt naszych błędów polityki gospodarczej -
przy czym nie mówię o polityce polskiej tylko
oświatowej-zlat80.i90.XXwieku.Chodzimia-
nowicie o przeniesienie produkcji do Azji. Teraz
widać,jakzłebyłotorozwiązanie.Dużeprzedsię-
biorstwa, zwłaszcza produkcyjne, patrzyły na to
przezpryzmatkosztów.Spowodowałotozmniej-
szenie liczby miejsc pracy w wielu sektorach,
wzmacniającprzytymAzjęjakocentrumgospo-
darczeświata.Pozostałegospodarkimogąconaj-
wyżejsprzedawaćtowary,któresątamproduko-
wane. Pojawia się więc pytanie: czy sam handel
jestwstanieutrzymaćgospodarkę?
Niestety,nie.
-Nowłaśnie.Musimywięcpomyśleć,jakznowu
stworzyćwarunkidotego,byinwestowaćiotwie-
rać różne działalności na miejscu czy też budo-
wać nowe powiązania międzynarodowe i spro-
wadzaćtowarytutaj,alenalepszychwarunkach
niżobecnie.Niejesttoproste,alekonieczne.Za-
równo przedsiębiorstwa, jak i budżet państwa
muszą skądś pozyskiwać środki, a to zapewnia
tylkorealnagospodarka.
Tonakoniecmożenaiwnepytanie:Kiedy
wywołany pandemią kryzys może się
skończyćijak? Wiepan,panieprofesorze?
-Jeszczepółrokutemubyłemoptymistą,ateraz
zostałem dobrze poinformowanym optymistą.
Moimzdaniem,tosiębędzieciągnęłojeszczedłu-
go. Sama epidemia nie jest najważniejsza, pro-
blememjestzarządzanietymkryzysem.Jużjakiś
czastemukrajeeuropejskiepowinnybyłyzadać
sobie pytanie, czy nie podjąć innych działań, bo
te,któremamysąkosztowneiwdługimokresie
niemożliwe do utrzymania. Musimy mieć stra-
tegię, która pozwoli zbliżyć się (gdyż pełny po-
wrót jest na razie niemożliwy) do stanu gospo-
darki sprzed pandemii, by pracować i produko-
wać.Tokonieczne,boilemożnawytrzymaćbez
szerokiej działalności gospodarczej, bez otwar-
tych szkół czy stadionów? Niestety, kiedyś trze-
babędzietepandemicznerachunkizapłacić,bo
wgospodarcedarmowychobiadówniema.
Naraziepatrzęoptymistycznie:idziewiosna
ilato,więcpowinnobyćtrochęlepiej.Wniektó-
rych krajach już dobrze to wygląda, ale dużym
znakiemzapytaniajestjesień.Wystarczy,żepo-
jawi się jakaś nowa mutacja wirusa i wszystko
możezacząćsięodpoczątku.Itupojawiasięwię-
cejpesymizmu.
Jesteśmywfazieprzyspie-
szonegokryzysugospodar-
czego,alekryzysuwieloele-
mentowego.Jeszczenigdy
whistoriicośtakiegonie
działosięwtakdynamicz-
nymtempie.
Rozmowa
Gospodarka w czasach pandemii
016 StrefaBiznesu MARZEC 2021
FOT.
KATARZYNA
DZIEDZIK/UWB
jjj
Jestem mamą Zbysia. Mam na imię Agnieszka.
6 marca 2020 roku, dwa tygodnie przed pla-
nowanym terminem, urodziłam małego, pięk-
nego chłopca, który jest moim trzecim dzie-
ckiem. Dowiedziałam się wtedy, że mój synek
ma rozszczep podniebienia.
Pani doktor zasugerowała nam, abyśmy zgłosili się
pod opiekę Białostockiego Hospicjum dla Dzieci.
Otrzymaliśmy fachową pomoc, wsparcie i  opiekę.
Od tej pory wiedziałam, że gdyby coś niepokojące-
go zaczęło się nagle dziać ze Zbyszkiem, to nie będę
z tym sama.
Bardzo dużo nauczyłam się od pielęgniarek z hospi-
cjum. To one cierpliwie mi tłumaczyły, krok po kro-
ku, co i jak mam robić. Poczułam, że dam radę.
Gdy Zbysio leżał w szpitalu pod respiratorem i dziel-
nie walczył o swoje małe, kruche życie, postanowi-
liśmy zrobić mu niespodziankę. Naszego maluszka
nie było w domu przez ponad miesiąc, a my pod
jego nieobecność zaczęliśmy robić generalny re-
mont całego mieszkania. Było to możliwe dzięki po-
zyskanym przez Fundację „Pomóż Im” darczyńcom.
Możemy teraz mieszkać w  komfortowych warun-
kach, przystosowanych do potrzeb naszego ciężko
chorego synka.
Gdyby ktoś mnie zapytał, czy przyzwyczaiłam się
do tej trudnej sytuacji związanej z ciężkim stanem
zdrowia Zbyszka, odpowiedziałabym szczerze, że
nie. Nigdy do końca nie zaakceptowałam choroby
syna. I nie wyobrażam sobie, żeby miało zabraknąć
wśród nas Zbyszka. Jestem pewna, że po coś po-
jawił się właśnie w naszej rodzinie. Zbyszek powoli
zmienia nas wszystkich.
Agnieszka
Fundacja „Pomóż Im” opiekuje się ponad 30 nie-
uleczalnie i  przewlekle chorymi dziećmi z  woje-
wództwa podlaskiego oraz ich rodzinami. Dla cho-
rego dziecka najważniejsze jest, by być we własnym
domu. I by czuć się bezpiecznie. O to bezpieczeń-
stwo dbają lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci, psy-
chologowie, asystentki rodziny i pracownik socjalny
fundacji. 24 godziny na dobę, 365 dni w roku.
Fundacja opiekuje się także pacjentami Kliniki Pe-
diatrii Onkologii i Hematologii UDSK w Białymstoku,
w której leczą się dzieci z całego woj. podlaskiego.
W 2020 roku oddała do użytku w pełni bezpieczny
plac zabaw, zbudowany pod kliniką. Dzięki współ-
pracy z Fundacją DKMS dostarczyła też w styczniu
do kliniki 16 nowoczesnych łóżek wartych prawie
200 tysięcy złotych.
1% podatku jest podstawowym źródłem finanso-
wania działań Fundacji „Pomóż Im”.
Poczułam, że dam radę
Zapraszamyśrodowiskobiznesu
dowspółpracyzFundacją„PomóżIm”
Pozadarowiznąfinansowączyrzeczowąistniejąinnesposoby
wsparciapodopiecznychfundacji,równieżangażujące
i integrującezespółTwojejfirmy.Pomagamymerytorycznie
i formalniewewdrożeniukażdejz nich.
Wolontariatpracowniczy–różneformy,dopasowanedo
potrzebi oczekiwańfirmyi jejpracowników
Payrollgiving–zaangażowaniefinansowepracownikówna
rzeczorganizacji
Akcjespecjalne–realizacjaprzezfirmęi pracowników
autorskiejakcjidobroczynnej
Partnerstwo–wsparciefundacjipoprzezzrealizowanieusługi,
sponsoring,pomocw promocji
Napisz: biuro@pomozim.org.pl
Zadzwoń:856622 003
Białostockieekokosmetyki
podbijająrynek.
Rodzinnemanufakturyczerpią
zbogactwanaturalnegoPodlasia
Tekst: Izolda Hukałowicz
Kosmetyki naturalne
Strefa ekobiznesu
Pszczoły to wielka pasja Marka i Urszuli Guszczynów, właścicieli Miodowej Mydlarni, która na rynku działa od 2016 roku
018 StrefaBiznesu MARZEC 2021
Odlatmodanaproduktyekologicznesystematyczniewzrasta.Klienci,
wybierającprodukty,robiątocorazbardziejświadomieisięgająpote,które
zawierająnaturalneskładnikiitworzonesązposzanowaniemśrodowiska
naturalnego.Ekotrendprzenikadowszystkichbranż–wtymdobranży
kosmetycznej.Podlaskiefirmyprodukującenaturalnekosmetykitoczęsto
domowemanufaktury,którepieczołowicieopracowująwłasnereceptury,
bazującnalokalnychsurowcach.Zdobywająsercawiernychklientówikrok
pokrokubudująswojemarki.
FOT.
WOJCIECH
WOJTKIELEWICZ/MIODOWA
MYDLARNIA
A
leksandraKrasnodębska-Gwardzikni-
gdy nie planowała, że będzie produ-
kować naturalne kosmetyki. Absol-
wentka akademii sztuk pięknych
napomysłstworzeniaekofirmywpa-
dłatrochęprzezprzypadek.-Miałam
duże problemy z cerą, cierpiałam
natrądzikialergie.Drogeryjnekosme-
tyki tylko pogarszały sprawę. Zaczę-
łam więc szukać czegoś, aby ratować skórę. Po-
szukiwałamnaturalnychreceptur,edukowałam
sięizaczęłamtworzyć-opowiada.
SVOJE:mydłożubrowe
rodemzPodlasia
PaniAleksandrapierwszekrokiwwytwarzaniu
kosmetykówstawiaławPoznaniu,gdziestudio-
wała i pracowała. Z czasem produkty tworzone
wieczorami popracy wędrowały do znajomych
i przyjaciół, którzy zachwyceni, prosili o więcej.
IwtedywgłowiepaniAleksandryzakiełkowała
myśl,żemożejesttodobrypomysłnażycie.Po-
stawiławszystkonajednąkartę,wróciłanaPod-
lasieizabrałasięzarozkręcanieekobiznesu.Nie
było łatwo, gdyż nie miała dużych funduszy
nastart.
- Powiedziałam sobie, że jeśli nie uda mi się
uzyskaćdofinansowaniawwysokości22tys.zło-
tychzurzędupracy,tobędzietoznak,żeniepo-
winnam się za to zabierać. Ale udało się – wspo-
mina.
Pani Aleksandra znalazła odpowiednie miej-
scenapracownię,zdobyłapozwoleniesanepidu,
wypełniławszelkieformalnościniezbędnedopro-
wadzeniamanufakturyprodukującejkosmetyki.
Izaczęławdrażaćwżycieswojepomysły.
Kosmetyki, które powstają w pracowni pani
Aleksandry są w pełni naturalne, wytwarzane
ręcznie,w niewielkichpartiach.Powstająnaba-
zie roślinnych olejów, naparów i macerat zioło-
wych. Bogate są w glinki, witaminy, naturalne
olejkieteryczne,woskimiódpszczeli.Wszystkie
kosmetyki i surowce spełniają normy europej-
skie,akażdarecepturajeststarannieopracowy-
wanaiocenianapodkątembezpieczeństwa.Ko-
smetykiSvojeniezawierająsls,sztucznychbarw-
nikówisyntetycznychzapachów.
W asortymencie Svoje znajdują się mydła,
olejki,kremydotwarzy,hydrolatyczysoledoką-
pieli.SvojeprodukujeunikalnewskalikrajuMy-
dłoŻubrowe–wytwarzanenamaceracieztrawy
żubrowej. Pani Aleksandra kupuje surowce
odpodlaskich producentów, wspierając tym sa-
myminnelokalnefirmy.
NarynkufirmaSvojeobecnajestodczterech
lat. Jej właścicielka działa powoli i systematycz-
nie. Pomaga jej tato i jeszcze jedna pracownica.
Produkty sprzedawane są poprzez stronę inter-
netowąSvojeiwysyłanedoklientów.WBiałym-
stokumożnajeteżodebraćosobiściewSljiedzi-
kuprzyul.Kilińskiego.
- Na razie wychodzimy na zero, jeśli chodzi
o zyski. Wynika to z tego, że nie mamy dużego
kapitału. To, co wypracujemy, od razu inwestu-
jemywpowiększanieprodukcji,mieszalniki,su-
rowce, pracowników. Myślimy o większej pro-
mocji i reklamie, gdyż wiadomo, w dzisiejszych
czasach to ogromnie ważne. To wszystko spra-
wia, że na razie rozkręcamy się powoli – mówi
AleksandraKrasnodębska-Gwardzik.
Pandemia dotknęła biznes pani Aleksandry,
choć-jakprzyznaje-niewtakimstopniu,jakin-
ne branże. - Można zauważyć, że klienci są bar-
dziej zachowawczy w zakupach. Ich koszyki są
mniejobfite,dokładnieważą,cokupić.Pozatym,
przez pandemię nie mogę jeździć na targi, pre-
zentować swoich produktów, nawiązywać bez-
pośrednichkontaktówzklientami-zaznacza.
Mimo ograniczeń i trudności, pani Aleksan-
dranieżałujedecyzjiowystartowaniuzekobiz-
nesem.Kosmetykinaturalnetocałyjejświat.
MiodowaMydlarnia:
zmiłościdopszczół
Właściciele Miodowej Mydlarni przyznają bez
ogródek:„Kochamypszczołymiłościąszaleńczą,
hodujemy je z troską i oddaniem i doceniamy
niezwykłąwartośćkosmetycznąmiodu,propo-
lisu,pyłkuiwoskupszczelego.”
Pszczoły to wielka pasja Marka i Urszuli
Guszczynów,właścicieliMiodowejMydlarni,któ-
ranarynkudziałaod2016roku.PanMarekmógł-
by o pszczołach rozmawiać godzinami. Jak mó-
wi: - Wcześniej czytałem dużo o pszczołach
ipszczelarstwie,alegdyzajrzałemdoulaizoba-
czyłemnawłasneoczytenpszczeliświat,towie-
działem,żetobędziepasjanacałeżycie.
Bakcyl pszczelarstwa został zaszczepiony
ipanMarek,któryod20latpracowałwkorpora-
cji ubezpieczeniowej, postanowił złożyć wypo-
wiedzenieizająćsięhodowląpszczółnaPodlasiu.
Zaczynałod6uli,alezczasempasiekasystema-
tycznierozrastałasięiwszczytowymokresiemo-
głaposzczycićsię80ulami.
-Terazmamjużokoło50uli-mówipanMa-
rek. - Znaczną część sprezentowałem lub sprze-
dałem początkującym pszczelarzom. Chcemy,
aby nasza firma wspierała i pomagała tym, któ-
rzystawiająwpszczelarstwiepierwszekroki.Po-
zatym,niemamyobecnieczasu,abyzajmować
sięjednocześniepszczołami,którewymagająbar-
dzodużopoświęcenia,ifirmąkosmetyczną.
Panu Markowi w biznesie pomaga żona Ur-
szula,dlaktórejwytwarzaniekosmetykówtoca-
ły świat. Z wykształcenia anglistka i nauczyciel-
ka, całą energię poświęca na wymyślanie coraz
tonowychreceptur.
Kosmetyki naturalne
Strefa ekobiznesu
019
StrefaBiznesu MARZEC 2021
FOT.
WOJCIECH
WOJTKIELEWICZ
Zaczęło się od dezodorantu w kremie. Z czasem oferta Mglife poszerzała się o kolejne produkty - mówi Kacper Ostaszewski
jjj
Spod jej rąk wyszły takie produkty jak: ma-
seczki,masłakosmetyczne,pudrydokąpieli,so-
le do kąpieli, mydła naturalne wytwarzane me-
todą „na zimno”, peelingi, perfumy twarde czy
produkty do pielęgnacji włosów (w kostce).
Oprócz typowo „pszczelopochodnych” surow-
ców jak miód, wosk czy pyłek pszczeli, do pro-
dukcji kosmetyków pani Urszula wykorzystuje
teżinnenaturalneskładniki:masłaioleje,olejki
eteryczne,ziołaikwiaty,naturalnesolemineral-
ne,algi,spirulinę,jedwab,glinki,kakaoczykawę.
- Używamy produktów z naszej pasieki, ale
sprowadzamy też dodatkowe surowce. Mamy
swoichsprawdzonychdostawców,októrychwie-
my,żeichproduktjestwpełninaturalny.Kupu-
jemy też od lokalnych producentów - mówi pa-
niUrszula,któraobecniepracujenadinnowacyj-
nymiproduktamiwodnymi.
MiodowaMydlarniasprzedajeswojekosme-
tyki poprzez stronę internetową. Jej produkty
można też nabyć w dziesiątkach stacjonarnych
sklepównatereniecałegokraju.
PaństwoGuszczynowieniewyobrażająsobie
życia bez pszczół. Jak mówi pan Marek, pszcze-
larzedługożyją.-Mamnadzieję,żebędęzajmo-
wał się pszczołami na emeryturze. To zajęcie
nacałeżycie-dodaje.
Mglife:wduchuzerowaste
Mglife to rodzinna manufaktura zBiałegostoku,
tworzącakosmetykinabazieroślinnychimineral-
nychskładników.Firmadziałanarynkuodlisto-
pada2019roku,aleprzymiarkidowystartowania
zekobiznesemrozpoczęłysiępięćlattemu.
PodobniejakwprzypadkufirmySvoje,inspi-
racjądouruchomieniafirmyprodukującejekokos-
metykibyłyosobistedoświadczeniawłaścicieli.
-Zaczęliśmyinteresowaćsięnaturalnymiko-
smetykamiwczasach,kiedyichofertanarynku
była jeszcze ograniczona - mówi Kacper Osta-
szewski,zarządzającymarkąMglife.-Szukaliśmy
dlasiebieiznajomychskutecznego,naturalnego
dezodorantu,aleniemogliśmyznaleźćnic,coby
nampasowało.Zaczęliśmywgłębiaćsięwtemat
ipomyśleliśmy,żemożesamispróbujemyopra-
cowaćrecepturętakiegodezodorantu.
Zaczęłosięoddezodorantuwkremie,alezcza-
semofertaMglifestopniowoposzerzałasięokolej-
neprodukty:musydociała,magnezowąsóldoką-
pieli,świecerzepakowe,świecezwoskupszczele-
goinowość-serumdoustzwoskiempszczelim.
-Stosujemynajwyższejjakościskładnikiroślin-
ne-podkreślaKacperOstaszewski.-Nieużywamy
żadnychdodatkówchemicznychwpostacisztucz-
nychbarwnikówczysyntetycznycharomatów.Pro-
duktywzbogacamyolejkamieterycznymiouni-
katowychwłaściwościach-cytrusowym,lawendo-
wym,pomarańczowymczymiętowym.Wszyst-
kiekosmetykiznajdująsięwsłoiczkach,któremoż-
nawykorzystaćponowniewdowolnysposób.
Wdrożenie każdego kosmetyku na rynek to
długi proces. - Wszystko rozpoczyna się od fazy
wymyślenia i opracowania kosmetyku, potem
trzeba spełnić szereg wymogów, począwszy
odbadań,dokumentacji,zgłoszeniadoeuropej-
skiegoportaluCPMP.Zanimkosmetykpojawisię
wsprzedaży,mijakilkamiesięcy,czasemnawet
rok-opowiadapanKacper.
PracowniaMglifetomałelaboratorium,które
również spełnia wszelkie wymogi. Firma nie-
ustanniemonitorujerynekekokosmetyków.Chce
byćokrokwcześniejodkonkurencji,którazroku
na rok rośnie. - W tym biznesie trzeba być inno-
wacyjnym,nabieżącoodpowiadaćnapotrzeby
klientówiszukaćunikalnychreceptur,wyjątko-
wychsurowcównajwyższejjakości.Kliencisąco-
raz bardziej świadomi, wiedzą, czego chcą - do-
dajeKacperOstaszewski.
Mglifedystrybuujeproduktywdwojakispo-
sób:poprzezwłasnąstronęinternetowąorazpo-
przezsiećkilkudziesięciupartnerskichsklepów
stacjonarnych w całym kraju. Firma w procesie
dystrybucjidbaośrodowisko:przesyłkipakowa-
nesąwduchulesswaste,bezplastiku,wopako-
waniabiodegradowalne.
- Dla nas ekologia to nie chwilowa moda, ale
pewnacałościowafilozofiażycia–podkreślaKac-
perOstaszewski.-Uważamy,żetenproceszmie-
rzaniakuproduktomnaturalnym,wytwarzanym
zszacunkiemdoplanety,będziepostępował.To
jestprzyszłość.
Zadowolenieklientów
miarąsukcesu
Wszyscylokalniproducenciekokosmetyków
zgodnietwierdzą,żeichnajwiększymsukcesem
idumąjestzadowolenieklientów.
- Każdy mail czy telefon, opinia zamieszczo-
nawInterneciezpodziękowaniamiodzadowo-
lonychklientówtonajwiększanagrodazateczte-
ry lata pracy – mówi Aleksandra Krasnodębska-
Gwardzik,właścicielkaSvoje.
WtórujejejMarekGuszczynzMiodowejMy-
dlarni:-Czujemyzadowolenieklientówiczęsto
wręcz płaczemy z radości, gdy czytamy opinie
o naszych produktach. Przedwczoraj napisała
donaspanipoleczeniuonkologicznym,dzięku-
jąc za krem, który jej pomaga w dochodzeniu
dozdrowia.
TakżedlaMglifepozytywnyfeedbackjestmo-
toremdodalszegodziałania.
-Pochlebneopinieklientówdająnamogrom-
nąsatysfakcjęimotywujądopracy–mówiKac-
perOstaszewski.-Kliencipiszą,żeczekająnako-
lejneprodukty.Sąteżwierni-wracajądonas,co
utwierdza nas w przekonaniu, że wykonujemy
naprawdędobrąpracę.
Kosmetyki naturalne
Strefa ekobiznesu
020 StrefaBiznesu MARZEC 2021
FOT.
SVOJE
Pani Aleksandra naturalnymi kosmetykami zaczęła zajmować się szukając czegoś dla siebie. Tak powstała marka Svoje.
Innowacyjna metoda odtwarzania utraconych zę-
bów już jest dostępna w Białymstoku. Specjaliści
w Centrum Implantologii i Stomatologii Estetycz-
nej CZAR-DENT, dzięki zastosowaniu innowacyjne-
go w skali świata protokołu leczenia, są w stanie
odtworzyć uśmiech Pacjenta w ciągu jednego dnia
zabiegowego.
We współczesnej medycynie co rusz pojawiają
się nowe metody leczenia, nowe materiały i urzą-
dzenia. Nowoczesne, w pełni skomputeryzowane
technologie na całego wkroczyły także do stoma-
tologii i potrafią zdziałać prawdziwe cuda. Jedna
z tych nowości, choć nie wszędzie jeszcze dostęp-
na, jest obecna od półtora roku w Białymstoku!
Ta innowacja to WeldOne Concept - niemiecka
metoda opracowana przez profesora Marco Degidi
z Włoch, z pogranicza chirurgii stomatologicznej,
implantologii oraz protetyki. Pozwala na uzupeł-
nienie rozległych braków zębowych w zdecydowa-
nie krótszym czasie i z większą precyzją niż trady-
cyjne sposoby.
- Leczenie WeldOne Concept staje się w wielu
krajach coraz popularniejszą formą uzupełnienia
protetycznego w przypadku całkowitego bezzę-
bia - mówi Michał Czarnowski, lekarz stomatolog
z Czar-Dent. - Jest to metoda efektywna i efektow-
na, a rezultatami leczenia można się cieszyć przez
długie lata. W naszym centrum pierwszy taki za-
bieg wykonaliśmy półtora roku temu.
Dodaje: - Każdy przypadek jest indywidualnie
diagnozowany, wykonujemy odpowiednie bada-
nia, trójwymiarowe zdjęcia na tomografie kom-
puterowym i cyfrowe wyciski, aby mieć w kompu-
terze model zębów pacjenta. Potem, za pomocą
odpowiedniego oprogramowania ustawiamy je
tak, aby pacjent wiedział, jak będzie wyglądać i był
zadowolony. Dopiero potem, po akceptacji, przy-
stępujemy do zabiegu.
Pełna cyfryzacja
WeldOne Concept polega na precyzyjnym umiesz-
czeniu w szczęce lub żuchwie 4 implantów, do
których mocowana jest tytanowa belka z użyciem
bezpiecznej zgrzewarki. Zabieg, oczywiście w znie-
czuleniu, trwa zalewie dwie godziny, bo dzięki
stabilnej, pasywnie dopasowanej belce skraca się
znacznie czas pracy lekarza. Potem, przez kolejne
trzy godziny, pacjent odpoczywa w sali pozabiego-
wej, leżąc i oglądając telewizję, czekając na końco-
wy efekt. Może już nawet zjeść lekki, rozdrobniony
posiłek. W tym czasie jednak nadal intensywnie
pracuje stomatolog, wykorzystując kolejne, inno-
wacyjne technologie. Nowe uzębienie wykonywa-
ne jest z trwałych i bezpiecznych materiałów za
pomocą drukarki 3D. Dzięki temu wielkość, kształt
i kolor zębów idealnie dopasowuje się do wyglądu
każdego pacjenta. Są zamontowane na stałe, co
jest ogromnym komfortem - bardziej przypomina-
ją mosty protetyczne niż tradycyjne wyjmowane
protezy.
- Cyfryzacja w naszym gabinecie
dentystycznym to już codzienność
- mówi Michał Czarnowski. - Po-
zwala nam na jeszcze lepsze
planowanie i wykonywanie
zabiegów, dokładnie wiemy,
gdzie włożyć wiertło, co i jak
wykonać. Trójwymiarowy
skan daje możliwość precy-
zyjnego ustawienia zębów na
każdym etapie prac. Pacjent do-
skonale wie, jak będzie wyglądał.
Pełne wygojenie implantów trwa
3-4 miesiące. Następnie można „dru-
kowane zęby” wymienić na jeszcze ładniejsze,
np. porcelanowe. Ale nie wszyscy pacjenci chcą to
zrobić - choć lekarze to rekomendują - są bowiem
bardzo zadowoleni z efektów wcześniejszego za-
biegu.
Świetna alternatywa
WeldOne Concept to obecnie najlepsza alterna-
tywa dla tradycyjnych protez, które do niedawna
były jedynym rozwiązaniem w przypadku osób
z bezzębiem całkowitym lub resztkowym uzębie-
niem. Wysoko estetyczna odbudowa protetyczna
w żadnym wypadku nie przypomina tradycyjnej
protezy, zarówno pod kątem wizualnym, jak też
użytkowym. Nowatorska technologia stomatolo-
gicznego druku 3D, której na Podlasiu pionierem
jest CZAR-DENT, przewyższa zarówno pod kątem
estetycznym, jak też wytrzymałościowym, trady-
cyjne materiały.
Największe zalety tej nowej metody to: ZNACZNE
skrócenie czasu leczenia, trwałość i znakomity
efekt końcowy. A także niższe koszty niż przy trady-
