SlideShare a Scribd company logo
1 of 27
Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ
και ο μεταβυζαντινός ναός
του Αγίου Αθανασίου Ευόσμου
Μια εργασία για το 1ο Μαθητικό Συνέδριο
«Ο Ελληνισμός από την Άλωση της Πόλης έως την
ίδρυση του Ελληνικού κράτους»
1ο Γυμνάσιο Ελευθερίου-Κορδελιού, 2023-24
Χαρμάνκιοϊ
• Στην περιοχή όπου σήμερα εδράζεται ο δήμος
Κορδελιού-Ευόσμου υπήρχε, σύμφωνα με
ιστορικές πηγές, οικισμός με το όνομα
Χαρμάνκιοϊ (Harman köy) που στα τουρκικά
σημαίνει χωρίο όπου βρίσκονται σωροί
σιταριού για άλεσμα ή χωριό με αλώνια.
• Πρόκειται για οικισμό ομώνυμο του τσιφλικιού
που αναφέρεται σε τουρκικό φορολογικό
τεφτέρι του 17ου αι.
Χαρμάνκιοϊ
• Αποτελούσε το μεγαλύτερο, όπως
φαίνεται από τον φόρο που πλήρωνε,
από τα τρία τσιφλίκια που βρισκόταν
στην δυτική πλευρά της «εκτός των
τειχών» περιοχής της Θεσσαλονίκης
και με τα οποία συνόρευε, δηλαδή το
Ντουντουλάρ (σημερινά Διαβατά), το
Λεμπέτ (σημερινή Νέα Ευκαρπία)
και Καρά Χουσεΐν (σημερινή
Πολίχνη).
Χαρμάνκιοϊ: θέση-έκταση
• κάλυπτε μια μεγάλη έκταση που περιελάμβανε τα εδάφη του
σημερινού δήμου Κορδελιού-Ευόσμου και έφτανε μέχρι τη
σημερινή Γαλήνη και μέρος του Ωραιοκάστρου.
• Δυτικά συνόρευε με τα Διαβατά και την Ιωνία, νότια με τον κήπο
των πριγκίπων (Μπεχτσιναρ) και έφτανε νοτιοανατολικά μέχρι
τον λεγόμενο «Λοξό Λάκκο» (Eğridere), ρέμα που υπήρχε
κοντά στην περιοχή του στρατοπέδου Παύλου Μελά.
• βρισκόταν πάνω στον δρόμο που οδηγούσε στον κάμπο της
Θεσσαλονίκης και βορειοδυτικά από τον οδικό άξονα
Θεσσαλονίκης- Βιτωλίων (Μοναστήρι) που ήταν αμαξιτός
δρόμος, ο κεντρικότερος εμπορικός δρόμος για την περίοδο
εκείνη που ξεκινούσε από την πύλη του Βαρδαρίου-Αξιού ή
Χρυσή Πύλη και κατέληγε στο Μοναστήρι των Σκοπίων.
Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ –διοικητική υπαγωγή
• διοικητικά ανήκε στο σαντζάκι και στον καζά της
Θεσσαλονίκης (Selânik) και συγκαταλέγονταν σε
ένα από τα 25 αμιγώς ελληνικά χωριά ανάμεσα σε
60 που αναφέρονταν από τις αρχές του 17ου ως
«χωριά καρβουνιάρηδων».
• Αυτά αποτελούσαν τη μεγαλύτερη ομάδα χωριών
στην περιοχή της κεντρικής Μακεδονίας και
υποχρέωσή τους ήταν να παράγουν και να
παραδίδουν κάρβουνο που χρησιμοποιούνταν για
τον καθαρισμό των μεταλλευμάτων που
εξορύσσονταν από τα μεταλλεία των
Μαντεμοχωρίων (Σιδηροκαύσιων).
Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ
• Το Χαρμάνκιοϊ , παρόλο που
βρισκόταν μακριά από την
Χαλκιδική, λόγω της
συνεργασίας του με τα
Μαντεμοχώρια ανήκε
διοικητικά στο ναχιγιέ
(επαρχία) του Παζαργκιάχ,
αναγράφονταν στους ίδιους
φορολογικούς καταλόγους και
απαλλάσσονταν από κάποιες
έκτακτες φορολογικές
υποχρεώσεις.
Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ –διοικητική υπαγωγή
• Όλα τα χωριά στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης υπάγονταν
κατά τον 14ο-16ο αι. στο βιλαέτι της Ρούμελης και στον
καζά της Θεσσαλονίκης και ανήκαν σε μια από τις τρεις
κατηγορίες:
• ή ήταν τιμάρια (κτήματα γης, που παραχωρούσε ο
Οθωμανός σουλτάνος σε κάποιον υπήκοό του, ως
ανταμοιβή για τις υπηρεσίες του) που ανήκαν σε Σπάχηδες
(οθωμανικό ιππικό),
• ή ανήκαν στο βακούφι του τού Γαζή Έβρενός Μπέη
• ή ήταν χωρία Γιουρούκων (Yörüks: νομαδικοί λαοί ,
τούρκικης καταγωγής που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή
των οθωμανικών κτήσεων και λειτουργούσαν ως βοηθητικά
στρατιωτικά σώματα).
Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ –διοικητική υπαγωγή
• Από τα τέλη του 17ου αι. το Χαρμάνκιοϊ σημειώνεται ως τσιφλίκι
που υπάγεται στον καζά (διοικητική διαίρεση της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας που διοικούνταν από τον καδή) της
Θεσσαλονίκης και στον ναχιγιέ (χωριό- υποδιαίρεσή του καζά)
του Παζαργκιάχ και αργότερα στον ναχιγιέ του Βαρδάρη.
• Στα τέλη του 18ου αι. είχε 35 σπίτια και χριστιανούς κατοίκους. .
• Σιγά-σιγά ο πληθυσμός του αυξήθηκε αρχικά στις αρχές του 19ου
αι. με τους Βλάχους κτηνοτρόφους
• Στις αρχές του 20ου αι. να είχε 217 «ελληνοφρονούσας ψυχάς»
κυρίως γύρω από τον ιερό ναό του Αγίου Αθανασίου που είχε
ανεγερθεί από το 1819.
•
κάτοικοι
• Μέσα στο τσιφλίκι υπήρχαν μικρότερες ιδιοκτησίες
αγροτεμαχίων. Τα περισσότερα κτήματα ήταν οθωμανικά εκτός
από εκείνο που ανήκε στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Αν
και αραιοκατοικημένο, παρουσίαζε σημαντική οικιστική και
κοινωνική οργάνωση, πολύ μεγαλύτερη από τα γειτονικά του
τσιφλίκια.
• Οι κάτοικοι ασχολούνταν, πέρα από την παραγωγή
ξυλοκάρβουνου, κυρίως με γεωργικές εργασίες και κυρίως την
καλλιέργεια σιτηρών.
• Στις αρχές του 19ου αι. προστέθηκαν και Βλάχοι κτηνοτρόφοι
από το Πάικο που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή.
• Στις αρχές του 20ου αι. και μετά την απελευθέρωση της
Θεσσαλονίκης, το Χαρμάνκιοϊ ήταν αμιγώς ελληνικός οικισμός
