Skip to main content
UploadLanguage (EN)Support
BusinessMobileSocial MediaMarketingTechnologyArt & PhotosCareerDesignEducationPresentations & Public SpeakingGovernment & NonprofitHealthcareInternetLawLeadership & ManagementAutomotiveEngineeringSoftwareRecruiting & HRRetailSalesServicesScienceSmall Business & EntrepreneurshipFoodEnvironmentEconomy & FinanceData & AnalyticsInvestor RelationsSportsSpiritualNews & PoliticsTravelSelf ImprovementReal EstateEntertainment & HumorHealth & MedicineDevices & HardwareLifestyle
Dr Jitu Lal Meena, profile picture
Uploaded byDr Jitu Lal Meena
6 views

માનક સારવાર માર્ગદર્શિકા: સામાન્ય તબીબી કટોકટાઓ અને તાત્કાલિક સારવાર

વ્યવસ્થિત, સમયસર અને પ્રમાણભૂત કટોકટી સારવાર તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ. આ “માનક સારવાર માર્ગદર્શિકા – સામાન્ય તબીબી કટોકટીઓ” માર્ગદર્શિકા સામાન્ય તબીબી કટોકટીની પરિસ્થિતિઓમાં આરોગ્યકર્મીઓને ઝડપી, વ્યવસ્થિત અને પુરાવા આધારિત સારવાર માટે વ્યવહારુ માર્ગદર્શન પૂરું પાડવાના હેતુથી તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ માર્ગદર્શિકામાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સ્વીકૃત WHO Basic Emergency Care તથા ACLS, BLS, PALS અને ATLS સાથે સુસંગત સિદ્ધાંતોને ધ્યાનમાં રાખીને નીચેના મહત્વપૂર્ણ તબક્કાઓને આવરી લેવામાં આવ્યા છે: 🔹 ઓળખ અને પ્રાથમિક આકલન 🔹 તાત્કાલિક ક્લિનિકલ મૂલ્યાંકન 🔹 તાત્કાલિક વ્યવસ્થાપન 🔹 દવાકીય વ્યવસ્થાપન 🔹 યોગ્ય સમયે રેફરલ અને એસ્કેલેશન 🔹 દસ્તાવેજીકરણ અને અનુસરણ 🎯 મુખ્ય ઉદ્દેશ: દરેક કટોકટીની પરિસ્થિતિમાં દર્દીને સમયસર યોગ્ય સારવાર મળે, આરોગ્યકર્મીઓ વચ્ચે ટીમવર્ક અને સંકલન વધે તથા Patient Safety અને Clinical Outcomesમાં સુધારો થાય. આ માર્ગદર્શિકા આરોગ્યકર્મીઓ માટે પ્રેક્ટિકલ રેફરન્સ અને લર્નિંગ રિસોર્સ તરીકે ઉપયોગી બને તેવો પ્રયત્ન છે. તેનો ઉપયોગ વર્તમાન સંસ્થાકીય પ્રોટોકોલ, લાગુ માર્ગદર્શિકાઓ અને વ્યક્તિગત ક્લિનિકલ જજમેન્ટ સાથે કરવો જોઈએ. 🙏 સહકર્મીઓના સૂચનો, પ્રતિભાવો અને વ્યાવસાયિક માર્ગદર્શનનું હાર્દિક સ્વાગત છે, જેથી આ પહેલને વધુ ઉપયોગી અને ગુણવત્તાસભર બનાવી શકાય.

Health & Medicine◦
Download to read offline
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 1 | Dr. J. L. Meena માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા સામા$ય તબીબી કટોકટ,ઓ વૈ#$ક &તરે &વીકૃત કટોકટ. સંભાળ માળખા સાથે 7ુસંગત એક ;ાવસા<યક સંદભ? WHO બે#ઝક ઇમરજ*સી કેર અને ACLS/BLS/PALS/ATLS-સંલ3 4સ5ાંતો અ9ુસાર રચાયેલ: >ા?ા → ઓળખ → તાCકા#લક DૂFયાંકન → તાCકા#લક >વHાપન → ઔષધીય >વHાપન → એNકેલેશન માપદQડ → #વશેષ #વચારણાઓ તમામ હ%ત&ેપો પોતાની તાલીમ અને .ે/0ટસના અવકાશમાં જ કરવા જોઈએ. દશા=વેલ દવાની મા>ા ?ાપકપણે .કાAશત વૈ/Cક DરEુAસટેશન ધોરણો (WHO/ILCOR/AHA) દશા=વે છે અને હજુ પણ વત=માન LાMનક .ોટોકોલ અને ?N0તગત દદP સામે QુMR કરવી આવTયક છે. તૈયાર કરનાર: Dr. J. L. Meena
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 2 | Dr. J. L. Meena "#તાવના કટોકટUઓ સગવડ માટે રાહ જોતી નથી. ZજFલા હો[Nપટલમાં હોય, ]ાથ#મક આરો_ય કે*`માં હોય, અથવા aેbમાં હોય, સારા પcરણામ અને દુ:ખદ પcરણામ વdચેનો તફાવત ઘણીવાર #મgનટોમાં અને ]#તભાવની Nપiતામાં માપવામાં આવે છે. આ સંદભk lુ[Nતકા વૈnoક Nતરે Nવીકૃત કટોકટU સંભાળના Dુ? 4સ5ાંતોને - WHO બે#ઝક ઇમરજ*સી કેર, ACLS/BLS/PALS, ATLS, અને સંબં#ધત માળખાઓમાં ]#તqબr4બત થાય છે તેમ - ઝડપી ઓcરએsટેશન અને યાદ માટે એક જ, સંર#ચત દNતાવેજમાં લાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. તે દરેક આરો_ય કાયkકર અને ]થમ ]#તસાદકતાkએ પસાર કરવી આવtયક હે*uસ-ઓન તાલીમને મજvૂત બનાવવા માટે છે - બદલવા માટે નહw. હુQ આશા રાxું છુQ કે આ માગkદyશrકા તબીબી કટોકટUની જcટલ ]થમ aણોમાં zવન બચાવવા માટે કામ કરતા આરો_ય સંભાળ ]દાતાઓ, #વ{ાથ|ઓ અને ]થમ ]#તસાદકતાkઓ માટે ઉપયોગી સાથી તરUકે સેવા આપશે. Dr. J. L. Meena
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 3 | Dr. J. L. Meena Table of Contents !"તાવના .............................................................................................................2 ઝડપી અવલોકન: કટોકટ0 ઓળખ અને !થમ !િતભાવ.....................................................5 સે:શન A: કા<ડ=યોપ?મોનર0 કટોકટ0ઓ .........................................................................6 ⚠ કા#ડ%યાક અર)*ટ (,ુ.ત BLS/ACLS) ................................................................................. 6 ⚠ તી1 કોરોનર4 િસ78ોમ (શંકા*પદ હાટ? એટ)ક)........................................................................ 6 ⚠ તી1 અ*થમા એBસેસબEશન / *ટ)ટસ અ*થમે#ટકસ ................................................................ 7 ⚠ Fૂંગળામણ / Kાસનળ4માં િવદ)શી પદાથ?નો અવરોધ ............................................................. 7 સે:શન B: ABુરોલોDજકલ કટોકટ0ઓ .............................................................................9 ⚠ તી1 *Nોક (શંકા*પદ).................................................................................................... 9 ⚠ *ટ)ટસ એિપલેPQટકસ / લંબાયેલ Rચક4............................................................................. 9 ⚠ તી1 હાયપોTલાયસેિમયા (બદલાયેલ ચેતના)................................................................... 10 સે:શન C: શોક અને હGમરGDજક કટોકટ0ઓ ..................................................................... 11 ⚠ હાયપોવોલેિમક / હ)મર)Uજક શોક..................................................................................... 11 ⚠ સેPQટક શોક .............................................................................................................. 11 સે:શન D: પયાHવરણીય અને ટોJ:સકોલોDજકલ કટોકટ0ઓ................................................ 13 ⚠ એના#ફલેXBસસ ......................................................................................................... 13 ⚠ સાપ કરડવો (શંકા*પદ ઝેર4)......................................................................................... 13 ⚠ તી1 ઝેર / ઓવરડોઝ (સામા7ય અ[ભગમ) ....................................................................... 14 ⚠ હ4ટ *Nોક ................................................................................................................. 14 ⚠ ]ૂબ^ું...................................................................................................................... 15 ⚠ ઇલેPBNક શોક / ઇલેBNો`ુશન ....................................................................................... 15 ⚠ મોટા દાઝવા ............................................................................................................ 16 સે:શન E: !Kૂિત અને નવMત કટોકટ0ઓ ................................................................... 17 ⚠ aસવ પછ4 હ)મર)જ (PPH)............................................................................................ 17 ⚠ એBલેcપિસયા / તી1 aી-એBલેcપિસયા ........................................................................... 17