cyjnie wykonywanych implantach, szybszy proces
gojenia i bardziej przewidywalne efekty leczenia.
Pacjent, dzięki komputerowym wizualizacjom,
może dokładnie zobaczyć, jak będzie wyglądać
po zakończonym leczeniu. Nie ma więc tu mowy
o żadnych niespodziankach i niezadowoleniu. A co
najważniejsze: nowy uśmiech otrzymuje w ciągu
jednego dnia zabiegowego.
- W naszym Centrum wykonaliśmy już ok. 50 ta-
kich zabiegów - opowiada Michał Czarnowski.
- Pacjentami są osoby w przeróżnym
wieku, z różnymi problemami, np.
dwudziestoparolatek, który stracił
zęby w wypadku komunikacyj-
nym czy 70-latek z zaawan-
sowaną chorobą przyzębia.
Szybkość i natychmiastowy
efekt to rezultaty niedościg-
nione z punktu widzenia tra-
dycyjnego leczenia.
Michał Czarnowski jest specja-
listą metody WeldOne Concept.
Dwukrotnie przebywał w Insty-
tucie w Bolonii na indywidualnych
kursach profesora Marco Degidi. Obec-
nie realizuje studia podyplomowe Master of
Oral Implantology na Uniwersytecie Goethego
we Frankfurcie. Jest też kierownikiem pierwszego
w Polsce projektu naukowo-badawczego, dotyczą-
cego innowacyjnej metody zabiegowej - spawania
elementów nowego uzębienia wewnątrz ust pa-
cjenta.
Centrum Implantologii i Stomatologii Estetycznej
CZAR-DENT działa w Białymstoku już blisko 20
lat. Teraz, pomimo pandemii, także przyjmuje
pacjentów, stosując oczywiście wzmocnione środ-
ki ostrożności. To nie tylko maseczki i sterylizacja
wszystkich urządzeń, ale również specjalna dezyn-
fekcja pomieszczeń za pomocą lamp ultrafioleto-
wych. Można się więc tu czuć w pełni komfortowo
i bezpiecznie, pod opieką profesjonalistów.
ul. Świętokrzyska 5 lok. U2, 15-843 Białystok
[ 85 661 01 61
www.czar-dent.pl | gabinet@czar-dent.pl
Białystokponownie nainnowacyjnejmapiePolski
- Cyfryzacja w naszym gabinecie
dentystycznym to już codzienność
- mówi Michał Czarnowski. - Po-
zwala nam na jeszcze lepsze
planowanie i wykonywanie
zabiegów, dokładnie wiemy,
gdzie włożyć wiertło, co i jak
wykonać. Trójwymiarowy
skan daje możliwość precy-
zyjnego ustawienia zębów na
każdym etapie prac. Pacjent do-
skonale wie, jak będzie wyglądał.
Pełne wygojenie implantów trwa
3-4 miesiące. Następnie można „dru-
- Pacjentami są osoby w przeróżnym
wieku, z różnymi problemami, np.
dwudziestoparolatek, który stracił
tucie w Bolonii na indywidualnych
kursach profesora Marco Degidi. Obec-
Michał Czarnowski, lekarz stomatolog Czar-Dent
WeldOne Concept - Well Done Smile
- nowa jakość leczenia
Rok z pandemią
Strefa firm
Zyskwtrudnychczasach?Tosięudaje
T
ak jak TenderHut. Białostocka firma
zbranżyITporazczwartyzrzęduzna-
lazła się w rankingu „Financel Times”
1000najszybciejrozwijającychsięfirm
w Europie. Spółka awansowała w sto-
sunku do ubiegłorocznego zestawie-
nia o 62 pozycje, plasując się na 565.
miejscu w całym rankingu i na 13.
wśródpolskichspółekIT.
- TenderHut jest coraz większą spółką i cały
czasutrzymujedynamicznetempowzrostu.To
dla mnie powód do dumy - mówi Robert Strze-
lecki,prezeszarząduTenderHut.
Ekspansjawskaliglobalnej
Białostocka spółka to weteran rankingu,
wtymrokuplanujedebiutnaNewConnect.
-Naszymcelemjestrozwójnaskalęglobalną
izrokunarokskuteczniegorealizujemy,mimo
dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości.
Dziś, kiedy jesteśmy w przededniu wejścia
na giełdę, chcemy jeszcze więcej, ponieważ za-
równomożliwościzespołu,jakipotencjałrynku
wskazują na to, że nasza grupa może dołączyć
donajwiększychgraczytechnologicznychwPol-
sce-mówiRobertStrzelecki.
Choć branża IT stosunkowo łagodnie prze-
chodzi pandemię, to i tak nie obyło się bez za-
wirowań na globalnych rynkach, na których
działaGrupaTenderHut.Alemimozawirowań
wgospodarcespowodowanychpandemią,spół-
ka zwiększyła swoje przychody na poziomie
9,55 mln zł, co stanowi 21,5-proc. wzrost rok
do roku.
-Pandemia,awszczególnościjejpierwszafa-
la,todużoniepokojównarynkach,coskutkowa-
ło w naszym przypadku zamrożeniem realizacji
kilkuważnychprojektów.Niestety,straciliśmytak-
żeklientówzbranżytravel,którazdnianadzień
Podlaskiefirmywdobiepandemiipotrafiąstawićczołakryzysowi,osiągać
imponującewynikiitworzyćmiejscapracy.Potrafiąteżznaleźćsię
wświatowychrankingach.
022 StrefaBiznesu MARZEC 2021
Rok z pandemią
Strefa firm
runęła jak domek z kart. Jednak po chwilowym
przetasowaniu,zaczęliśmyodrabiaćstraty.2020
rok spowodował przyspieszenie uruchomienia
kilkustrategicznychprojektówwgrupie,których
owocezaczęliśmyzbieraćjużwostatnimkwarta-
leubiegłegoroku–wyjaśniaRobertStrzelecki.
Spółkanadalbędzierealizowaćswojąstrate-
gięrozwoju.
Nowe biura pojawią się między innymi
wUSA,abywspomócrealizacjęideiobsługiklien-
tówwmyślzasady„Followthesun”,czyliwkaż-
dejstrefieczasowejprzez24godzinynadobęsie-
demdniwtygodniu.Rynki,naktórychgrupaza-
mierza realizować sprzedaż, to głównie kraje
skandynawskie, Wielka Brytania, Chiny i USA
oraz Japonia. Oprócz swojej głównej działalno-
ści, jaką jest outsourcing usług IT, firma rozwija
takżewłasneprodukty,którepofaziewewnętrz-
nej akceleracji zasilają grono spółek zależnych
odTenderHut,tworzącportfoliodlaVenturesHut.
Tokoncept,wedługktóregowszystkiecorp-
up’y - czyli start-up’y powstające w Grupie TH -
będąfunkcjonowaływramachwłasnegofundu-
szukapitałowego.Dotejporyspółkazrealizowa-
łaszeregprojektówcorp-up’owych,którejużod-
niosłyrynkowysukces.Sąwśródnich:Zonifero,
GrowUperion,czynajnowszedzieckospółkaHo-
lo4Med.
-Ideawłasnejkuźnistart-up’ów,któreskupio-
ne są wokół tworzenia rozwiązań dotyczących
konkretnychzagadnieńbiznesowych,toogrom-
naprzewagacałejgrupy.Zobserwacjizachowań
szwedzkichinwestorówgiełdowychwynika,że
Skandynawowie przeważnie inwestują w spół-
ki posiadające gotowe skalowalne produkty - to
kierunek,któryzpewnościąbędziemyrozwijać.
Nie bez powodu także w ubiegłym roku przeję-
liśmy45proc.udziałówwszwedzkimakcelera-
torzeNordicTechHouse-zaznaczaprezesStrze-
lecki.
Ponaddwatysiącesklepów
Ekspansja, ale na rynku krajowym, to znak roz-
poznawczyGrupyChorten.Sklepyzjejlogopo-
jawiły się w marcu nie tylko w Białymstoku, ale
teżm.in.wOstrołęce,Pułtusku,Bochotnicy,Kra-
śniku.GrupaChortenw2020rokuosiągnęłaza-
sięg ogólnopolski i przekroczyła 2000 sklepów
partnerskich,awpierwszymkwartaletegoroku
dołączyłydoniejkolejneplacówki,wtymzarów-
nozupełnienowouruchamianepunkty,jakiwie-
letakich,gdziewłaścicieledziałalidotądnaryn-
kuniezależnielubwinnychsieciach.Grupaskle-
pów spożywczych zrzesza już 2065 placówek
partnerskich.
- Osiągnęliśmy nasz cel w 2020 roku, a teraz
przednamistojąkolejnewyzwania.Chcemyroz-
wijaćwspółpracęzdotychczasowymiinowymi
partnerami i wspierać placówki z polskim kapi-
tałem w całym kraju - mówi Krzysztof Pakuła,
prezesGrupyChorten.
W województwie podlaskim, z którego wy-
wodzi się Polska Grupa Sklepów Spożywczych,
jestnajwięcejsklepówzlogozdrzewkiemdębu.
- Dynamicznie rozwija się też nasza ekspan-
sjanapołudniuizachodziePolski,gdziewostat-
nich tygodniach przybyło kilkanaście placówek
zlogoChortenu.Budujemysilnągrupępolskich
sklepów, ponieważ konsolidacja i wspólna ofer-
ta promocyjna daje naszym partnerom szansę
narozwójiskutecznekonkurowanieoklientów
-podkreślaprezesKrzysztofPakuła.
Staropolskośćwindowała
sprzedaż
Lech Garmażeria Staropolska, znany w Podla-
skiemproducenttradycyjnychwyrobówgarma-
żeryjnych,takżestanąłw2020rokuwobectrud-
nychwyzwań.Zakładprowadziczterysklepyfir-
mowe, zaopatruje delikatesy w całej Polsce. Ma
też salę weselną w Białymstoku. Bilans w sumie
wychodzinaplus,alepandemicznyrok2020po-
kazał,któredziały„spożywki”sąstabilniejszeibar-
dziejodpornenazawirowaniawgospodarce.
-Nieoczekiwanietanasza„staropolskość”,na-
wiązaniedotradycji,dosprawdzonychbabcinych
przepisówstałasięnajmocniejsząkartąprzetar-
gową.Naszefinansowewynikiwminionymro-
kuwindowałwgóręwłaśnieruchwsklepachfir-
mowych, sprzedaż wędlin: kiełbas, kabanosów,
kindziuków i garmażerki: pasztetów, potraw
mącznych.Najbardziejwidocznebyłotojakzwy-
kle w okresie świątecznym - uważa Adam Zwo-
lan,członekzarządubiałostockiejfirmyLechGar-
mażeriaStaropolska.
FOT.
WOJCIECH
WOJTKIELEWICZ
jjj
023
StrefaBiznesu MARZEC 2021
Pod koniec ubiegłego roku oddany
do użytku został węzeł Porosły,
budowany m.in. przez Unibep.
Wyniki finansowe spółki, według
opublikowanych szacunków, są naj-
lepsze w historii – to ok. 1,7 mld zł
przychodu i ok. 35 mln zł zysku
netto.
Rok z pandemią
Strefa firm
Lech - chociaż w kwestiach żywieniowych
jestraczejtradycjonalistą-wminionymrokuza-
inwestował w nowocześniejsze formy sprzeda-
żyiuruchomiłsklepinternetowy.Towardostar-
cza na razie w Białymstoku i okolicach, ale roz-
ważarozszerzeniezasięgu.
- W obliczu pandemicznego kryzysu był to
ruchniezbędnyioczywiściewyszedłnamnado-
bre.Zmiesiącanamiesiącrejestrujemywiększą
sprzedażonline.Dlategoplanujemy,byinterne-
towozaopatrywaćteżrynekwarszawski-doda-
jeAdamZwolan.
W sklepie internetowym, poza wędlinami
iwyrobamigarmażeryjnymi,dużymzaintere-
sowaniem cieszyły się produkty w słoikach -
ryby w zalewie, domowe zupy, gulasze, które
mają dłuższy termin przydatności. Dania te
klienci kupowali często jako zabezpieczenie
naokreskwarantanny.Wkażdejchwilimożna
było słoik otworzyć i zrobić szybki i pełnowar-
tościowy obiad. Lech odnotował również wy-
raźny wzrost sprzedaży produktów wegeta-
riańskich.
Wgorszejsytuacjiznalazłsię-zwiadomych,
pandemicznychpowodów-LechGościnnyDom,
prowadzona przez markę sala weselna przy ul.
ElewatorskiejwBiałymstoku.
-Pozakarnawałem2020imiesiącamiletni-
mi sektor ten był w zasadzie zamknięty. I o ile
w poprzednich latach organizowaliśmy nawet
pięć, sześć firmowych wigilii dziennie, w tym
roku było ich zdecydowanie mniej. Ale to wła-
śnie okołoświąteczny ruch, zamówienia z do-
wozem do domu czy zakładów pracy pozwoli-
ły nam poprawić wyniki finansowe - mówi Ju-
styna Orlińska, kierownik Lecha Gościnnego
Domu.
Nietylkonapodlaskich
drogach
Mimopandemii,poprzednirokudanybyłtakże
dlagrupyUnibep.
- Nasze wyniki finansowe, zgodne z założe-
niami i według szacunków, które opublikowali-
śmy,sąnajlepszewhistorii-mamyok.1,7mldzł
przychoduiokoło35mlnzł zyskunetto-mówi
LeszekGołąbiecki,prezeszarząduUnibepSA.
Na poprawę skonsolidowanego zysku netto
względem roku poprzedniego wpływ miały
przedewszystkimdobrewynikiosiągniętewseg-
menciedziałalnoścideveloperskiej,jakrównież
wdwóchsegmentachoperacyjnych-infrastruk-
turze oraz budownictwie kubaturowym Grupy
KapitałowejUnibep.
-Okazałosię,żedywersyfikacjabiznesówsłu-
ży Grupie Unibep, jesteśmy bardziej odporni
nazmianyrynkowe-mówiprezesUnibepu.
Dodaje,żebranżabudowlana-mimopande-
mii-wmiaręnormalniepracowała,choćmusia-
ładostosowaćsiędowszystkichprzepisówsani-
tarnych, obowiązujących w Polsce i za granicą,
gdziekrajowefirmyprowadządziałalność.
- My także cały czas reagujemy szybko i od-
powiedzialnienazmianyzwiązanezpandemią,
dbającozdrowienaszychpracowników,zapew-
niając m.in. środki ochrony osobistej, dostęp
dowiedzy-wyliczaLeszekGołąbiecki.
Podkreśla, że firmie udało się zbudować do-
breportfelezamówieńnarok2021ilatanastęp-
ne we wszystkich biznesach, szczególny nacisk
kładącnabezpieczeństwoipłynnośćfinansową.
- Mamy co robić, co jest wyjątkowo ważne
wniestabilnychczasach.Jakmamyplaniwie-
my, co będziemy robić, to potrzebni są ludzie,
zktórymibędziemyrealizowaćinwestycjelub
sprzedawać nasze produkty - dotyczy to Uni-
developmentSAorazUnihouseSA-mówipre-
zes.
Podkoniec2020rokuUnibepzrealizowałwę-
zełPorosłypodBiałymstokiem.Zdobyłteżzamó-
wienienazaprojektowanieiwybudowaniedro-
giwojewódzkiejHajnówka-BielskPodlaski.Bu-
dujetakżeodcinekdrogiekspresowejS61(woko-
licach Szczuczyna). Dwa miesiące temu podpi-
sałumowęnawybudowanieodcinkaS19Ploski
-Haćki.
ToniejedynypodlaskifragmentViaCarpatii,
którybędziewykonywałafirmazBielskaPodla-
jjj
Grupa Chorten w 2020 roku osiągnęła zasięg ogólnopolski i przekroczyła 2000 sklepów partnerskich
FOT.
CHORTEN
024 StrefaBiznesu MARZEC 2021
Nieoczekiwanie „staropolskość”,
nawiązanie do tradycji, do sprawdzo-
nych babcinych przepisów stała się
najmocniejszą kartą przetargową
spółki Lech Garmażeria Staropolska
Rok z pandemią
Strefa firm
skiego.Jejofertaokazałasięnajlepszawprzetar-
gu na północno-zachodnią obwodnicę Białego-
stoku od węzła Zachód (dawniej Choroszcz)
doDobrzyniewazprzedłużeniemdoKrynic.
- Przed nami wyzwania - m.in. realizacja du-
żychprojektówinfrastrukturalnych,rozwójseg-
mentudeweloperskiego,zwiększenieprodukcji
wielorodzinnych budynków w technologii mo-
dułowej,efektywnapracajakogeneralnywyko-
nawcazarównowkraju,jakizagranicą.Alemylu-
bimywyzwania,tonasmotywujedopracy.My-
ślę, że to jest jeden z powodów, dla których lu-
dziechcąunaspracować-byćczęściądużej,sta-
bilnej, odpowiedzialnej i nastawionej na ciągły
rozwójfirmy-mówiLeszekGołąbiecki.
Parkzwidokiem
nainwestycje
Podlaskiefirmy-mimoniepewnychczasów
-niebojąsięteżnowychinwestycji.Wlutymfir-
maPaulinaŁukjaniukS.J.zaprawie2mlnzłku-
piła1,3-hektarowądziałkęwBiałostockimParku
Naukowo-Technologicznym.Spółkamazamiar
w tym miejscu wybudować centrum logistycz-
nesklepuinternetowegoorazprzenieśćtamsie-
dzibęfirmywrazzoddziałamihandluhurtowe-
goidetalicznego.
W tym samym miejscu inną nieruchomość
o powierzchni 0,8402 ha kupiła białostocka fir-
maApoz.Producentzadrukowanychtkaninna-
turalnychipoliestrowychuruchomizakładpro-
dukcyjny.
szach, am
Białostocka firma z branży IT TenderHut po raz czwarty z rzędu znalazła się
w rankingu „Financel Times” 1000 najszybciej rozwijających się firm w Europie.
Spółka awansowała w stosunku do ubiegłorocznego zestawienia o 62 pozycje.
FOT
.TENDERHUT
DOSTAWCASKLEJEKDLAPRZEMYSŁU:
Meblarskiego–sklejkisuchotrwałe
Transportowego–sklejkiantypoślizgowe
Budowlanego–sklejkiszalunkowe,płytatrójwarstwowa,dźwigary
Opakowaniowego–sklejkisuchotrwałeiwodoodporne
Sklejkispecjalistyczne–oklejaneokleiną,materiałamiPCV,trudnopalne
ŚWIADCZYMYUSŁUGI:
Impregnacjisklejektrudnozapalnych
cięcienawymiar,
obróbkakrzywoliniowasklejkinamaszynieCNC,
produkcjaformateksklejkowych,blatówwarsztatowych,
produkcjapłytpodformowych,
wykonywaniepołączeństolarskich,
zabezpieczaniekrawędzi,
produkcjawyrobówsklejkowychpodzamówienie
W.GromekI.GromekT.DondziłoSpółkaJawna
ul.Warszawska6,16-070Choroszcz
 www.sklejkatrade.eu /(85)6623788
Biznesjestodpowiedzialny.
Takżespołecznie
Tekst: Izabela Krzewska, msi
„Dobro wraca”. „Trzeba pomagać”. To częste słowa darczyńców. Gdzie większe możliwo-
ści finansowe stykają się z empatią - i dbałością o środowisko, w którym się żyje - rodzi
się społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR). Podlaskich przedsiębiorców nie trzeba
do pomagania specjalnie nakłaniać. Co roku przekazują nawet dziesiątki tysięcy złotych
na cele charytatywne, w tym na leczenie dzieci, czy wsparcie placówek medycznych.
Choć 2020 rok był trudny dla większości z nas, wielu dzieli się tym, co ma.
FOT.
PIXABAY.COM
W
ielu pomaga bezimiennie, nie
chcerozgłosu.Takbyłowprzy-
padku zbiórki na zakup niere-
fundowanego leku dla miesz-
kanki Bielska Podlaskiego, Ju-
stynyDąbrowskiej,chorejnano-
wotwór. Potrzebnych było 155
tys. zł. Założona został zbiórka
w internecie, a w samym mie-
ściewlutymtegorokumiałodbyćsiękiermasz
charytatywny na rzecz pani Justyny. Został od-
wołany,bookazałosię,żewcześniej (wciąguza-
ledwie kilku dni) udało się zebrać niemal całą
kwotę. Anonimowy darczyńca jednorazowo
wspomógł akcję niebagatelną kwotą134tys.zł.
Dobrowraca
Sukcesem zakończyła się też akcja na rzecz Mi-
chasiaBoguckiegozpowiatuwysokomazowiec-
kiego,choregonaSMAtypuI(rdzeniowyzanik
mięśni). Chłopczyk przyszedł na świat w 2019
roku.Pousłyszeniudiagnozysercarodzicówpę-
kły… To śmiertelna choroba. Michaś nie siada,
nie przekręca się na brzuszek, z trudem obraca
się na bok. Chłopiec został zakwalifikowany
do terapii genowej, jednak to nie koniec walki.
Koszty związane z dalszym leczeniem i rehabi-
litacją wciążrosną.
Dziękiludziomdobrejwolidostycznia2021
rokuwciąguniespełna6miesięcy,udałosięze-
brać na portalu siepomaga.pl ponad 100 proc.
potrzebnejkwoty-9,6mlnzł!Swojącegiełkędo-
rzuciłateżfirmazSzepietowa.
-Odczuliśmynegatywneskutkipandemiiko-
ronawirusa.Mimoto,uznaliśmy,żespróbujemy
pomóc.Zrobiliśmyzbiórkęwfirmie.Udałonam
sięuzbierać10tysięcyzłiprzekazaćnaleczenie
Michasia – mówi Hubert Wojno, kierownik pro-
dukcjiwF.H.U.Pol-KruszZbigniewaWojno.
Firmaistniejenarynkuregionalnymod1992
roku. Na początku jej działalności skupiona by-
ła na wydobywaniu, sortowaniu i dostarczaniu
kruszyw naturalnych bezpośrednio do klienta.
Wroku2006poszerzyłaswojądziałalnośćopro-
dukcję betonu towarowego wszystkich typów
oraz produkcję bloczków fundamentowych.
Przywytwórniachzbudowanesąsystemyrecy-
klingu,copozwalanaponownewykorzystanie
resztekbetonuiwodyzużytejprzymyciubeto-
niarek.Todziałanieproekologiczne,czyli–obok
akcjicharytatywnych-kolejneodpowiedzialne
społecznie.
Dlaczegowartopomagać?
-Myślę,żenależytopotraktowaćjakpytanie
retoryczne.Każdyznasprędzejczypóźniejuzy-
ska pomoc od innych ludzi - tłumaczy Hubert
Wojno.-Dobrowraca.
Ta maksyma przyświeca też Zbigniewowi
Śląskiemu, właścicielowi Hurtowni Elektrycz-
nejElektromilwSuwałkach.Trudnowymienić
wszystkie cele charytatywne, które wspiera.
Ostatnio była to akcja Ratujemy Bartusia Boja-
rzyńskiego z Białegostoku. Niespełna 2-letni
chłopczyk ma złożoną wadę serca. Medyczna
nazwabrzmizawile.Toinwersjakomoryprawej
ilewej,przełożeniewielkichpnitętniczych,uby-
tek międzykomorowy, zwężenie zastawki płu-
cnej i niedomykalność zastawki trójdzielnej.
SkomplikowanajestteżoperacjawBostonChil-
dren’sHospitalwUSA,którąBartuśmusiprzejść
jeszczeprzedukończeniemdrugiegoroku,aby
żyć.Dlaratowaniaserduszkachłopca,wieleosób
otworzyłowłasne.
FirmaElektromilprzekazałanalicytacjena-
rzędziaielektronarzędzia.M.in.dziękitemu,ale
izaangażowaniuponadtysięcyinnychdarczyń-
ców, udało się zebrać potrzebną kwotę. Opera-
cjaBartusiaBostoniemazostaćprzeprowadzo-
na 5 maja, pięć dni przed 2. urodzinami chłop-
czyka.
Trudnowyjaśnićskąd
tosiębierze
W podobny sposób, wystawiając przedmioty
na licytację, Hurtownia Elektryczna Elektromil
wSuwałkachwspomagateżzbiórkęnaleczenie
serduszka Antosia Kuczyńskiego i rehabilitację
Rafała Kopiczko. Rafałek ma 4 latka. Niedawno,
podczasrutynowychbadańprzesiewowychoka-
zało się, że ma guza mózgu. Lekarze podjęli de-
cyzjęonatychmiastowejoperacjiponieważguz
miał już 46 mm i pojawił się obrzęk mózgu. Ra-
fałekjestjużpodwóchoperacjachgłowy,wwy-
nikuczegoprzestałmówić,niechodzi,niesiedzi,
nie ma władzy w lewej rączce. Żeby spróbować
przywrócićmusprawność,potrzebnajestwielo-
miesięczna rehabilitacja. Internetowa zbiórka
na zrzutka.pl trwała od stycznia. Po niespełna
miesiącuudałosięzebraćwymagane50tys.zł.
NaserduszkodlarocznegoAntosiaKuczyń-
skiegozSejnzbiórkaruszyładopierowpołowie
marca tego roku. Antoś urodził się z zarośniętą
zastawką pnia płucnego, czyli zarośniętą drogą
odpływukrwizsercadopłuc.Tak,jakBartekBo-
jarzyński,maprzejśćoperacjęwBostonie.Cena
korekty wady wraz z kilkumiesięcznym poby-
tem w szpitalu będzie opiewać na kwotę rzędu
milionazłotych,abliscymająraptemkilkamie-
sięcy,żebyjąuzbierać.
Cenna jest każda złotówka. Tak działa idea
WielkiejOrkiestryŚwiątecznejPomocy.Hurtow-
nia Elektryczna Elektromil w Suwałkach z
WOŚPgraod15lat.ZbigniewŚląskijakojedyny
suwalczanin ma medale i aż sześć wylicytowa-
nychzłotychserduszekOrkiestry.Złoteserdusz-
kamająnajbardziejhojnidarczyńcyfinałów.To
tylkojedenzdowodównaskalędziałalnościpro-
społecznejtejfirmy.
Niedawnoufundowałapojemnikdozbiórki
plastikowychnakrętek,którystanąłprzybiblio-
tece (pieniądze pozyskane ze sprzedaży nakrę-
tekprzekazywanesąnacelecharytatywne),gmi-
nie Filipów podarowała nowe lampy uliczne,
a materiały elektryczne dla Domu Gościnnego
DzięciołówkawgminieKorycin,którynapocząt-
kutegorokuucierpiał wpożarze.
jjj
027
StrefaBiznesu MARZEC 2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021
Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021