με 300 και πλέον κατοίκους, χαμηλά σπίτια, που οι κάτοικοί του
πέρα από γεωργικές εργασίες ασχολούνταν με την καλλιέργεια
μεταξοσκώληκα.
Η εξέλιξη στις αρχές του 20ου αι. και μετά την
απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης
• Κατά την περίοδο των Βαλκανικών πολέμων
η περιοχή δέχτηκε πλήθος προσφύγων από
τις βαλκανικές χώρες και κατά τον 1ο
Παγκόσμιο πόλεμο εγκαθίστανται σ’ αυτήν
τα συμμαχικά Γαλλικά στρατεύματα της
στρατιάς της ανατολής τα οποία κάνουν
αρκετά τεχνικά έργα για να καλύψουν τις
ανάγκες του στρατού, όπως πηγάδια με
πόσιμο νερό και φροντίζουν το πρόβλημα
της ελονοσίας.
Η άφιξη των προσφύγων
• Από το 1914 μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1920 πέρασαν
οι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή χιλιάδες πρόσφυγες από
την Ανατολή. Αυτό προκάλεσε και την πρώτη διαίρεση του
οικισμού.
• Η περιοχή γύρω από το ναό του Αγίου Αθανασίου
μετονομάστηκε σε Παλαιό Χαρμάνκιοϊ και αργότερα σε
Νέο Κουκλουτζά, λόγω του ότι οι περισσότεροι πρόσφυγες
που εγκαταστάθηκαν εκεί προέρχονταν από τον Κουκλουτζά,
προάστιο της Σμύρνης.
• Η περιοχή του σημερινού Ελευθέριου- Κορδελιού αρχικά
μετονομάστηκε σε Νέο ή Κάτω Χαρμάνκιοϊ και περιείχε τις
σκηνές και τις εγκαταστάσεις της Στρατιάς της Ανατολής και
μετά την έλευση των προσφύγων διαιρέθηκε σε δύο τμήματα.
Η άφιξη των
προσφύγων
• Δίπλα ακριβώς από το Νέο Χαρμάνκιοϊ που αντιστοιχεί στο σημερινό Ελευθέριο και στο
οποίο εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από τον Πόντο και την ενδοχώρα της Μικράς Ασίας,
δημιουργήθηκε ένας νέος οικισμός με το όνομα Νέο Κορδελιό.
• Η ονομασία δεν είναι τυχαία, αφού οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή προήλθαν
από το Κορδελιό της Σμύρνης και ειδικότερα από την παραλιακή περιοχή Παπά Σκάλα.
Στους κατοίκους του Νέου Κορδελιού προστέθηκαν και πρόσφυγες από το Βασιλικό της
ανατολικής Ρωμυλίας.
Άγιος Αθανάσιος: Ο παλαιότερος μεταβυζαντινός ναός
της Δυτικής Θεσσαλονίκης
Ο ιερός ναός του Αγίου
Αθανασίου αποτελεί τον παλαιότερο
σωζόμενο μεταβυζαντινό ναό της
Δυτικής Θεσσαλονίκης που με
υπουργική απόφαση ανακηρύχθηκε
ιστορικό διατηρητέο μνημείο.
Υπήρξε ο πυρήνας του οικισμού του
Χαρμάνκιοϊ.
Άγιος Αθανάσιος Ευόσμου
ιστορικά στοιχεία
Η ιστορία του ναού ξεκινά στις αρχές του 19ου αι. Η περιοχή του
Χαρμάνκιοϊ αποτελούσε τσιφλίκι και πολλά κτήματα της περιοχής
δίνονταν σε Τούρκους, αλλά και εξισλαμισμένους Έλληνες ως ιδιοκτησία.
Την περίοδο αυτή αναφέρεται ο εξισλαμισμός του ενήλικου γιου του
Γεωργίου Τραγιανού, ο οποίος πήρε το όνομα Αλής και τέθηκε υπό την
καθοδήγηση του Αράπ Χατζή Μεχμέτ. Ο εξισλαμισμένος Αλή έλαβε ως
δώρο μεγάλο κτήμα.
Άγιος Αθανάσιος Ευόσμου
ιστορικά στοιχεία
Σύμφωνα με την παράδοση , ο Αλή
είδε σε όραμα τον Άγιο Αθανάσιο και
μετά από αυτό αποφάσισε να
παραχωρήσει μεγάλο τμήμα του
κτήματός του -εκεί όπου υπήρχαν οι
στάβλοι του- ώστε να χτιστεί από τους
χριστιανούς ναός προς τιμήν του αγίου.
Η παραχώρηση έγινε γύρω στα 1817.
Άγιος Αθανάσιος Ευόσμου
ιστορικά στοιχεία
• Ο ναός άρχισε να οικοδομείται το 1817, σύμφωνα με άλλη εκδοχή το 1812- και
αποπερατώθηκε το 1819, όπως προκύπτει από την κτιτορική επιγραφή στο τέμπλο
του.
• Ο ίδιος ο Αλή μάλιστα φαίνεται να προσέφερε χρήματα για την ανέγερσή του και
«προικοδότησε» με επίσημο κιτάπι το ναό με σημαντική έκταση γύρω από αυτόν.
• Σύμφωνα με την τοπική παράδοση λέγεται ότι πήγαινε κρυφά τα βράδια στην
εκκλησία για να προσευχηθεί.
• Πιθανόν πρόκειται για περίπτωση κρυπτοχριστιανισμού. Εξισλαμίστηκε για να
εξασφαλιστούν οι ανάγκες των πιστών του τσιφλικιού.
Ο ρυθμός του ναού-αρχιτεκτονική
• Ο ρυθμός του ναού είναι τρίκλιτη βασιλική με ξύλινη δίρριχτη στέγη και ξύλινο
περίστωο. Ο τύπος αυτός ήταν πολύ διαδεδομένος στην περιοχή της
Θεσσαλονίκης.
• Οι λόγοι της επικράτησής του ρυθμού αυτού, σύμφωνα με μελετητές, είναι
αφενός διότι είναι εύκολος κατασκευαστικά και ευρύχωρος, ώστε να χωρά
πολλούς πιστούς και αφετέρου γιατί ήταν ο τύπος του πατριαρχικού ναού της
Κωνσταντινούπολης (1720) και το πατριαρχείο ήταν ο πνευματικός οδηγός
όλου του υπόδουλου γένους.
• Χωρίζεται σε τρία άνισα κλίτη με ψηλότερο και φαρδύτερο το μεσαίο.
Ο ρυθμός του ναού-αρχιτεκτονική
• Αρχικά δεν υπήρχε καμπαναριό, και εσκεμμένα ο ναός
δεν ήταν επιβλητικός. Δεν έπρεπε να ξεχωρίζει και να
προκαλεί τους Οθωμανούς. Το καμπαναριό χτίστηκε στα
1920, όπως αναγράφεται και στην επιγραφή του.
• Η ανέγερση χριστιανικών μεταβυζαντινών ναών στο
μακεδονικό χώρο κατά το 18ου αι. συμπίπτει με τη
γενικότερη οικονομική και πνευματική άνθιση του
Ελληνισμού, η οποία επήλθε ως αποτέλεσμα κάποιων
ιστορικών γεγονότων και συνθηκών, όπως τη συνθήκη
του Κιουτσούκ Καϊναρτζή το 1774, που είχαν επίδραση
στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των χριστιανών
υπηκόων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Εσωτερικός διάκοσμος
• Εσωτερικά ο ναός στηρίζεται σε έξι κίονες που υποβαστάζουν την ξύλινη
στέγη.
• Ο διάκοσμος του ναού στο εσωτερικό του περιλαμβάνει τοιχογραφίες από
τη ζωή των αγίων, οι οποίες στο πέρασμα των χρόνων επασβεστώθηκαν,
όπως έγινε και με το εξωτερικό του ναού ,με το πρόσχημα του εξωραϊσμού
του , αλλά ευτυχώς χωρίς να καταστραφούν.
• Μετά την τελευταία αναπαλαίωση του ναού επανήλθε η αρχική μορφή τόσο
του πέτρινου εξωτερικού όσο και των υπέροχων τοιχογραφιών στο
εσωτερικό..
Εικόνες • Οι δέκα παλαιότερες εικόνες του ναού
χρονολογούνται από το 1819 με την οικονομική
συνδρομή του κτίτορα Αλή και άλλων δωρητών.
• ανήκουν στην τεχνική της επαρχιακής μακεδονικής
αγιογραφίας του 19ου αι.
• αποδίδονται πιθανότατα στον γνωστό αγιογράφο της
εποχής, Μαργαρίτη Λάμπου από την Κολακιά
(Πύργος, Χαλάστρα), χωρίο που είχε πλούσια
παράδοση αγιογράφων με έργα στην ευρύτερη
περιοχή της κεντρικής Μακεδονίας.
• Κάποιες εικόνες είναι μάλιστα στολισμένες με φύλλα
χρυσού και τοποθετημένες στο ξυλόγλυπτο τέμπλο.
Εικόνες
Οι εικόνες αυτές είναι: ο Εσταυρωμένος, ο Χριστός Παντοκράτορας, η
Παναγία Ελεούσα, ο Άγ. Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο Άγ. Αθανάσιος,ο Άγ.
Γεώργιος, Άγ. Δημήτριος, οι Άγ. Κωνσταντίνος και Ελένη, ο Άγ. Διονύσιος
Ολύμπου και το Άγ. Μανδήλιον.
Εικόνες
• περιέχουν τα χαρακτηριστικά των Κολακιωτών
ζωγράφων της εποχής,
• σκούρο προπλασμό προσώπων, μεγάλα μάτια
σχεδιασμένα με σκούρο χρώμα, γραμμικές
ρυτίδες,
• αλλά και τα χαρακτηριστικά της αγιογραφίας του
19ου αι. , χρυσοποίκιλτους θρόνους, φωτοστέφανα
χρυσά με εμπίεστα αστέρια, διακοσμήσεις φυτικές
στα υφάσματα και στα ρούχα των αγίων, κάποια
ελευθερία στη σύνθεση των πολυπρόσωπων
παραστάσεων, ακολουθώντας πάντα τα πρότυπα
της εποχής.
Η σημασία του
• Υπήρξε ο πυρήνας του Χαρμάνκιοϊ-
λατρευτικό κέντρο μέχρι σήμερα.
• Στέγασε πολλούς πρόσφυγες κατά την
περίοδο της Μικρασιατικής καταστροφής.
• Πανηγυρίζει στις 2 Μαΐου, ημέρα ανακομιδής
των λειψάνων του Αγίου Αθανασίου.
• Τον εορτασμό και την πανήγυρη καθιέρωσαν
οι ντόπιοι κάτοικοι και οι πρόσφυγες
«αγκάλιασαν» το πανηγύρι από την πρώτη
στιγμή.
• αναπαλαιώθηκε το 2013 και επανήλθε στην
αρχική πέτρινη μορφή του και έχει
ανακηρυχθεί με υπουργική απόφαση ιστορικό
διατηρητέο μνημείο
Η σημασία του
• Σήμερα, ο ναός του Αγίου Αθανασίου
πέρα από την ιστορική αξία του, επιτελεί
πολύπλευρο έργο αποτελώντας σύμβολο
προσφοράς προς τον συνάνθρωπο.
• Παρέχει βοήθεια και στήριξη σε ευπαθείς
κοινωνικές ομάδες, έχει πλούσιο
φιλανθρωπικό έργο και στην αυλή του
λειτουργούν παιδικός σταθμός, συσσίτιο,
ιματιοθήκη και ο ξενώνας αγάπης με το
όνομα «το σπίτι των αγγέλων».
Συνέντευξη από τον ιερέα του ναού
φωτογραφίες από την επίσκεψή μας
Πηγές:
 Βακουφάρης Π., Ελευθέρια Ν. Κορδελιό : πατρίδες τότε και τώρα. τόμος 1ος και 2ος Θεσσαλονίκη 1997 και 2002, Δήμος Ελευθερίου-Κορδελιού :
Εκδοτικός Οίκος Μακεδνός, 1997
 Δημητριάδης Β. (1980). Φορολογικές κατηγορίες των χωριών της Θεσσαλονίκης κατά την Τουρκοκρατία. Μακεδονικά, 20(1), 375–462.
https://doi.org/10.12681/makedonika.413
 Ευγενίδου Δ. (1982). Μια "συντεχνία" αγιογράφων του 19ου αιώνα από την Κολακιά. Μακεδονικά, 22(1), 180–204.
https://doi.org/10.12681/makedonika.520
 Χατζηκυριακίδης Κ. Σ. (2011). (Παλαιό) Χαρμάνκιοϊ Ιστορία, δημογραφία (τέλη 18ου αι. – αρχές δεκαετίας 1930). Μακεδονικά, 37, 173–192.
https://doi.org/10.12681/makedonika.51
 Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου - Κορδελιό - Εύοσμος (kordelio-evosmos.gr)
 Κατακόμβη, Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, Ενορία Ι.Ν. Αγίου Αθανασίου Ευόσμου
 Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ (1453-1912) (kaliterilamia.gr)
 Στην πιο παλιά εκκλησία στα δυτικά | Parallaxi Magazine
 Thes - Αγιος Αθανάσιος: Ο παλαιότερος μεταβυζαντινός ναός της Δυτικής Θεσσαλονίκης (ΒΙΝΤΕΟ & ΦΩΤΟ)
 Elias Misketis.pdf
 Τρισδιάστατη Αποτύπωση του Ι.Ν ΑΓ. Αθανασίου στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης, Ανθουλάκης Παναγιώτης Μεταπτυχιακή Εργασία, Μεταπτυχιακό
Πρόγραμμα «Γεωπληροφορική» Κατεύθυνση «Τοπογραφικές Εφαρμογές Υψηλής Ακρίβειας» Τμήμα Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών,
Πολυτεχνική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
 ΟΙ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΕΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ
ΛΩΖΑΝΝΗΣ ,
Ευχαριστούμε για την προσοχή σας!
Μία εργασία των μαθητών/τριών της Γ΄ τάξης:
Γίδαρη Μαρίας, Γιουμουσίδου Ιφιγένειας, Καζάκου Αργυρώς, Ιτσιόπουλου Πρόδρομου,
Σοφιάδου Μαριάννας, Τσιαϊρη Ευθυμίας, Τσικάκη Παναγιώτη
1ο Γυμνάσιο Ελευθερίου-Κορδελιού, 2023-24