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 4 | Dr. J. L. Meena ⚠ નવdત #રeુિસટ)શન (નવdત Kાસ લેfુંનથી) ................................................................. 18 કટોકટ0ની દવાઓની યાદ0....................................................................................... 19 કા#ડ%યાક અર)*ટ અને #રeુિસટ)શન....................................................................................... 19 એના#ફલેXBસસ અને એલજg ............................................................................................. 19 Kસન કટોકટ4ઓ ........................................................................................................... 19 7hુરોલોUજકલ અને Rચક4 કટોકટ4ઓ ................................................................................ 20 મેટાબો[લક અને Tલાયસેિમક કટોકટ4ઓ .............................................................................. 20 ટોXBસકોલોi અને એP7ટડોjસ........................................................................................... 20 aeૂિત કટોકટ4ઓ .......................................................................................................... 21 IV aવાહ4 અને સામા7ય #રeુિસટ)શન .................................................................................. 21 સંદભP (References) ............................................................................................ 22 સંQેપો (Abbreviations) ........................................................................................ 23 મહRવSૂણH નTધો (Important Notes)......................................................................... 24
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 5 | Dr. J. L. Meena ઝડપી અવલોકન: કટોકટ- ઓળખ અને 2થમ 25તભાવ ઝડપી ઓcરએsટેશન માટે - સંlૂણk >વHાપન માટે સંlૂણk એs~Uઓ જુઓ કટોકટV WુX ઓળખ તાકાAલક .થમ .Mતભાવ કા#ડ%યાક અરે*ટ ,-તભાવ-વહ2ન, સામા7ય 8ાસ નથી, નાડ; નથી તા<કા-લક CPR શ? કરો, AED જોડો, મદદ માટે બોલાવો એનાEફલેGHસસ એલજIન સંપકI પછ2 Mશળસ/સોજો + 8ાસ લેવામાં તકલીફ અને/અથવા પતન તા<કા-લક IM એ-પનેEQન (એSેના-લન) - -વલંબ કે અવેV ન કરો Wૂંગળામણ (સં[ૂણ અવરોધ) બોલી, ખાંસી, અથવા 8ાસ લઈ શકતા નથી; ગaું પકડcું પીઠ પર ફટકા અને પેટ પર દબાણ (Mશeુઓમાં છાતી પર દબાણ) *gોક (FAST પો-ઝEટવ) ચહેરો ઝૂકવો, હાથમાં નબળાઈ, બોલવામાં તકલીફ શ?આતનો સમય નkધો, તા<કા-લક gા7સફર - ,ી-હોGlપટલ મૌMખક એGlપEરન ન આપો *ટેટસ એ-પલેMnટકસ 5 -મpનટથી વqુ ચાલતી અથવા [ુનઃ,ાsnત વગર [ુનરાવtત%ત આંચક2 ઈuથી બચાવો, સમય નkધો, ,MશMvત/ઉપલxધ હોય તો કટોકટ2 બે7ઝોડાયઝે-પન આપો તીy હાયપોzલાયસે-મયા ડાયાMબટ2સના દદ{માં |ૂંઝવણ/આંચક2/બેભાનતા ભાનમાં હોય તો મૌMખક z}ુકોઝ; બેભાન હોય તો IV ડેH*gોઝ/z}ુકાગોન - બેભાન હોય તો ~ારેય મૌMખક ,વાહ2 ન આપો સાપ કરડવો દાંતના pનશાન, સોજો, ,ણાલીગત લvણો અંગને G•ર કરો, કાપો/€ૂસો/ટૂ•ન%કેટ ન લગાવો, એM‚ટવેનમ માટે તા<કા-લક gા7સફર ઓ-પયોઇડ ઓવરડોઝ -પનપોઇ‚ટ n„ુ-પ…સ, ધીમો/ગેરહાજર 8ાસ, ,-તભાવ-વહ2ન 8ાસને ટેકો આપો, ઉપલxધ હોય તો નાલોHસોન આપો, મદદ માટે બોલાવો હ2ટ *gોક †ૂબ ‡€ું તાપમાન, ગરમ ˆૂક2 <વચા, |ૂંઝવણ આ‰મક ઠŠડક, તા<કા-લક gા7સફર ,સવ પછ2 હેમરેજ ,ˆૂ-ત પછ2 ભારે રHત‹ાવ, ઢ2}ું ગભાશય ગભાશય મસાજ, ઓGHસટોMસન, તા<કા-લક gા7સફર એHલે•પEટક આંચક2 હાયપરટે7શન સાથે ગભાવ•ા/,સવ પછ2 આંચક2 ડાબી બાજુ G•-ત, વા„ુમાગŽું રvણ કરો, મે•ેMશયમ સ…ફેટ, તા<કા-લક gા7સફર નવuત 8ાસ લે•ું નથી ઢ2}ું, જ7મ સમયે રડ•ું/8ાસ લે•ું નથી ˆૂકવો, ઉ‘ે’જત કરો, ગરમ રાખો; ,થમ -મpનટમાં બેગ-માlક વેM‚ટલેશન શ? કરો
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 6 | Dr. J. L. Meena સે:શન A: કા<ડ=યોપ?મોનર- કટોકટ-ઓ ⚠ કા$ડ&યાક અરે+ટ (.ુ0ત BLS/ACLS) ?ાXા અસરકારક કા•ડrયાક આઉટlુટ9ું અચાનક બંધ થ€ું; ]#તભાવ#વહUન, સામા*ય રUતે oાસ ન લેવો, નાડ‚ ન હોવી ઓળખ ]#તભાવ#વહUન, ગેરહાજર/એગોનલ oાસ, 10 સેક*ડની અંદર કોઈ Nપશ| શકાય તેવી કે*`‚ય નાડ‚ નથી તાકાAલક Wૂ`યાંકન `tયની સલામતીની lુ#i કરો → ]#તભાવ તપાસો → મદદ માટે બોલાવો/કટોકટU ]#તભાવ સc†ય કરો → oાસ અને નાડ‚ એકસાથે તપાસો (≤10 સેક*ડ) તાકાAલક ?વLાપન 1. તાCકા#લક ઉdચ-‰ુણવŠાવાળા છાતીના સંકોચન શ‹ કરો: દર 100-120/#મgનટ, •ડાઈ 5-6 સેમી, સંlૂણk છાતી cરકોઇલ, #વaેપો ઓછા કરો | 2. ઉપલ‘ધ થાય કે તરત AED/cડcફ4’લેટર જોડો - “ૂચનાઓ9ું પાલન કરો, “ૂચવેલ હોય તો શોક આપો (VF/પFસલેસ VT) | 3. અ{તન મદદ ન આવે Cયાં “ુધી 30 સંકોચન : 2 oાસના ચ†માં CPR ચા•ુ રાખો (વે4sટલેશન માટે ]4શ4aત/સ–જ હોય તો) | 4. સંકોચનમાં #વaેપ પા˜ા વગર શ™ તેટલી વહેલી તકે IV/IO એšસેસ Hા#પત કરો | 5. દર 2 #મgનટે લય9ું lુનઃDૂFયાંકન કરો; દરેક લય તપાસ/શોક પછU તાCકા#લક CPR ફરU શ‹ કરો ઔષધીય ?વLાપન • એ#પનેcœન (એ•ેના#લન) 1 mg IV/IO (IV એટલે નસમાં અને IO એટલે žારે નસમાં એšસેસ શ™ ન હોય Cયારે સીધા હાડકાની મ–Ÿમાં) cર“ુ4સટેશન દર#મયાન દર 3-5 #મgનટે (માનક ACLS ડો ઝrગ) | • શોક-]#તરોધક VF/પFસલેસ VT માટે ACLS અFગોcરધમ અ9ુસાર એ#મઓડારોન અથવા #લડોકેઇન (#ચcકCસક/]4શ4aત ]દાતા ¡ારા સંચા#લત) એ%કેલેશન/રેફરલ તમામ કા•ડrયાક અરે¢ટ બચી ગયેલા દદ£ઓને પો¢ટ-cર“ુ4સટેશન સંભાળ (ICU, “ૂચવેલ હોય તો કા•ડrયાક કેથેટરાઇઝેશન) aમતા ધરાવતી “ુ#વધામાં તાCકા#લક ~ા*સફરની જ‹ર છે Mવશેષ Mવચારણાઓ બાળકોમાં અરે¢ટ: સંકોચન-વે4sટલેશન રે4શયો અને દવાની માbા અલગ છે (વજન-આધાcરત) - પેcડયાc~ક એડવા*Nડ લાઇફ સપોટ¤ (PALS) ]ોટોકોલ9ું પાલન કરો ⚠ તી3 કોરોનર6 7સ9:ોમ (શંકા>પદ હાટB એટેક) ?