More Related Content

What's hot

Top360 zajawka
Top360 zajawkaTop360 zajawka
Top360 zajawka
Grupa PTWP S.A.
 
„Biura i magazyny 2020 – nowa rzeczywistość?” Polska Izba Nieruchomości Komer...
„Biura i magazyny 2020 – nowa rzeczywistość?” Polska Izba Nieruchomości Komer...„Biura i magazyny 2020 – nowa rzeczywistość?” Polska Izba Nieruchomości Komer...
„Biura i magazyny 2020 – nowa rzeczywistość?” Polska Izba Nieruchomości Komer...
CEO Magazyn Polska
 
Millennium - wyniki po III kw. 2010 r.
Millennium - wyniki po III kw. 2010 r.Millennium - wyniki po III kw. 2010 r.
Millennium - wyniki po III kw. 2010 r.
Wojciech Boczoń
 
Regiony oddadzą biznesowi co trzecie euro z Brukseli | Purpurowy kalkulator G...
Regiony oddadzą biznesowi co trzecie euro z Brukseli | Purpurowy kalkulator G...Regiony oddadzą biznesowi co trzecie euro z Brukseli | Purpurowy kalkulator G...
Regiony oddadzą biznesowi co trzecie euro z Brukseli | Purpurowy kalkulator G...
Grant Thornton
 
Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski
Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce PolskiRola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski
Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski
PwC Polska
 
Wyniki Banku Millennium po I kwartale 2014
Wyniki Banku Millennium po I kwartale 2014Wyniki Banku Millennium po I kwartale 2014
Wyniki Banku Millennium po I kwartale 2014
Wojciech Boczoń
 
Barometr społeczno - gospodarczy Małopolski
Barometr społeczno - gospodarczy MałopolskiBarometr społeczno - gospodarczy Małopolski
Barometr społeczno - gospodarczy Małopolski
UMWMMOG
 
BRE-CASE SEminarium 116 - Zróżnicowanie polityki fiskalnej w trakcie kryzysu ...
BRE-CASE SEminarium 116 - Zróżnicowanie polityki fiskalnej w trakcie kryzysu ...BRE-CASE SEminarium 116 - Zróżnicowanie polityki fiskalnej w trakcie kryzysu ...
BRE-CASE SEminarium 116 - Zróżnicowanie polityki fiskalnej w trakcie kryzysu ...
CASE Center for Social and Economic Research
 
Branża TSL na fali dobrej koniunktury
Branża TSL na fali dobrej koniunktury Branża TSL na fali dobrej koniunktury
Branża TSL na fali dobrej koniunktury
AsstrA-Associated Traffic AG
 
Perspektywy polskiego i światowego rynku infrastruktury transportowej
 Perspektywy polskiego i światowego rynku infrastruktury transportowej Perspektywy polskiego i światowego rynku infrastruktury transportowej
Perspektywy polskiego i światowego rynku infrastruktury transportowej
PwC Polska
 
Artículo polska viva 3. 2014 se despide con un balance económico positivo (...
Artículo polska viva 3. 2014 se despide con un balance económico positivo (...Artículo polska viva 3. 2014 se despide con un balance económico positivo (...
Artículo polska viva 3. 2014 se despide con un balance económico positivo (...
Alex Kroger
 
Raport pw c_bialystok
Raport pw c_bialystokRaport pw c_bialystok
Raport pw c_bialystok
Grupa PTWP S.A.
 
Lista 207 firm z branży piekarniczo-cukierniczej (zajawka)
Lista 207 firm z branży piekarniczo-cukierniczej (zajawka)Lista 207 firm z branży piekarniczo-cukierniczej (zajawka)
Lista 207 firm z branży piekarniczo-cukierniczej (zajawka)
Grupa PTWP S.A.
 
BRE-CASE Seminarium 67 - Poland's Accession to the European Union and the Rat...
BRE-CASE Seminarium 67 - Poland's Accession to the European Union and the Rat...BRE-CASE Seminarium 67 - Poland's Accession to the European Union and the Rat...
BRE-CASE Seminarium 67 - Poland's Accession to the European Union and the Rat...
CASE Center for Social and Economic Research
 

What's hot (17)

Raport przedsiębiorczość w polsce
Raport przedsiębiorczość w polsceRaport przedsiębiorczość w polsce
Raport przedsiębiorczość w polsce
 
Top360 zajawka
Top360 zajawkaTop360 zajawka
Top360 zajawka
 
„Biura i magazyny 2020 – nowa rzeczywistość?” Polska Izba Nieruchomości Komer...
„Biura i magazyny 2020 – nowa rzeczywistość?” Polska Izba Nieruchomości Komer...„Biura i magazyny 2020 – nowa rzeczywistość?” Polska Izba Nieruchomości Komer...
„Biura i magazyny 2020 – nowa rzeczywistość?” Polska Izba Nieruchomości Komer...
 
Millennium - wyniki po III kw. 2010 r.
Millennium - wyniki po III kw. 2010 r.Millennium - wyniki po III kw. 2010 r.
Millennium - wyniki po III kw. 2010 r.
 
Ranking mleko lupa_150
Ranking mleko lupa_150Ranking mleko lupa_150
Ranking mleko lupa_150
 
Regiony oddadzą biznesowi co trzecie euro z Brukseli | Purpurowy kalkulator G...
Regiony oddadzą biznesowi co trzecie euro z Brukseli | Purpurowy kalkulator G...Regiony oddadzą biznesowi co trzecie euro z Brukseli | Purpurowy kalkulator G...
Regiony oddadzą biznesowi co trzecie euro z Brukseli | Purpurowy kalkulator G...
 
Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski
Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce PolskiRola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski
Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski
 
Wyniki Banku Millennium po I kwartale 2014
Wyniki Banku Millennium po I kwartale 2014Wyniki Banku Millennium po I kwartale 2014
Wyniki Banku Millennium po I kwartale 2014
 
Barometr społeczno - gospodarczy Małopolski
Barometr społeczno - gospodarczy MałopolskiBarometr społeczno - gospodarczy Małopolski
Barometr społeczno - gospodarczy Małopolski
 
BRE-CASE SEminarium 116 - Zróżnicowanie polityki fiskalnej w trakcie kryzysu ...
BRE-CASE SEminarium 116 - Zróżnicowanie polityki fiskalnej w trakcie kryzysu ...BRE-CASE SEminarium 116 - Zróżnicowanie polityki fiskalnej w trakcie kryzysu ...
BRE-CASE SEminarium 116 - Zróżnicowanie polityki fiskalnej w trakcie kryzysu ...
 
Czechy
CzechyCzechy
Czechy
 
Branża TSL na fali dobrej koniunktury
Branża TSL na fali dobrej koniunktury Branża TSL na fali dobrej koniunktury
Branża TSL na fali dobrej koniunktury
 
Perspektywy polskiego i światowego rynku infrastruktury transportowej
 Perspektywy polskiego i światowego rynku infrastruktury transportowej Perspektywy polskiego i światowego rynku infrastruktury transportowej
Perspektywy polskiego i światowego rynku infrastruktury transportowej
 
Artículo polska viva 3. 2014 se despide con un balance económico positivo (...
Artículo polska viva 3. 2014 se despide con un balance económico positivo (...Artículo polska viva 3. 2014 se despide con un balance económico positivo (...
Artículo polska viva 3. 2014 se despide con un balance económico positivo (...
 
Raport pw c_bialystok
Raport pw c_bialystokRaport pw c_bialystok
Raport pw c_bialystok
 
Lista 207 firm z branży piekarniczo-cukierniczej (zajawka)
Lista 207 firm z branży piekarniczo-cukierniczej (zajawka)Lista 207 firm z branży piekarniczo-cukierniczej (zajawka)
Lista 207 firm z branży piekarniczo-cukierniczej (zajawka)
 
BRE-CASE Seminarium 67 - Poland's Accession to the European Union and the Rat...
BRE-CASE Seminarium 67 - Poland's Accession to the European Union and the Rat...BRE-CASE Seminarium 67 - Poland's Accession to the European Union and the Rat...
BRE-CASE Seminarium 67 - Poland's Accession to the European Union and the Rat...
 

Similar to Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021

Budowlani 1/2022
Budowlani 1/2022Budowlani 1/2022
Budowlani 1/2022
BiuroOPZZ
 
Budowlani 6/2022
Budowlani 6/2022Budowlani 6/2022
Budowlani 6/2022
BiuroOPZZ
 
Budowlani 6/2022
Budowlani 6/2022Budowlani 6/2022
Budowlani 6/2022
BiuroOPZZ
 
Strefa Biznesu Suwalki listopad 2020
Strefa Biznesu Suwalki listopad 2020Strefa Biznesu Suwalki listopad 2020
Strefa Biznesu Suwalki listopad 2020
poranny24
 
Plus o dotacjach
Plus o dotacjach Plus o dotacjach
Plus o dotacjach
Grant Thornton
 
PLUS o dotacjach
PLUS o dotacjachPLUS o dotacjach
PLUS o dotacjach
Grant Thornton
 
Magazyn Przedsiębiorcy nr (28) 10/2021 - Podbeskidzie i Śląsk Cieszyński
Magazyn Przedsiębiorcy nr (28) 10/2021 -  Podbeskidzie i Śląsk CieszyńskiMagazyn Przedsiębiorcy nr (28) 10/2021 -  Podbeskidzie i Śląsk Cieszyński
Magazyn Przedsiębiorcy nr (28) 10/2021 - Podbeskidzie i Śląsk Cieszyński
Da Vinci Studio
 
Nasze_Miasto_Siemiatycze
Nasze_Miasto_SiemiatyczeNasze_Miasto_Siemiatycze
Nasze_Miasto_Siemiatycze
poranny24
 
Biuletyn wroclaw pl nr 2 68 2022-web
Biuletyn wroclaw pl nr 2 68 2022-webBiuletyn wroclaw pl nr 2 68 2022-web
Biuletyn wroclaw pl nr 2 68 2022-web
Wroclaw
 
Tydzień z OPZZ 03-07-2020
Tydzień z OPZZ 03-07-2020Tydzień z OPZZ 03-07-2020
Tydzień z OPZZ 03-07-2020
BiuroOPZZ
 
Raport spring 2017_pl_1_0_8
Raport spring 2017_pl_1_0_8Raport spring 2017_pl_1_0_8
Raport spring 2017_pl_1_0_8
Grupa PTWP S.A.
 
Polska bankowośc w liczbach - II kw. 2017
Polska bankowośc w liczbach - II kw. 2017Polska bankowośc w liczbach - II kw. 2017
Polska bankowośc w liczbach - II kw. 2017
Wojciech Boczoń
 
Bezwarunkowy dochód podstawowy: Ile to może kosztować i czy jest tego wart?
Bezwarunkowy dochód podstawowy: Ile to może kosztować i czy jest tego wart?Bezwarunkowy dochód podstawowy: Ile to może kosztować i czy jest tego wart?
Bezwarunkowy dochód podstawowy: Ile to może kosztować i czy jest tego wart?
Polski Instytut Ekonomiczny
 
Sektor nowoczesnych usług biznesowych w Polsce 2019
Sektor nowoczesnych usług biznesowych w Polsce 2019Sektor nowoczesnych usług biznesowych w Polsce 2019
Sektor nowoczesnych usług biznesowych w Polsce 2019
CEO Magazyn Polska
 
PM_6_2016_keiretsu
PM_6_2016_keiretsuPM_6_2016_keiretsu
PM_6_2016_keiretsu
Beata Elert
 
Silny Śląsk w Europie
Silny Śląsk w EuropieSilny Śląsk w Europie
Silny Śląsk w Europie
GrzegorzTobiszowski
 
1.2 Internacjonalizacja POPW Polska Wschodnia 2020
1.2 Internacjonalizacja POPW Polska Wschodnia 20201.2 Internacjonalizacja POPW Polska Wschodnia 2020
1.2 Internacjonalizacja POPW Polska Wschodnia 2020
Sebastian Sadowski-Romanov
 
Biuletyn miejski wroclaw-pl-Nr 47-160-2023.pdf
Biuletyn miejski wroclaw-pl-Nr 47-160-2023.pdfBiuletyn miejski wroclaw-pl-Nr 47-160-2023.pdf
Biuletyn miejski wroclaw-pl-Nr 47-160-2023.pdf
Wroclaw
 

Similar to Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021 (20)

Budowlani 1/2022
Budowlani 1/2022Budowlani 1/2022
Budowlani 1/2022
 
Budowlani 6/2022
Budowlani 6/2022Budowlani 6/2022
Budowlani 6/2022
 
Budowlani 6/2022
Budowlani 6/2022Budowlani 6/2022
Budowlani 6/2022
 
Strefa Biznesu Suwalki listopad 2020
Strefa Biznesu Suwalki listopad 2020Strefa Biznesu Suwalki listopad 2020
Strefa Biznesu Suwalki listopad 2020
 
Plus o dotacjach
Plus o dotacjach Plus o dotacjach
Plus o dotacjach
 
PLUS o dotacjach
PLUS o dotacjachPLUS o dotacjach
PLUS o dotacjach
 
Magazyn Przedsiębiorcy nr (28) 10/2021 - Podbeskidzie i Śląsk Cieszyński
Magazyn Przedsiębiorcy nr (28) 10/2021 -  Podbeskidzie i Śląsk CieszyńskiMagazyn Przedsiębiorcy nr (28) 10/2021 -  Podbeskidzie i Śląsk Cieszyński
Magazyn Przedsiębiorcy nr (28) 10/2021 - Podbeskidzie i Śląsk Cieszyński
 
Nasze_Miasto_Siemiatycze
Nasze_Miasto_SiemiatyczeNasze_Miasto_Siemiatycze
Nasze_Miasto_Siemiatycze
 
Biuletyn wroclaw pl nr 2 68 2022-web
Biuletyn wroclaw pl nr 2 68 2022-webBiuletyn wroclaw pl nr 2 68 2022-web
Biuletyn wroclaw pl nr 2 68 2022-web
 
Rynek pracy
Rynek pracyRynek pracy
Rynek pracy
 
Tydzień z OPZZ 03-07-2020
Tydzień z OPZZ 03-07-2020Tydzień z OPZZ 03-07-2020
Tydzień z OPZZ 03-07-2020
 
Raport spring 2017_pl_1_0_8
Raport spring 2017_pl_1_0_8Raport spring 2017_pl_1_0_8
Raport spring 2017_pl_1_0_8
 
Polska bankowośc w liczbach - II kw. 2017
Polska bankowośc w liczbach - II kw. 2017Polska bankowośc w liczbach - II kw. 2017
Polska bankowośc w liczbach - II kw. 2017
 
Bezwarunkowy dochód podstawowy: Ile to może kosztować i czy jest tego wart?
Bezwarunkowy dochód podstawowy: Ile to może kosztować i czy jest tego wart?Bezwarunkowy dochód podstawowy: Ile to może kosztować i czy jest tego wart?
Bezwarunkowy dochód podstawowy: Ile to może kosztować i czy jest tego wart?
 
Sektor nowoczesnych usług biznesowych w Polsce 2019
Sektor nowoczesnych usług biznesowych w Polsce 2019Sektor nowoczesnych usług biznesowych w Polsce 2019
Sektor nowoczesnych usług biznesowych w Polsce 2019
 
PM_6_2016_keiretsu
PM_6_2016_keiretsuPM_6_2016_keiretsu
PM_6_2016_keiretsu
 
Silny Śląsk w Europie
Silny Śląsk w EuropieSilny Śląsk w Europie
Silny Śląsk w Europie
 
1.2 Internacjonalizacja POPW Polska Wschodnia 2020
1.2 Internacjonalizacja POPW Polska Wschodnia 20201.2 Internacjonalizacja POPW Polska Wschodnia 2020
1.2 Internacjonalizacja POPW Polska Wschodnia 2020
 
Eec raport
Eec raportEec raport
Eec raport
 
Biuletyn miejski wroclaw-pl-Nr 47-160-2023.pdf
Biuletyn miejski wroclaw-pl-Nr 47-160-2023.pdfBiuletyn miejski wroclaw-pl-Nr 47-160-2023.pdf
Biuletyn miejski wroclaw-pl-Nr 47-160-2023.pdf
 

More from poranny24

Nasze_Miasto_Bialystok
Nasze_Miasto_BialystokNasze_Miasto_Bialystok
Nasze_Miasto_Bialystok
poranny24
 
Nasze_Miasto_Elk_maj_2021
Nasze_Miasto_Elk_maj_2021Nasze_Miasto_Elk_maj_2021
Nasze_Miasto_Elk_maj_2021
poranny24
 
Nasze _Miasto_Augustow
Nasze _Miasto_AugustowNasze _Miasto_Augustow
Nasze _Miasto_Augustow
poranny24
 
Nasze_Miasto_Bialystok
Nasze_Miasto_BialystokNasze_Miasto_Bialystok
Nasze_Miasto_Bialystok
poranny24
 
Nasze_Miasto_Suwalki_Marzec_2021
Nasze_Miasto_Suwalki_Marzec_2021Nasze_Miasto_Suwalki_Marzec_2021
Nasze_Miasto_Suwalki_Marzec_2021
poranny24
 
Strefa_Agro_Lomza
Strefa_Agro_LomzaStrefa_Agro_Lomza
Strefa_Agro_Lomza
poranny24
 
Nasze_Miasto_Bielsk_Podlaski_i_Hajnowka
Nasze_Miasto_Bielsk_Podlaski_i_HajnowkaNasze_Miasto_Bielsk_Podlaski_i_Hajnowka
Nasze_Miasto_Bielsk_Podlaski_i_Hajnowka
poranny24
 
Strefa_Agro_Suwalki_marzec_2021
Strefa_Agro_Suwalki_marzec_2021Strefa_Agro_Suwalki_marzec_2021
Strefa_Agro_Suwalki_marzec_2021
poranny24
 
Strefa_Seniora_Suwalki
Strefa_Seniora_SuwalkiStrefa_Seniora_Suwalki
Strefa_Seniora_Suwalki
poranny24
 
Lomza_Nasze_Miasto_luty_2021
Lomza_Nasze_Miasto_luty_2021Lomza_Nasze_Miasto_luty_2021
Lomza_Nasze_Miasto_luty_2021
poranny24
 
Lapy_Nasze_Miasto_luty_2021
Lapy_Nasze_Miasto_luty_2021Lapy_Nasze_Miasto_luty_2021
Lapy_Nasze_Miasto_luty_2021
poranny24
 
NM_Bialystok_20.01.2021
NM_Bialystok_20.01.2021NM_Bialystok_20.01.2021
NM_Bialystok_20.01.2021
poranny24
 
Mistrzowie Agro dodatek plebiscytowy 12.2020
Mistrzowie Agro dodatek plebiscytowy 12.2020Mistrzowie Agro dodatek plebiscytowy 12.2020
Mistrzowie Agro dodatek plebiscytowy 12.2020
poranny24
 
Nasze miasto Suwalki_12.2020
Nasze miasto Suwalki_12.2020Nasze miasto Suwalki_12.2020
Nasze miasto Suwalki_12.2020
poranny24
 
Nasze Miasto Grajewo_12.2020
Nasze Miasto Grajewo_12.2020Nasze Miasto Grajewo_12.2020
Nasze Miasto Grajewo_12.2020
poranny24
 
Augustow nasze miasto_grudzien_2020
Augustow nasze miasto_grudzien_2020Augustow nasze miasto_grudzien_2020
Augustow nasze miasto_grudzien_2020
poranny24
 
Białystok Nasze Miasto listopad 2020
Białystok Nasze Miasto listopad 2020Białystok Nasze Miasto listopad 2020
Białystok Nasze Miasto listopad 2020
poranny24
 
Białystok Nasze Miasto - listopad 2020
Białystok Nasze Miasto - listopad 2020Białystok Nasze Miasto - listopad 2020
Białystok Nasze Miasto - listopad 2020
poranny24
 
Mistrzowie Agro
Mistrzowie AgroMistrzowie Agro
Mistrzowie Agro
poranny24
 
Strefa Biznesu - wrzesień 2020
Strefa Biznesu - wrzesień 2020Strefa Biznesu - wrzesień 2020
Strefa Biznesu - wrzesień 2020
poranny24
 

More from poranny24 (20)

Nasze_Miasto_Bialystok
Nasze_Miasto_BialystokNasze_Miasto_Bialystok
Nasze_Miasto_Bialystok
 
Nasze_Miasto_Elk_maj_2021
Nasze_Miasto_Elk_maj_2021Nasze_Miasto_Elk_maj_2021
Nasze_Miasto_Elk_maj_2021
 
Nasze _Miasto_Augustow
Nasze _Miasto_AugustowNasze _Miasto_Augustow
Nasze _Miasto_Augustow
 
Nasze_Miasto_Bialystok
Nasze_Miasto_BialystokNasze_Miasto_Bialystok
Nasze_Miasto_Bialystok
 
Nasze_Miasto_Suwalki_Marzec_2021
Nasze_Miasto_Suwalki_Marzec_2021Nasze_Miasto_Suwalki_Marzec_2021
Nasze_Miasto_Suwalki_Marzec_2021
 