More Related Content

Similar to Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ και ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Αθανασίου Ευόσμου

Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η ΚΟΖΑΝΗ
Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η ΚΟΖΑΝΗΟ ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η ΚΟΖΑΝΗ
Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η ΚΟΖΑΝΗmavraroda
 
ΓΛΩΣΣΑ Β ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ
ΓΛΩΣΣΑ Β ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩΓΛΩΣΣΑ Β ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ
ΓΛΩΣΣΑ Β ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩsomakris
 
ο Kολινδρός μας!! Mυγδαλιάς Μιχάλης
ο Kολινδρός μας!! Mυγδαλιάς Μιχάληςο Kολινδρός μας!! Mυγδαλιάς Μιχάλης
ο Kολινδρός μας!! Mυγδαλιάς ΜιχάληςMixalisMigdalias
 
γιαννιτσα η ιστορια της πολης μου
γιαννιτσα η ιστορια της πολης μουγιαννιτσα η ιστορια της πολης μου
γιαννιτσα η ιστορια της πολης μουΑφροδίτη Πιπεράρη
 
Οινόη - Ποντιακή Πόλη
Οινόη - Ποντιακή ΠόληΟινόη - Ποντιακή Πόλη
Οινόη - Ποντιακή ΠόληFani Karaoli
 
ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΑΙΓΙΝΑ -ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ-ΜΕΡΟΣ Ι
ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΑΙΓΙΝΑ -ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ-ΜΕΡΟΣ Ι ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΑΙΓΙΝΑ -ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ-ΜΕΡΟΣ Ι
ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΑΙΓΙΝΑ -ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ-ΜΕΡΟΣ Ι Λωρα Μας
 
καστοριά
καστοριάκαστοριά
καστοριάalexia4
 
Νεοκαισάρεια
ΝεοκαισάρειαΝεοκαισάρεια
Νεοκαισάρειαaalexopoul
 
Τοπική ιστορία: Ο Eύοσμος και ο ναός του Αγίου Αθανασίου
Τοπική ιστορία: Ο Eύοσμος και ο ναός του Αγίου ΑθανασίουΤοπική ιστορία: Ο Eύοσμος και ο ναός του Αγίου Αθανασίου
Τοπική ιστορία: Ο Eύοσμος και ο ναός του Αγίου ΑθανασίουΑφροδίτη Διαμαντοπούλου
 
Βυζαντικά και μεταβυζαντινά μνημεία του τόπου μας - 1
Βυζαντικά και μεταβυζαντινά μνημεία του τόπου μας - 1Βυζαντικά και μεταβυζαντινά μνημεία του τόπου μας - 1
Βυζαντικά και μεταβυζαντινά μνημεία του τόπου μας - 1Thodoris Kartsiotis
 
ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ 1
ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ 1ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ 1
ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ 1eleniel
 
η ελλαδα μια βολτα μέρος 1ο
η ελλαδα μια βολτα μέρος 1οη ελλαδα μια βολτα μέρος 1ο
η ελλαδα μια βολτα μέρος 1οbabis1977_v
 
θησειο πλακα-μοναστηρακι
θησειο πλακα-μοναστηρακιθησειο πλακα-μοναστηρακι
θησειο πλακα-μοναστηρακιmagieA
 
ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΥΜΕΝΩΝ1
ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΥΜΕΝΩΝ1ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΥΜΕΝΩΝ1
ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΥΜΕΝΩΝ1eleniel
 
παρουσιαση τεργεστη
παρουσιαση τεργεστηπαρουσιαση τεργεστη
παρουσιαση τεργεστηMZaxou
 

Similar to Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ και ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Αθανασίου Ευόσμου (20)

Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η ΚΟΖΑΝΗ
Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η ΚΟΖΑΝΗΟ ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η ΚΟΖΑΝΗ
Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η ΚΟΖΑΝΗ
 