ાXા તી¥ કોરોનરU રšત ]વાહ સાથે ચેડાંને કારણે થતી અ[Hર એ*Ÿઇનાથી લઈને ST-એ#લવેશન ¦યોકા•ડrયલ ઇ*ફાšશkન (STEMI) “ુધીની [H#તઓ9ું Nપેš~મ ઓળખ કચડાતો/દબાણ જેવો છાતીમાં દુખાવો, હાથ/જડબા/પીઠ “ુધી ફેલાઈ શકે, પરસેવો, oાસ ચઢવો, ઉબકા; અસામા*ય હોઈ શકે (€ૃ5ો, ડાયા4બટUસ, ©ીઓ) તાકાAલક Wૂ`યાંકન ABCDE અZભગમ; ઉપલ‘ધ હોય Cયાં સંપક¤ના 10 #મgનટની અંદર 12-લીડ ECG; વાઇટલ સાઇ*સ, ઓ[šસજન સેdªુરેશન તાકાAલક ?વLાપન 1. દદ£ને શાંત, બેઠેલી/અધk-“ૂતેલી [H#તમાં રાખો, «મ ઓછો કરો | 2. SpO2 <94% હોય તો જ ઓ[šસજન આપો | 3. એ[Nપcરન 300 mg ચાવીને (#વરોધાભાસ ન હોય અને #ચcકCસક/]ોટોકોલ-gનદ¯4શત હોય તો) | 4. ECG અથkઘટન અને cરપર°ુઝન થેરાપી (±ો¦બો#લ4સસ/PCI) aમતા ધરાવતી “ુ#વધામાં તાCકા#લક ~ા*સફરની >વHા કરો ઔષધીય ?વLાપન • એ[Nપcરન 300 mg PO (ચાવીને) ઉપર Dુજબ | • ચા•ુ દુખાવા માટે સબ લr_ªુઅલ નાઇ~ેટ જો 4સ¢ટો#લક BP પયાk²ત હોય અને કોઈ #વરોધાભાસ ન હોય, #ચcકCસક-gનદ¯4શત | • ચો³સ એ4sટ²લેટલેટ/એ4sટકોએ_ªુલsટ/cરપર°ુઝન થેરાપી ફšત #ચcકCસક/“ુ#વધા ]ોટોકોલ હેઠળ એ%કેલેશન/રેફરલ તમામ શંકાNપદ ACSને કટોકટU ~ા*સફરની જ‹ર છે - cરપર°ુઝન માટે સમય-જcટલ ("સમય એ Nનાªુ છે")
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 7 | Dr. J. L. Meena Mવશેષ Mવચારણાઓ જો દદ£એ પાછલા 24-48 કલાકમાં PDE5 ઇZ*હ4બટસk (દા.ત., 4સFડેનાcફલ) લીધા હોય, અથવા હાયપોટે[*સવ/જમણા વે4s~¶ુલર ઇ*ફાšટ¤ શંકાNપદ હોય તો નાઇ~ેટ ટાળો ⚠ તી3 અEમા એFસેસબHશન / +ટેટસ અEમેJટકસ ?ાXા તી¥, ગંભીર વાªુ]વાહ અવરોધ જે ]ારQZભક cરલીવર થેરાપીને ]#તભાવ આપતો નથી ઓળખ તી¥ oાસ ચઢવો, સંlૂણk વા™ો lૂણk કરવામાં અસમથkતા, સહાયક Nનાªુનો ઉપયોગ, ટાકUકા•ડrયા, ટાકUપgનયા; સાયલsટ છાતી અને બદલાયેલ ચેતના zવલેણ અHમા “ૂચવે છે તાકાAલક Wૂ`યાંકન ઉપલ‘ધ હોય તો પીક ·લો, SpO2, oસન દર, બોલવાની aમતા, હવાના ]વેશ માટે ઓNકFટેશન તાકાAલક ?વLાપન 1. દદ£ને સીધા બેસાડો, SpO2 ≥94% Ÿળવવા lૂરક ઓ[šસજન આપો | 2. Nપેસર/ને‘ªુલાઇઝર સાથે વારQવાર ને‘ªુલાઇ¸ડ/ઇ*હેFડ શોટ¤-એ¹šટrગ ’ો*કોડાયલેટર (સાFvુટામોલ) આપો | 3. તી¥ એšસેસબ¯શન માટે ને‘ªુલાઇ¸ડ ઇ]ા~ો#પયમ ’ોમાઇડ ઉમેરો | 4. વહેલા ]ણાલીગત કો•ટrકો¢ટUરોઇડ આપો (મૌ4ખક અથવા IV, #ચcકCસક અ9ુસાર) | 5. સતત gનરUaણ; બગડે તો સહા#યત વે4sટલેશન માટે તૈયાર રહો ઔષધીય ?વLાપન • સાFvુટામોલ ને‘ªુલાઇઝેશન, ગંભીરતા અ9ુસાર lુનરાવ»તrત માbા (#ચcકCસક/]ોટોકોલ- gનદ¯4શત) | • ગંભીર cકNસાઓ માટે ઇ]ા~ો#પયમ ’ોમાઇડ ને‘ªુલાઇઝેશન ઉમેરવામાં આ¼ું | • ]ણાલીગત કો•ટrકો¢ટUરોઇડ (મૌ4ખક ]ેડgનસોલોન અથવા IV હાઇ•ોકો•ટrસોન, #ચcકCસક- gનદ¯4શત) | • ]ારQZભક થેરાપીને ]#તભાવ ન આપતા zવલેણ અHમા માટે IV મે3ે4શયમ સFફેટ, #ચcકCસક-gનદ¯4શત એ%કેલેશન/રેફરલ સાયલsટ છાતી, સાયનો4સસ, થાક, Dૂંઝવણ, સારવાર છતાં SpO2 <92%, બગડતો પીક ·લો – તાCકા#લક હો[Nપટલ/ICU રેફરલ Mવશેષ Mવચારણાઓ શામક દવાઓ ટાળો; બાળકો ખાતરUપાb દેખાવ છતાં ઝડપથી બગડ‚ શકે છે - એNકેલેશન માટે ઓછો ±ેશોFડ રાખો ⚠ Kૂંગળામણ / PાસનળQમાં Rવદેશી પદાથUનો અવરોધ ?ાXા oાસમાં લેવાયેલ #વદેશી પદાથk ¡ારા વાªુમાગkનો આં4શક અથવા સંlૂણk અવરોધ ઓળખ ખાતી/રમતી વખતે અચાનક શ‹આત; સાવk#bક ‰ૂંગળામણ9ું #ચ¾ (ગળા પર હાથ); બોલવા/ખાંસવા/oાસ લેવામાં અસમથkતા સંlૂણk અવરોધ “ૂચવે છે તાકાAલક Wૂ`યાંકન ગંભીરતા9ું DૂFયાંકન કરો - અસરકારક ખાંસી (હળવો/આં4શક) #વ¿5 4બનઅસરકારક ખાંસી/શાંત/સાયનો4સસ (ગંભીર/સંlૂણk) તાકાAલક ?વLાપન 1. હળવો અવરોધ (અસરકારક ખાંસી): સતત ખાંસી ચા•ુ રાખવા ]ોCસાgહત કરો, નzકથી gનરUaણ કરો | 2. ગંભીર અવરોધ, ભાનમાં lુÀત/1 વષkથી મોટુQ બાળક: 5 “ુધી પીઠ પર ફટકા આપો, પછU 5 “ુધી પેટ પર દબાણ (હેમ#લચ મે*ªુવર), રાહત ન મળે અથવા દદ£ ]#તભાવ#વહUન ન થાય Cયાં “ુધી વૈક[Fપક કરો | 3. 1 વષkથી ના9ું 4શÁુ: 5 પીઠ પર ફટકા પછU 5 છાતી પર દબાણ (4શÁુઓમાં પેટ પર દબાણ નહw) | 4. જો દદ£ ]#તભાવ#વહUન થાય: CPR શ‹ કરો (છાતીના સંકોચન વNÂુને દૂર કરવામાં મદદ કરU શકે છે); બચાવ oાસ પહેલાં દેખાતી વNÂુ માટે મà તપાસો ઔષધીય ?વLાપન • લા‰ુ પડÂું નથી - યાં#bક રાહત ]ાથ#મકતા છે; કોઈ દવા વાªુમાગk અવરોધને અટકાવતી/રાહત આપતી નથી
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 8 | Dr. J. L. Meena એ%કેલેશન/રેફરલ પીઠ પર ફટકા/દબાણની જ‹ર પડેલ તમામ ‰ૂંગળામણના એ#પસોડ9ું પછUથી વાªુમાગkની ઈŸ અથવા રહU ગયેલ ટુકડા માટે તબીબી DૂFયાંકન કર€ું જોઈએ Mવશેષ Mવચારણાઓ બાળકોમાં ™ારેય આંધળ‚ આંગળ‚ Nવીપ ન કરો; વNÂુ દેખાતી હોય તો જ સીધા દશkન ¡ારા દૂર કરો
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 9 | Dr. J. L. Meena સે:શન B: ABુરોલોDજકલ કટોકટ-ઓ ⚠ તી3 +Wોક (શંકા>પદ) ?ાXા ઇNકે#મક અથવા હેમરેZજક સેરે’ોવેN¶ુલર ઘટનાને કારણે અચાનક ફોકલ *ªુરોલોZજકલ ખામી ઓળખ FAST DૂFયાંકન - ચહેરો ઝૂકવો (Face), હાથમાં નબળાઈ (Arm), બોલવામાં તકલીફ (Speech), મદદ માટે બોલાવવાનો સમય (Time); અચાનક Dૂંઝવણ, `#i ‰ુમાવવી, તી¥ માથાનો દુખાવો, સંÂુલન ‰ુમાવ€ું પણ તાકાAલક Wૂ`યાંકન લaણ શ‹ થવાનો ચો³સ સમય નÃધો (છેFલે NવH જોવાયા હતા Cયારે), રšત _•ુકોઝ (હાયપો_લાયસે#મયાને નકારU કાઢવા), વાઇટલ સાઇ*સ, GCS તાકાAલક ?વLાપન 1. લaણ શ‹ થવાનો સમય ચો³સપણે નÃધો - સારવારની પાbતા માટે મહCવlૂણk | 2. ગળ‚ શકવા9ું DૂFયાંકન ન થાય Cયાં “ુધી દદ£ને કQઈપણ મÃથી ન આપો (એ[Nપરેશન9ું જોખમ) | 3. #વરોધાભાસ ન હોય તો માÄું થોડુQ •Åું રાખો; ચેતના ઘટેલી હોય તો વાªુમાગk9ું રaણ કરો | 4. હાજર હોય તો હાયપો_લાયસે#મયા તપાસો અને “ુધારો | 5. #વલંબ વગર ¢~ોક-સaમ “ુ#વધામાં કટોકટU ~ા*સફરની >વHા કરો ઔષધીય ?વLાપન • ¢~ોક માટે કોઈ ચો³સ ]ી-હો[Nપટલ દવા થેરાપી નથી - ઇમે¹જrગ ¡ારા હેમરેZજક ¢~ોક નકારવામાં ન આવે Cયાં “ુધી ]ી-હો[Nપટલમાં એ[Nપcરન અથવા એ4sટહાયપરટે[*સવ ન આપો | • ±ો¦બો#લ4સસ/±ો¦બેšટોમીના gનણkયો ફšત હો[Nપટલમાં #ચcકCસક ¡ારા CT ઇમે¹જrગ પછU લેવામાં આવે છે એ%કેલેશન/રેફરલ કોઈપણ શંકાNપદ ¢~ોક એક સમય-જcટલ કટોકટU છે - તાCકા#લક ~ા*સફર; ±ો¦બો#લ4સસ માટે સારવાર #વ*ડો સાંકડ‚ છે (શ‹આતના કલાકોમાં) Mવશેષ Mવચારણાઓ 4બન-આવtયક DૂFયાંકનો માટે ~ા*સફરમાં #વલંબ ન કરો; ચો³સ શ‹આત-સમય ઇ#તહાસ માટે પcરવારને સામેલ કરો ⚠ +ટેટસ એRપલેYZટકસ / લંબાયેલ આંચક6 ?ાXા 5 #મgનટથી વÆુ ચાલતી એક જ આંચકU, અથવા એ#પસોડ વdચે ચેતનાની સંlૂણk lુનઃ]ાn²ત વગર lુનરાવ»તrત આંચકU ઓળખ સતત અથવા lુનરાવ»તrત આંચકUની હલનચલન, ]#તભાવ#વહUનતા, અગાઉ ઓરા હોઈ શકે, અસંયમ, zભ કરડવી તાકાAલક Wૂ`યાંકન આંચકUની અવ#ધનો સમય નÃધો, વાªુમાગk/oાસ9ું DૂFયાંકન કરો, રšત _•ુકોઝ તપાસો, ઓળખી શકાય તે€ું c~ગર શોધો (બાળકોમાં તાવ, દવા9ું અપાલન, દા‹ છોડવો, માથાની ઈŸ) તાકાAલક ?વLાપન 1. ઈŸથી બચાવો - આસપાસનો #વNતાર સાફ કરો, માથાને ગાદU આપો, રોકશો નહw અથવા મÃમાં કQઈ ન નાખો | 2. આંચકU બંધ થાય અથવા ઉલટU થાય તો બાજુ પર [H#ત કરો (cરકવરU પો#ઝશન) | 3. આંચકUનો સમય નÃધો; 5 #મgનટથી વÆુ ચાલે તો ¢ટેટસ એ#પલે4²ટકસ તરUકે સારવાર કરો અને કટોકટU દવા આપો | 4. વાªુમાગk Ÿળવો, ઉપલ‘ધ હોય અને SpO2 ઓછો હોય તો ઓ[šસજન આપો | 5. હાજર હોય તો હાયપો_લાયસે#મયા તપાસો અને “ુધારો ઔષધીય ?વLાપન • ]થમ-લાઇન: બે*ઝોડાયઝે#પન (દા.ત., IV લોરાઝેપામ અથવા ડાયાઝેપામ, અથવા IV એšસેસ ન હોય તો બ³લ/રેšટલ ડાયાઝેપામ), વજન અ9ુસાર #ચcકCસક/]ોટોકોલ-gનદ¯4શત માbા | • બીz-લાઇન (“ુ#વધામાં #ચcકCસક-સંચા#લત): આંચકU ચા•ુ રહે તો IV ફેgનટોઇન/ફોસફેgનટોઇન અથવા લેવેcટરાસેટમ | • ]#તરોધક ¢ટેટસ એ#પલે4²ટકસને એનેHે4સયા/ICU-Nતરની સંભાળની જ‹ર છે