Strefa_Agro_Lomza
Strefa_Agro_LomzaStrefa_Agro_Lomza
Strefa_Agro_Lomza
 
Nasze_Miasto_Bielsk_Podlaski_i_Hajnowka
Nasze_Miasto_Bielsk_Podlaski_i_HajnowkaNasze_Miasto_Bielsk_Podlaski_i_Hajnowka
Nasze_Miasto_Bielsk_Podlaski_i_Hajnowka
 
Strefa_Agro_Suwalki_marzec_2021
Strefa_Agro_Suwalki_marzec_2021Strefa_Agro_Suwalki_marzec_2021
Strefa_Agro_Suwalki_marzec_2021
 
Strefa_Seniora_Suwalki
Strefa_Seniora_SuwalkiStrefa_Seniora_Suwalki
Strefa_Seniora_Suwalki
 
Lomza_Nasze_Miasto_luty_2021
Lomza_Nasze_Miasto_luty_2021Lomza_Nasze_Miasto_luty_2021
Lomza_Nasze_Miasto_luty_2021
 
Lapy_Nasze_Miasto_luty_2021
Lapy_Nasze_Miasto_luty_2021Lapy_Nasze_Miasto_luty_2021
Lapy_Nasze_Miasto_luty_2021
 
NM_Bialystok_20.01.2021
NM_Bialystok_20.01.2021NM_Bialystok_20.01.2021
NM_Bialystok_20.01.2021
 
Mistrzowie Agro dodatek plebiscytowy 12.2020
Mistrzowie Agro dodatek plebiscytowy 12.2020Mistrzowie Agro dodatek plebiscytowy 12.2020
Mistrzowie Agro dodatek plebiscytowy 12.2020
 
Nasze miasto Suwalki_12.2020
Nasze miasto Suwalki_12.2020Nasze miasto Suwalki_12.2020
Nasze miasto Suwalki_12.2020
 
Nasze Miasto Grajewo_12.2020
Nasze Miasto Grajewo_12.2020Nasze Miasto Grajewo_12.2020
Nasze Miasto Grajewo_12.2020
 
Augustow nasze miasto_grudzien_2020
Augustow nasze miasto_grudzien_2020Augustow nasze miasto_grudzien_2020
Augustow nasze miasto_grudzien_2020
 
Białystok Nasze Miasto listopad 2020
Białystok Nasze Miasto listopad 2020Białystok Nasze Miasto listopad 2020
Białystok Nasze Miasto listopad 2020
 
Białystok Nasze Miasto - listopad 2020
Białystok Nasze Miasto - listopad 2020Białystok Nasze Miasto - listopad 2020
Białystok Nasze Miasto - listopad 2020
 
Mistrzowie Agro
Mistrzowie AgroMistrzowie Agro
Mistrzowie Agro
 
Strefa Biznesu - wrzesień 2020
Strefa Biznesu - wrzesień 2020Strefa Biznesu - wrzesień 2020
Strefa Biznesu - wrzesień 2020
 