ΓΛΩΣΣΑ Β ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ
ΓΛΩΣΣΑ Β ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩΓΛΩΣΣΑ Β ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ
ΓΛΩΣΣΑ Β ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ
 
ο Kολινδρός μας!! Mυγδαλιάς Μιχάλης
ο Kολινδρός μας!! Mυγδαλιάς Μιχάληςο Kολινδρός μας!! Mυγδαλιάς Μιχάλης
ο Kολινδρός μας!! Mυγδαλιάς Μιχάλης
 
Ν.Θεσσαλονίκης
Ν.ΘεσσαλονίκηςΝ.Θεσσαλονίκης
Ν.Θεσσαλονίκης
 
γιαννιτσα η ιστορια της πολης μου
γιαννιτσα η ιστορια της πολης μουγιαννιτσα η ιστορια της πολης μου
γιαννιτσα η ιστορια της πολης μου
 
Οινόη - Ποντιακή Πόλη
Οινόη - Ποντιακή ΠόληΟινόη - Ποντιακή Πόλη
Οινόη - Ποντιακή Πόλη
 
ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΑΙΓΙΝΑ -ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ-ΜΕΡΟΣ Ι
ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΑΙΓΙΝΑ -ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ-ΜΕΡΟΣ Ι ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΑΙΓΙΝΑ -ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ-ΜΕΡΟΣ Ι
ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΑΙΓΙΝΑ -ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ-ΜΕΡΟΣ Ι
 
καστοριά
καστοριάκαστοριά
καστοριά
 
Νεοκαισάρεια
ΝεοκαισάρειαΝεοκαισάρεια
Νεοκαισάρεια
 
Τοπική ιστορία: Ο Eύοσμος και ο ναός του Αγίου Αθανασίου
Τοπική ιστορία: Ο Eύοσμος και ο ναός του Αγίου ΑθανασίουΤοπική ιστορία: Ο Eύοσμος και ο ναός του Αγίου Αθανασίου
Τοπική ιστορία: Ο Eύοσμος και ο ναός του Αγίου Αθανασίου
 
Βυζαντικά και μεταβυζαντινά μνημεία του τόπου μας - 1
Βυζαντικά και μεταβυζαντινά μνημεία του τόπου μας - 1Βυζαντικά και μεταβυζαντινά μνημεία του τόπου μας - 1
Βυζαντικά και μεταβυζαντινά μνημεία του τόπου μας - 1
 
ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ 1
ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ 1ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ 1
ΔΗΜΟΣ ΖΙΤΣΑΣ 1
 
Πόλεις του Πόντου
Πόλεις του ΠόντουΠόλεις του Πόντου
Πόλεις του Πόντου
 
η ελλαδα μια βολτα μέρος 1ο
η ελλαδα μια βολτα μέρος 1οη ελλαδα μια βολτα μέρος 1ο
η ελλαδα μια βολτα μέρος 1ο
 
θησειο πλακα-μοναστηρακι
θησειο πλακα-μοναστηρακιθησειο πλακα-μοναστηρακι
θησειο πλακα-μοναστηρακι
 
ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΥΜΕΝΩΝ1
ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΥΜΕΝΩΝ1ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΥΜΕΝΩΝ1
ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΥΜΕΝΩΝ1
 
ρώσικη ναοδομία
ρώσικη ναοδομίαρώσικη ναοδομία
ρώσικη ναοδομία
 
ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ
ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ
ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ
 
παρουσιαση τεργεστη
παρουσιαση τεργεστηπαρουσιαση τεργεστη
παρουσιαση τεργεστη
 
Arxaia mnimia
Arxaia mnimiaArxaia mnimia
Arxaia mnimia
 

More from sarrafimaria

"Διαβάζω, διαβάζω...τον κόσμο αλλάζω!" ένα πολιτιστικό πρόγραμμα με οικολογικ...
"Διαβάζω, διαβάζω...τον κόσμο αλλάζω!" ένα πολιτιστικό πρόγραμμα με οικολογικ..."Διαβάζω, διαβάζω...τον κόσμο αλλάζω!" ένα πολιτιστικό πρόγραμμα με οικολογικ...
"Διαβάζω, διαβάζω...τον κόσμο αλλάζω!" ένα πολιτιστικό πρόγραμμα με οικολογικ...sarrafimaria
 
τεχνικές διαχείρισης σχολικής τάξης.pptx
τεχνικές διαχείρισης σχολικής τάξης.pptxτεχνικές διαχείρισης σχολικής τάξης.pptx
τεχνικές διαχείρισης σχολικής τάξης.pptxsarrafimaria
 
Station rotation, εναλλαγές σταθμων.pptx
Station rotation, εναλλαγές σταθμων.pptxStation rotation, εναλλαγές σταθμων.pptx
Station rotation, εναλλαγές σταθμων.pptxsarrafimaria
 
η δύναμη της ομάδας! Ομαδοσυνεργατική μέθοδος.pptx
η δύναμη της ομάδας! Ομαδοσυνεργατική μέθοδος.pptxη δύναμη της ομάδας! Ομαδοσυνεργατική μέθοδος.pptx
η δύναμη της ομάδας! Ομαδοσυνεργατική μέθοδος.pptxsarrafimaria
 
Γνωριμία με το chatGPT.pptx
Γνωριμία με το  chatGPT.pptxΓνωριμία με το  chatGPT.pptx
Γνωριμία με το chatGPT.pptxsarrafimaria
 
Η ανεστραμμένη τάξη.pptx
Η ανεστραμμένη τάξη.pptxΗ ανεστραμμένη τάξη.pptx
Η ανεστραμμένη τάξη.pptxsarrafimaria
 
Μετοχές- αρχαία ελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου (ενότητα 9η)
Μετοχές- αρχαία ελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου (ενότητα 9η)Μετοχές- αρχαία ελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου (ενότητα 9η)
Μετοχές- αρχαία ελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου (ενότητα 9η)sarrafimaria
 
Oμήρου Iλιάδα, ραψωδία Z 369-529
Oμήρου Iλιάδα, ραψωδία Z 369-529Oμήρου Iλιάδα, ραψωδία Z 369-529
Oμήρου Iλιάδα, ραψωδία Z 369-529sarrafimaria
 
Δέησις, Κ. Π. Καβάφης - εικονολήπτες, μουσικοί επιμελητές
Δέησις, Κ. Π. Καβάφης -   εικονολήπτες, μουσικοί επιμελητέςΔέησις, Κ. Π. Καβάφης -   εικονολήπτες, μουσικοί επιμελητές
Δέησις, Κ. Π. Καβάφης - εικονολήπτες, μουσικοί επιμελητέςsarrafimaria
 
λεύκιππος δημόκριτος
λεύκιππος  δημόκριτοςλεύκιππος  δημόκριτος
λεύκιππος δημόκριτοςsarrafimaria
 

More from sarrafimaria (10)

"Διαβάζω, διαβάζω...τον κόσμο αλλάζω!" ένα πολιτιστικό πρόγραμμα με οικολογικ...
"Διαβάζω, διαβάζω...τον κόσμο αλλάζω!" ένα πολιτιστικό πρόγραμμα με οικολογικ..."Διαβάζω, διαβάζω...τον κόσμο αλλάζω!" ένα πολιτιστικό πρόγραμμα με οικολογικ...
"Διαβάζω, διαβάζω...τον κόσμο αλλάζω!" ένα πολιτιστικό πρόγραμμα με οικολογικ...
 