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 10 | Dr. J. L. Meena એ%કેલેશન/રેફરલ 5 #મgનટથી વÆુ કોઈપણ આંચકU, lુનઃ]ાn²ત વગર lુનરાવ»તrત આંચકU, ]થમ વખતની આંચકU, બાળકમાં તાવ સાથે આંચકU, અથવા માથાની ઈŸ સાથે આંચકU - તાCકા#લક “ુ#વધા ~ા*સફર Mવશેષ Mવચારણાઓ બાળકોમાં તાવવાળ‚ આંચકU સામા*ય રUતે ટૂQકU અને Nવ-મયાkcદત હોય છે પરQÂુ તેમ છતાં તબીબી DૂFયાંકનની જ‹ર છે, ખાસ કરUને લંબાયેલ અથવા ફોકલ હોય તો ⚠ તી3 હાયપો]લાયસેRમયા (બદલાયેલ ચેતના) ?ાXા *ªુરો_લાયકોપેgનક લaણો9ું કારણ બને એટ•ું ઓછુQ રšત _•ુકોઝ, સામા*ય રUતે <70 mg/dL, ઘણીવાર ઇ*Nªુ#લન/સFફોgનલªુcરયા પર Ÿણીતા ડાયા4બટUસના દદ£ઓમાં ઓળખ પરસેવો, ÈુŸરU, Dૂંઝવણ, ચીcડયાપÉં, આંચકU, અથવા બેભાનતા; ઝડપી શ‹આત તાકાAલક Wૂ`યાંકન બદલાયેલ ચેતના ધરાવતા કોઈપણ દદ£માં તાCકા#લક કે#પલરU રšત _•ુકોઝ તપાસો તાકાAલક ?વLાપન 1. ભાનમાં હોય અને ગળ‚ શકે તો: ઝડપી-કાયkકારU મૌ4ખક _•ુકોઝ (_•ુકોઝ ટે‘લેટ/જેલ, મીઠુQ પીÉં) આપો, Cયારબાદ જcટલ કાબÊહાઇ•ેટ નાNતો | 2. બેભાન અથવા “ુર4aત રUતે ગળ‚ ન શકે તો: મÃથી કQઈ ન આપો - બાજુ પર [H#ત કરો અને ]4શ4aત કમkચારUઓ ¡ારા તાCકા#લક IV _•ુકોઝ સંચાલનની >વHા કરો | 3. સારવારના 15 #મgનટ પછU રšત _•ુકોઝ ફરU તપાસો અને હજુ ઓછુQ હોય તો lુનરાવતkન કરો ઔષધીય ?વLાપન • બેભાન/ગંભીર cકNસાઓ માટે ]4શ4aત કમkચારUઓ ¡ારા સંચા#લત IV ડેš¢~ોઝ (દા.ત., “ુ#વધા ]ોટોકોલ અ9ુસાર 25% અથવા 10% ડેš¢~ોઝ) | • IV એšસેસ ઉપલ‘ધ ન હોય તો વૈક[Fપક તરUકે _•ુકાગોન IM/SC ઇ*જેšશન, #ચcકCસક/]ોટોકોલ-gનદ¯4શત એ%કેલેશન/રેફરલ બેભાનતા, lુનરાવ»તrત હાયપો_લાયસે#મયા, સFફોgનલªુcરયા-]ેcરત હાયપો_લાયસે#મયા (લંબાયેલ અસર), અથવા ]ારQZભક સારવાર પછU lુનઃ]ાn²ત ન થાય - “ુ#વધા રેફરલ Mવશેષ Mવચારણાઓ અ*ય કારણ ધારતા પહેલા આંચકU, ¢~ોક જેવા લaણો, અથવા બદલાયેલ ચેતના સાથે હાજર થતા કોઈપણ દદ£માં હQમેશા હાયપો_લાયસે#મયાને નકારU કાઢો
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 11 | Dr. J. L. Meena સે:શન C: શોક અને હેમરેDજક કટોકટ-ઓ ⚠ હાયપોવોલેRમક / હેમરેYજક શોક ?ાXા નÃધપાb રšત અથવા ]વાહU 9ુકશાનથી પcરણમÂું અlૂરÂું cટtªુ પર°ુઝન ઓળખ ટાકUકા•ડrયા, હાયપોટે*શન (ઘણીવાર મોડુQ #ચ¾), ઠQડ‚ ચીકણી Cવચા, #વલં4બત કે#પલરU cરcફલ, બદલાયેલ માન4સક [H#ત, ઘટેલો પેશાબ આઉટlુટ તાકાAલક Wૂ`યાંકન રšત©ાવના ©ોતને ઓળખો અને gનયં#bત કરો, વાªુમાગk/oાસ/પcરËમણ9ું DૂFયાંકન કરો, રšત 9ુકશાનનો અંદાજ કાઢો, વાઇટલ સાઇ*સ તાકાAલક ?વLાપન 1. સીધા દબાણથી બાÌ રšત©ાવ gનયં#bત કરો; સીÆું દબાણ gનÍફળ Ÿય તો ગંભીર, અgનયં#bત અંગ રšત©ાવ માટે ટૂÎનrકેટ લગાવો | 2. દદ£ને સપાટ “ુવડાવો, કરોડર–જુ/પે[Fવક/અંગની ઈŸની શંકા ન હોય તો પગ •ચા કરો | 3. હાયપોથ»મrયા અટકાવવા દદ£ને ગરમ રાખો | 4. ]4શ4aત/સ–જ હોય તો બે મોટા-બોર IV લાઇન Hા#પત કરો; ]ોટોકોલ અ9ુસાર ]વાહU cર“ુ4સટેશન શ‹ કરો | 5. રšત ~ા*સ°ુઝન અને રšત©ાવના સÏજrકલ gનયંbણ aમતા ધરાવતી “ુ#વધામાં તાCકા#લક ~ા*સફરની >વHા કરો ઔષધીય ?વLાપન • ]ારQZભક cર“ુ4સટેશન તરUકે IV c†¢ટલોઇડ ]વાહU (દા.ત., નોમkલ સલાઇન/Ðરrગસk લેšટેટ), #ચcકCસક/]ોટોકોલ-gનદ¯4શત જÑથા | • ગંભીરતા અને ]#તભાવ અ9ુસાર હો[Nપટલમાં રšત/રšત ઉCપાદન ~ા*સ°ુઝન | • “ુ#વધા ~ોમા ]ોટોકોલ અ9ુસાર Dુ? ~ોમા-સંબં#ધત રšત©ાવના 3 કલાકની અંદર ~ેનેšસા#મક એ4સડ એ%કેલેશન/રેફરલ કોઈપણ નÃધપાb રšત©ાવ અથવા શોક એક સÏજrકલ/~ોમા કટોકટU છે - ‘લડ બÒક અને સÏજrકલ aમતા ધરાવતી “ુ#વધામાં તાCકા#લક ~ા*સફર Mવશેષ Mવચારણાઓ ~ોમામાં, રšત©ાવ gનયંbણ પહેલાં વÆુ પડÂું c†¢ટલોઇડ ટાળો ("પર#મ4સવ હાયપોટે*શન" ?ાલ) - Hાgનક ~ોમા ]ોટોકોલ9ું પાલન કરો ⚠ સેYZટક શોક ?ાXા ચેપ ]Cયે અ>વ[Hત યજમાન ]#તભાવને કારણે zવલેણ અંગ cડસફQšશન, ]વાહU cર“ુ4સટેશન છતાં સતત હાયપોટે*શન સાથે ઓળખ તાવ અથવા હાયપોથ»મrયા, ટાકUકા•ડrયા, હાયપોટે*શન, બદલાયેલ માન4સક [H#ત, ધ‘બાવાળા/ઠQડા અંગો, ઘટેલો પેશાબ આઉટlુટ, શંકાNપદ અથવા lુ#i થયેલ ચેપ ©ોત તાકાAલક Wૂ`યાંકન વાઇટલ સાઇ*સ, ઉપલ‘ધ હોય તો લેšટેટ, સંભ#વત ચેપ ©ોત ઓળખો, સારવારમાં #વલંબ ન થાય તો એ4sટબાયોcટšસ પહેલાં રšત કFચર તાકાAલક ?વLાપન 1. SpO2 ≥94% Ÿળવવા lૂરક ઓ[šસજન આપો | 2. IV એšસેસ Hા#પત કરો અને તાCકા#લક ]વાહU cર“ુ4સટેશન શ‹ કરો | 3. #ચcકCસક/“ુ#વધા ]ોટોકોલ અ9ુસાર શ™ તેટલી વહેલી (]થમ કલાકની અંદર) ]યોગDૂલક >ાપક-Nપેš~મ એ4sટબાયોcટšસ આપો, આદશk રUતે કFચર પછU જો આનાથી સારવારમાં #વલંબ ન થાય | 4. લા‰ુ પડે Cયાં ચેપ ©ોતને ઓળખો અને gનયં#bત કરો (દા.ત., ફોFલો •ેઇન કરો) | 5. વાઇટલ સાઇ*સ, પેશાબ આઉટlુટ, અને માન4સક [H#ત9ું સતત gનરUaણ ઔષધીય ?વLાપન • “ુ#વધા ]ોટોકોલ અ9ુસાર IV c†¢ટલોઇડ ]વાહU બોલસ, ]#તભાવ9ું lુનઃDૂFયાંકન | • #ચcકCસક/Hાgનક એ4sટબાયોÓામ અ9ુસાર ]યોગDૂલક >ાપક-Nપેš~મ એ4sટબાયોcટšસ, ©ોત/zવાÉ ઓળખાયા પછU ગોઠવેલ | • પયાk²ત ]વાહU છતાં હાયપોટે*શન ચા•ુ રહે તો વાસો]ેસર સપોટ¤ (#ચcકCસક/ICU-gનદ¯4શત)
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 12 | Dr. J. L. Meena એ%કેલેશન/રેફરલ તમામ શંકાNપદ સે4²ટક શોકને ઉdચ “ુ#વધા/ICU-Nતરની સંભાળમાં તાCકા#લક એNકેલેશનની જ‹ર છે Mવશેષ Mવચારણાઓ વહેલી ઓળખ ("સે[²સસ બંડલ" - ]થમ કલાક) પcરણામોમાં નÃધપાb “ુધારો કરે છે; €ૃ5ો, રોગ]#તકારક શ[šત ઓછU હોય તેવા, અને xૂબ નાના દદ£ઓમાં •ચી શંકા Ÿળવો જેઓ અસામા*ય રUતે હાજર થઈ શકે છે