Strefa_Biznesu_Kwiecien_2021

  • 1. CzyAmazonzagrozinaszejbranży e-commerce?/s.6-7 Białostockieekokosmetykipodbijają rynek/s.18-20 Zyskwtrudnychczasach? Tosięudaje/s.22-25 Marzec 2021 | | Nr 01 (08) | wydanie bezpłatne | strefabiznesu.poranny.pl MLEKOVITA TOFIRMA GLOBALNA DARIUSZSAPIŃSKI PREZESZARZĄDU: PODLASKA Dzięki sprzedaży online nasze produkty mogą docierać do wszystkich konsumentów w Polsce. Daliśmy w ten sposób możliwość dokonywania codziennych zakupów także osobom przebywającym na kwarantannie. /s.8-9 Prof. Robert Ciborowski: Jesteśmy na bardzo przyspieszonym etapie zmiany światowego schematu gospodarczego /s.14-16 Jacek Santorski: Otwarty umysł pomaga objąć uwagą siebie i sytuację /s.40-41
  • 2. REDAKCJA Strefa Biznesu Podlaskie Polska Press Sp. z o.o. Oddział Białystok ul. św. Mikołaja 1, 15-419 Białystok, tel. 85 74 89 567, e-mail: redakcja@polskapress.pl ISSN: 2450-2227 Redaktor naczelny: Jarosław Jabłoński Projekt graf. – dyr. art.: Tomasz Bocheński Realizacja graficzna Produkcja Białystok Redaktor wydania: Marta Romańczuk WYDAWCA Polska Press Sp. z o.o. Oddział Białystok, ul. św. Mikołaja 1, 15-419 Białystok Prezes: Aureliusz Mikos tel. 85 74 89 610 e-mail: sekretariat@dz.com.pl Biuro Handlowe Elżbieta Dźwigaj tel. 85 74 89 575 elzbieta.dzwigaj@polskapress.pl Marketing Ewa Szmarowska tel. 85 7489 608 ewa.szmarowska@polskapress.pl WYDAWCA Polska Press Sp. z o.o. ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa, tel. 22 201 41 00 Wiceprezes zarządu: Dariusz Świąder Członkowie zarządu: Paweł Fąfara, Magdalena Chudzikiewicz Redakcja nie odpowiada za treść reklam i nie zwraca materiałów niezamówionych. Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk i wyko- rzystywanie w jakiejkolwiek innej formie bez pisemnej zgody zabronione. Reklamy na stronach: 5, 8-9, 17, 21, 25, 29, 50. Druk: Drukarnia TOP Druk 18-400 Łomża ul. Nowogrodzka 15A Spistreści 2021 | NR 01 (01) CzyAmazonzagrozinaszemu handlowiinternetowemu?/s.10-11 Białostockieekokosmetykipodbijają rynek/s.34-36 Zyskwtrudnychczasach? Tosięudaje/s.22-25 Marzec 2021 | | Nr 01 (08) | wydanie bezpłatne | strefabiznesu.poranny.pl MLEKOVITA TOFIRMA GLOBALNA DARIUSZSAPIŃSKI PREZESZARZĄDU: PODLASKA Dziękisprzedażyonlinenaszeproduktymogą docieraćdowszystkichkonsumentówwPolsce. Daliśmywtensposóbmożliwośćdokonywania codziennychzakupówtakżeosobom przebywającymnakwarantannie./s.8-9 Prof.Robert Ciborowski: Jesteśmynabardzo przyspieszonym etapiezmianyświatowego schematugospodarczego /s.14-16 JacekSantorski: Otwartyumysłpomaga objąćuwagąsiebie isytuację/s.40-41 Na okładce Dariusz Sapiński, prezes Grupy Mlekovita Fot. Wojciech Wojtkielewicz Barbara Piekut m.in. o tym, czy koronawirus zmieni świat mody (30-33) FOT. ARCHIWUM BARBARY PIEKUT FOT.PRODUKTY.PODLASKIE.EU Pandemiawzmocniła patriotyzm konsumencki (10-11) (26-28) Biznes jest odpowiedzialny. Także społecznie. Podlascy przedsiębior- cy dzielą się z potrze- bującymi. (34-35) Nadchodzi świat bez kabla? Najpierw tylko „po ka- blu”, później także bez- przewodowo, teraz światłowodem i w 5G. Wyścig trwa. (36-38) Oddałem stery w fir- mie w dobre ręce. Dziś cieszę się życiem i sportem - mówi Piotr Kler, założyciel firmy meb- larskiej. (39) Hampton by Hilton powstanie w Białym- stoku. Hotel ma być otwarty jeszcze w tym roku. (42-44) „Etykieta biznesu, czyli międzynarodowy język kurtuazji” to książka mentorki programu Projekt Lady. (46-47) Nazwa firmy to mag- nes dla klientów. Tymczasem przedsię- biorcy często bezref- leksyjnie wybierają nazwy dla swoich biz- nesów. 002 StrefaBiznesu MARZEC 2021
  • 3. FOT. KARINA TROJOK 0,2% o tyle, według danych GUS, w 2020 r. zwiększyło się w ujęciu rocznym prze- ciętne zatrudnienie w sektorze przedsię- biorstw w woj. podlaskim, ale był to wzrost znacznie niższy niż przed rokiem. 526,2 za taką kwotę firma PORR, zaprojektu- je i wybuduje 15,8 km dwujezdniowej międzynarodowej drogi ekspresowej od Kuźnicy do Sokółki. To „geograficz- nie” pierwszy odcinek S19. 494 na prawie taką kwotę podlaski oddział ZUS udzielił pomocy przedsiębiorcom, którzy odczuli negatywne skutki pande- mii. Chodzi m.in. o zwolnienie z opłaca- nia składek i świadczenie postojowe. ZUS w Podlaskiem przyjął już ponad 146 tys. wniosków. W całym kraju wpłynęło ponad 7 mln wniosków, kwota udzielo- nego wsparcia przekroczyła 31 mld zł. 3,67 wyniosła wysokość wpływów budżeto- wych z PIT, CIT i VAT w województwie podlaskim w 2020 roku. Wzrosła o 140 mln zł w stosunku do poprzedniego roku (wzrost blisko 4 proc.). Wszystkie wpływy budżetowe obsługiwane przez podlaską KAS wyniosły 4,38 mld zł. Składają się na to wpływy z PIT, CIT, VAT, akcyzy, cła, podatku VAT w impor- cie i podatek VAT w nabyciu wewnątrzwspólnotowym. 16 litrów alkoholu, zatrzyma- nego podczas akcji podla- skiej Krajowej Administracji Skarbowej, przekazali funk- cjonariusze KAS w 2020 ro- ku na rzecz walki z pande- mią koronawirusa. 40 wysokości będzie mia- ła wieża widokowa, któ- ra powstanie nad Nar- wią w Uhowie koło Łap. Wieżę ma wybudować białostocka spółka CITA. Burmistrz Łap podpisał już umowę z wykonawcą. Jej war- tość to ponad 2 mln 864 tys. zł. Obiekt ma powstać do końca listopada tego roku. 18,1 za prawie tyle Miasto Białystok kupiło nieruchomości po Wyższej Szkole Administracji Publicznej. Było jedy- nym uczestnikiem licytacji. Miasto kupiło dwie działki o łącznej powierzchni 2,87 ha. Znajduje się na nich Collegium Novum (wybudowane w 2004 roku) i dobu- dowane do niego w 2011 roku Collegium Universum. Łączna powierzchnia kompleksu to 8149 mkw. Nieru- chomość została oszacowana na 23 mln 873 tys. zł, a cena wywoławcza to 75 proc. oszacowanej wartości, czyli 17 mln 905 tys. zł. Liczby Strefa powitalna MLN ZŁ MLD ZŁ MLN ZŁ MLN ZŁ METRÓW TYSIĘCY 003 StrefaBiznesu MARZEC 2021
  • 4. Pandemia.Ktosobieporadziłnajlepiej? 1 Michał Sołowow Wartośćmajątkuwynosi15,5mldzłotych.Bran- ża:chemia(Synthos),wyposażeniewnętrz–pod- łogidrewniane(Barlinek),płytkiiceramikasani- tarna(Cersanit)orazenergetyka. Toobecnienaj- większypolskiprzemysłowieciinwestorprywat- ny za granicą. Chociaż do tej pory największym aktywembyłSynthos–pracujedla17spośród20 największychproducentówoponnaświecie,mo- że to wkrótce się zmienić. A to dlatego, że prze- mysłowiec swój krąg biznesowych zaintereso- wańprzeniósłostatniowniecoinnerejony,szcze- gólnietedotyczącetechnologiimedycznychizie- lonejenergii.Mówioinwestowaniuwfarmywia- trowenaBałtyku,stworzeniusyntetycznegoka- uczuku i budowie elektrowni atomowej nowej generacji. 2 Tomasz Biernacki Wartośćmajątkuwynosi13,1mldzł.Branża:han- del. Miliarder, który podobno jest najszybszym bogacącym się człowiekiem w Polsce. Tylko wciągu trzech lat wartość jego majątku wzrosła o 9,3 mld złotych. Sukces tkwi w sklepach spo- żywczychDino,którestworzył. 3 Zygmunt Solorz Wartośćmajątkuwynosi13,1mldzł.Branża:me- dia, telekomunikacja. Wizytówka telewizji Pol- sat,jejtwórca.Obecniejednakwiększezyskiznaj- dujewplatformiesatelitarnejCyfrowyPolsatoraz siecikomórkowejPlus.W2019rokuzainwesto- wałwAsseco,największąfirmęITwPolsce.Ostat- niedużeinwestycjetom.in.przejęcia portaluIn- teriaidalszejczęścipakietuNetii.AleSolorznie tylko kupuje, ale również sprzedaje, wystawia- jącmasztyorazinfrastrukturętelekomunikacyj- ną należącą do Polkomtela. Miliarder ma już napewnopomysłnazużytkowaniepieniędzyze sprzedaży,dokolejnychinwestycji. 4 Jerzy Starak Wartośćmajątkuwynosiok.12,9mldzł.Branża: farmacja. To jeden z biznesmenów o najdłuż- szymstażuwrankingu.Minionyrokbyłdlanie- go udany pod kątem inwestycji i pomnażania wartościmajątku.Wokresiepandemicznymwar- tość inwestycji związanych z produkcją leków wzrosła. 5 Dominika Kulczyk Wartośćmajątkutook.7,6mldzł.Branże:energia odnawialna,inwestycje.Minionyroktodobryczas czyka,SebastianowiKulczykowiprzypadławięk- szośćinwestycjikapitałowych.Najbardziejtrwa- łympunktemsąAutostradyWielkopolskie.Jed- nak kluczowy pozostaje pakiet kontrolny akcji Ciechu. Notowania tej spółki spadają, tak więc wycenamajątkuS.Kulczykajestniższa.Niewąt- pliwieodbiłsięnaniejkryzyszwiązanyzpande- mią. Lockdown gospodarki miał wpływ na spa- dekzainteresowaniasodemisolą.Pozostajecze- kaćnastabilizacjęrynkową. 7 Rafał Brzoska Wartośćmajątkutook.5,7mldzł.Branża:logisty- ka, e-commerce. W przypadku tego biznesme- na,ewidentniemożnamówićotym,żesytuacja związana z koronawirusem nie przyczyniła się do osłabienia jego majątku, a wręcz przeciwnie. Z pewnością jego powrót na listę 100 najbogat- szych Polaków „Forbesa”, ma z tym związek. Przypomnijmy, że był na niej już w 2013 roku, a założyciel INPostu zdobył wtedy 28. miejsce. Następnie jednak czekał go szybki spadek, spo- wodowany problemami finansowymi spółki. Karta powoli zaczęła się odwracać, kiedy Rafał Brzoskaznalazłdlaspółkinowegoinwestora.Mi- niony rok to wręcz nieprawdopodobny sukces popularnościpaczkomatów–z2,7tys.nakoniec 2017 roku, liczba ta wzrosła do 11 tys. w lutym 2021. 8 ZbigniewiMateusz Juroszekzrodziną Wartośćmajątkuto4,8mldzł.Źródłomajątkuto zakłady bukmacherskie, nieruchomości. Obec- nienajwiększymbiznesemjestzarządzanyprzez Mateusza (syna Zbigniewa) bukmacherski STS. Spółkakontrolujepołowępolskiegorynkuzakła- dów, a oferta bukmacherska STS dostępna jest m.in.narynkachwWielkiejBrytanii,Niemczech, NorwegiiczyMalcie. 9 MaciejiMałgorzata Adamkiewicz Wartośćmajątkuto4,7mldzłotych.MaciejiMał- gorzataAdamkiewiczowiesąwłaścicielamipol- skiejfirmyfarmaceutycznejAdamed.Spółkapro- dukuje 580 produktów nowej generacji, na 70 rynkach.Mareprezentacjęwkilkukrajach. 10 Paweł Marchewka Wartośćmajątkuwynosi4,1mldzłotych.Źródłem jestbranżagierkomupterowych.PawełMarchew- ska jest prezesem Techlandu - spółki, która wy- produkowała między innymi gry „Dead Island” i„DyingLight”.Utrzymałdziesiątemiejscewran- kingu,porównujączpoprzedniąedycją. Oprac. na podstawie miesięcznika „Forbes” Magdalena Nowacka-Goik naenergetykę odnawialną.Widaćtona przykła- dzienadzorowanejprzezDominikę KulczykPo- lenergii.Firmapodwoiłaswojądziałalność.. 6 Sebastian Kulczyk Wartość majątku to ok. 6,4 mld zł. Branża: che- mia, inwestycje. Po podziale majątku Jana Kul- TOP10 NAJBOGATSZYCH POLAKÓW W aktualnym rankingu 100 najbogatszych Polaków miesięcznika „Forbes” znalazło się aż 69 miliarderów. Pokazujemy pierwszą dziesiątkę z nich. Pozycję lidera utrzymał Michał Sołowow ZygmuntSolorzŻak,nr3naliścieForbesa FOT. SYLWIA DĄBROWA 004 StrefaBiznesu MARZEC 2021 TOP 10 Strefa powitalna
  • 6. Rozmowa Strefa e-commerce 006 StrefaBiznesu MARZEC 2021 JAKOSPÓŁKAZOSTALIŚMY BENEFICJENTAMICZASUPANDEMII Rozmawia: Andrzej Matys FOT. WOJCIECH WOKJTKIELEWICZ
  • 7. Pandemia sprawiła, że bardzo wiele zakupów robimy w internecie. Na polskim rynku pojawił się gigant handlu internetowego. O tym, co to może oznaczać dla branży roz- mawiamy z Łukaszem Kierusem, prezesem białostockiej firmy Glosel, która specjalizuje się w e-commerce, czyli w handlu internetowym. Wkażdym kryzysie jest tak, że gdy jedni tracą, inni zyskują. Spółka Glosel i firmy, którymi zarządza, należą do tej drugiej grupy. Jak dobrze wypadliście podczas pandemii i jednocześnie, dzięki pande- mii? -Wypadliśmydobrze.Pandemiazaskoczyłanas taksamojakwszystkich,alejeszczebardziejza- skoczyły nas wzrosty. Działamy bowiem wdwóchobszarach,któremocnowtrakciepan- demii,wtrakcieostatniegoroku,urosły.Popierw- sze w kategorii kultury i rozrywki: książka, gry, zabawki, bo zamknięci w domach Polacy kupo- wali swoim dzieciom na potęgę właśnie te arty- kuły.Notowaliśmywięcbardzosolidnewzrosty sprzedaży na TaniaKsiazka.pl. Tak naprawdę to roktemumieliśmy,możnapowiedzieć,Gwiazd- kęwmarcu.TakżewnaszejdrugiejmarceBee.pl, wktórejsprzedajemyżywność,produktydodo- mu,chemięiwtymprzypadkuzamknięcieskle- pówistrachludziprzedwychodzeniemteżspo- wodował bardzo duże wzrosty. W porównaniu dookresusprzedroku2020wzrostysprzedaży były ponad dwukrotne i sięgnęły 120 proc. Nie będziewięcprzesadą,gdypowiem,żejakospół- kazostaliśmybeneficjentamiczasupandemii. W ogóle cała branża e-commerce, czyli handel internetowy, elektroniczny miał i ma się dobrze. Niepewna sytuacja i na- przemiennezamykanieiotwieranieskle- pów sprawiły, że zakupy przeniosły się do internetu. W sieci na dobrą sprawę można dziś kupić wszystko: od bułek posamochód. -Tak,toprawda.Szacujesię,żetaknaprawdępan- demiaprzyspieszyławzroste-commerceodwa, trzylata.Tekilkamiesięcyzamknięciasprawiły, żeosoby,któredotychczasniekorzystałyzzaku- pów internetowych, zostały do nich zmuszone iwdodatkuprzekonałysię,żetowygodneibez- pieczne.Możnapowiedzieć,żewtrakciepande- miiwzeszłymrokucałagospodarkae-commer- ce’owa dokonała wielkiego skoku, który w nor- malnychwarunkachtrwałbykilkalat. Poroku,siłąrzeczy,przyzwyczailiśmysię dopandemiiiwprowadzanychobostrzeń gospodarczych,wtymdootwieraniaiza- mykaniasklepów.Handelinternetowynie mażadnychprzerw,alegdypracująskle- pystacjonarne,e-commerceodczuwaja- kieśwahania? -Wnaszejbranżyzabardzotakichzawirowańnie widać. Zwłaszcza że obecnie księgarnie stacjo- narne są cały czas otwarte. Być może inne bran- że, jak obuwnicza czy ubraniowa odczuwają ta- kiewahnięcia.Wszyscypamiętamycodziałosię wWarszawiewsobotę,13marca,przedzamknię- ciem galerii handlowych na całym Mazowszu. Branża,wktórejmysprzedajemyzachowujesię wmiaręstabilnie,możnapowiedzieć,żezgodnie ztrendami. Jest więc jakaś stabilizacja, a tu po wielu mniejlubbardziejkonkretnychzapowie- dziach, w marcu na naszym rynku poja- wiłsięAmazon-gigante-commerce.Sklep ma już polską domenę, co stwarza duże szanse i dla klientów, i dla przedsiębior- ców.NowięcfirmanaAjużjesti...? -Tak,firmanaApojawiłasięi...naraziechybato wszystko.NaszczęściewejścieAmazonanapol- ski rynek nie odbiło się specjalnie szerokim echem.Zauważyliśmydrobnezawirowaniaitrak- tujemy to jako ciekawość i chęć do próbowania czegoś nowego. Oczywiście, nie można nie do- ceniaćpotęgitegogracza.Tożejestjużnanaszym rynku na pewno odbije się na całej naszej bran- żyhandluinternetowegoinietylkointernetowe- go.Trzebateżpamiętać,żePolskajest(moimzda- niem) bardzo dojrzała jeśli chodzi o e-commer- ce. Mamy bowiem dużych graczy, jak np. drugą firmęnaA,czyliAllegro,którajestniekwestiono- wanymlidereme-commerceorazAliexpress.Dla- tegonawetmiędzynarodowemukoncernowibę- dzietrochętrudniejodnieśćszybkospektakular- nysukces,alejestempewien,żeAmazonnapew- no namiesza. Swoją część udziału w rynku bę- dzie miał, zwłaszcza kosztem lokalnych mniej- szyche-sklepów. Jakotakawłaśnielokalnafirma,choćza- sięgfirmnależącychdoGloseljestwłaści- wieogólnokrajowy,obawiaciesiękonku- rencjizgigantem? -Napewnobędzietomiałojakiśwpływ.Amazon jest olbrzymią, bogatą firma, z praktycznie nie- ograniczonymi możliwościami, których wiele firm,zwłaszczatychmałychinajmniejszych,nie ma. Na rynku książki w Wielkiej Brytanii czy wUSAosiągnął90-95proc.sprzedaży,powodu- jączamykanienietylkosklepówinternetowych, ale i księgarni stacjonarnych. W Polsce mamy wielkikryzys(doktóregodołożyłasiępandemia), gdychodzioksięgarniestacjonarne,awejściegi- gantae-commercemożetentrendprzyspieszyć.Li- czymysięztym,żeczęśćnaszychklientówimoże, ibędziezaglądaładodomenyAmazonaimożesku- sisięjakimiśpromocjami.Zdrugiejstrony,całyczas sięrozwijamyichcemybyć,nietylekonkurencjądla Amazona,coatrakcyjnym,ciekawymipierwszym źródłemzakupów.Chcemy,abyklientnajpierwza- glądałdonas,adopieropotemewentualniedogi- ganta. Skorojakiśe-sklepciąglerozwijasięiroz- budowuje(np.okolejnemagazyny)moż- na założyć, że nawet tak duży gracz, jak Amazonstajesięmniejstraszny? - Jak powiedziałem, my mamy już na rynku ugruntowaną pozycję. Mamy przywiązanych klientów,którzynamufają,ufająsposobowiwja- kimrealizujemyzamówienia.Mamyswojąstra- tegię,którąchcemyrealizować.NapewnozAma- zonem na rynku będzie nam trudniej, ale też Amazonowi, przynajmniej w początkowym okresie,niebędziełatwozdobyćklientówizbu- dować wśród nich zaufanie. Zobaczymy, w któ- rymkierunkubędzieszłastrategiarozwojuAma- zona. Na razie, poza otwarciem polskiej wersji sklepunicsięniedzieje. 007 StrefaBiznesu MARZEC 2021 Rozmowa Strefa e-commerce Łukasz Kierus prezes białostockiej spółki Glosel, która spe- cjalizuje się w handlu internetowym. Jej port- folio tworzą: TaniaKsiążka.pl, Bee.pl i CzaryMary.pl
  • 8. Rozmawiamy z  Prezesem Zarządu Grupy MLEKOVITA Dariuszem Sapińskim. Panie Prezesie, jaką strategię ma Grupa Mlekovita na 2021 rok? Czy po roku pan- demii uległa ona zmianie? Strategia Grupy Mlekovita od lat jest nie- zmienna, konsekwentna – dążymy do bycia firmą globalną. Nasza firma dynamicznie się rozwija, a  dzięki dokonywanym inwesty- cjom i  rosnącemu eksportowi, umacniamy się wciąż na pozycji lidera branży w Europie Środkowo-Wschodniej. Konsekwentnie rozwi- jany asortyment Mlekovity, liczący już ponad 1 000 produktów mlecznych najwyższej jako- ści, znany jest nie tylko w Polsce, ale i szeroko na świecie. To zasługa codziennej pracy 5 000 wykwalifikowanych pracowników przy ponad 180 liniach produkcyjnych w  21 zakładach produkcyjnych. Codziennie przetwarzamy w nich 8 milionów litrów najlepszego mleka, dostarczanego przez 15 000 polskich rolni- ków. W ubiegłym roku warunki do prowadzenia biznesu właściwie we wszystkich branżach, niemal na całym świecie, skomplikowała pandemia. Jednak Mlekovita osiągnęła re- kord przychodów. Rzeczywiście, pomimo trudnej sytuacji ryn- kowej oraz zawirowań związanych z  pande- mią Covid-19 w  2020 roku Grupa Mlekovita osiągnęła kolejny rekord – ponad 5,6 mld zł przychodu. Wartość eksportu wyniosła zaś 1,6 mld zł. Eksportujemy wytwarzane przez siebie produkty w sumie do 167 krajów. Codziennie poza granice Polski wysyłamy średnio 150 kontenerów z  produktami. Jesteśmy m.in. głównym światowym dostawcą odtłuszczo- nego mleka w proszku w ramach rządowego kontraktu z  Algierią. Rekordowe przychody w  2020 r. to zasługa m.in. obserwacji rynku i odpowiedzi na jego potrzeby, a także wynik konsekwentnych inwestycji w  rozwój bazy technicznej, technologicznej i  produktowej, na które w  2020 r. firma przeznaczyła 100 mln zł. Dzięki nim możliwe było rozpoczęcie produkcji nowych artykułów spożywczych. W  2020 roku rozwinęliśmy nasz asortyment o ponad 30 nowych produktów. Jakie to były inwestycje? Największym przedsięwzięciem jest budowa mroźni wraz z  magazynami i  infrastrukturą w  centrali w  Wysokiem Mazowieckiem. Co równie istotne, jako pierwsza i dotąd jedyna firma w  Polsce rozpoczęliśmy produkcję ba- toników twarogowych marki MiaMu w  na- szym zakładzie w  Pilicy. Z  kolei w  oddziale w  Świeciu ruszyła linia do produkcji mleka zagęszczonego w tubkach pod marką Wypa- sione i  masy krówkowej pod marką Kajmak Kuchmistrza. Kontynuowaliśmy także prace nad rozwojem linii produktów bez laktozy, rozszerzając ją m.in. o jogurt Polski bez lakto- zy w trzech wariantach smakowych – natural- nym, gruszkowym i truskawkowym w kubku 150 g. Wprowadziliśmy także nową linię dań gotowych Bistro Minutka – paluszki serowe w  panierce. W  bieżącym roku planujemy jej rozwój. Wielkich inwestycji nie byłoby jednak bez kolejnych sukcesów w skupie surowca – ilość skupionego przez nas w 2020 roku mle- ka znów okazała się rekordowa i przekroczyła poziom 2,3 mld litrów. Jakie jeszcze nowości pojawiły się w  Wa- szej ofercie ostatnio? I jakie są kolejne pla- ny rozwoju asortymentu? Rokrocznie rozwijamy m.in. asortyment ofe- rowanych serów. Jako lider na rynku posia- damy największy w Europie, unikalny wybór produktów. Sery to ważny element codzien- nej diety, a  w  rekordowym dla siebie pod względem przychodów minionym roku kon- sekwentnie rozwijaliśmy tę kategorię. Pojawi- ły się w niej kolejne nowości, a łączna produk- cja serów w zakładach Grupy wyniosła ponad 120 tys. ton. Rozwijamy kategorie serów dłu- godojrzewających, bez laktozy, regionalnych i  ekologicznych. Wprowadzamy również szereg innowacji produktowych, m.in. obok panierowanych paluszków serowych także ser Cheddar z przeznaczeniem do burgerów. W 2021 roku dla wielbicieli mlecznych specja- łów marki Mlekovita planujemy dalsze rozwi- janie asortymentu – m.in. o kawy z mlekiem i naturalne mleczne lody. Rozwijacie również nowe kanały sprzeda- ży, powstały 2 sklepy internetowe. To był z  pewnością niezwykle ważny krok w kierunku tzw. społecznej odpowiedzialno- ści biznesu. Wychodząc naprzeciw potrze- bom konsumentów, którzy w dobie pandemii chętnie wybierają bezpieczne zakupy w sieci, uruchomiliśmy jesienią ubiegłego roku dwa sklepy internetowe: mlekovitka.pl z szerokim asortymentem produktów mleczarskich mar- ki Mlekovita oraz szeregiem innych artykułów spożywczych i przemysłowych oraz sba.com. pl z artykułami o dużej zawartości białka. Co niezwykle istotne, jako jedyni oferujemy moż- liwość dostawy zamówienia w każdy zakątek kraju. Dzięki sprzedaży online nasze produkty mogą docierać do wszystkich konsumentów w  Polsce. Daliśmy w  ten sposób możliwość dokonywania niezbędnych codziennych za- kupów także osobom przebywającym na kwarantannie. Zachęcacie także wszystkich konsumen- tów do aktywności fizycznej i  stosowania zbilansowanej diety. Aktywność fizyczna wskazana jest wszystkim, w  ten sposób można zadbać o  swoje zdro- wie, sylwetkę i  dobre samopoczucie. A  jako że przy wzmożonym wysiłku fizycznym nie- zwykle ważna jest zbilansowana dieta bogata w  białko, warto włączyć do niej nasze pro- dukty z linii Super Body Active, które stano- wią źródło pełnowartościowych białek i  nie zawierają zbędnych „polepszaczy” smaku. Mlekovita to firma globalna Dzięki sprzedaży online nasze produkty mogą docierać do wszystkich konsu- mentów w Polsce. Daliśmy w ten sposób możliwość dokonywania niezbęd- nych codziennych zakupów także osobom przebywającym na kwarantannie.