τεχνικές διαχείρισης σχολικής τάξης.pptx
τεχνικές διαχείρισης σχολικής τάξης.pptxτεχνικές διαχείρισης σχολικής τάξης.pptx
τεχνικές διαχείρισης σχολικής τάξης.pptx
 
Station rotation, εναλλαγές σταθμων.pptx
Station rotation, εναλλαγές σταθμων.pptxStation rotation, εναλλαγές σταθμων.pptx
Station rotation, εναλλαγές σταθμων.pptx
 
η δύναμη της ομάδας! Ομαδοσυνεργατική μέθοδος.pptx
η δύναμη της ομάδας! Ομαδοσυνεργατική μέθοδος.pptxη δύναμη της ομάδας! Ομαδοσυνεργατική μέθοδος.pptx
η δύναμη της ομάδας! Ομαδοσυνεργατική μέθοδος.pptx
 
Γνωριμία με το chatGPT.pptx
Γνωριμία με το  chatGPT.pptxΓνωριμία με το  chatGPT.pptx
Γνωριμία με το chatGPT.pptx
 
Η ανεστραμμένη τάξη.pptx
Η ανεστραμμένη τάξη.pptxΗ ανεστραμμένη τάξη.pptx
Η ανεστραμμένη τάξη.pptx
 
Μετοχές- αρχαία ελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου (ενότητα 9η)
Μετοχές- αρχαία ελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου (ενότητα 9η)Μετοχές- αρχαία ελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου (ενότητα 9η)
Μετοχές- αρχαία ελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου (ενότητα 9η)
 
Oμήρου Iλιάδα, ραψωδία Z 369-529
Oμήρου Iλιάδα, ραψωδία Z 369-529Oμήρου Iλιάδα, ραψωδία Z 369-529
Oμήρου Iλιάδα, ραψωδία Z 369-529
 
Δέησις, Κ. Π. Καβάφης - εικονολήπτες, μουσικοί επιμελητές
Δέησις, Κ. Π. Καβάφης -   εικονολήπτες, μουσικοί επιμελητέςΔέησις, Κ. Π. Καβάφης -   εικονολήπτες, μουσικοί επιμελητές
Δέησις, Κ. Π. Καβάφης - εικονολήπτες, μουσικοί επιμελητές
 
λεύκιππος δημόκριτος
λεύκιππος  δημόκριτοςλεύκιππος  δημόκριτος
λεύκιππος δημόκριτος
 

Recently uploaded

Η κυρία Αλφαβήτα και τα παιδιά της. Της Σάσας Καραγιαννίδου - Πέννα
Η κυρία Αλφαβήτα και τα παιδιά της. Της Σάσας Καραγιαννίδου - ΠένναΗ κυρία Αλφαβήτα και τα παιδιά της. Της Σάσας Καραγιαννίδου - Πέννα
Η κυρία Αλφαβήτα και τα παιδιά της. Της Σάσας Καραγιαννίδου - ΠένναΣάσα Καραγιαννίδου - Πέννα
 
ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ECOMOBILITY
ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ECOMOBILITYΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ECOMOBILITY
ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ECOMOBILITYΜαρία Διακογιώργη
 
Παρουσίαση ομάδας ECOMOBILITY Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Άρτας
Παρουσίαση ομάδας ECOMOBILITY Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας ΆρταςΠαρουσίαση ομάδας ECOMOBILITY Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Άρτας
Παρουσίαση ομάδας ECOMOBILITY Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Άρταςsdeartas
 
ΑΛΜΠΟΥΜ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
ΑΛΜΠΟΥΜ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΑΛΜΠΟΥΜ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
ΑΛΜΠΟΥΜ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΜαρία Διακογιώργη
 
Διαχείριση χρόνου παιδιών
Διαχείριση χρόνου                    παιδιώνΔιαχείριση χρόνου                    παιδιών
Διαχείριση χρόνου παιδιώνDimitra Mylonaki
 
Οδηγίες για τη δημιουργία Flashcard με το Quizlet.pdf
Οδηγίες για τη δημιουργία Flashcard με το Quizlet.pdfΟδηγίες για τη δημιουργία Flashcard με το Quizlet.pdf
Οδηγίες για τη δημιουργία Flashcard με το Quizlet.pdfIrini Panagiotaki
 
Η Δυναστεία των Παλαιολόγων - Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Η Δυναστεία των Παλαιολόγων -  Βυζαντινή ΑυτοκρατορίαΗ Δυναστεία των Παλαιολόγων -  Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Η Δυναστεία των Παλαιολόγων - Βυζαντινή Αυτοκρατορίαeucharis
 
Σχέδιο Μικρο-διδασκαλίας στη Γεωγραφία.
Σχέδιο Μικρο-διδασκαλίας στη Γεωγραφία.Σχέδιο Μικρο-διδασκαλίας στη Γεωγραφία.
Σχέδιο Μικρο-διδασκαλίας στη Γεωγραφία.Michail Desperes
 
ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ αρσενικιά θηλυκιά ουδέτερα
ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ αρσενικιά θηλυκιά ουδέτεραΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ αρσενικιά θηλυκιά ουδέτερα
ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ αρσενικιά θηλυκιά ουδέτεραssuser2bd3bc
 
Σχολικός εκφοβισμός
Σχολικός                             εκφοβισμόςΣχολικός                             εκφοβισμός
Σχολικός εκφοβισμόςDimitra Mylonaki
 