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 13 | Dr. J. L. Meena સે:શન D: પયાGવરણીય અને ટોI:સકોલોDજકલ કટોકટ-ઓ ⚠ એનાJફલે`Fસસ ?ાXા તી¥, zવલેણ ]ણાલીગત અ#તસંવેદનશીલતા ]#તc†યા, સામા*ય રUતે એલજ¤ન સંપક¤ પછU ઝડપી શ‹આત ઓળખ Cવચા/¦ªુકોસલ ફેરફારો (4શળસ, સોજો) અચાનક શ‹ થવા સાથે oસન તકલીફ (ઘરઘરાટU, Z¢~ડોર, ગળામાં જકડાવ) અને/અથવા પcરËમણ સાથે ચેડાં (હાયપોટે*શન, પતન); Cવચાના સંકેતો વગર પણ થઈ શકે છે તાકાAલક Wૂ`યાંકન ABCDE અZભગમ; શ™ હોય તો c~ગરના ચા•ુ સંપક¤ને ઓળખો અને દૂર કરો તાકાAલક ?વLાપન 1. તાCકા#લક કટોકટU મદદ માટે બોલાવો | 2. #વલંબ વગર Ÿંઘના મÔય-આગળ ભાગમાં ઇs~ામN¶ુલર એ#પનેcœન (એ•ેના#લન) આપો - આ ]થમ-લાઇન, zવન-બચાવ સારવાર છે | 3. પગ •ચા રાખીને દદ£ને સપાટ “ુવડાવો (અથવા oાસ લેવામાં તકલીફ Dુ? હોય તો બેસાડો); દદ£ને ઊભા/ચાલવા ન દો | 4. ઉપલ‘ધ હોય તો lૂરક ઓ[šસજન આપો | 5. “ુધારો ન થાય અથવા લaણો ફરU થાય તો 5-15 #મgનટ પછU એ#પનેcœન (એ•ેના#લન) ડોઝ9ું lુનરાવતkન કરો | 6. ]4શ4aત કમkચારUઓ ઉપલ‘ધ થાય કે તરત IV એšસેસ Hા#પત કરો અને હાયપોટે[*સવ હોય તો ]વાહU આપો ઔષધીય ?વLાપન • એ#પનેcœન (એ•ેના#લન) 1:1000 ઇs~ામN¶ુલર - માનક lુÀત માbા 0.5 mg (0.5 mL); ઓટો-ઇ*જેšટસk સામા*ય રUતે 0.3 mg (lુÀત) અથવા 0.15 mg (બાળક) આપે છે - જ‹ર Dુજબ ]ોટોકોલ અ9ુસાર દર 5-15 #મgનટે lુનરાવતkન કરો | • એ4sટgહ¢ટામાઇન અને કો•ટrકો¢ટUરોઇડ સહાયક તરUકે આપી શકાય (#ચcકCસક-gનદ¯4શત) પરQÂુ ™ારેય એ#પનેcœનના #વકFપ તરUકે નહw | • હાયપોટે*શન માટે ]ોટોકોલ અ9ુસાર IV ]વાહU બોલસ એ%કેલેશન/રેફરલ તમામ એનાcફલે[šસસ કેસોને કટોકટU ~ા*સફર અને “ુ#વધામાં ઓછામાં ઓછા gનરUaણ સમયગાળાની જ‹ર છે (બાયફે4સક ]#તc†યાઓ કલાકો પછU થઈ શકે છે) Mવશેષ Mવચારણાઓ Ÿણીતી ગંભીર એલz k ધરાવતા કોઈપણ >[šતએ એ#પનેcœન (એ•ેના#લન) ઓટો-ઇ*જેšટર રાખ€ું અને તેનો ઉપયોગ કેવી રUતે કરવો તે Ÿણ€ું જોઈએ; gનદાન #વશે અgનnÖતતાને કારણે એ#પનેcœન (એ•ેના#લન) ™ારેય રોક€ું અથવા #વલં4બત કર€ું જોઈએ નહw ⚠ સાપ કરડવો (શંકા>પદ ઝેર6) ?ાXા ઝેરU સાપના કરડવા પછU ઝેરUકરણ, જે Hાgનક અને/અથવા ]ણાલીગત ઝેરU અસરો9ું કારણ બને છે ઓળખ કરડવાના gનશાન (દાંતના gનશાન), Hાgનક દુખાવો/સોજો/ઉઝરડો; ]ણાલીગત સંકેતોમાં રšત©ાવ, ²ટો4સસ/*ªુરોમN¶ુલર નબળાઈ, oાસ લેવામાં તકલીફ, ઘાટો પેશાબ સામેલ હોઈ શકે (સાપની ]Ÿ#ત અને ઝેરના ]કાર પર આધાcરત) તાકાAલક Wૂ`યાંકન વાªુમાગk/oાસ9ું DૂFયાંકન કરો, Hાgનક સોજો, *ªુરોલોZજકલ સંકેતો, અને રšત©ાવની ]ગ#ત9ું gનરUaણ કરો; વÆુ કરડવા9ું જોખમ લીધા વગર સાપ9ું વણkન નÃધવાનો ]યાસ કરો (તેને પકડવા/મારવાનો ]યાસ ન કરો) તાકાAલક ?વLાપન 1. દદ£ને શાંત અને [Hર રાખો - ઝેરના ફેલાવાને ધીમો કરવા કરડેલા અંગની હલનચલન ઓછU કરો | 2. ×દયના Nતર કરતાં નીચે [N²લsટ સાથે અસરÓNત અંગને [Hર કરો | 3. સોજો વધે તે પહેલાં કરડવાના Hળની નzકની વØટUઓ/ÅુNત કપડાં દૂર કરો | 4. ઘાને કાપો નહw, ઝેર Åૂસવાનો ]યાસ ન કરો, બરફ ન લગાવો, અથવા ÅુNત ધમની ટૂÎનrકેટ ન લગાવો | 5. એ4sટવેનમ aમતા ધરાવતી “ુ#વધામાં તાCકા#લક અને તાકUદે પcરવહન કરો
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 14 | Dr. J. L. Meena ઔષધીય ?વLાપન • એ4sટવેનમ (]Ÿ#ત-યો_ય પો#લવેલેsટ, રાÙUય ]ોટોકોલ અ9ુસાર) - ]#તc†યાના જોખમને કારણે cર“ુ4સટેશન aમતા ધરાવતા ]4શ4aત કમkચારUઓ ¡ારા ફšત “ુ#વધામાં જ સંચા#લત | • સહાયક સંભાળ - વાªુમાગk >વHાપન, *ªુરોટો[šસક ઝેરUકરણ oસન લકવો9ું કારણ બને તો વે4sટલેટરU સહાય એ%કેલેશન/રેફરલ તમામ શંકાNપદ ઝેરU સાપ કરડવાને તાCકા#લક હો[Nપટલ ~ા*સફરની જ‹ર છે, શ‹આતમાં લaણો ન હોય તો પણ - ]ણાલીગત અસરો #વલં4બત થઈ શકે છે Mવશેષ Mવચારણાઓ *ªુરોટો[šસક સાપ કરડવા માટે Hાgનક/રાÙUય ]ોટોકોલ અ9ુસાર દબાણ [HરUકરણ પÚU (મજvૂત, ટૂÎનrકેટ-ÅુNત નહw) વાપરU શકાય છે - વતkમાન ]ાદે4શક માગkદશkન9ું પાલન કરો ⚠ તી3 ઝેર / ઓવરડોઝ (સામા9ય અYભગમ) ?ાXા 9ુકસાન પહÃચાડે અથવા પહÃચાડવા સaમ હોય તેવા જÑથામાં ઝેરU પદાથkના સંપક¤માં આવ€ું (સેવન, oાસમાં લે€ું, શોષણ, અથવા ઇ*જેšશન) ઓળખ પદાથk ]માણે >ાપકપણે બદલાય છે - વાªુમાગk, oાસ, પcરËમણ, અને ચેતના9ું DૂFયાંકન કરો; ચો³સ ટો[šસ•ો¦સ શોધો (દા.ત., #પનપોઇsટ ²ªુ#પFસ અને oસન cડ]ેશન ઓ#પયોઇડ “ૂચવે છે; વÆુ પડતો ©ાવ અને Nનાªુમાં ÈુŸરU ઓગ¯નોફોNફેટ “ૂચવે છે) તાકાAલક Wૂ`યાંકન શ™ હોય Cયાં પદાથk, જÑથો, સંપક¤નો સમય, અને માગk ઓળખો; ABCDE અને ચેતના Nતર9ું DૂFયાંકન કરો; ઉપલ‘ધ હોય તો ઝેર gનયંbણ કે*`/ટો[šસકોલોz સેવાનો સંપક¤ કરો તાકાAલક ?વLાપન 1. નzક જતા પહેલા `tયની સલામતી “ુgનnÖત કરો (ખાસ કરUને ગેસ/રાસાયZણક સંપક¤ માટે) | 2. વાªુમાગk, oાસ, અને પcરËમણને ]ાથ#મકતા તરUકે ટેકો આપો - ફšત ઝેર નહw, દદ£ની સારવાર કરો | 3. દૂ#ષત કપડાં દૂર કરો અને Hાgનક સંપક¤ માટે Cવચા/આંખોને પાણીથી cડકોsટા#મનેટ કરો | 4. ઉલટU ]ેcરત ન કરો | 5. યો_ય સમય #વ*ડોમાં પસંcદત મૌ4ખક ઝેર માટે અને ફšત વાªુમાગk “ુર4aત હોય તો જ #ચcકCસક ¡ારા સc†ય ચારકોલ Ôયાનમાં લેવાય | 6. ઉપલ‘ધ હોય તો પદાથk/કsટેનર લાવીને તમામ નÃધપાb ઝેર/ઓવરડોઝ કેસોને તબીબી DૂFયાંકન માટે પcરવહન કરો ઔષધીય ?વLાપન • ઓ#પયોઇડ ઓવરડોઝ: નાલોšસોન IM/IV/ઇs~ાનેસલ - oસન cડ]ેશનને ઉલટાવે છે, અસર ઓ#પયોઇડ કરતાં વહેલા ઓછU થઈ શકે તેથી lુનરાવ»તrત માbાની જ‹ર પડ‚ શકે છે; વાªુમાગk/oાસ સહાય સાથે આપો | • ઓગ¯નોફોNફેટ/જQÂુનાશક ઝેર: એ~ો#પન (#ચcકCસક ¡ારા ©ાવ અ9ુસાર ટાઇ~ેટેડ) વŠા “ુ#વધામાં સહાયક સંભાળ | • અ*ય એજsટો માટે ચો³સ એ4sટડોÛસ (દા.ત., પેરા4સટામોલ, બે*ઝોડાયઝે#પન) #ચcકCસક-gનદ¯4શત અને “ુ#વધા-આધાcરત છે એ%કેલેશન/રેફરલ તમામ નÃધપાb અથવા અgનnÖત ઝેર/ઓવરડોઝને “ુ#વધા DૂFયાંકનની જ‹ર છે; ઉપલ‘ધ હોય Cયાં રાÙUય ઝેર gનયંbણ સંસાધનોને બોલાવો Mવશેષ Mવચારણાઓ જો >[šત બેભાન હોય અથવા સામા*ય રUતે oાસ ન લેતી હોય, તો આ zવલેણ કટોકટU છે - મદદની રાહ જોતી વખતે જ‹ર Dુજબ બચાવ oાસ/CPR આપો; ઓવરડોઝની ઓળખ અને શંકાNપદ ઓ#પયોઇડ ઓવરડોઝ માટે તાCકા#લક નાલોšસોનનો ઉપયોગ zવન બચાવી શકે છે ⚠ હ6ટ +Wોક ?ાXા થમÊરે_ªુલેશનની gનÍફળતાને કારણે કોર બોડ‚ તાપમાનમાં zવલેણ વધારો (સામા*ય રUતે >40°C) સેs~લ નવkસ 4સ¢ટમ cડસફQšશન સાથે ઓળખ xૂબ •Åું શરUર9ું તાપમાન, ગરમ/“ૂકU અથવા લાલ Cવચા, Dૂંઝવણ, આંચકU, અથવા બેભાનતા; ઘણીવાર ગરમી/«મના સંપક¤ પછU
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 15 | Dr. J. L. Meena તાકાAલક Wૂ`યાંકન ચેતના, વાªુમાગk/oાસ9ું DૂFયાંકન કરો, શ™ હોય તો તાપમાન માપો તાકાAલક ?વLાપન 1. તાCકા#લક દદ£ને ઠQડા/છાયાવાળા #વNતારમાં ખસેડો | 2. વધારાના કપડાં દૂર કરો | 3. આ†મક રUતે ઠQડુ કરો - Cવચા પર ઠQડુ પાણી લગાવો, સતત પંખો કરો, ઉપલ‘ધ હોય તો ગરદન/બગલ/Ÿંઘના Dૂળમાં આઇસ પેક વાપરો | 4. ચેતના ઘટેલી હોય તો વાªુમાગk9ું રaણ કરવા બાજુ પર [H#ત કરો | 5. સંlૂણkપણે ભાનમાં ન હોય તો મૌ4ખક ]વાહU ન આપો | 6. ઠQડક ચા•ુ રાખતાં હો[Nપટલમાં તાCકા#લક પcરવહનની >વHા કરો ઔષધીય ?વLાપન • કોઈ ચો³સ દવા હUટ ¢~ોકને ઉલટાવતી નથી - ઝડપી શારUcરક ઠQડક ]ાથ#મકતા, zવન- બચાવ હNતaેપ છે | • cર“ુ4સટેશન અને અંગ પર°ુઝનને ટેકો આપવા “ુ#વધા ]ોટોકોલ અ9ુસાર IV ]વાહU એ%કેલેશન/રેફરલ તમામ શંકાNપદ હUટ ¢~ોક એક તબીબી કટોકટU છે જેને તાCકા#લક હો[Nપટલ ~ા*સફરની જ‹ર છે Mવશેષ Mવચારણાઓ ઉdચ જોખમ જૂથો: €ૃ5ો, 4શÁુઓ, બહાર કામ કરતા મજૂરો, †ોgનક 4બમારU ધરાવતા લોકો - ભારતના ગરમ Hાgનક ]દેશોમાં gનવારણ (હાઇ•ેશન, છાયા, ટોચની ગરમીના «મને ટાળવો) Dુ? છે ⚠ ડૂબdું ?