  • 9. Ofertę naszych wyrobów o  wysokiej zawar- tości białka stworzyliśmy i  konsekwentnie rozwijamy z myślą o osobach profesjonalnie uprawiających sport, jak również amatorach, osobach aktywnych i  dbających o  zdrowy styl życia. Produkty te można nabyć m.in. we wspomnianym już naszym sklepie interne- towym www.sba.com.pl. Zakupy w  nim są szybkie, wygodne i  bezpieczne – można je zrobić, np. odpoczywając w domu po trenin- gu. Co ważne, jesteśmy polskim producentem naturalnych koncentratów białek serwatko- wych i jedynym w Polsce bezpośrednim pro- ducentem smakowego WPC 80 – od surowca do gotowego produktu. Aktywność fizyczna połączona z odpowiednią dietą ma też duży wpływ na odporność organizmu. Z  myślą o  zachowaniu zdrowia w  tym trudnym cza- sie odświeżyliśmy szaty graficzne naszych produktów o  szczególnych właściwościach w  tym zakresie: linii DarPro i  mleka acidofil- nego, podkreślając ich pozytywny wpływ na odporność poprzez m.in. wzbogacenie w wi- taminy. W  minionym roku Mlekovita została uho- norowana wieloma nagrodami. Które są dla Państwa najistotniejsze? Jako lider branży mleczarskiej w  Europie Środkowo-Wschodniej otrzymujemy wiele wyróżnień. Zwyciężyliśmy m.in. wśród firm z  sektora mleczarskiego w  Złotej Setce Pol- skiego Rolnictwa, przygotowanej przez re- dakcję tygodnika „Wprost” – zostaliśmy zwy- cięzcą Platynowej Piątki Mleczarni. Po raz kolejny Mlekovita została również zwycięzcą Listy Najlepszych i  Największych Spółdzielni Mleczarskich, opracowywanej przez Krajo- wy Związek Spółdzielni Mleczarskich oraz w  Ogólnopolskim Rankingu Najlepszych Spółdzielni Mleczarskich, przygotowanym przez redakcję „Dziennika Gazety Prawnej”. W  7. edycji nagród Złote Laury „Super Bi- znesu” zwyciężyliśmy zaś w  kategorii „Firmy spożywcze”, a kapituła doceniła nas za konse- kwentny rozwój mimo pandemii i debiut na rynku e-commerce. Jako jedyni z branży mle- czarskiej znaleźliśmy się też na liście marek uhonorowanych tytułem „Najlepsza Polska Marka 2020”. Bardzo istotnym tematem jest również produkcja żywności przyjazna środowisku. Polacy coraz częściej świadomie wybierają produkty spożywcze, wytworzone w  spo- sób zrównoważony. Jak podchodzi do tego zagadnienia Mlekovita? Oczywiście, Polacy są coraz bardziej świado- mymi konsumentami w  zakresie produktów przyjaznych środowisku naturalnemu. Dlate- go tak ważne jest wdrażanie przez producen- tów żywności innowacyjnych rozwiązań na rzecz zrównoważonego rolnictwa i produkcji żywności. W Grupie Mlekovita jesteśmy świa- domi wagi tego zagadnienia. Od lat stawia- my na zrównoważony rozwój, obejmujący wszystkie aspekty naszej działalności. Kieru- jemy się bowiem przekonaniem, że ochro- na środowiska naturalnego jest niezbędna do wytwarzania produktów wspierających zdrową i  zrównoważoną dietę. Dla zrówno- ważonego rozwoju Mlekovity najważniejsze są: wieloletnia i partnerska współpraca z pro- ducentami mleka oraz z najlepszymi dostaw- cami opakowań, materiałów i  usług, a  także wdrażanie innowacyjnych rozwiązań tech- nicznych i  organizacyjnych na światowym poziomie, z  uwzględnieniem ich wpływu na środowisko oraz bezpieczeństwo zdrowotne żywności. Co to konkretnie oznacza? Doskonale zdajemy sobie sprawę z  tego, że jakość naszych produktów zaczyna się już na etapie pozyskiwania surowca. Dlatego naszą produkcję opieramy na wieloletnich part- nerstwach z  15 tysiącami polskich rolników – producentów najwyższej jakości mleka. Doceniamy ich codzienną pracę, mającą na celu doskonalenie warunków hodowli i  roz- wój własnych gospodarstw, a co za tym idzie spełnianie wymaganych przez nas najwyż- szych standardów dostarczanego surowca. Poza tym ciągle się rozwijamy, modernizuje- my nasze zakłady, inwestujemy w nowe linie produkcyjne i  technologie, by były one jak najbardziej przyjazne środowisku i  lokalnej społeczności. Prowadzimy racjonalną gospo- darkę surowcami, optymalizujemy zużycie wody i energii. Stale modernizujemy też na- sze zakłady, aby były jak najbardziej przyjazne środowisku. Wybudowaliśmy m.in. kotłow- nię gazową i  elektrociepłownię w  zakładzie w  Trzebownisku na Podkarpaciu, elektrocie- płownię w zakładzie w Lubawie, a także nową kotłownię gazową w  zakładzie w  Morągu. O naszej efektywności energetycznej, w tym uzyskanych oszczędnościach energii w różne- go rodzaju inwestycjach, świadczą pomyślne wyniki audytów potwierdzone certyfikatami, m.in. największych firm certyfikujących na świecie, takich jak TÜV SÜD. A co z pakowaniem produktów, jakie tu za- chodzą zmiany? Opakowania naszych produktów ewoluują – nie tylko pod względem szaty graficznej, ale także jeśli chodzi o  materiały, z  których są wykonane. Nasze proekologiczne podej- ście do pakowania produktów przejawia się m.in. w  zmniejszaniu gramatury tworzyw sztucznych w  opakowaniach, m.in. poprzez zmniejszenie grubości folii w  opakowaniach sera w  plastrach czy wprowadzenie kubków jogurtu z bezpośrednim nadrukiem. Z opako- wania złożonego wcześniej z  dwóch warstw tworzywa sztucznego, jedna zniknęła całko- wicie. Zmieniliśmy też etykietowanie butelek kefiru i maślanki 1 kg – etykieta z roli zastąpiła stosowaną wcześniej etykietę termokurczli- wą. Pozwala to naszej firmie redukować ilość tworzyw sztucznych aż o 100 tys. kg w skali roku. To już ogromna różnica, ale my nie usta- jemy w  wysiłkach, aby zmieniać skład opa- kowań kolejnych produktów i działać jeszcze bardziej proekologicznie. Ważnym aspektem naszej działalności proekologicznej jest rów- nież wdrożony system selektywnej zbiórki odpadów, które następnie przekazywane są uprawnionym odbiorcom. Tylko w 2020 r. ze- brano w ten sposób blisko 2700 ton odpadów segregowanych, w tym blisko 1300 ton maku- latury. Materiał Informacyjny Grupy Mlekovita
  • 11. N ie ma wątpliwości, że warto kupo- wać produkty lokalne, z rąk na- szych rodzimych producentów. Mamy dzięki temu gwarancję ja- kości, dostajemy artykuł zdrowy, ze sprawdzonego źródła - przeko- nuje Stanisław Derehajło, wice- marszałek województwa podla- skiego. Podkreśla, że świadome wybieranie tego co „nasze” wpływa również na gospodarkę kraju. Wprzypadkuimportuznacznaczęśćśrodkówfi- nansowych wycieka za granicę. Natomiast w przypadku zakupu produktów krajowych, wszystkie pieniądze zostają w naszej gospodar- ce i napędzają jej rozwój. Z badań grupy „Grant Thornton”wynika,żeaż79grzkażdejwydanej złotówki zostaje w Polsce, jeśli kupimy produkt rodzimejfirmywyprodukowanywkraju.Zaśje- ślikupimyproduktfirmyzagranicznejwyprodu- kowanypozaPolską,tozkażdejzłotówkizosta- nieunastylko25gr. -Pozatymmiody,ekologicznezioła,soki,wy- roby z pigwowca, wędliny czy oleje tłoczone nazimnotoprodukty,którymimożemysięszczy- cić.SądocenianewPolsceizagranicą,aczasami zapominamy,żemamyjepodręką.Bliskojestto co najlepsze, zawsze to powtarzam. I przekonu- ję,żelepiejjestdaćkomuśwprezenciesłoikpraw- dziwegomioduniżdrogiefrancuskiewino-śmie- jesięmarszałek.OdlatstarasięprzekonaćPodla- sian,jakważnyjestpatriotyzmkonsumenckiijak dużeznaczeniemająnaszecodziennewybory. Podlaskieprodukty toskarby! Podjegowodząwurzędziemarszałkowskimdzia- ła zespół do sprawy promocji produktu lokalne- go.Grupaosóbmaprawdziwą,podlaskąmisjęspe- cjalną!Poszukująprzedsiębiorców,którzywytwa- rzajążywnośćiproduktynajwyższejjakości,czę- sto ekologiczne. Później jadą do gospodarza lub właścicielafirmy,byprzekonaćsięnawłasnejskó- rze, że artykuł jest wart polecenia. Jeśli spełnia wszelkiewymagania,trafiadokataloguPodlaskie- goCentrumProduktuLokalnego.Spisdostępny jestwsieci.Tozbióropowieściorodzinnychbiz- nesach, które powstały w oparciu o receptury przekazywanezpokolenianapokolenie,oinno- wacyjnychpomysłachiludziachzpasją. ItakostatniozespółStanisławaDerehajłyod- kryłnp.kosmetykiztaknaturalnymskładem,że możnajeśmiało...zjeść.Powstająwmanufaktu- rze pod Białymstokiem. Markę Bioplant Natura stworzyłyMonika,MartaiEwa.Córkiimatkapo- stanowiły połączyć swoje pasje, wiedzę i do- świadczenie. Produkcję oparły na rodzinnej far- mie w Sochoniach, gdzie od 1989 roku Ewa zaj- mujesięuprawąziółiinnychroślinzgodniezza- sadamibiodynamiki.Przyprodukcjiswoichkos- metykówiproduktówspożywczychMonikabar- dzopodkreślaznaczenielokalnościipochodze- niasurowców. „Jestem zwolenniczką idei, że najlepsze dla człowieka jest to, co rośnie i jest wyprodukowa- ne do 100 kilometrów od jego miejsca zamiesz- kania.Ponadto,cojestdlamnietakżeistotne,dzię- kitemunaszepieniądzezostająwnaszymregio- nieitworzymytumiejscapracy.Budujemyto,co nambliskie”-mówiławwywiadziedlaPodlaskie- goCentrumProduktuLokalnegoMonikaGórska, współwłaścicielkamarkiBioplantNatura. Pandemiawzmocniła patriotyzmkonsumencki Patriotyzm konsumencki wśród Polaków wzmocniła pandemia COVID-19. Takie są wnio- ski płynące z badań ośrodka „Open Research”. Z raportu „Patriotyzm konsumencki Polaków 2020” wynika, że polskość produktu lub marki jestczynnikiemzachęcającymdozakupucodzie- wiątego polskiego konsumenta. Co więcej, oso- by biorące udział w badaniu deklarowały, że wczasiepandemiizaczęłyzwracaćwiększąuwa- gęnatocokupująipoświęcałyczasnaczytanie składów. Wniosek z badań był jednoznaczny: w 2020 roku byliśmy na zakupach patriotami znacznieczęściejniżwubiegłychlatach. Trendnakupowanietegoco„nasze”wpłynął nawzrostzainteresowaniam.in.podlaskimMły- nemKaren.WczasiepandemiiPolacyzaczęlipiec chleb.Ajaktrzebaupiecchleb,toteżtrzebamieć najlepsząmąkę! -Bardzodużoosóbprzyjeżdżadonaspomą- kę.Prowadzimyrównieżsprzedażprzezallegro. W ostatnim roku sklep bardzo się rozwinął, bo dużoludziszukałonaturalnegoproduktudoswo- ichwypieków.Wmarcu2020rokurozwiązałsię worek zamówień! Wtedy na allegro były cztery sklepyzpodobnąofertą.Dziśjestichprawietrzy- dzieści.Zyskaliśmyjednakstałychklientów,któ- rzywracajądonaspomąkęizostawiająnambar- dzopozytywneopinie–mówiKatarzynaMrusz- czyk,któraMłynKarenprowadzizsiostrą. W lokalnym młynie klienci otrzymują gwa- rancjęczystościmąki.Wtejkwestiiniemamiej- scanakompromisy.Siostryprowadząskupzbo- ża bez oprysków, które niektórzy rolnicy zwykli stosować,np.bypozbyćsięchwastów.Zbożepo- chodzizawszeodokolicznych,sprawdzonychgo- spodarzy.Tozniegopowstajemąkabezżadnych dodatków,naturalna,zdrowa.Pachnącażytem. -Nakażdymkrokupilnujemyjakości.Odwy- borusurowcaulokalnegogospodarzapoproduk- cję.Badamyrównieżzbożepodkątemnp.glifo- satu,bymiećpewność,żeoddajemywręceklien- tówczysty,naturalnyprodukt.Cowięcej,każdy rolnik,zktórymwspółpracujemy,musipodpisać oświadczenie,żenieopryskujeroślin–zaznacza KtarzynaMruszczyk. Lokalne firmy są godne zaufania, co jest ko- lejnązaletąwybieraniaproduktówlokalnych.Ja- kie są więc wady? Dla niektórych osób liczy się cena.Zaproduktyzagraniczne,np.wytworzone napotrzebydużychmarketównajczęściejzapła- cimy mniej. Zdarza się jednak, że niska cena nie idziewparzezjakością.Szczególnie,gdymamy kupićprodukt,którypokonałtysiącekilometrów zanimdotarłdosklepuimógłwtransporciestra- cić część swoich wartości odżywczych. Tak jest np. w przypadku owoców i warzyw. U miejsco- wychrolnikówlubwsklepachosiedlowychmo- żemykupićproduktylokalnezarazpożniwach, aichczaspodróżyjestznaczniekrótszy. Oczywiścienaszeproduktyrównieżpodróżu- jąpoświecieisąuwielbiane.Podlaskieprzysmaki mięsneznająnawetnaBliskimWschodzie!Tom.in. tamsąimportowanesmakołykizZMBBiałystok. Firmaszczycisięrecepturamistworzonymikilka- dziesiątlattemu.Zakładpołożonyjestwzielonej, czystejiekologicznejczęściPolski,nieopodalPusz- czyBiałowieskiejiKnyszyńskiej. -Wybieranieproduktówpolskiegopochodze- nia,wtymnaszychmięs,mawielezalet.Przede wszystkimłatwiejjestsprawdzićzjakichsurow- cówfirmakorzystawczasiewytwarzaniatowa- ru, jeśli mamy ją blisko, a nie na drugim końcu świata. Warto też docenić to co mamy na miej- scu. Dobrym przykładem są nasze wędliny doj- rzewające.ImportujemyjedoWłochczyHiszpa- nii. Tam tego typu produkty są bardzo popular- ne.Możemybyćwięcdumni,żenatakimrynku nasze produkty są doceniane. Z drugiej strony, stojąc przed półką w polskim sklepie, mając do wyboru szynkę z Hiszpanii, a tą produkowa- ną przez nas, możemy wybrać z przekonaniem toconaszeibyćpewnymjakościidobregosma- ku - przekonuje Hubert Malinowski z biura pro- mocjiZMBBiałystok. FOT. PODLASKIE NA ŁAWECZCE FB/PRODUKTY.PODLASKIE.EU Patriotyzm konsumencki Strefa zakupów 011 StrefaBiznesu MARZEC 2021 Kupującregionalneprodukty wspieramyprzedsiębiorcówigospodarkę. Wzamiandostajemyjakość
  • 12. Polska gospodarka przeżywa swojego rodzaju kryzys spowodowany skutkami pandemii koronawirusa. O tym, jak dziś wygląda sytuacja podlaskich przedsiębiorstw, o zagrożeniach, skutkach lockdownu, ale także szansach rozwoju naszego regionu rozmawiamy z Remigiuszem Rogowskim, prezesem Grupy Kapitałowej Rogowski Development, ekonomistą prof. Henrykiem Wnorowskim, Bogdanem Sadowskim, prezesem Izby Przemysłowo-Gospodarczej w Suwałkach oraz Witoldem Karczewskim, prezesem Izby Przemysłowo-Handlowej w Białymstoku. Rozmawia: Piotr Sawczuk 012 StrefaBiznesu MARZEC 2021 Patrzącnafirmy,którewchodząwskład białostockiejIzbyPrzemysłowo-Handlo- wej: jakie gałęzie lokalnej gospodarki ucierpiały najbardziej z powodu pande- mii? WITOLD KARCZEWSKI: Członkami naszej Izby są firmy z różnych branż. Mamy u nas przekrój całej gospodarki. Pierwsze objawy wystąpiły wmomencie,gdyzaczęłasięepidemia.Wszyscy doznali szoku, bo wszystko częściowo się zała- mało. Bardziej odczuli to ci, którzy mieli powią- zania eksportowe za granicą, niż firmy z rynku krajowego.Popierwszymszokuwiększośćfirm przeszło - jeśli w ogóle tak można powiedzieć - do normalnego funkcjonowania, ale część ma kłopotydodzisiaj.Ajakietobranże?Wystawien- niczaieventowa,branżaturystycznaiwszystko, co z nią związane, czyli hotelarstwo i branża ga- stronomiczna. Te firmy najbardziej ucierpiały iskutkikoronawirusaodczuwajądodzisiaj.My- ślęteż,żeczęśćfirmrozwinęłasięlepiejniżwpo- przednich latach. Natomiast powiem o dwóch liczbach, nasz PKB za 2020 rok zmniejszył się o 2,8 proc., a PKB całej Unii Europejskiej o 6,8 proc.,czyliplasujemysięnieźle. Rynekpracyreagujejakwiadomozopóź- nieniem. Sławomir Dudek z organizacji „Pracodawcy RP” wskazuje, iż w roku 2021 będziemy obserwowali spadek za- trudnienia. Czy zauważa pan redukcje miejsc pracy w firmach, które wchodzą wskładsuwalskiejIzbyPrzemysłowo-Go- spodarczej? BOGDANSADOWSKI:Napewnorynekpracysię zmienił. Przed pandemią większość pracodaw- cówmiałobardzodużeproblemyzpozyskaniem pracowników. Mówiło się o rynku pracownika, boczęstotopracownikdyktowałwarunki.Wszel- kiezmianyustawowe,którenarzucałynampła- cę minimalną, sprawiały, że to przewaga leżała po stronie nie pracodawcy, a właśnie pracowni- ka.Wciągurokupandemiitosiętrochęzmieni- ło.Oczywiściebyłyfirmy,któremusiałydokonać zwolnień. Część osób wróciła z zagranicy więc pracowników zrobiło się na rynku ciut więcej. Możnatoobserwowaćnapodstawieskładanych CV w różnych przedsiębiorstwach. Jak długo to potrwa i jak to będzie dalej wyglądało, zależy odtego,jakporadzimysobiezpandemią. Aczymyślipan,żerynekpracownikajesz- czepowróci BOGDAN SADOWSKI: Nam, jako przedsiębior- com,ażtakbardzonatymniezależy.Mychcieli- byśmy, żeby to było zrównoważone. Wtedy wszystkonajlepiejwygląda.Jeślipracownikma swoje miejsce i wykonuje swoją pracę dobrze, my nie płacimy pracownikowi z ustawy, tylko płacimymuztego,copracownikwypracowuje. Tomusibyćpowiązane.Wszelkiepremie,dodat- ki, to musi być związane z wynikiem pracy. Nie powinnobyćtakiejsytuacji,żektośnakazujenam „oddzisiajmaciepłacićtyleityle”.Nawiązujętu do najniższej krajowej, choć tak naprawdę nikt zatakąpensjędziśunasniepracuje.Musibyćja- kiśefekt,żebyzwiększaćpobory. Zaczęliśmy od tych, którzy na pandemii stracili.Aczyzauważapanprofesorwpol- skiej,aleprzedewszystkimwpodlaskiej gospodarce,podmioty,którenapandemii zyskały? HENRYKWNOROWSKI:Łatwiejmimówićoska- li całego kraju. Takich przykładów jest sporo. Prawdajesttaka,żezwykletaksiędzieje,żekry- zys nie dotyka w równym stopniu wszystkich branż.Tenkryzysjestszczególny,bardzodotkli- wy za sprawą lockdownu, za sprawą wyłączeń różnych branż. Ale zgodnie z polską statystyką, całapolskagospodarkajestpodzielonanaponad 140 branż, a lockdowny zdarzają się w różnych FOT. WOJCIECH WOJTKIELEWICZ Debata„GospodarkaPodlasia wdobiepandemii–zagrożenia iperspektywy” Debata Gospodarka w czasach pandemii O sytuacji podlaskich przedsiębiorstw rozmawiają (od lewej): Witold Karczewski, Bogdan Sadowski, prof. Henryk Wnorowski i Remigiusz Rogowski. Debata odbyła się w redakcji „Kuriera Porannego”.
  • 13. 013 StrefaBiznesu MARZEC 2021 okresach. W minionym roku wyłączenia doty- czyły około 40 branż, czyli można powiedzieć, że 100 branż wyłączenia nie dotknęły, jeśli cho- dziowyłączeniaadministracyjne.Natomiastwy- łączeniatych40miałykonsekwencjepopytowe dla całej gospodarki. Już w pierwszych tygo- dniachtegokryzysu,winterneciepojawiłysięin- formacje, że przybył nam jeden miliarder. Aku- ratwłaścicielfirmyprodukującej(jeślidobrzepa- miętam)rękawiczkilateksowe.Iwtejchwiliwi- daćcorazczęściej,żetanowa,wymagającasytu- acjajestźródłemwielusukcesów.Prawdajestta- ka,żemywPolsce,jeślichodziosamosłowo„kry- zys”, postrzegamy je w kategoriach często dra- matycznych. Natomiast tak naprawdę w słowie kryzysmieszcząsiędwaelementy.Zjednejstro- ny trudność, ale z drugiej - szansa. My częściej mówimy o trudnościach, ale - jak mówiłem - ci, którzy pracują dla służby zdrowia, mają bardzo dobryokres.Iztegosięcieszę. Branża budowlana radzi sobie całkiem nieźlewczasiepandemiinatleinnych.Da- ło się jednak zauważyć spowolnienie, atakżespadekkoniunkturywbudownic- twie. Z raportu AMRON-SARFIN wynika, że w III kwartale 2020 roku rynek inwe- stycji mieszkaniowych ożywił się. Liczba mieszkań oddanych do użytkowania wzrosła o 24 proc., liczba wydanych po- zwoleń o prawie 11 proc., a liczba miesz- kań, których budowę rozpoczęto, wzro- słaażo42proc.,wporównaniudoIIkwar- tału 2020 r. Skąd taka dobra koniunktu- ra w budownictwie w tak trudnym cza- sie? REMIGIUSZ ROGOWSKI: Budownictwo jest szczególną branżą, chyba ze względu na proces inwestycyjny, który jest bardzo długi. Moment odpozyskaniagruntu,douzyskaniapozwolenia nabudowęiuzyskaniategotowarudosprzeda- żytoczasamiokreskilku,anawetkilkunastulat. Białystok,tospecyficznemiasto,wktórymgrun- ty sądosyć rozdrobnione. Czasami trzeba kupić kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt działek, żeby scalićtengruntiprzygotowaćAtowszystkotrwa. Tak,żebybyłgotowydorealizacji.Rzeczywiście, pierwszy okres pandemii i spowolnienie było związanezniepokojemklientów,którzybalisię umawiać na spotkania do działu sprzedaży czy donotariusza.Alebyłotoczasowe.Zdrugiejstro- ny, to właśnie poprzedni rok 2020 w naszej fir- mie był rokiem rekordowym pod względem sprzedaży. Sprzedaliścieponad700mieszkań. REMIGIUSZROGOWSKI:Tak,wsamymBiałym- stoku,gdzienigdyjeszczetakiejsprzedażywna- szym mieście nie mieliśmy. Jednak były pewne trudności z pozyskaniem pracowników. Nawet doBiałegostokumusieliśmyściągaćfirmęwyko- nawczązWarszawy,bojużtunamiejscuniemie- liśmymożliwościwykonanianiektórychbudów. Wtejchwilimamystabilizacjęitojestdlanasnaj- ważniejsze. Jest stabilnie gospodarczo i właśnie na rynku pracowniczym, więc cieszymy się, że jużcenyniewariująimożnanegocjowaćkwoty z wykonawcą. Z mojej perspektywyżyczyłbym sobie, żeby - oczywiście bez Covidu, taka sytu- acjagospodarczautrzymałasięjeszczeprzezkil- ka lat. W historii dotychczasowej, a prowadzę przedsiębiorstwo ponad 30 lat, rzadko bywało tak, żeby z kryzysu wychodziło się od tak. Kon- sekwencje kryzysu z 2008 roku trwały bardzo długo. Wróćmy do branż, które pandemia do- tknęła najdotkliwiej, także w naszym re- gionie.Panieprezesie,cozrobić,aby„mar- twe” hotelarstwo, gastronomię, branżę eventową,artystycznąiwieleinnychoży- wić?Jakajestperspektywazagrożeńdla tychbranż? BOGDAN SADOWSKI: Ożywić je można tylko wtedy,kiedyludziebędąmoglisięspotykać.Je- śli takie branże jak gastronomia czy organizacja weseldostanązieloneświatło.Imprezy,którezo- stałyprzełożonezpowoduobostrzeńizamknięć, poprostuwrócą.Prawdopodobnie,weselabędą organizowanewczwartki,piątki,sobotyiwnie- dziele.Powrótniemożejednakwyglądaćtak,jak miało to miejsce latem 2020 roku, kiedy liczba osóbnaimprezachbyłamocnoograniczana.Dla tychbranż,nieopłacasięrobićweseladla50osób. Znam ludzi, którzy prowadzą biznesy weselne, którzy mówią, że jeśli mają znów robić imprezę dla 50 osób, to bardziej im się opłaca już nic nie robić.Takżetabranżasobieporadzi,jaktylkobę- dą odpowiednie warunki. Mam także ogromną nadzieję, żeBluesFestivalSuwałkiodbędziesię wtymroku.Jaosobiście,miałemakurattrzydzie- stoleciewmojejfirmie.Miałbyćpikniktargowy ifajnaimpreza,alenaraziewszystkojestzawie- szone. Jeśli będzie taka możliwość, to do tego wrócimy, ale jak wiadomo, nie do wszystkiego wrócićsięda. WBiałymstokumieliśmykonferencje,któ- re organizowali restauratorzy, przedsta- wicielebranżyeventowej,ślubnej,którzy bardzonarzekająnarestrykcjeizamknię- cia.Zdrugiejstrony,podlaskaKrajowaAd- ministracjaSkarbowainformuje,żeregio- nalnagospodarkanieucierpiałazpowo- du pandemii w 2020 roku. Nie zmalały wpływypodatkowe,alefirmyprosząora- ty, odraczanie terminów spłat i umorze- nia.Skądterozbieżności?Wmediachlu- dziemówią,żejest źle,zamykamybizne- sy, a z drugiej strony - optymistyczne da- ne. WITOLDKARCZEWSKI:Wiadomo,którebranże sąwzłej,aktórewdobrejsytuacji.Możnasięzgo- dzić,żeglobalniewpływypodatkoweniezmniej- szyłysię,natomiastjestwieletragedii.Wielepro- blemówmająbranże,októrychmówiliśmy.Jed- niprzeżyją,drudzyupadną.JestdużyhotelarzTa- deusz Gołębiewski, który publicznie mówi, że wziął30milionówzłkredytu,nabudowęnowe- gohotelu,apieniądzeprzeznaczyłnautrzymanie resztyswoichhoteli.Ichutrzymaniemiesięczne kosztujego5milionówzł,więczastawiłswójma- jątek, aby ratować biznes. On jest duży, więc być możeprzetrwa,alewielefirmniematakichszans. REMIGIUSZROGOWSKI:Coważne,wtejchwili sąmożliwościprzełożeniaterminuspłatypodat- ku, odroczenia, czy nawet umorzenia. Ale naprzykładw2008roku(wczasiekryzysu-red.) woliprzełożeniapodatkuczyodroczenianieby- ło.Tojestnapewnobardzodużyplus,żetakapo- mocwystępuje. NaPodlasiu,wydano1300takichdecyzji, narekordowąkwotęnależności111,5mln zł. BOGDAN SADOWSKI: Wniosek z tego taki, że przedsiębiorcysolidniepracują. Mamyobecnietrzeciąfalępandemii.Bar- dzogroźną.Widzimytoszczególnieposta- nie ochrony zdrowia. A czy widać to we wskaźnikachekonomicznych? HENRYKWNOROWSKI:Trzeciafalanadeszła,ale są też tacy, którzy mówią, że przyjdzie i czwarta fala. W marcu rozpoczęliśmy drugi rok „korona- kryzysu”.Przysłuchującsięniektórymdyskusjom, można odnieść wrażenie, że nasz rząd ma takie środki,którepozwoliłyby,żeniktnieodczułby,że kryzysboli.Tooczywiściejestnieprawda.Jestkry- zys,onmusiboleć,tyleżebolinierówno.Inieste- ty,pewniebędzietak,żedlakilku,kilkunastuczy kilkuset przedsiębiorstw w województwie (bo wkrajuznaczniewiększej)skończysiętoupadło- ścią.Bylitacyekonomiści,którzytwierdzili,żeto jest błogosławieństwo. Że kryzysy są oczyszcza- jące,żeprzedsiębiorstwa,któreupadająwkryzy- sie itak by upadły, tylko trochę później. Ten kry- zysjestszczególny,bonigdywcześniejtakiegonie było. Nie było kryzysu, który tylko z powodów ekonomicznychdoprowadziłybydowyłączania 100 proc. którejś branży. Powody ekonomiczne dotakiegoefektuniedoprowadzą,tylkoadmini- stracyjne.Alenapowódadministracyjnywpłynę- łabardzopoważnachoroba.Iprawdajesttaka,że przyczyny, które kryzys wywołały, jeszcze nie ustąpiły.Natomiastwskaźnikiekonomiczne,na- wetniebędębałsiępowiedzieć,że(wtejsytuacji) sąrewelacyjne.Nigdyniebyliśmylideramigospo- darczymi w Europie, a jesteśmy i mamy najniż- szebezrobocie,wedługEurostatu.Niktznastego sięniespodziewał. BOGDAN SADOWSKI: Myślę, że jako Podlaskie, niemamyconarzekać.WrankinguRzeczpospo- litej mieliśmy ponad 4 proc. wzrostu produkcji, a za nami było Mazowieckie, na szarym końcu Warmińsko-Mazurskie.Najważniejsze,żebyśmy jaknajszybciejzdobyliodpornośćspołeczną,je- ślibędziemymieliszczepionki.Przedsiębiorstwa, oczywiście sobie poradzą, bo to jest taki orga- nizm,którymusiprzeżyć. Partnerem debaty jest firma Rogowski Development Sp. z o.o. Debata Gospodarka w czasach pandemii