Το άγαλμα που κρύωνε
Το άγαλμα που                       κρύωνεΤο άγαλμα που                       κρύωνε
Το άγαλμα που κρύωνεDimitra Mylonaki
 
Οδηγίες για τη δημιουργία διαδραστικών δραστηριοτήτων με την εφαρμογή Wordwal...
Οδηγίες για τη δημιουργία διαδραστικών δραστηριοτήτων με την εφαρμογή Wordwal...Οδηγίες για τη δημιουργία διαδραστικών δραστηριοτήτων με την εφαρμογή Wordwal...
Οδηγίες για τη δημιουργία διαδραστικών δραστηριοτήτων με την εφαρμογή Wordwal...Irini Panagiotaki
 
Δημιουργία εφημερίδας .pdf
Δημιουργία εφημερίδας                       .pdfΔημιουργία εφημερίδας                       .pdf
Δημιουργία εφημερίδας .pdfDimitra Mylonaki
 
ΣΔΕ Ιεράπετρας ερωτηματολόγιο - ecomobility .docx
ΣΔΕ Ιεράπετρας ερωτηματολόγιο - ecomobility .docxΣΔΕ Ιεράπετρας ερωτηματολόγιο - ecomobility .docx
ΣΔΕ Ιεράπετρας ερωτηματολόγιο - ecomobility .docxtheologisgr
 
Ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων.pptx
Ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων.pptxΞενάγηση στο ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων.pptx
Ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων.pptxDimitraKarabali
 
Παρατήρηση Κυττάρων στο Μικροσκόπιο _ παρουσίαση /Observation of cells under ...
Παρατήρηση Κυττάρων στο Μικροσκόπιο _ παρουσίαση /Observation of cells under ...Παρατήρηση Κυττάρων στο Μικροσκόπιο _ παρουσίαση /Observation of cells under ...
Παρατήρηση Κυττάρων στο Μικροσκόπιο _ παρουσίαση /Observation of cells under ...Areti Arvithi
 
Επιστολή στο Δήμαρχο και αρμόδιες υπηρεσίες
Επιστολή στο Δήμαρχο και αρμόδιες υπηρεσίεςΕπιστολή στο Δήμαρχο και αρμόδιες υπηρεσίες
Επιστολή στο Δήμαρχο και αρμόδιες υπηρεσίεςΜαρία Διακογιώργη
 
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ.docx
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ.docxΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ.docx
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ.docxAreti Arvithi
 
Ενσυνειδητότητα και εκπαίδευση για διαχείριση κρίσης στην τάξη.docx
Ενσυνειδητότητα και εκπαίδευση για διαχείριση κρίσης στην τάξη.docxΕνσυνειδητότητα και εκπαίδευση για διαχείριση κρίσης στην τάξη.docx
Ενσυνειδητότητα και εκπαίδευση για διαχείριση κρίσης στην τάξη.docxMichail Desperes
 
Οι στόχοι των παιδιών
Οι στόχοι των                       παιδιώνΟι στόχοι των                       παιδιών
Οι στόχοι των παιδιώνDimitra Mylonaki
 

Recently uploaded (20)

Η κυρία Αλφαβήτα και τα παιδιά της. Της Σάσας Καραγιαννίδου - Πέννα
Η κυρία Αλφαβήτα και τα παιδιά της. Της Σάσας Καραγιαννίδου - ΠένναΗ κυρία Αλφαβήτα και τα παιδιά της. Της Σάσας Καραγιαννίδου - Πέννα
Η κυρία Αλφαβήτα και τα παιδιά της. Της Σάσας Καραγιαννίδου - Πέννα
 
ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ECOMOBILITY
ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ECOMOBILITYΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ECOMOBILITY
ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ECOMOBILITY
 
Παρουσίαση ομάδας ECOMOBILITY Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Άρτας
Παρουσίαση ομάδας ECOMOBILITY Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας ΆρταςΠαρουσίαση ομάδας ECOMOBILITY Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Άρτας
Παρουσίαση ομάδας ECOMOBILITY Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Άρτας
 
ΑΛΜΠΟΥΜ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
ΑΛΜΠΟΥΜ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΑΛΜΠΟΥΜ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
ΑΛΜΠΟΥΜ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
 
Διαχείριση χρόνου παιδιών
Διαχείριση χρόνου                    παιδιώνΔιαχείριση χρόνου                    παιδιών
Διαχείριση χρόνου παιδιών
 
Οδηγίες για τη δημιουργία Flashcard με το Quizlet.pdf
Οδηγίες για τη δημιουργία Flashcard με το Quizlet.pdfΟδηγίες για τη δημιουργία Flashcard με το Quizlet.pdf
Οδηγίες για τη δημιουργία Flashcard με το Quizlet.pdf
 
Η Δυναστεία των Παλαιολόγων - Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Η Δυναστεία των Παλαιολόγων -  Βυζαντινή ΑυτοκρατορίαΗ Δυναστεία των Παλαιολόγων -  Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Η Δυναστεία των Παλαιολόγων - Βυζαντινή Αυτοκρατορία
 
Σχέδιο Μικρο-διδασκαλίας στη Γεωγραφία.
Σχέδιο Μικρο-διδασκαλίας στη Γεωγραφία.Σχέδιο Μικρο-διδασκαλίας στη Γεωγραφία.
Σχέδιο Μικρο-διδασκαλίας στη Γεωγραφία.
 
ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ αρσενικιά θηλυκιά ουδέτερα
ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ αρσενικιά θηλυκιά ουδέτεραΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ αρσενικιά θηλυκιά ουδέτερα
ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ αρσενικιά θηλυκιά ουδέτερα
 
Σχολικός εκφοβισμός
Σχολικός                             εκφοβισμόςΣχολικός                             εκφοβισμός
Σχολικός εκφοβισμός
 
Το άγαλμα που κρύωνε
Το άγαλμα που                       κρύωνεΤο άγαλμα που                       κρύωνε
Το άγαλμα που κρύωνε
 
Οδηγίες για τη δημιουργία διαδραστικών δραστηριοτήτων με την εφαρμογή Wordwal...
Οδηγίες για τη δημιουργία διαδραστικών δραστηριοτήτων με την εφαρμογή Wordwal...Οδηγίες για τη δημιουργία διαδραστικών δραστηριοτήτων με την εφαρμογή Wordwal...
Οδηγίες για τη δημιουργία διαδραστικών δραστηριοτήτων με την εφαρμογή Wordwal...
 