ાXા ]વાહUમાં ડૂબવા અથવા બોળવાથી oસન a#ત ઓળખ પાણીમાંથી બહાર કાઢેલ, બેભાન હોઈ શકે, oાસ ન લેÂું, ખાંસી, અથવા oસન તકલીફમાં તાકાAલક Wૂ`યાંકન પાણીમાં ]વેશતા પહેલા બચાવકતાkની સલામતી “ુgનnÖત કરો; પાણીમાંથી બહાર આ>ા પછU ]#તભાવ, oાસ, અને નાડ‚9ું DૂFયાંકન કરો તાકાAલક ?વLાપન 1. પાણીમાંથી “ુર4aત રUતે દૂર કરો (]થમ બચાવકતાkની સલામતી) | 2. સામા*ય રUતે oાસ ન લેÂું હોય તો: તાCકા#લક બચાવ oાસ/CPR શ‹ કરો - ડૂબવા માટે, ]4શ4aત હોય તો સંકોચન પહેલાં ]ારQZભક બચાવ oાસને ]ાથ#મકતા આપવામાં આવે છે | 3. દદ£ને ગરમ રાખો - ભીના કપડાં દૂર કરો અને “ુર4aત થાય કે તરત ઢાંકો | 4. દદ£ ઝડપથી ભાનમાં આવે તો પણ, તબીબી DૂFયાંકનની >વHા કરો - ગૌણ ડૂબ€ું/ફેફસાની જcટલતાઓ કલાકો પછU #વકસી શકે છે ઔષધીય ?વLાપન • ડૂબવા માટે કોઈ ચો³સ દવા નથી - ઓ[šસજનેશન અને વે4sટલેશન સહાય ]ાથ#મકતા છે, જ‹ર Dુજબ “ુ#વધા-આધાcરત એ%કેલેશન/રેફરલ કોઈપણ સમયગાળા માટે ડૂબવા, લaણો, અથવા ઘટેલી ચેતના સાથેના તમામ ડૂબવાના એ#પસોડને હો[Nપટલ DૂFયાંકનની જ‹ર છે, દદ£ NવH થતો દેખાય તો પણ Mવશેષ Mવચારણાઓ ડાઇ વrગ/~ોમા ડૂબવા9ું કારણ શંકાNપદ હોય તો સવાkઇકલ Nપાઇન સાવચેતીઓ ⚠ ઇલેfFWક શોક / ઇલેFWોgુશન ?ાXા શરUરમાંથી પસાર થતા #વÝુત ]વાહથી પcરણમતી cટtªુ ઈŸ અને/અથવા કા•ડrયાક cડ¢ટબk*સ ઓળખ #વÝુત ©ોત સાથે સંપક¤નો ઇ#તહાસ; ]વેશ/બહાર નીકળવાના દાઝેલા ઘા, બેભાનતા, કા•ડrયાક અરે¢ટ, અથવા એcરથ#મયા હોઈ શકે તાકાAલક Wૂ`યાંકન નzક જતા પહેલા પાવર ©ોત બંધ છે/દદ£ ©ોતથી “ુર4aત રUતે અલગ છે તેની ખાતરU કરો (દદ£ હજુ પણ zવંત ©ોત સાથે સંપક¤માં હોય તો Nપશk ન કરો) તાકાAલક ?વLાપન 1. `tયની સલામતી “ુgનnÖત કરો - દદ£ને Nપશk કરતા પહેલા પાવર ©ોત cડNકનેšટ કરો | 2. ]#તભાવ, વાªુમાગk, oાસ, અને નાડ‚9ું DૂFયાંકન કરો; કા•ડrયાક અરે¢ટ હોય તો તાCકા#લક CPR
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 16 | Dr. J. L. Meena શ‹ કરો | 3. બનk >વHાપન 4સ5ાંતો અ9ુસાર દેખાતા દાઝેલા ઘાની સારવાર કરો | 4. •ચાઈથી પડવા9ું બ*ªું હોય તો કરોડર–જુને [Hર કરો | 5. દદ£ NવH દેખાય તો પણ કા•ડrયાક gનરUaણ માટે પcરવહન કરો - એcરથ#મયા #વલં4બત થઈ શકે છે ઔષધીય ?વLાપન • કોઈ ચો³સ દવા નથી - હાજર હોય તો ACLS ]ોટોકોલ અ9ુસાર કા•ડrયાક અરે¢ટને સંબોધો; અ*યથા સહાયક/બનk સંભાળ એ%કેલેશન/રેફરલ તમામ નÃધપાb ઇલેZš~ક શોકને હો[Nપટલ DૂFયાંકન અને કા•ડrયાક gનરUaણની જ‹ર છે, ખાસ કરUને ઉdચ-વોFટેજ અથવા લંબાયેલ સંપક¤ પછU Mવશેષ Mવચારણાઓ બાળકોમાં ઘરે•ું #વÝુત ઈŸ સામા*ય છે - #વÝુત આઉટલેÛસ9ું ચાઇFડÞૂÐફrગ એક મહCવlૂણk gનવારક પગ•ું છે ⚠ મોટા દાઝવા ?ાXા ગરમી, રસાયણો, વીજળ‚, અથવા cકરણોCસગkને કારણે cટtªુ ઈŸ; •ડાઈ અને સંડોવાયેલ કુલ શરUર સપાટU #વNતાર (TBSA) ¡ારા ગંભીરતા9ું DૂFયાંકન ઓળખ લાલાશ/ફોFલા (આં4શક Ÿડાઈ) થી લઈને બળેલી/ચામડા જેવી, દુખાવો વગરની Cવચા (સંlૂણk Ÿડાઈ); ચહેરાના/ઇ*હેલેશન દાઝવાની શંકા હોય તો વાªુમાગkની સંડોવણી9ું DૂFયાંકન કરો (સળગેલા નાકના વાળ, “ૂટ, કક¤શ અવાજ) તાકાAલક Wૂ`યાંકન સળગવાની ]c†યાને “ુર4aત રUતે રોકો; વાªુમાગk (ખાસ કરUને ચહેરાના/ઇ*હેલેશન દાઝવા સાથે), oાસ, પcરËમણ9ું DૂFયાંકન કરો, અને TBSAનો અંદાજ કાઢો તાકાAલક ?વLાપન 1. દદ£ને સળગવાના ©ોતથી દૂર કરો; સળગતા કપડાં અને ઘરેણાં દૂર કરો (Cવચા સાથે ચÃટેલા ન હોય તો) | 2. ઈŸ પછU શ™ તેટલી વહેલી તકે 20 #મgનટ માટે Nવdછ, ઠQડા (બરફ-ઠQડા નહw) વહેતા પાણીથી દાઝને ઠQડુ કરો | 3. Nવdછ, ન ચÃટે તેવી •ેqસrગ અથવા Nવdછ કપડાથી ઢાંકો - બરફ, તેલ, માખણ, અથવા ટૂથપે¢ટ ન લગાવો | 4. હાયપોથ»મrયા અટકાવવા દદ£ને ગરમ રાખો (ખાસ કરUને મોટા દાઝવા સાથે) | 5. સંlૂણkપણે ભાનમાં હોય અને દાઝ નાની હોય તો જ મૌ4ખક ]વાહU આપો; નÃધપાb દાઝ માટે “ુ#વધા ]ોટોકોલ અ9ુસાર IV એšસેસ Hા#પત કરો ઔષધીય ?વLાપન • #ચcકCસક/]ોટોકોલ અ9ુસાર એનલજે4સયા - દાઝ અCયંત પીડાદાયક છે અને પયાk²ત દુખાવો gનયંbણ ]ાથ#મકતા છે | • મોટા દાઝ માટે માનક બનk ફો¦ªુkલા અ9ુસાર IV ]વાહU cર“ુ4સટેશન (“ુ#વધા-આધાcરત, TBSA અને વજન પર ગણતરU કરેલ) | • cટટાનસ ]ોcફલે[šસસ [H#ત તપાસવી/અપડેટ કરવી જોઈએ એ%કેલેશન/રેફરલ ચહેરો/હાથ/જનનાંગ/સાંધા સંડોવતા દાઝ, સંlૂણk-Ÿડાઈના દાઝ, મોટા TBSA, શંકાNપદ ઇ*હેલેશન ઈŸ, #વÝુત/રાસાયZણક દાઝ, અથવા બાળકો/€ૃ5ોમાં દાઝ - તાCકા#લક હો[Nપટલ/બનk-સેsટર રેફરલ Mવશેષ Mવચારણાઓ રાસાયZણક દાઝને લંબાયેલ qસrચાઈ અને દૂ#ષત કપડાં દૂર કરવાની જ‹ર છે; પસંcદત એજsટો માટે ચો³સ રાસાયZણક એ4sટડોÛસ અ[NતCવમાં છે (દા.ત., હાઇ•ો·લોcરક એ4સડ) - “ુ#વધા- આધાcરત >વHાપન
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 17 | Dr. J. L. Meena સે:શન E: 2Jૂ5ત અને નવLત કટોકટ-ઓ ⚠ hસવ પછ6 હેમરેજ (PPH) ?ાXા યોgનમાગk ]“ૂ#ત પછU ≥500 mL રšત 9ુકશાન (4સઝેcરયન પછU ≥1000 mL), અથવા હેમોડાયને#મક અ[Hરતા9ું કારણ બનÂું કોઈપણ રšત 9ુકશાન ઓળખ ]“ૂ#ત પછU અ#તશય યોgનમાગk રšત©ાવ, ઢU•ું/નબળ‚ રUતે સંકો#ચત ગભાkશય, શોકના સંકેતો (ટાકUકા•ડrયા, હાયપોટે*શન, cફ³ાપÉં) તાકાAલક Wૂ`યાંકન રšત 9ુકશાનનો અંદાજ કાઢો, ગભાkશય ટોન palpate કરો, રહU ગયેલ ²લેસેsટા/cટtªુ માટે DૂFયાંકન કરો, વાઇટલ સાઇ*સ તપાસો તાકાAલક ?વLાપન 1. તાCકા#લક કટોકટU ]“ૂ#ત મદદ માટે બોલાવો | 2. સંકોચનને ઉŠેZજત કરવા ગભાkશય મસાજ/બાયમે*ªુઅલ કQ]ેશન | 3. Dૂbાશય ખાલી છે તેની ખાતરU કરો (જ‹ર પ˜ે કેથેટરાઇઝ કરો) | 4. મોટા-બોર કે*ªુલા સાથે IV એšસેસ Hા#પત કરો; ]વાહU cર“ુ4સટેશન શ‹ કરો | 5. “ુ#વધા ]ોટોકોલ અ9ુસાર ચો³સ કારણ (ગભાkશય એટોની, રહU ગયેલ cટtªુ, ~ોમા, કોએ_ªુલોપેથી) ઓળખો અને સંબોધો ઔષધીય ?વLાપન • ઓ[šસટો4સન 10 IU IM/IV - WHO ભલામણ અ9ુસાર ]થમ-લાઇન ªુટેરોટોgનક, gનવારણ માટે ]“ૂ#ત પછU તાCકા#લક આપવામાં આવે છે અને PPH માટે ]થમ સારવાર તરUકે | • રšત©ાવ ચા•ુ રહે તો #ચcકCસક/“ુ#વધા ]ોટોકોલ અ9ુસાર વધારાના ªુટેરોટોgનšસ (દા.ત., #મસો]ો¢ટોલ, એગÊમેc~ન, ~ેનેšસા#મક એ4સડ) | • “ૂચવેલ હોય તો હો[Nપટલમાં રšત/રšત ઉCપાદન ~ા*સ°ુઝન એ%કેલેશન/રેફરલ ]ારQZભક પગલાંથી ઝડપથી gનયં#bત ન થતા તમામ PPHને રšત ~ા*સ°ુઝન અને સÏજrકલ/]“ૂ#ત હNતaેપ aમતા ધરાવતી “ુ#વધામાં તાCકા#લક ~ા*સફરની જ‹ર છે Mવશેષ Mવચારણાઓ ]“ૂ#તના bીŸ તબ³ા9ું સc†ય >વHાપન (gનય#મત ઓ[šસટો4સન સંચાલન) PPH જોખમને નÃધપાb રUતે ઘટાડે છે અને માનક વૈnoક ]થા છે ⚠ એFલેjપ7સયા / તી3 hી-એFલેjપ7સયા ?ાXા ]ી-એšલેßપ4સયા (20 અઠવાcડયાની ગભાkવHા પછU ]ોટU*ªુcરયા/અંગ cડસફQšશન સાથે નવેસરથી હાયપરટે*શન) žારે સામા*યકૃત આંચકU થાય Cયારે એšલેßપ4સયામાં આગળ વધે છે ઓળખ તી¥ માથાનો દુખાવો, `#i સંબંધી ખલેલ, એ#પગેZ¢~ક દુખાવો, અને હાયપરટે*શન (]ી- એšલેßપ4સયા); સગભાk અથવા તાજેતરમાં ]સવ પછUની ©ીમાં ટોgનક-šલોgનક આંચકU (એšલેßપ4સયા) તાકાAલક Wૂ`યાંકન ‘લડ ]ેશર માપન, શ™ હોય તો ]ોટU*ªુcરયા9ું DૂFયાંકન, Ÿણીતા ]ી-એšલેßપ4સયા દદ£માં ચેતવણી લaણો9ું gનરUaણ તાકાAલક ?વLાપન 1. આંચકU દર#મયાન: ઈŸથી બચાવો, ડાબી બાજુની [H#તમાં રાખો, વાªુમાગk Ÿળવો - રોકશો નહw | 2. તાCકા#લક કટોકટU ]“ૂ#ત મદદ માટે બોલાવો | 3. Ÿણીતા/શંકાNપદ ]ી- એšલેßપ4સયા દદ£માં બાÌ ઉŠેજના (]કાશ, અવાજ) ઓછU કરો | 4. શ™ હોય Cયાં ‘લડ ]ેશર, પેશાબ આઉટlુટ, અને ગભkની [H#ત9ું gનરUaણ કરો | 5. ]“ૂ#ત અને નવŸત કટોકટU aમતા ધરાવતી “ુ#વધામાં તાCકા#લક ~ા*સફરની >વHા કરો ઔષધીય ?વLાપન • મે3ે4શયમ સFફેટ - એšલેßપ4સયા/તી¥ ]ી-એšલેßપ4સયામાં આંચકU gનવારણ અને સારવાર માટે પસંદગીની દવા, ટો[šસ4સટU (ઘટેલા cર·લેšસ, oસન cડ]ેશન) માટે gનરUaણ સાથે ]4શ4aત કમkચારUઓ ¡ારા માનક લોÐડrગ અને મેsટેન*સ રેZજમેન અ9ુસાર આપવામાં આવે છે | • તી¥ હાયપરટે*શન માટે એ4sટહાયપરટે[*સવ થેરાપી (દા.ત., ]ોટોકોલ અ9ુસાર