  • 15. Jesteśmynabardzoprzyspieszonym etapiezmianyświatowego schematugospodarczego Niedawno minął rok od ogłoszenia pan- demii.Trochęsiędo nieji do jejobostrzeń przyzwyczailiśmy, a jak jest z gospodar- ką?Wytrzymujejakośtenpojedynekczy raczejsłabojejtowychodzi? -Jużwidać,żewiększośćgospodarekniewytrzy- mało konfrontacji z koronawirusem. A przecież tojeszczeniekoniectegopojedynku.Jeżelispoj- rzymy na gospodarkę światową, to koszty jakie poszczególnekrajemusiałyponieśćsątakogrom- ne, że można to porównać do skutków wojny. Tylkosamekosztyfinansowewynosząjużoko- ło12bilionówdolarów… Czylikwotawręczniewyobrażalna… -Właśnie,ajeślidorzucimyjeszczedotegokosz- ty społeczne, które będą rozłożone na lata, plus kosztyprzesuwaniazasobów,kosztyzerwanych łańcuchów dostaw czy odtworzenia inwestycji, tomyślę,żetrzebatowszystkoprzemnożyćprzez dwa. Są to więc koszty niewyobrażalne: zarów- nozpunktuwidzeniaglobalnego,jakizpunktu widzeniapojedynczychkrajów.Szczególnieeu- ropejskich.Proszęzauważyć,żerozmawiamyde facto o kryzysie wEuropie i wAmeryce Północ- nej, bo tylko tam te ograniczenia były tak duże, astratytakogromne.NatomiastAzja,właściwie od maja zeszłego roku, w zasadzie funkcjonuje normalnie.AfrykaiAmerykaPołudniowapodob- nie. Problemy dotyczą więc raczej krajów przy- należnych do cywilizacji zachodniej. To tu sku- mulowałysięnajwiększestraty. Gdywiosnązeszłegorokuobjąłnaspierw- szylockdown,dawałosięsłyszećtakiegło- sy, że OK. Teraz się zamknęliśmy, ale być może w miarę szybko da się jakoś odżyć, borządzapowiadałszeregdziałańpomo- cowych,aludzieprzestrzegaliobostrzeń. Raczejniebardzosięudało,prawda? -Patrzączperspektywyczasu,wydajesię,żeten lockdownbyłzupełnieniepotrzebny,bojeśliba- zujemynaliczbachpotwierdzonychzakażeń,to były one nieporównywalnie mniejsze od obec- nych. Oczywiście wtedy tego nie wiedzieliśmy. Większość krajów europejskich stosowała loc- kdownyponiekądnazasadziepewnegoprzeno- szenia rozwiązań. Podobnie było u nas. Inaczej sytuacjawyglądałajesieniąiobecnie.Wszystkie ograniczenia bardzo dużo kosztują, niestety nie zawszedającpożądaneefekty.Coważne,sąbar- dzokosztownezdługofalowegopunktuwidze- nia. Nie znam się na medycynie, ale nie wiem, czytojestdobrataktyka. Noiwywołapansporokontrowersjitym stwierdzeniem. - Na usprawiedliwienie dodam, że nie wiem ja- kiemogłybybyćinne,alejeślipatrzęnaAzjęczy na Amerykę Południową, to tam podejście jest odmienne. Wydaje się mniej kosztowne, a daje podobneskutki.Europejczycynatomiast,niebio- rąc pod uwagę innych rozwiązań stosują to, co już było. Zaznaczę jednak, że większość krajów europejskichjestdużobogatszychniżPolska. Państwojakośprzedsiębiorcomifirmom pomaga zwalczać skutki koronawirusa. Głównie pieniędzmi z Unii Europejskiej, bo żaden kraj nie ma takich zasobów, by rozdawaćjefirmom.Azwłaszczatymma- łym,które(jakpokazałyostatniemiesią- ce)sąwsytuacjinajgorszej. - Wydaje się, że sektor MŚP (małych i średnich przedsiębiorstw–red.)tosektor,którynajgorzej znosikryzysepidemicznyitoonwnajwiększym stopniu poniesie koszty zatrzymania gospoda- rek. Łącznie z tym, że część firm z tego sektora poprostuupadnie.Jużmamybranże,którewła- ściwie zostały zlikwidowane i raczej już się nie odbudują.Niektórejeszczedziałają,alewbardzo ograniczonym zakresie. I tu będą się pojawiały kosztydwojakiegorodzaju.Popierwsze,bardzo wiele osób, które w MŚP funkcjonowały, będzie przechodziło do innych obszarów gospodarki. Być może do sfery budżetowej, która z kolei bę- dzie musiała podnosić koszty swojej działalno- ści,bopracę(iutrzymanie)trzebabędziezapew- nić większej liczbie osób. Po drugie zaś, zmieni się struktura gospodarki, bowiem już pojawiają sięzupełnieinneusługi,produkcjaiinnepowią- zaniahandlowe.Generalniejesteśmynabardzo przyspieszonymetapiezmianyświatowegosche- matu gospodarczego. I – niestety - najwięcej na tym stracą małe i średnie przedsiębiorstwa, aszerzejklasaśrednia. A państwo sobie z tym poradzi, czy to wobecnejsytuacji,równieżpytanienawy- rost,zbytwczesne? -Niewiemczypaństwosobiez tymporadzi,bo musimypamiętać,żepomocpaństwatoniejest pomoc„znieba”.Państwoniemapieniędzy,więc może je pożyczyć. I tak się dzieje w skali UE, bo Jeżelispojrzymy nagospodarkęświatową, tokosztyjakieposzczególne krajemusiałyponieść sątakogromne, żemożnatoporównać doskutkówwojny Rok zpandemią. Ogospodarce w czasach epidemiirozmawiamy zprof.RobertemCiborowskim, ekonomistą irektorem Uniwersytetu wBiałymstoku. Rozmawia: Andrzej Matys Rozmowa Gospodarka w czasach pandemii 015 StrefaBiznesu MARZEC 2021 jjj
  • 16. to,couzyskujemytowwiększościkredyty,któ- rektośbędziemusiałspłacić.Innysposóbjestta- ki,żepaństwościąga(iściągaćbędzie)pieniądze w postaci opłat i podatków od tej części gospo- darki,któradziała.Itosąkosztydodatkowe,któ- remusząponosićtedziałająceobszarygospodar- ki.Jesteśmywfazieprzyspieszonegokryzysugo- spodarczego, ale kryzysu wieloelementowego. Jeszczenigdywhistoriicośtakiegoniedziałosię wtakdynamicznymtempie.Botego,żew2020 rokumiałbyćkryzys,któregoefektembyłybyja- kieśprzetasowaniagospodarczespodziewalisię wszyscyekonomiści.Jednakobecnieprzybrałon takwieleróżnychform,dotyczytyluelementów, że nie sposób przewidzieć, jak się skończy. Napewnosątozmianybardzogwałtowneimó- wiącszczerzeniewiem,comogąprzynieść. Aż tak? Brzmi jakby mało sympatycznie, żebyniepowiedzieć,żebardzozłowróżb- nie. - Wydaje mi się, że cokolwiek by się nie stało, to rozwiązańdobrychniema.Efektykryzysusku- mulowanegoprzezpandemięmogąbyćtylkozłe albobardzozłe. Alegdyrozmawiałemz szefaminajwięk- szych firm z regionu, nie narzekali na straszne spadki. Mówili, że wyniki nie olśniewały,jednakw tychwarunkachby- łydobre.Czylidużyłatwiejznosikryzys? Generalnie źle ma branża hotelarska, eventowa,fitnessi gastronomia,lecz,mi- mo kryzysu, mamy w Białymstoku kilka nowychlokali.Nieza dużeryzyko,czyza- działałazasadaznanaz „Ziemiobiecanej” - skoro zwalniają, znaczy będą przyjmo- wać? -Oczywiściewniektórychsektorachifirmachte- goniewidać(np.wbranżyspożywczej),pozatym większośćzmianmacharakterdługofalowyido- tyczy głównie sektora usług, a zatem zauważy- myjedopieropoepidemii.Cowięcej, jakbędzie się kończyła pandemia niektóre rodzaje działal- ności nawet się rozwiną. Chodzi jednak o to, że napoczątkubędądziałałypoto,abydefacto,od- pracować koszty, które poniosły. Spowoduje to np. zmniejszenie możliwości akumulowania środkównainwestycje,atoonedająprzyszłyroz- wój.Jeśliktośmiałodłożonejakieśzasobyfinan- sowe albo ma możliwości kredytowania, jest szansa,żeswądziałalnośćuruchomiibędziepró- bowałjąodbudować.Zkoleijeśliktośinwestuje wgastronomięlubhotelarstwo,musipamiętać, żebędątobranżedziałającewokreślonychreżi- mowychwarunkach.Zatemwielerodzajówdzia- łalności nie będzie mogło od razu się odbić. A wszystko będzie się odbywać w dość dyna- miczniezmieniającymsięotoczeniuglobalnym. Możnazatempowiedzieć,żecytatz„Ziemiobie- canej” jest prawdziwy, jednak trzeba obserwo- wać, który z procesów będzie miał większy za- kres. Zwłaszczażeniewiemyczynatrzeciejfa- lipandemiisięskończy,czyteżpojawisię jeszczeczwartaikolejne… -Hiszpankamiałatrzyfale,więcliczmynato,że ta obecna jest ostatnia. Proszę jednak pamiętać, że wirus nie zniknie, on będzie z nami cały czas iwróżnychformach,boprzecieżmutuje.Isamo przyzwyczajenieludzi,ichpodejściejakokonsu- mentównp.dowyjazdówbędziezupełnieinne. Np. gdy otwieramy kino czy teatr, to czy gdyby ludzie wiedzieli, że mogą zająć wszystkie miej- sca, a nie połowę, zajęliby je? Nie sądzę. Do no- wych warunków będziemy się przyzwyczajać iniezawszeznichskorzystamy.Bezpieczniejniż wkiniejestobejrzećfilmwdomu.Zresztąpodob- niejestnauczelniach.Pracujemyzdalnie,alejuż widać,żeniektórerozwiązaniazdalnegonaucza- nia zostaną. Nawet jeśli skończy się pandemia. I tak samo będzie w gospodarce. Nie każdy bę- dziechciałwejśćw200-czy300-osobowytłum. Taksamozapewnebędziewrestauracjach.Itych zachowań obawiałbym się najbardziej. Nawet gdybyśmydziśpowiedzieli,żeskończyłasięepi- demia,powrótdoprzyzwyczajeńsprzedwirusa możetrwaćlatami. Zakładyprodukcyjneniemogąpracować zdalnie,boprodukcjidodomuprzenieść sięnieda,alezatowidać,żeświetnieroz- wijasiębranżae-commerce,czylihandel winternecie. -Zakładówprodukcyjnychniemożnazamknąć, boktoś musizarabiaćnapomocdlatych,którzy niepracująlubrobiątowograniczonymzakresie. Rzeczywiściebranżae-commercesięrozwija,tyl- kotrzebapamiętaćojednym.Otymmianowicie, żee-commercemusimiećcosprzedawać,ażeby handel miał co sprzedawać ktoś to musi wypro- dukować.Pozatymwpandemiiwidaćjedenważ- ny efekt naszych błędów polityki gospodarczej - przy czym nie mówię o polityce polskiej tylko oświatowej-zlat80.i90.XXwieku.Chodzimia- nowicie o przeniesienie produkcji do Azji. Teraz widać,jakzłebyłotorozwiązanie.Dużeprzedsię- biorstwa, zwłaszcza produkcyjne, patrzyły na to przezpryzmatkosztów.Spowodowałotozmniej- szenie liczby miejsc pracy w wielu sektorach, wzmacniającprzytymAzjęjakocentrumgospo- darczeświata.Pozostałegospodarkimogąconaj- wyżejsprzedawaćtowary,któresątamproduko- wane. Pojawia się więc pytanie: czy sam handel jestwstanieutrzymaćgospodarkę? Niestety,nie. -Nowłaśnie.Musimywięcpomyśleć,jakznowu stworzyćwarunkidotego,byinwestowaćiotwie- rać różne działalności na miejscu czy też budo- wać nowe powiązania międzynarodowe i spro- wadzaćtowarytutaj,alenalepszychwarunkach niżobecnie.Niejesttoproste,alekonieczne.Za- równo przedsiębiorstwa, jak i budżet państwa muszą skądś pozyskiwać środki, a to zapewnia tylkorealnagospodarka. Tonakoniecmożenaiwnepytanie:Kiedy wywołany pandemią kryzys może się skończyćijak? Wiepan,panieprofesorze? -Jeszczepółrokutemubyłemoptymistą,ateraz zostałem dobrze poinformowanym optymistą. Moimzdaniem,tosiębędzieciągnęłojeszczedłu- go. Sama epidemia nie jest najważniejsza, pro- blememjestzarządzanietymkryzysem.Jużjakiś czastemukrajeeuropejskiepowinnybyłyzadać sobie pytanie, czy nie podjąć innych działań, bo te,któremamysąkosztowneiwdługimokresie niemożliwe do utrzymania. Musimy mieć stra- tegię, która pozwoli zbliżyć się (gdyż pełny po- wrót jest na razie niemożliwy) do stanu gospo- darki sprzed pandemii, by pracować i produko- wać.Tokonieczne,boilemożnawytrzymaćbez szerokiej działalności gospodarczej, bez otwar- tych szkół czy stadionów? Niestety, kiedyś trze- babędzietepandemicznerachunkizapłacić,bo wgospodarcedarmowychobiadówniema. Naraziepatrzęoptymistycznie:idziewiosna ilato,więcpowinnobyćtrochęlepiej.Wniektó- rych krajach już dobrze to wygląda, ale dużym znakiemzapytaniajestjesień.Wystarczy,żepo- jawi się jakaś nowa mutacja wirusa i wszystko możezacząćsięodpoczątku.Itupojawiasięwię- cejpesymizmu. Jesteśmywfazieprzyspie- szonegokryzysugospodar- czego,alekryzysuwieloele- mentowego.Jeszczenigdy whistoriicośtakiegonie działosięwtakdynamicz- nymtempie. Rozmowa Gospodarka w czasach pandemii 016 StrefaBiznesu MARZEC 2021 FOT. KATARZYNA DZIEDZIK/UWB jjj
  • 17. Jestem mamą Zbysia. Mam na imię Agnieszka. 6 marca 2020 roku, dwa tygodnie przed pla- nowanym terminem, urodziłam małego, pięk- nego chłopca, który jest moim trzecim dzie- ckiem. Dowiedziałam się wtedy, że mój synek ma rozszczep podniebienia. Pani doktor zasugerowała nam, abyśmy zgłosili się pod opiekę Białostockiego Hospicjum dla Dzieci. Otrzymaliśmy fachową pomoc, wsparcie i  opiekę. Od tej pory wiedziałam, że gdyby coś niepokojące- go zaczęło się nagle dziać ze Zbyszkiem, to nie będę z tym sama. Bardzo dużo nauczyłam się od pielęgniarek z hospi- cjum. To one cierpliwie mi tłumaczyły, krok po kro- ku, co i jak mam robić. Poczułam, że dam radę. Gdy Zbysio leżał w szpitalu pod respiratorem i dziel- nie walczył o swoje małe, kruche życie, postanowi- liśmy zrobić mu niespodziankę. Naszego maluszka nie było w domu przez ponad miesiąc, a my pod jego nieobecność zaczęliśmy robić generalny re- mont całego mieszkania. Było to możliwe dzięki po- zyskanym przez Fundację „Pomóż Im” darczyńcom. Możemy teraz mieszkać w  komfortowych warun- kach, przystosowanych do potrzeb naszego ciężko chorego synka. Gdyby ktoś mnie zapytał, czy przyzwyczaiłam się do tej trudnej sytuacji związanej z ciężkim stanem zdrowia Zbyszka, odpowiedziałabym szczerze, że nie. Nigdy do końca nie zaakceptowałam choroby syna. I nie wyobrażam sobie, żeby miało zabraknąć wśród nas Zbyszka. Jestem pewna, że po coś po- jawił się właśnie w naszej rodzinie. Zbyszek powoli zmienia nas wszystkich. Agnieszka Fundacja „Pomóż Im” opiekuje się ponad 30 nie- uleczalnie i  przewlekle chorymi dziećmi z  woje- wództwa podlaskiego oraz ich rodzinami. Dla cho- rego dziecka najważniejsze jest, by być we własnym domu. I by czuć się bezpiecznie. O to bezpieczeń- stwo dbają lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci, psy- chologowie, asystentki rodziny i pracownik socjalny fundacji. 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Fundacja opiekuje się także pacjentami Kliniki Pe- diatrii Onkologii i Hematologii UDSK w Białymstoku, w której leczą się dzieci z całego woj. podlaskiego. W 2020 roku oddała do użytku w pełni bezpieczny plac zabaw, zbudowany pod kliniką. Dzięki współ- pracy z Fundacją DKMS dostarczyła też w styczniu do kliniki 16 nowoczesnych łóżek wartych prawie 200 tysięcy złotych. 1% podatku jest podstawowym źródłem finanso- wania działań Fundacji „Pomóż Im”. Poczułam, że dam radę Zapraszamyśrodowiskobiznesu dowspółpracyzFundacją„PomóżIm” Pozadarowiznąfinansowączyrzeczowąistniejąinnesposoby wsparciapodopiecznychfundacji,równieżangażujące i integrującezespółTwojejfirmy.Pomagamymerytorycznie i formalniewewdrożeniukażdejz nich. Wolontariatpracowniczy–różneformy,dopasowanedo potrzebi oczekiwańfirmyi jejpracowników Payrollgiving–zaangażowaniefinansowepracownikówna rzeczorganizacji Akcjespecjalne–realizacjaprzezfirmęi pracowników autorskiejakcjidobroczynnej Partnerstwo–wsparciefundacjipoprzezzrealizowanieusługi, sponsoring,pomocw promocji Napisz: biuro@pomozim.org.pl Zadzwoń:856622 003
  • 18. Białostockieekokosmetyki podbijająrynek. Rodzinnemanufakturyczerpią zbogactwanaturalnegoPodlasia Tekst: Izolda Hukałowicz Kosmetyki naturalne Strefa ekobiznesu Pszczoły to wielka pasja Marka i Urszuli Guszczynów, właścicieli Miodowej Mydlarni, która na rynku działa od 2016 roku 018 StrefaBiznesu MARZEC 2021 Odlatmodanaproduktyekologicznesystematyczniewzrasta.Klienci, wybierającprodukty,robiątocorazbardziejświadomieisięgająpote,które zawierająnaturalneskładnikiitworzonesązposzanowaniemśrodowiska naturalnego.Ekotrendprzenikadowszystkichbranż–wtymdobranży kosmetycznej.Podlaskiefirmyprodukującenaturalnekosmetykitoczęsto domowemanufaktury,którepieczołowicieopracowująwłasnereceptury, bazującnalokalnychsurowcach.Zdobywająsercawiernychklientówikrok pokrokubudująswojemarki. FOT. WOJCIECH WOJTKIELEWICZ/MIODOWA MYDLARNIA
  • 19. A leksandraKrasnodębska-Gwardzikni- gdy nie planowała, że będzie produ- kować naturalne kosmetyki. Absol- wentka akademii sztuk pięknych napomysłstworzeniaekofirmywpa- dłatrochęprzezprzypadek.-Miałam duże problemy z cerą, cierpiałam natrądzikialergie.Drogeryjnekosme- tyki tylko pogarszały sprawę. Zaczę- łam więc szukać czegoś, aby ratować skórę. Po- szukiwałamnaturalnychreceptur,edukowałam sięizaczęłamtworzyć-opowiada. SVOJE:mydłożubrowe rodemzPodlasia PaniAleksandrapierwszekrokiwwytwarzaniu kosmetykówstawiaławPoznaniu,gdziestudio- wała i pracowała. Z czasem produkty tworzone wieczorami popracy wędrowały do znajomych i przyjaciół, którzy zachwyceni, prosili o więcej. IwtedywgłowiepaniAleksandryzakiełkowała myśl,żemożejesttodobrypomysłnażycie.Po- stawiławszystkonajednąkartę,wróciłanaPod- lasieizabrałasięzarozkręcanieekobiznesu.Nie było łatwo, gdyż nie miała dużych funduszy nastart. - Powiedziałam sobie, że jeśli nie uda mi się uzyskaćdofinansowaniawwysokości22tys.zło- tychzurzędupracy,tobędzietoznak,żeniepo- winnam się za to zabierać. Ale udało się – wspo- mina. Pani Aleksandra znalazła odpowiednie miej- scenapracownię,zdobyłapozwoleniesanepidu, wypełniławszelkieformalnościniezbędnedopro- wadzeniamanufakturyprodukującejkosmetyki. Izaczęławdrażaćwżycieswojepomysły. Kosmetyki, które powstają w pracowni pani Aleksandry są w pełni naturalne, wytwarzane ręcznie,w niewielkichpartiach.Powstająnaba- zie roślinnych olejów, naparów i macerat zioło- wych. Bogate są w glinki, witaminy, naturalne olejkieteryczne,woskimiódpszczeli.Wszystkie kosmetyki i surowce spełniają normy europej- skie,akażdarecepturajeststarannieopracowy- wanaiocenianapodkątembezpieczeństwa.Ko- smetykiSvojeniezawierająsls,sztucznychbarw- nikówisyntetycznychzapachów. W asortymencie Svoje znajdują się mydła, olejki,kremydotwarzy,hydrolatyczysoledoką- pieli.SvojeprodukujeunikalnewskalikrajuMy- dłoŻubrowe–wytwarzanenamaceracieztrawy żubrowej. Pani Aleksandra kupuje surowce odpodlaskich producentów, wspierając tym sa- myminnelokalnefirmy. NarynkufirmaSvojeobecnajestodczterech lat. Jej właścicielka działa powoli i systematycz- nie. Pomaga jej tato i jeszcze jedna pracownica. Produkty sprzedawane są poprzez stronę inter- netowąSvojeiwysyłanedoklientów.WBiałym- stokumożnajeteżodebraćosobiściewSljiedzi- kuprzyul.Kilińskiego. - Na razie wychodzimy na zero, jeśli chodzi o zyski. Wynika to z tego, że nie mamy dużego kapitału. To, co wypracujemy, od razu inwestu- jemywpowiększanieprodukcji,mieszalniki,su- rowce, pracowników. Myślimy o większej pro- mocji i reklamie, gdyż wiadomo, w dzisiejszych czasach to ogromnie ważne. To wszystko spra- wia, że na razie rozkręcamy się powoli – mówi AleksandraKrasnodębska-Gwardzik. Pandemia dotknęła biznes pani Aleksandry, choć-jakprzyznaje-niewtakimstopniu,jakin- ne branże. - Można zauważyć, że klienci są bar- dziej zachowawczy w zakupach. Ich koszyki są mniejobfite,dokładnieważą,cokupić.Pozatym, przez pandemię nie mogę jeździć na targi, pre- zentować swoich produktów, nawiązywać bez- pośrednichkontaktówzklientami-zaznacza. Mimo ograniczeń i trudności, pani Aleksan- dranieżałujedecyzjiowystartowaniuzekobiz- nesem.Kosmetykinaturalnetocałyjejświat. MiodowaMydlarnia: zmiłościdopszczół Właściciele Miodowej Mydlarni przyznają bez ogródek:„Kochamypszczołymiłościąszaleńczą, hodujemy je z troską i oddaniem i doceniamy niezwykłąwartośćkosmetycznąmiodu,propo- lisu,pyłkuiwoskupszczelego.” Pszczoły to wielka pasja Marka i Urszuli Guszczynów,właścicieliMiodowejMydlarni,któ- ranarynkudziałaod2016roku.PanMarekmógł- by o pszczołach rozmawiać godzinami. Jak mó- wi: - Wcześniej czytałem dużo o pszczołach ipszczelarstwie,alegdyzajrzałemdoulaizoba- czyłemnawłasneoczytenpszczeliświat,towie- działem,żetobędziepasjanacałeżycie. Bakcyl pszczelarstwa został zaszczepiony ipanMarek,któryod20latpracowałwkorpora- cji ubezpieczeniowej, postanowił złożyć wypo- wiedzenieizająćsięhodowląpszczółnaPodlasiu. Zaczynałod6uli,alezczasempasiekasystema- tycznierozrastałasięiwszczytowymokresiemo- głaposzczycićsię80ulami. -Terazmamjużokoło50uli-mówipanMa- rek. - Znaczną część sprezentowałem lub sprze- dałem początkującym pszczelarzom. Chcemy, aby nasza firma wspierała i pomagała tym, któ- rzystawiająwpszczelarstwiepierwszekroki.Po- zatym,niemamyobecnieczasu,abyzajmować sięjednocześniepszczołami,którewymagająbar- dzodużopoświęcenia,ifirmąkosmetyczną. Panu Markowi w biznesie pomaga żona Ur- szula,dlaktórejwytwarzaniekosmetykówtoca- ły świat. Z wykształcenia anglistka i nauczyciel- ka, całą energię poświęca na wymyślanie coraz tonowychreceptur. Kosmetyki naturalne Strefa ekobiznesu 019 StrefaBiznesu MARZEC 2021 FOT. WOJCIECH WOJTKIELEWICZ Zaczęło się od dezodorantu w kremie. Z czasem oferta Mglife poszerzała się o kolejne produkty - mówi Kacper Ostaszewski jjj
  • 20. Spod jej rąk wyszły takie produkty jak: ma- seczki,masłakosmetyczne,pudrydokąpieli,so- le do kąpieli, mydła naturalne wytwarzane me- todą „na zimno”, peelingi, perfumy twarde czy produkty do pielęgnacji włosów (w kostce). Oprócz typowo „pszczelopochodnych” surow- ców jak miód, wosk czy pyłek pszczeli, do pro- dukcji kosmetyków pani Urszula wykorzystuje teżinnenaturalneskładniki:masłaioleje,olejki eteryczne,ziołaikwiaty,naturalnesolemineral- ne,algi,spirulinę,jedwab,glinki,kakaoczykawę. - Używamy produktów z naszej pasieki, ale sprowadzamy też dodatkowe surowce. Mamy swoichsprawdzonychdostawców,októrychwie- my,żeichproduktjestwpełninaturalny.Kupu- jemy też od lokalnych producentów - mówi pa- niUrszula,któraobecniepracujenadinnowacyj- nymiproduktamiwodnymi. MiodowaMydlarniasprzedajeswojekosme- tyki poprzez stronę internetową. Jej produkty można też nabyć w dziesiątkach stacjonarnych sklepównatereniecałegokraju. PaństwoGuszczynowieniewyobrażająsobie życia bez pszczół. Jak mówi pan Marek, pszcze- larzedługożyją.-Mamnadzieję,żebędęzajmo- wał się pszczołami na emeryturze. To zajęcie nacałeżycie-dodaje. Mglife:wduchuzerowaste Mglife to rodzinna manufaktura zBiałegostoku, tworzącakosmetykinabazieroślinnychimineral- nychskładników.Firmadziałanarynkuodlisto- pada2019roku,aleprzymiarkidowystartowania zekobiznesemrozpoczęłysiępięćlattemu. PodobniejakwprzypadkufirmySvoje,inspi- racjądouruchomieniafirmyprodukującejekokos- metykibyłyosobistedoświadczeniawłaścicieli. -Zaczęliśmyinteresowaćsięnaturalnymiko- smetykamiwczasach,kiedyichofertanarynku była jeszcze ograniczona - mówi Kacper Osta- szewski,zarządzającymarkąMglife.-Szukaliśmy dlasiebieiznajomychskutecznego,naturalnego dezodorantu,aleniemogliśmyznaleźćnic,coby nampasowało.Zaczęliśmywgłębiaćsięwtemat ipomyśleliśmy,żemożesamispróbujemyopra- cowaćrecepturętakiegodezodorantu. Zaczęłosięoddezodorantuwkremie,alezcza- semofertaMglifestopniowoposzerzałasięokolej- neprodukty:musydociała,magnezowąsóldoką- pieli,świecerzepakowe,świecezwoskupszczele- goinowość-serumdoustzwoskiempszczelim. -Stosujemynajwyższejjakościskładnikiroślin- ne-podkreślaKacperOstaszewski.-Nieużywamy żadnychdodatkówchemicznychwpostacisztucz- nychbarwnikówczysyntetycznycharomatów.Pro- duktywzbogacamyolejkamieterycznymiouni- katowychwłaściwościach-cytrusowym,lawendo- wym,pomarańczowymczymiętowym.Wszyst- kiekosmetykiznajdująsięwsłoiczkach,któremoż- nawykorzystaćponowniewdowolnysposób. Wdrożenie każdego kosmetyku na rynek to długi proces. - Wszystko rozpoczyna się od fazy wymyślenia i opracowania kosmetyku, potem trzeba spełnić szereg wymogów, począwszy odbadań,dokumentacji,zgłoszeniadoeuropej- skiegoportaluCPMP.Zanimkosmetykpojawisię wsprzedaży,mijakilkamiesięcy,czasemnawet rok-opowiadapanKacper. PracowniaMglifetomałelaboratorium,które również spełnia wszelkie wymogi. Firma nie- ustanniemonitorujerynekekokosmetyków.Chce byćokrokwcześniejodkonkurencji,którazroku na rok rośnie. - W tym biznesie trzeba być inno- wacyjnym,nabieżącoodpowiadaćnapotrzeby klientówiszukaćunikalnychreceptur,wyjątko- wychsurowcównajwyższejjakości.Kliencisąco- raz bardziej świadomi, wiedzą, czego chcą - do- dajeKacperOstaszewski. Mglifedystrybuujeproduktywdwojakispo- sób:poprzezwłasnąstronęinternetowąorazpo- przezsiećkilkudziesięciupartnerskichsklepów stacjonarnych w całym kraju. Firma w procesie dystrybucjidbaośrodowisko:przesyłkipakowa- nesąwduchulesswaste,bezplastiku,wopako- waniabiodegradowalne. - Dla nas ekologia to nie chwilowa moda, ale pewnacałościowafilozofiażycia–podkreślaKac- perOstaszewski.-Uważamy,żetenproceszmie- rzaniakuproduktomnaturalnym,wytwarzanym zszacunkiemdoplanety,będziepostępował.To jestprzyszłość. Zadowolenieklientów miarąsukcesu Wszyscylokalniproducenciekokosmetyków zgodnietwierdzą,żeichnajwiększymsukcesem idumąjestzadowolenieklientów. - Każdy mail czy telefon, opinia zamieszczo- nawInterneciezpodziękowaniamiodzadowo- lonychklientówtonajwiększanagrodazateczte- ry lata pracy – mówi Aleksandra Krasnodębska- Gwardzik,właścicielkaSvoje. WtórujejejMarekGuszczynzMiodowejMy- dlarni:-Czujemyzadowolenieklientówiczęsto wręcz płaczemy z radości, gdy czytamy opinie o naszych produktach. Przedwczoraj napisała donaspanipoleczeniuonkologicznym,dzięku- jąc za krem, który jej pomaga w dochodzeniu dozdrowia. TakżedlaMglifepozytywnyfeedbackjestmo- toremdodalszegodziałania. -Pochlebneopinieklientówdająnamogrom- nąsatysfakcjęimotywujądopracy–mówiKac- perOstaszewski.-Kliencipiszą,żeczekająnako- lejneprodukty.Sąteżwierni-wracajądonas,co utwierdza nas w przekonaniu, że wykonujemy naprawdędobrąpracę. Kosmetyki naturalne Strefa ekobiznesu 020 StrefaBiznesu MARZEC 2021 FOT. SVOJE Pani Aleksandra naturalnymi kosmetykami zaczęła zajmować się szukając czegoś dla siebie. Tak powstała marka Svoje.