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 18 | Dr. J. L. Meena લેબેટાલોલ/gનફેcડ#પન/હાઇ•ાલા#ઝન), #ચcકCસક-gનદ¯4શત | • મે3ે4શયમ ટો[šસ4સટUના એ4sટડોટ તરUકે કે[Fશયમ _•ુકોનેટ ઉપલ‘ધ હો€ું જોઈએ એ%કેલેશન/રેફરલ તમામ એšલેßપ4સયા/તી¥ ]ી-એšલેßપ4સયાને ]“ૂ#ત, એનેHેcટક, અને નવŸત સહાય ધરાવતી ઉdચ “ુ#વધામાં તાCકા#લક ~ા*સફરની જ‹ર છે Mવશેષ Mવચારણાઓ gનણાkયક સારવાર બાળક/²લેસેsટાની ]“ૂ#ત છે, ]“ૂ#ત DૂFયાંકન અ9ુસાર સમય ન³U; મે3ે4શયમ સFફેટને તેના સાંકડા ઉપચારાCમક માÏજrનને જોતાં કાળzlૂવkક gનરUaણની જ‹ર છે ⚠ નવlત Jરmુ7સટેશન (નવlત Pાસ લેnું નથી) ?ાXા જ*મ સમયે NવયંNàácરત, અસરકારક oાસ Hા#પત ન કરતા નવŸત માટે જ‹રU તાCકા#લક સહાય ઓળખ નવŸત ઢU•ું છે, રડÂું નથી, જ*મ પછU તરત જ oાસ લેÂું નથી અથવા હાંફÂું નથી તાકાAલક Wૂ`યાંકન જ*મ/“ૂકવણી પછU તરત જ oાસ અને ટોન9ું DૂFયાંકન કરો; સારU રUતે oાસ ન લેÂું હોય તો - #વલંબ વગર cર“ુ4સટેશન શ‹ કરો ("ગોFડન #મgનટ") તાકાAલક ?વLાપન 1. બાળકને સંlૂણkપણે “ૂકવો અને ગરમ રાખો; પીઠ ઘસીને હળવેથી ઉŠેZજત કરો | 2. વાªુમાગk ખોલવા માથાને તટH [H#તમાં રાખો; Nપiપણે અવરોધ કરÂું હોય તો જ ©ાવ સાફ કરો | 3. ઉŠેજના પછU oાસ ન લેÂું હોય અથવા હાંફÂું હોય તો: zવનની ]થમ #મgનટની અંદર, 40-60 oાસ/#મgનટના દરે બેગ અને માNક સાથે પો#ઝcટવ-]ેશર વે4sટલેશન શ‹ કરો | 4. અસરકારક વે4sટલેશનની 1 #મgનટ પછU ×દય દર અને oાસ9ું lુનઃDૂFયાંકન કરો; Helping Babies Breathe / NRP અFગોcરધમ અ9ુસાર ચા•ુ રાખો/એNકેલેટ કરો | 5. પયાk²ત વે4sટલેશન છતાં ×દય દર <60/#મgનટ રહે તો છાતીના સંકોચન શ‹ કરો, વે4sટલેશન સાથે 3:1 સંક#લત ઔષધીય ?વLાપન • અસરકારક વે4sટલેશન અને છાતીના સંકોચન છતાં ×દય દર <60/#મgનટ રહે તો જ એ#પનેcœન (એ•ેના#લન) (IV/IO, નવŸત cર“ુ4સટેશન ]ોટોકોલ અ9ુસાર વજન-આધાcરત ડો ઝrગ) - ફšત “ુ#વધા-આધાcરત, ]4શ4aત ]દાતા એ%કેલેશન/રેફરલ ]ારQZભક ઉŠેજના અને “ૂકવણી કરતાં વÆુ cર“ુ4સટેશન જ‹રU કોઈપણ નવŸત9ું નzકથી gનરUaણ કર€ું જોઈએ અને નવŸત સંભાળ aમતા ધરાવતી “ુ#વધામાં ~ા*સફર કર€ું જોઈએ Mવશેષ Mવચારણાઓ બાળક [Hર થયા પછU ગરમાવો, Nવdછ કોડ¤ સંભાળ, અને વહેલો Cવચા-થી-Cવચા સંપક¤/Nતનપાન આવtયક રહે છે; દરેક ]“ૂ#ત સહાયકને Dૂળâૂત નવŸત cર“ુ4સટેશન (દા.ત., Helping Babies Breathe)માં ]4શ4aત હો€ું જોઈએ
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 19 | Dr. J. L. Meena કટોકટ-ની દવાઓની યાદ- કટોકટU/cર“ુ4સટેશન સેÐટrગમાં સામા*ય રUતે જ‹રU આવtયક દવાઓ - ]4શ4aત કમkચારUઓ ¡ારા “ુ#વધા ]ોટોકોલ અ9ુસાર સંÓgહત, તપાસેલ, અને સંચા#લત કરવાની કા$ડ&યાક અરે+ટ અને Jરmુ7સટેશન દવા WુX સંકેત માગ= માનક Qુeત મા>ા WુX સાવચેતી Epinephrine (Adrenaline) 1:10,000 કા#ડ%યાક અરે*ટ (VF/VT/PEA/asystole) IV/IO EરˆુMસટેશન દર-મયાન દર 3-5 -મpનટે 1 mg દરેક ડોઝ પછ2 લાઇન —લશ કરો Amiodarone શોક-,-તરોધક VF/પ…સલેસ VT IV/IO ,થમ ડોઝ 300 mg, ACLS અ…ગોEરધમ અŽુસાર 150 mg [ુનરાવતન ફHત -ચEક<સક/,MશMvત ,દાતા Lidocaine VF/VTમાં એ-મઓડારોનનો -વક…પ IV/IO ACLS અ…ગોEરધમ અŽુસાર નkધપા˜ હાટI xલોકમાં ટાળો Atropine લvણવાળ; ™ેડ;કા#ડ%યા IV ACLS અ…ગોEરધમ અŽુસાર પેšસ%ગ બેકઅપ વગર ઉ›ચ- Eડœી AV xલોક માટે નહ• એનાJફલે`Fસસ અને એલo U દવા WુX સંકેત માગ= માનક Qુeત મા>ા WુX સાવચેતી Epinephrine (Adrenaline) 1:1000 એનાEફલેGHસસ IM (uંઘનો આગળ- બાજુનો ભાગ) [ુŸતમાં 0.5 mg; જ?ર |ુજબ દર 5-15 -મpનટે [ુનરાવતન ,થમ-લાઇન - ~ારેય -વલંબ કે અવેV ન કરો Antihistamine (દા.ત., chlorpheniramine/diphenhydramine વગ) એનાEફલેGHસસ/એલ¡જ%ક ,-તE‰યામાં સહાયક IV/IM/PO -ચEક<સક/,ોટોકોલ અŽુસાર ફHત સહાયક, એ-પનેEQનનો -વક…પ નથી Hydrocortisone એનાEફલેGHસસ, તીy અ•મામાં સહાયક IV -ચEક<સક/,ોટોકોલ અŽુસાર શ?આત -વલંMબત - તા<કા-લક ઉલટાવવા માટે નહ• Pસન કટોકટ6ઓ દવા WુX સંકેત માગ= માનક Qુeત મા>ા WુX સાવચેતી Salbutamol (Albuterol) તીy અ•મા/™ો7કોlપાઝમ નેx„ુલાઇ¢ડ/ઇ7હે…ડ ગંભીરતા અŽુસાર [ુનરાવtત%ત મા˜ા £દય દર, ¤ુuર2Žું pનર2vણ કરો Ipratropium bromide તીy અ•મા (સા…¥ુટામોલમાં ઉમેરેલ) નેx„ુલાઇ¢ડ ,ોટોકોલ અŽુસાર, સા…¥ુટામોલ સાથે સંયો’જત uણીતી એM‚ટકો-લન¡જ%ક સંવેદનશીલતામાં ટાળો Prednisolone / Hydrocortisone અ•મા/COPD એHસેસબ¦શન માટે ,ણાલીગત *ટ2રોઇડ PO/IV -ચEક<સક/,ોટોકોલ અŽુસાર મ§યમ-ગંભીર હુમલામાં વહેલા આપો Oxygen હાયપોGHસયા (SpO2 <94%) ઇ7હે…ડ (માlક/નાસલ) લ-ય SpO2 અŽુસાર ટાઇgેટ કરો COPDમાં ,ોટોકોલ અŽુસાર વqુ પડ•ું ઓGHસજન ટાળો
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 20 | Dr. J. L. Meena 9pુરોલોYજકલ અને આંચક6 કટોકટ6ઓ દવા WુX સંકેત માગ= માનક Qુeત મા>ા WુX સાવચેતી Diazepam *ટેટસ એ-પલેMnટકસ (IV એHસેસ નથી) રેHટલ/IV વજન-આધાEરત ,ોટોકોલ અŽુસાર 8સન Eડ,ેશન માટે pનર2vણ કરો Lorazepam *ટેટસ એ-પલેMnટકસ (,થમ- લાઇન, IV એHસેસ) IV વજન-આધાEરત ,ોટોકોલ અŽુસાર 8સન Eડ,ેશન માટે pનર2vણ કરો Phenytoin / Fosphenytoin બીV-લાઇન *ટેટસ એ-પલેMnટકસ IV ˆુ-વધા ,ોટોકોલ અŽુસાર, લો®ડ%ગ ડોઝ ઇ7¯ુઝન દર-મયાન કા#ડ%યાક pનર2vણ Levetiracetam બીV-લાઇન *ટેટસ એ-પલેMnટકસ (વૈકG…પક) IV ˆુ-વધા ,ોટોકોલ અŽુસાર સામા7ય ર2તે સાર2 ર2તે સહન થાય છે મેટાબો7લક અને ]લાયસેRમક કટોકટ6ઓ દવા WુX સંકેત માગ= માનક Qુeત મા>ા WુX સાવચેતી Dextrose (25% અથવા 10%) તીy હાયપોzલાયસે-મયા, બેભાન દદ{ IV ˆુ-વધા ,ોટોકોલ અŽુસાર, પછ2 z}ુકોઝ ફર2 તપાસો ˆુરMvત IV એHસેસ ˆુpનs±ત કરો - એH*gાવેઝેશનŽું જોખમ Glucagon તીy હાયપોzલાયસે-મયા (IV એHસેસ નથી) IM/SC [ુŸતમાં 1 mg zલાયકોજન *ટોસ ખાલી હોય તો ઓછુŠ અસરકારક Oral glucose / મીઠુŠ પી²ં હળવી-મ§યમ હાયપોzલાયસે-મયા, ભાનમાં દદ{ PO 15-20 g ઝડપી-કાયકાર2 કાબ³હાઇSેટ ફHત દદ{ ˆુરMvત ર2તે ગળ; શકે તો જ ટો`Fસકોલોo અને એ7qટડોrસ દવા WુX સંકેત માગ= માનક Qુeત મા>ા WુX સાવચેતી Naloxone ઓ-પયોઇડ ઓવરડોઝ (8સન Eડ,ેશન) IM/IV/ઇ‚gાનેસલ ,ોટોકોલ અŽુસાર ટાઇgેટેડ; જ?ર |ુજબ [ુનરાવતન મોટાભાગના ઓ-પયોઇડ કરતાં ટૂŠક2 અવ-ધ - ફર2 pનર2vણ કરો Atropine ઓગ¦નોફોlફેટ/જŠ•ુનાશક ઝેર IV ‹ાવ અŽુસાર ટાઇgેટેડ, -ચEક<સક-pનદ¦Mશત મોટ2 સં-ચત મા˜ાની જ?ર પડ; શકે છે Activated charcoal પસંEદત મૌMખક ઝેર, યોzય સમય -વ7ડો PO/NG -ચEક<સક અŽુસાર, વજન- આધાEરત ફHત વા„ુમાગ ˆુરMvત હોય તો - એGlપરેશનŽું જોખમ Calcium gluconate મે•ેMશયમ સ…ફેટ ટોGHસMસટ2Žું એM‚ટડોટ IV ˆુ-વધા ,ોટોકોલ અŽુસાર મે•ેMશયમ સ…ફેટ આપતી વખતે હŠમેશા ઉપલxધ રાખો ,u-ત-યોzય એM‚ટવેનમ ઝેર2 સાપ કરડવાŽું ઝેર2કરણ IV રા´2ય/,ાદેMશક ,ોટોકોલ અŽુસાર ફHત ˆુ-વધા-આધાEરત - ,-તE‰યાŽું જોખમ, EરˆુMસટેશન ઉપલxધ હોcું આવµયક
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 21 | Dr. J. L. Meena hmૂRત કટોકટ6ઓ દવા WુX સંકેત માગ= માનક Qુeત મા>ા WુX સાવચેતી Oxytocin ,સવ પછ2 હેમરેજ / સE‰ય ˜ીu તબ¶ાŽું ·વ•ાપન IM/IV 10 IU ,થમ-લાઇન „ુટેરોટોpનક (WHO ભલામણ) Misoprostol PPH (ઓGHસટોMસન ઉપલxધ ન હોય <યાં વૈકG…પક/સહાયક) PO/Sublingual/Rectal ˆુ-વધા ,ોટોકોલ અŽુસાર ¤ુuર2/તાવŽું કારણ બને છે - દદ{ને પરામશ આપો Magnesium sulfate એHલે•પMસયા / તીy ,ી- એHલે•પMસયા (આંચક2 pનવારણ/સારવાર) IV/IM માનક રે’જમેન અŽુસાર લો®ડ%ગ + મે‚ટેન7સ Eર—લેHસ, 8સન દર, પેશાબ આઉટ[ુટŽું pનર2vણ કરો - સાંકડુŠ ઉપચારા<મક મા¡જ%ન Tranexamic acid PPH / |ુ¸ gોમેEટક હેમરેજ (સહાયક) IV શ?આતના 3 કલાકની અંદર, ,ોટોકોલ અŽુસાર વહેલા આપો - -વલંબ થાય તો ફાયદો ઘટે છે IV hવાહ6 અને સામા9ય Jરmુ7સટેશન દવા WુX સંકેત માગ= માનક Qુeત મા>ા WુX સાવચેતી Normal Saline (0.9%) / Ringer's Lactate ,વાહ2 EરˆુMસટેશન - શોક, EડહાઇSેશન, સેGnસસ IV ,ોટોકોલ અŽુસાર બોલસ, ,-તભાવŽું [ુનઃ|ૂ…યાંકન ,વાહ2 ઓવરલોડ ટાળો, ખાસ કર2ને કા#ડ%યાક/રેનલ રોગમાં ORS (મૌMખક EરહાઇSેશન સો…„ુશન) ઝાડા/ઉલટ2થી EડહાઇSેશન PO WHO ફોº„ુલા અŽુસાર, ચા}ુ Žુકશાન બદલવામાં આવે છે હળવા-મ§યમ EડહાઇSેશન માટે ,થમ-લાઇન Aspirin શંકાlપદ તીy કોરોનર2 Mસ7Sોમ PO (ચાવીને) 300 mg સE‰ય રHત‹ાવ અથવા uણીતી એલV માં ટાળો
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 22 | Dr. J. L. Meena સંદભO (References) • #વo આરો_ય સંHા (WHO) - બે#ઝક ઇમરજ*સી કેર: તી¥ બીમાર અને ઇŸÓNત >[šત ]Cયેનો અZભગમ (WHO/ICRC/IFEM) • ઇsટરનેશનલ લાયઝન ક#મટU ઓન cર“ુ4સટેશન (ILCOR) સારવાર ભલામણો સાથે #વãાન પર સવkસંમ#ત • અમેcરકન હાટ¤ એસો4સએશન (AHA) - CPR અને કટોકટU કા•ડrયોવેN¶ુલર સંભાળ માટે માગkદyશrકા (ACLS, BLS, PALS) • અમેcરકન કોલેજ ઓફ સજ¤*સ - એડવા*Nડ ~ોમા લાઇફ સપોટ¤ (ATLS) કાયk†મ • #વo આરો_ય સંHા (WHO) - પો¢ટપાટ¤મ હેમરેજના gનવારણ અને સારવાર માટેની ભલામણો • #વo આરો_ય સંHા (WHO) - ગભાkવHાના 4બન-તી¥ હાયપરટે[*સવ cડસઓડ¤ર/એšલેßપ4સયા >વHાપન માટે દવા સારવાર પરની ભલામણો • #વo આરો_ય સંHા (WHO) / અમેcરકન એકેડેમી ઓફ પેcડયાc~šસ - Helping Babies Breathe; gનયોનેટલ cર“ુ4સટેશન ]ોÓામ (NRP) • રાÙUય આરો_ય #મશન (NHM) / નેશનલ હેFથ 4સ¢ટ¦સ cરસોસk સેsટર (NHSRC), ભારત સરકાર - માનક સારવાર માગkદyશrકા અને કટોકટU સંભાળ દNતાવેજો • ફેડરેશન ઓફ ઓ‘¢ટેc~ક એ*ડ ગાયનેકોલોZજકલ સોસાયટUઝ ઓફ ઇ4*ડયા (FOGSI) - ]“ૂ#ત કટોકટU ]ોટોકોલ • નેશનલ પોઇઝ*સ ઇ*ફમ¯શન સેsટર (NPIC), AIIMS - ટો[šસકોલોz અને ઝેર >વHાપન માગkદશkન
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 23 | Dr. J. L. Meena સંRેપો (Abbreviations) સં&ેપ Qૂણ= %વfપ STG માનક સારવાર માગદ»શ%કા (Standard Treatment Guidelines) ABCDE વા„ુમાગ, 8ાસ, પEર¼મણ, અvમતા, એHસપોઝર (·વG•ત કટોકટ2 |ૂ…યાંકન) BLS બે-ઝક લાઇફ સપોટI (Basic Life Support) ACLS એડવા7lડ કા#ડ%યાક લાઇફ સપોટI (Advanced Cardiac Life Support) PALS પેEડયાEgક એડવા7lડ લાઇફ સપોટI (Pediatric Advanced Life Support) ATLS એડવા7lડ gોમા લાઇફ સપોટI (Advanced Trauma Life Support) NRP pનયોનેટલ EરˆુMસટેશન ,ોœામ (Neonatal Resuscitation Program) CPR કા#ડ%યોપ…મોનર2 EરˆુMસટેશન (Cardiopulmonary Resuscitation) AED ઓટોમેટેડ એHસટનલ EડEફM™લેટર (Automated External Defibrillator) VF / VT વેM‚g½ુલર EફM™લેશન / વેM‚g½ુલર ટાક2કા#ડ%યા ROSC lવયંl¾¿Eરત પEર¼મણŽું [ુનરાગમન (Return of Spontaneous Circulation) ACS તીy કોરોનર2 Mસ7Sોમ (Acute Coronary Syndrome) STEMI ST-એ-લવેશન ºયોકા#ડ%યલ ઇ7ફાHશન PCI પ½ુટેpનયસ કોરોનર2 ઇ‚ટરવે7શન FAST ચહેરો, હાથ, વાણી, સમય (*gોક ઓળખ સાધન) GCS zલાસગો કોમા lકેલ SpO2 પેEરફેરલ ઓGHસજન સે›„ુરેશન IV / IO / IM / SC Mશરામાં / હાડકાની અંદર / lના„ુમાં / <વચા નીચે TBSA કુલ શર2ર સપાટ2 -વlતાર (દાઝવા માટે) PPH ,સવ પછ2 હેમરેજ (Postpartum Hemorrhage) WHO -વ8 આરોzય સં•ા (World Health Organization) ILCOR ઇ‚ટરનેશનલ લાયઝન ક-મટ2 ઓન EરˆુMસટેશન AHA અમેEરકન હાટI એસોMસએશન (American Heart Association) FOGSI ફેડરેશન ઓફ ઓx*ટેEgક એ7ડ ગાયનેકોલો’જકલ સોસાયટ2ઝ ઓફ ઇM7ડયા NPIC નેશનલ પોઇઝ7સ ઇ7ફમ¦શન સે‚ટર NHM / NHSRC રા´2ય આરોzય -મશન / નેશનલ હે…થ Mસ*ટºસ Eરસોસ સે‚ટર
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 24 | Dr. J. L. Meena મહSવTૂણG નUધો (Important Notes) • આ દNતાવેજ વૈnoક Nતરે Nવીકૃત કટોકટU સંભાળ માળખાના માળખા અને સામા*ય 4સ5ાંતોને અ9ુસરે છે - WHO બે#ઝક ઇમરજ*સી કેર, ILCOR/AHA cર“ુ4સટેશન માગkદyશrકા (BLS/ACLS/PALS), ATLS, અને WHO/FOGSI ]“ૂ#ત અને નવŸત કટોકટU માગkદશkન. • તે ફšત ઓcરએsટેશન અને શૈaZણક સંદભk માટે બનાવાયેલ છે, અને BLS, ACLS, PALS, ATLS, અથવા બે#ઝક ઇમરજ*સી કેરમાં ]માZણત હે*uસ-ઓન તાલીમ અને ]માણપbને બદલÂું નથી - આ કૌશFયોને દેખરેખ હેઠળ >વહા¿ તાલીમની જ‹ર છે. • ઉFલે4ખત દવાની માbા (દા.ત., કા•ડrયાક અરે¢ટ/એનાcફલે[šસસમાં એ#પનેcœન (એ•ેના#લન), PPHમાં ઓ[šસટો4સન, એšલેßપ4સયામાં મે3ે4શયમ સFફેટ, ઓ#પયોઇડ ઓવરડોઝમાં નાલોšસોન) માનક, વૈnoક Nતરે ]કા4શત cર“ુ4સટેશન આંકડાઓને ]#તqબr4બત કરે છે, પરQÂુ ]4શ4aત/લાયસ*સ ધરાવતા ]દાતા ¡ારા વતkમાન Hાgનક ]ોટોકોલ, દદ£ના વજન/äમર, અને [šલgનકલ સંદભk સામે હજુ પણ lુ#i કરવી આવtયક છે. • કોઈપણ zવલેણ કટોકટUમાં, તાCકા#લક Hાgનક કટોકટU તબીબી સેવાઓને બોલાવો - ભારતનો કટોકટU નંબર 108 (એ¦‘ªુલ*સ, મોટાભાગના રાžો) અથવા 112 (રાÙUય કટોકટU નંબર) છે - સંlૂણk DૂFયાંકન lૂણk કરવા માટે કટોકટU ]#તભાવના સc†યકરણમાં #વલંબ ન કરો. • ]થમ ]#તસાદકતાkઓએ તેમની તાલીમના Nતરમાં જ કાયk કર€ું જોઈએ; અ{તન હNતaેપો (IV દવાઓ, cડcફ4’લેશન અથkઘટન, અ{તન વાªુમાગk >વHાપન) ફšત તે માટે ]4શ4aત અને અ#ધકૃત >[šતઓ ¡ારા જ કરવા જોઈએ. ॐ जय माता द( ॐ
માનક સારવાર માગ)દ+શ-કા - સામા/ય તબીબી કટોકટ6ઓ 8ૃ: 25 | Dr. J. L. Meena