  • 21. Innowacyjna metoda odtwarzania utraconych zę- bów już jest dostępna w Białymstoku. Specjaliści w Centrum Implantologii i Stomatologii Estetycz- nej CZAR-DENT, dzięki zastosowaniu innowacyjne- go w skali świata protokołu leczenia, są w stanie odtworzyć uśmiech Pacjenta w ciągu jednego dnia zabiegowego. We współczesnej medycynie co rusz pojawiają się nowe metody leczenia, nowe materiały i urzą- dzenia. Nowoczesne, w pełni skomputeryzowane technologie na całego wkroczyły także do stoma- tologii i potrafią zdziałać prawdziwe cuda. Jedna z tych nowości, choć nie wszędzie jeszcze dostęp- na, jest obecna od półtora roku w Białymstoku! Ta innowacja to WeldOne Concept - niemiecka metoda opracowana przez profesora Marco Degidi z Włoch, z pogranicza chirurgii stomatologicznej, implantologii oraz protetyki. Pozwala na uzupeł- nienie rozległych braków zębowych w zdecydowa- nie krótszym czasie i z większą precyzją niż trady- cyjne sposoby. - Leczenie WeldOne Concept staje się w wielu krajach coraz popularniejszą formą uzupełnienia protetycznego w przypadku całkowitego bezzę- bia - mówi Michał Czarnowski, lekarz stomatolog z Czar-Dent. - Jest to metoda efektywna i efektow- na, a rezultatami leczenia można się cieszyć przez długie lata. W naszym centrum pierwszy taki za- bieg wykonaliśmy półtora roku temu. Dodaje: - Każdy przypadek jest indywidualnie diagnozowany, wykonujemy odpowiednie bada- nia, trójwymiarowe zdjęcia na tomografie kom- puterowym i cyfrowe wyciski, aby mieć w kompu- terze model zębów pacjenta. Potem, za pomocą odpowiedniego oprogramowania ustawiamy je tak, aby pacjent wiedział, jak będzie wyglądać i był zadowolony. Dopiero potem, po akceptacji, przy- stępujemy do zabiegu. Pełna cyfryzacja WeldOne Concept polega na precyzyjnym umiesz- czeniu w szczęce lub żuchwie 4 implantów, do których mocowana jest tytanowa belka z użyciem bezpiecznej zgrzewarki. Zabieg, oczywiście w znie- czuleniu, trwa zalewie dwie godziny, bo dzięki stabilnej, pasywnie dopasowanej belce skraca się znacznie czas pracy lekarza. Potem, przez kolejne trzy godziny, pacjent odpoczywa w sali pozabiego- wej, leżąc i oglądając telewizję, czekając na końco- wy efekt. Może już nawet zjeść lekki, rozdrobniony posiłek. W tym czasie jednak nadal intensywnie pracuje stomatolog, wykorzystując kolejne, inno- wacyjne technologie. Nowe uzębienie wykonywa- ne jest z trwałych i bezpiecznych materiałów za pomocą drukarki 3D. Dzięki temu wielkość, kształt i kolor zębów idealnie dopasowuje się do wyglądu każdego pacjenta. Są zamontowane na stałe, co jest ogromnym komfortem - bardziej przypomina- ją mosty protetyczne niż tradycyjne wyjmowane protezy. - Cyfryzacja w naszym gabinecie dentystycznym to już codzienność - mówi Michał Czarnowski. - Po- zwala nam na jeszcze lepsze planowanie i wykonywanie zabiegów, dokładnie wiemy, gdzie włożyć wiertło, co i jak wykonać. Trójwymiarowy skan daje możliwość precy- zyjnego ustawienia zębów na każdym etapie prac. Pacjent do- skonale wie, jak będzie wyglądał. Pełne wygojenie implantów trwa 3-4 miesiące. Następnie można „dru- kowane zęby” wymienić na jeszcze ładniejsze, np. porcelanowe. Ale nie wszyscy pacjenci chcą to zrobić - choć lekarze to rekomendują - są bowiem bardzo zadowoleni z efektów wcześniejszego za- biegu. Świetna alternatywa WeldOne Concept to obecnie najlepsza alterna- tywa dla tradycyjnych protez, które do niedawna były jedynym rozwiązaniem w przypadku osób z bezzębiem całkowitym lub resztkowym uzębie- niem. Wysoko estetyczna odbudowa protetyczna w żadnym wypadku nie przypomina tradycyjnej protezy, zarówno pod kątem wizualnym, jak też użytkowym. Nowatorska technologia stomatolo- gicznego druku 3D, której na Podlasiu pionierem jest CZAR-DENT, przewyższa zarówno pod kątem estetycznym, jak też wytrzymałościowym, trady- cyjne materiały. Największe zalety tej nowej metody to: ZNACZNE skrócenie czasu leczenia, trwałość i znakomity efekt końcowy. A także niższe koszty niż przy trady- cyjnie wykonywanych implantach, szybszy proces gojenia i bardziej przewidywalne efekty leczenia. Pacjent, dzięki komputerowym wizualizacjom, może dokładnie zobaczyć, jak będzie wyglądać po zakończonym leczeniu. Nie ma więc tu mowy o żadnych niespodziankach i niezadowoleniu. A co najważniejsze: nowy uśmiech otrzymuje w ciągu jednego dnia zabiegowego. - W naszym Centrum wykonaliśmy już ok. 50 ta- kich zabiegów - opowiada Michał Czarnowski. - Pacjentami są osoby w przeróżnym wieku, z różnymi problemami, np. dwudziestoparolatek, który stracił zęby w wypadku komunikacyj- nym czy 70-latek z zaawan- sowaną chorobą przyzębia. Szybkość i natychmiastowy efekt to rezultaty niedościg- nione z punktu widzenia tra- dycyjnego leczenia. Michał Czarnowski jest specja- listą metody WeldOne Concept. Dwukrotnie przebywał w Insty- tucie w Bolonii na indywidualnych kursach profesora Marco Degidi. Obec- nie realizuje studia podyplomowe Master of Oral Implantology na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie. Jest też kierownikiem pierwszego w Polsce projektu naukowo-badawczego, dotyczą- cego innowacyjnej metody zabiegowej - spawania elementów nowego uzębienia wewnątrz ust pa- cjenta. Centrum Implantologii i Stomatologii Estetycznej CZAR-DENT działa w Białymstoku już blisko 20 lat. Teraz, pomimo pandemii, także przyjmuje pacjentów, stosując oczywiście wzmocnione środ- ki ostrożności. To nie tylko maseczki i sterylizacja wszystkich urządzeń, ale również specjalna dezyn- fekcja pomieszczeń za pomocą lamp ultrafioleto- wych. Można się więc tu czuć w pełni komfortowo i bezpiecznie, pod opieką profesjonalistów. ul. Świętokrzyska 5 lok. U2, 15-843 Białystok [ 85 661 01 61 www.czar-dent.pl | gabinet@czar-dent.pl Białystokponownie nainnowacyjnejmapiePolski - Cyfryzacja w naszym gabinecie dentystycznym to już codzienność - mówi Michał Czarnowski. - Po- zwala nam na jeszcze lepsze planowanie i wykonywanie zabiegów, dokładnie wiemy, gdzie włożyć wiertło, co i jak wykonać. Trójwymiarowy skan daje możliwość precy- zyjnego ustawienia zębów na każdym etapie prac. Pacjent do- skonale wie, jak będzie wyglądał. Pełne wygojenie implantów trwa 3-4 miesiące. Następnie można „dru- - Pacjentami są osoby w przeróżnym wieku, z różnymi problemami, np. dwudziestoparolatek, który stracił tucie w Bolonii na indywidualnych kursach profesora Marco Degidi. Obec- Michał Czarnowski, lekarz stomatolog Czar-Dent WeldOne Concept - Well Done Smile - nowa jakość leczenia
  • 22. Rok z pandemią Strefa firm Zyskwtrudnychczasach?Tosięudaje T ak jak TenderHut. Białostocka firma zbranżyITporazczwartyzrzęduzna- lazła się w rankingu „Financel Times” 1000najszybciejrozwijającychsięfirm w Europie. Spółka awansowała w sto- sunku do ubiegłorocznego zestawie- nia o 62 pozycje, plasując się na 565. miejscu w całym rankingu i na 13. wśródpolskichspółekIT. - TenderHut jest coraz większą spółką i cały czasutrzymujedynamicznetempowzrostu.To dla mnie powód do dumy - mówi Robert Strze- lecki,prezeszarząduTenderHut. Ekspansjawskaliglobalnej Białostocka spółka to weteran rankingu, wtymrokuplanujedebiutnaNewConnect. -Naszymcelemjestrozwójnaskalęglobalną izrokunarokskuteczniegorealizujemy,mimo dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. Dziś, kiedy jesteśmy w przededniu wejścia na giełdę, chcemy jeszcze więcej, ponieważ za- równomożliwościzespołu,jakipotencjałrynku wskazują na to, że nasza grupa może dołączyć donajwiększychgraczytechnologicznychwPol- sce-mówiRobertStrzelecki. Choć branża IT stosunkowo łagodnie prze- chodzi pandemię, to i tak nie obyło się bez za- wirowań na globalnych rynkach, na których działaGrupaTenderHut.Alemimozawirowań wgospodarcespowodowanychpandemią,spół- ka zwiększyła swoje przychody na poziomie 9,55 mln zł, co stanowi 21,5-proc. wzrost rok do roku. -Pandemia,awszczególnościjejpierwszafa- la,todużoniepokojównarynkach,coskutkowa- ło w naszym przypadku zamrożeniem realizacji kilkuważnychprojektów.Niestety,straciliśmytak- żeklientówzbranżytravel,którazdnianadzień Podlaskiefirmywdobiepandemiipotrafiąstawićczołakryzysowi,osiągać imponującewynikiitworzyćmiejscapracy.Potrafiąteżznaleźćsię wświatowychrankingach. 022 StrefaBiznesu MARZEC 2021
  • 23. Rok z pandemią Strefa firm runęła jak domek z kart. Jednak po chwilowym przetasowaniu,zaczęliśmyodrabiaćstraty.2020 rok spowodował przyspieszenie uruchomienia kilkustrategicznychprojektówwgrupie,których owocezaczęliśmyzbieraćjużwostatnimkwarta- leubiegłegoroku–wyjaśniaRobertStrzelecki. Spółkanadalbędzierealizowaćswojąstrate- gięrozwoju. Nowe biura pojawią się między innymi wUSA,abywspomócrealizacjęideiobsługiklien- tówwmyślzasady„Followthesun”,czyliwkaż- dejstrefieczasowejprzez24godzinynadobęsie- demdniwtygodniu.Rynki,naktórychgrupaza- mierza realizować sprzedaż, to głównie kraje skandynawskie, Wielka Brytania, Chiny i USA oraz Japonia. Oprócz swojej głównej działalno- ści, jaką jest outsourcing usług IT, firma rozwija takżewłasneprodukty,którepofaziewewnętrz- nej akceleracji zasilają grono spółek zależnych odTenderHut,tworzącportfoliodlaVenturesHut. Tokoncept,wedługktóregowszystkiecorp- up’y - czyli start-up’y powstające w Grupie TH - będąfunkcjonowaływramachwłasnegofundu- szukapitałowego.Dotejporyspółkazrealizowa- łaszeregprojektówcorp-up’owych,którejużod- niosłyrynkowysukces.Sąwśródnich:Zonifero, GrowUperion,czynajnowszedzieckospółkaHo- lo4Med. -Ideawłasnejkuźnistart-up’ów,któreskupio- ne są wokół tworzenia rozwiązań dotyczących konkretnychzagadnieńbiznesowych,toogrom- naprzewagacałejgrupy.Zobserwacjizachowań szwedzkichinwestorówgiełdowychwynika,że Skandynawowie przeważnie inwestują w spół- ki posiadające gotowe skalowalne produkty - to kierunek,któryzpewnościąbędziemyrozwijać. Nie bez powodu także w ubiegłym roku przeję- liśmy45proc.udziałówwszwedzkimakcelera- torzeNordicTechHouse-zaznaczaprezesStrze- lecki. Ponaddwatysiącesklepów Ekspansja, ale na rynku krajowym, to znak roz- poznawczyGrupyChorten.Sklepyzjejlogopo- jawiły się w marcu nie tylko w Białymstoku, ale teżm.in.wOstrołęce,Pułtusku,Bochotnicy,Kra- śniku.GrupaChortenw2020rokuosiągnęłaza- sięg ogólnopolski i przekroczyła 2000 sklepów partnerskich,awpierwszymkwartaletegoroku dołączyłydoniejkolejneplacówki,wtymzarów- nozupełnienowouruchamianepunkty,jakiwie- letakich,gdziewłaścicieledziałalidotądnaryn- kuniezależnielubwinnychsieciach.Grupaskle- pów spożywczych zrzesza już 2065 placówek partnerskich. - Osiągnęliśmy nasz cel w 2020 roku, a teraz przednamistojąkolejnewyzwania.Chcemyroz- wijaćwspółpracęzdotychczasowymiinowymi partnerami i wspierać placówki z polskim kapi- tałem w całym kraju - mówi Krzysztof Pakuła, prezesGrupyChorten. W województwie podlaskim, z którego wy- wodzi się Polska Grupa Sklepów Spożywczych, jestnajwięcejsklepówzlogozdrzewkiemdębu. - Dynamicznie rozwija się też nasza ekspan- sjanapołudniuizachodziePolski,gdziewostat- nich tygodniach przybyło kilkanaście placówek zlogoChortenu.Budujemysilnągrupępolskich sklepów, ponieważ konsolidacja i wspólna ofer- ta promocyjna daje naszym partnerom szansę narozwójiskutecznekonkurowanieoklientów -podkreślaprezesKrzysztofPakuła. Staropolskośćwindowała sprzedaż Lech Garmażeria Staropolska, znany w Podla- skiemproducenttradycyjnychwyrobówgarma- żeryjnych,takżestanąłw2020rokuwobectrud- nychwyzwań.Zakładprowadziczterysklepyfir- mowe, zaopatruje delikatesy w całej Polsce. Ma też salę weselną w Białymstoku. Bilans w sumie wychodzinaplus,alepandemicznyrok2020po- kazał,któredziały„spożywki”sąstabilniejszeibar- dziejodpornenazawirowaniawgospodarce. -Nieoczekiwanietanasza„staropolskość”,na- wiązaniedotradycji,dosprawdzonychbabcinych przepisówstałasięnajmocniejsząkartąprzetar- gową.Naszefinansowewynikiwminionymro- kuwindowałwgóręwłaśnieruchwsklepachfir- mowych, sprzedaż wędlin: kiełbas, kabanosów, kindziuków i garmażerki: pasztetów, potraw mącznych.Najbardziejwidocznebyłotojakzwy- kle w okresie świątecznym - uważa Adam Zwo- lan,członekzarządubiałostockiejfirmyLechGar- mażeriaStaropolska. FOT. WOJCIECH WOJTKIELEWICZ jjj 023 StrefaBiznesu MARZEC 2021 Pod koniec ubiegłego roku oddany do użytku został węzeł Porosły, budowany m.in. przez Unibep. Wyniki finansowe spółki, według opublikowanych szacunków, są naj- lepsze w historii – to ok. 1,7 mld zł przychodu i ok. 35 mln zł zysku netto.
  • 24. Rok z pandemią Strefa firm Lech - chociaż w kwestiach żywieniowych jestraczejtradycjonalistą-wminionymrokuza- inwestował w nowocześniejsze formy sprzeda- żyiuruchomiłsklepinternetowy.Towardostar- cza na razie w Białymstoku i okolicach, ale roz- ważarozszerzeniezasięgu. - W obliczu pandemicznego kryzysu był to ruchniezbędnyioczywiściewyszedłnamnado- bre.Zmiesiącanamiesiącrejestrujemywiększą sprzedażonline.Dlategoplanujemy,byinterne- towozaopatrywaćteżrynekwarszawski-doda- jeAdamZwolan. W sklepie internetowym, poza wędlinami iwyrobamigarmażeryjnymi,dużymzaintere- sowaniem cieszyły się produkty w słoikach - ryby w zalewie, domowe zupy, gulasze, które mają dłuższy termin przydatności. Dania te klienci kupowali często jako zabezpieczenie naokreskwarantanny.Wkażdejchwilimożna było słoik otworzyć i zrobić szybki i pełnowar- tościowy obiad. Lech odnotował również wy- raźny wzrost sprzedaży produktów wegeta- riańskich. Wgorszejsytuacjiznalazłsię-zwiadomych, pandemicznychpowodów-LechGościnnyDom, prowadzona przez markę sala weselna przy ul. ElewatorskiejwBiałymstoku. -Pozakarnawałem2020imiesiącamiletni- mi sektor ten był w zasadzie zamknięty. I o ile w poprzednich latach organizowaliśmy nawet pięć, sześć firmowych wigilii dziennie, w tym roku było ich zdecydowanie mniej. Ale to wła- śnie okołoświąteczny ruch, zamówienia z do- wozem do domu czy zakładów pracy pozwoli- ły nam poprawić wyniki finansowe - mówi Ju- styna Orlińska, kierownik Lecha Gościnnego Domu. Nietylkonapodlaskich drogach Mimopandemii,poprzednirokudanybyłtakże dlagrupyUnibep. - Nasze wyniki finansowe, zgodne z założe- niami i według szacunków, które opublikowali- śmy,sąnajlepszewhistorii-mamyok.1,7mldzł przychoduiokoło35mlnzł zyskunetto-mówi LeszekGołąbiecki,prezeszarząduUnibepSA. Na poprawę skonsolidowanego zysku netto względem roku poprzedniego wpływ miały przedewszystkimdobrewynikiosiągniętewseg- menciedziałalnoścideveloperskiej,jakrównież wdwóchsegmentachoperacyjnych-infrastruk- turze oraz budownictwie kubaturowym Grupy KapitałowejUnibep. -Okazałosię,żedywersyfikacjabiznesówsłu- ży Grupie Unibep, jesteśmy bardziej odporni nazmianyrynkowe-mówiprezesUnibepu. Dodaje,żebranżabudowlana-mimopande- mii-wmiaręnormalniepracowała,choćmusia- ładostosowaćsiędowszystkichprzepisówsani- tarnych, obowiązujących w Polsce i za granicą, gdziekrajowefirmyprowadządziałalność. - My także cały czas reagujemy szybko i od- powiedzialnienazmianyzwiązanezpandemią, dbającozdrowienaszychpracowników,zapew- niając m.in. środki ochrony osobistej, dostęp dowiedzy-wyliczaLeszekGołąbiecki. Podkreśla, że firmie udało się zbudować do- breportfelezamówieńnarok2021ilatanastęp- ne we wszystkich biznesach, szczególny nacisk kładącnabezpieczeństwoipłynnośćfinansową. - Mamy co robić, co jest wyjątkowo ważne wniestabilnychczasach.Jakmamyplaniwie- my, co będziemy robić, to potrzebni są ludzie, zktórymibędziemyrealizowaćinwestycjelub sprzedawać nasze produkty - dotyczy to Uni- developmentSAorazUnihouseSA-mówipre- zes. Podkoniec2020rokuUnibepzrealizowałwę- zełPorosłypodBiałymstokiem.Zdobyłteżzamó- wienienazaprojektowanieiwybudowaniedro- giwojewódzkiejHajnówka-BielskPodlaski.Bu- dujetakżeodcinekdrogiekspresowejS61(woko- licach Szczuczyna). Dwa miesiące temu podpi- sałumowęnawybudowanieodcinkaS19Ploski -Haćki. ToniejedynypodlaskifragmentViaCarpatii, którybędziewykonywałafirmazBielskaPodla- jjj Grupa Chorten w 2020 roku osiągnęła zasięg ogólnopolski i przekroczyła 2000 sklepów partnerskich FOT. CHORTEN 024 StrefaBiznesu MARZEC 2021 Nieoczekiwanie „staropolskość”, nawiązanie do tradycji, do sprawdzo- nych babcinych przepisów stała się najmocniejszą kartą przetargową spółki Lech Garmażeria Staropolska
  • 25. Rok z pandemią Strefa firm skiego.Jejofertaokazałasięnajlepszawprzetar- gu na północno-zachodnią obwodnicę Białego- stoku od węzła Zachód (dawniej Choroszcz) doDobrzyniewazprzedłużeniemdoKrynic. - Przed nami wyzwania - m.in. realizacja du- żychprojektówinfrastrukturalnych,rozwójseg- mentudeweloperskiego,zwiększenieprodukcji wielorodzinnych budynków w technologii mo- dułowej,efektywnapracajakogeneralnywyko- nawcazarównowkraju,jakizagranicą.Alemylu- bimywyzwania,tonasmotywujedopracy.My- ślę, że to jest jeden z powodów, dla których lu- dziechcąunaspracować-byćczęściądużej,sta- bilnej, odpowiedzialnej i nastawionej na ciągły rozwójfirmy-mówiLeszekGołąbiecki. Parkzwidokiem nainwestycje Podlaskiefirmy-mimoniepewnychczasów -niebojąsięteżnowychinwestycji.Wlutymfir- maPaulinaŁukjaniukS.J.zaprawie2mlnzłku- piła1,3-hektarowądziałkęwBiałostockimParku Naukowo-Technologicznym.Spółkamazamiar w tym miejscu wybudować centrum logistycz- nesklepuinternetowegoorazprzenieśćtamsie- dzibęfirmywrazzoddziałamihandluhurtowe- goidetalicznego. W tym samym miejscu inną nieruchomość o powierzchni 0,8402 ha kupiła białostocka fir- maApoz.Producentzadrukowanychtkaninna- turalnychipoliestrowychuruchomizakładpro- dukcyjny. szach, am Białostocka firma z branży IT TenderHut po raz czwarty z rzędu znalazła się w rankingu „Financel Times” 1000 najszybciej rozwijających się firm w Europie. Spółka awansowała w stosunku do ubiegłorocznego zestawienia o 62 pozycje. FOT .TENDERHUT DOSTAWCASKLEJEKDLAPRZEMYSŁU: Meblarskiego–sklejkisuchotrwałe Transportowego–sklejkiantypoślizgowe Budowlanego–sklejkiszalunkowe,płytatrójwarstwowa,dźwigary Opakowaniowego–sklejkisuchotrwałeiwodoodporne Sklejkispecjalistyczne–oklejaneokleiną,materiałamiPCV,trudnopalne ŚWIADCZYMYUSŁUGI: Impregnacjisklejektrudnozapalnych cięcienawymiar, obróbkakrzywoliniowasklejkinamaszynieCNC, produkcjaformateksklejkowych,blatówwarsztatowych, produkcjapłytpodformowych, wykonywaniepołączeństolarskich, zabezpieczaniekrawędzi, produkcjawyrobówsklejkowychpodzamówienie W.GromekI.GromekT.DondziłoSpółkaJawna ul.Warszawska6,16-070Choroszcz  www.sklejkatrade.eu /(85)6623788
  • 26. Biznesjestodpowiedzialny. Takżespołecznie Tekst: Izabela Krzewska, msi „Dobro wraca”. „Trzeba pomagać”. To częste słowa darczyńców. Gdzie większe możliwo- ści finansowe stykają się z empatią - i dbałością o środowisko, w którym się żyje - rodzi się społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR). Podlaskich przedsiębiorców nie trzeba do pomagania specjalnie nakłaniać. Co roku przekazują nawet dziesiątki tysięcy złotych na cele charytatywne, w tym na leczenie dzieci, czy wsparcie placówek medycznych. Choć 2020 rok był trudny dla większości z nas, wielu dzieli się tym, co ma.
  • 27. FOT. PIXABAY.COM W ielu pomaga bezimiennie, nie chcerozgłosu.Takbyłowprzy- padku zbiórki na zakup niere- fundowanego leku dla miesz- kanki Bielska Podlaskiego, Ju- stynyDąbrowskiej,chorejnano- wotwór. Potrzebnych było 155 tys. zł. Założona został zbiórka w internecie, a w samym mie- ściewlutymtegorokumiałodbyćsiękiermasz charytatywny na rzecz pani Justyny. Został od- wołany,bookazałosię,żewcześniej (wciąguza- ledwie kilku dni) udało się zebrać niemal całą kwotę. Anonimowy darczyńca jednorazowo wspomógł akcję niebagatelną kwotą134tys.zł. Dobrowraca Sukcesem zakończyła się też akcja na rzecz Mi- chasiaBoguckiegozpowiatuwysokomazowiec- kiego,choregonaSMAtypuI(rdzeniowyzanik mięśni). Chłopczyk przyszedł na świat w 2019 roku.Pousłyszeniudiagnozysercarodzicówpę- kły… To śmiertelna choroba. Michaś nie siada, nie przekręca się na brzuszek, z trudem obraca się na bok. Chłopiec został zakwalifikowany do terapii genowej, jednak to nie koniec walki. Koszty związane z dalszym leczeniem i rehabi- litacją wciążrosną. Dziękiludziomdobrejwolidostycznia2021 rokuwciąguniespełna6miesięcy,udałosięze- brać na portalu siepomaga.pl ponad 100 proc. potrzebnejkwoty-9,6mlnzł!Swojącegiełkędo- rzuciłateżfirmazSzepietowa. -Odczuliśmynegatywneskutkipandemiiko- ronawirusa.Mimoto,uznaliśmy,żespróbujemy pomóc.Zrobiliśmyzbiórkęwfirmie.Udałonam sięuzbierać10tysięcyzłiprzekazaćnaleczenie Michasia – mówi Hubert Wojno, kierownik pro- dukcjiwF.H.U.Pol-KruszZbigniewaWojno. Firmaistniejenarynkuregionalnymod1992 roku. Na początku jej działalności skupiona by- ła na wydobywaniu, sortowaniu i dostarczaniu kruszyw naturalnych bezpośrednio do klienta. Wroku2006poszerzyłaswojądziałalnośćopro- dukcję betonu towarowego wszystkich typów oraz produkcję bloczków fundamentowych. Przywytwórniachzbudowanesąsystemyrecy- klingu,copozwalanaponownewykorzystanie resztekbetonuiwodyzużytejprzymyciubeto- niarek.Todziałanieproekologiczne,czyli–obok akcjicharytatywnych-kolejneodpowiedzialne społecznie. Dlaczegowartopomagać? -Myślę,żenależytopotraktowaćjakpytanie retoryczne.Każdyznasprędzejczypóźniejuzy- ska pomoc od innych ludzi - tłumaczy Hubert Wojno.-Dobrowraca. Ta maksyma przyświeca też Zbigniewowi Śląskiemu, właścicielowi Hurtowni Elektrycz- nejElektromilwSuwałkach.Trudnowymienić wszystkie cele charytatywne, które wspiera. Ostatnio była to akcja Ratujemy Bartusia Boja- rzyńskiego z Białegostoku. Niespełna 2-letni chłopczyk ma złożoną wadę serca. Medyczna nazwabrzmizawile.Toinwersjakomoryprawej ilewej,przełożeniewielkichpnitętniczych,uby- tek międzykomorowy, zwężenie zastawki płu- cnej i niedomykalność zastawki trójdzielnej. SkomplikowanajestteżoperacjawBostonChil- dren’sHospitalwUSA,którąBartuśmusiprzejść jeszczeprzedukończeniemdrugiegoroku,aby żyć.Dlaratowaniaserduszkachłopca,wieleosób otworzyłowłasne. FirmaElektromilprzekazałanalicytacjena- rzędziaielektronarzędzia.M.in.dziękitemu,ale izaangażowaniuponadtysięcyinnychdarczyń- ców, udało się zebrać potrzebną kwotę. Opera- cjaBartusiaBostoniemazostaćprzeprowadzo- na 5 maja, pięć dni przed 2. urodzinami chłop- czyka. Trudnowyjaśnićskąd tosiębierze W podobny sposób, wystawiając przedmioty na licytację, Hurtownia Elektryczna Elektromil wSuwałkachwspomagateżzbiórkęnaleczenie serduszka Antosia Kuczyńskiego i rehabilitację Rafała Kopiczko. Rafałek ma 4 latka. Niedawno, podczasrutynowychbadańprzesiewowychoka- zało się, że ma guza mózgu. Lekarze podjęli de- cyzjęonatychmiastowejoperacjiponieważguz miał już 46 mm i pojawił się obrzęk mózgu. Ra- fałekjestjużpodwóchoperacjachgłowy,wwy- nikuczegoprzestałmówić,niechodzi,niesiedzi, nie ma władzy w lewej rączce. Żeby spróbować przywrócićmusprawność,potrzebnajestwielo- miesięczna rehabilitacja. Internetowa zbiórka na zrzutka.pl trwała od stycznia. Po niespełna miesiącuudałosięzebraćwymagane50tys.zł. NaserduszkodlarocznegoAntosiaKuczyń- skiegozSejnzbiórkaruszyładopierowpołowie marca tego roku. Antoś urodził się z zarośniętą zastawką pnia płucnego, czyli zarośniętą drogą odpływukrwizsercadopłuc.Tak,jakBartekBo- jarzyński,maprzejśćoperacjęwBostonie.Cena korekty wady wraz z kilkumiesięcznym poby- tem w szpitalu będzie opiewać na kwotę rzędu milionazłotych,abliscymająraptemkilkamie- sięcy,żebyjąuzbierać. Cenna jest każda złotówka. Tak działa idea WielkiejOrkiestryŚwiątecznejPomocy.Hurtow- nia Elektryczna Elektromil w Suwałkach z WOŚPgraod15lat.ZbigniewŚląskijakojedyny suwalczanin ma medale i aż sześć wylicytowa- nychzłotychserduszekOrkiestry.Złoteserdusz- kamająnajbardziejhojnidarczyńcyfinałów.To tylkojedenzdowodównaskalędziałalnościpro- społecznejtejfirmy. Niedawnoufundowałapojemnikdozbiórki plastikowychnakrętek,którystanąłprzybiblio- tece (pieniądze pozyskane ze sprzedaży nakrę- tekprzekazywanesąnacelecharytatywne),gmi- nie Filipów podarowała nowe lampy uliczne, a materiały elektryczne dla Domu Gościnnego DzięciołówkawgminieKorycin,którynapocząt- kutegorokuucierpiał wpożarze. jjj 027 StrefaBiznesu MARZEC 2021