Δημιουργία εφημερίδας .pdf
Δημιουργία εφημερίδας                       .pdfΔημιουργία εφημερίδας                       .pdf
Δημιουργία εφημερίδας .pdf
 
ΣΔΕ Ιεράπετρας ερωτηματολόγιο - ecomobility .docx
ΣΔΕ Ιεράπετρας ερωτηματολόγιο - ecomobility .docxΣΔΕ Ιεράπετρας ερωτηματολόγιο - ecomobility .docx
ΣΔΕ Ιεράπετρας ερωτηματολόγιο - ecomobility .docx
 
Ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων.pptx
Ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων.pptxΞενάγηση στο ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων.pptx
Ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων.pptx
 
Παρατήρηση Κυττάρων στο Μικροσκόπιο _ παρουσίαση /Observation of cells under ...
Παρατήρηση Κυττάρων στο Μικροσκόπιο _ παρουσίαση /Observation of cells under ...Παρατήρηση Κυττάρων στο Μικροσκόπιο _ παρουσίαση /Observation of cells under ...
Παρατήρηση Κυττάρων στο Μικροσκόπιο _ παρουσίαση /Observation of cells under ...
 
Επιστολή στο Δήμαρχο και αρμόδιες υπηρεσίες
Επιστολή στο Δήμαρχο και αρμόδιες υπηρεσίεςΕπιστολή στο Δήμαρχο και αρμόδιες υπηρεσίες
Επιστολή στο Δήμαρχο και αρμόδιες υπηρεσίες
 
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ.docx
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ.docxΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ.docx
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ.docx
 
Ενσυνειδητότητα και εκπαίδευση για διαχείριση κρίσης στην τάξη.docx
Ενσυνειδητότητα και εκπαίδευση για διαχείριση κρίσης στην τάξη.docxΕνσυνειδητότητα και εκπαίδευση για διαχείριση κρίσης στην τάξη.docx
Ενσυνειδητότητα και εκπαίδευση για διαχείριση κρίσης στην τάξη.docx
 
Οι στόχοι των παιδιών
Οι στόχοι των                       παιδιώνΟι στόχοι των                       παιδιών
Οι στόχοι των παιδιών
 

Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ και ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Αθανασίου Ευόσμου

  • 1. Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ και ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Αθανασίου Ευόσμου Μια εργασία για το 1ο Μαθητικό Συνέδριο «Ο Ελληνισμός από την Άλωση της Πόλης έως την ίδρυση του Ελληνικού κράτους» 1ο Γυμνάσιο Ελευθερίου-Κορδελιού, 2023-24
  • 2. Χαρμάνκιοϊ • Στην περιοχή όπου σήμερα εδράζεται ο δήμος Κορδελιού-Ευόσμου υπήρχε, σύμφωνα με ιστορικές πηγές, οικισμός με το όνομα Χαρμάνκιοϊ (Harman köy) που στα τουρκικά σημαίνει χωρίο όπου βρίσκονται σωροί σιταριού για άλεσμα ή χωριό με αλώνια. • Πρόκειται για οικισμό ομώνυμο του τσιφλικιού που αναφέρεται σε τουρκικό φορολογικό τεφτέρι του 17ου αι.
  • 3. Χαρμάνκιοϊ • Αποτελούσε το μεγαλύτερο, όπως φαίνεται από τον φόρο που πλήρωνε, από τα τρία τσιφλίκια που βρισκόταν στην δυτική πλευρά της «εκτός των τειχών» περιοχής της Θεσσαλονίκης και με τα οποία συνόρευε, δηλαδή το Ντουντουλάρ (σημερινά Διαβατά), το Λεμπέτ (σημερινή Νέα Ευκαρπία) και Καρά Χουσεΐν (σημερινή Πολίχνη).
  • 4. Χαρμάνκιοϊ: θέση-έκταση • κάλυπτε μια μεγάλη έκταση που περιελάμβανε τα εδάφη του σημερινού δήμου Κορδελιού-Ευόσμου και έφτανε μέχρι τη σημερινή Γαλήνη και μέρος του Ωραιοκάστρου. • Δυτικά συνόρευε με τα Διαβατά και την Ιωνία, νότια με τον κήπο των πριγκίπων (Μπεχτσιναρ) και έφτανε νοτιοανατολικά μέχρι τον λεγόμενο «Λοξό Λάκκο» (Eğridere), ρέμα που υπήρχε κοντά στην περιοχή του στρατοπέδου Παύλου Μελά. • βρισκόταν πάνω στον δρόμο που οδηγούσε στον κάμπο της Θεσσαλονίκης και βορειοδυτικά από τον οδικό άξονα Θεσσαλονίκης- Βιτωλίων (Μοναστήρι) που ήταν αμαξιτός δρόμος, ο κεντρικότερος εμπορικός δρόμος για την περίοδο εκείνη που ξεκινούσε από την πύλη του Βαρδαρίου-Αξιού ή Χρυσή Πύλη και κατέληγε στο Μοναστήρι των Σκοπίων.
  • 5. Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ –διοικητική υπαγωγή • διοικητικά ανήκε στο σαντζάκι και στον καζά της Θεσσαλονίκης (Selânik) και συγκαταλέγονταν σε ένα από τα 25 αμιγώς ελληνικά χωριά ανάμεσα σε 60 που αναφέρονταν από τις αρχές του 17ου ως «χωριά καρβουνιάρηδων». • Αυτά αποτελούσαν τη μεγαλύτερη ομάδα χωριών στην περιοχή της κεντρικής Μακεδονίας και υποχρέωσή τους ήταν να παράγουν και να παραδίδουν κάρβουνο που χρησιμοποιούνταν για τον καθαρισμό των μεταλλευμάτων που εξορύσσονταν από τα μεταλλεία των Μαντεμοχωρίων (Σιδηροκαύσιων).
  • 6. Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ • Το Χαρμάνκιοϊ , παρόλο που βρισκόταν μακριά από την Χαλκιδική, λόγω της συνεργασίας του με τα Μαντεμοχώρια ανήκε διοικητικά στο ναχιγιέ (επαρχία) του Παζαργκιάχ, αναγράφονταν στους ίδιους φορολογικούς καταλόγους και απαλλάσσονταν από κάποιες έκτακτες φορολογικές υποχρεώσεις.
  • 7. Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ –διοικητική υπαγωγή • Όλα τα χωριά στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης υπάγονταν κατά τον 14ο-16ο αι. στο βιλαέτι της Ρούμελης και στον καζά της Θεσσαλονίκης και ανήκαν σε μια από τις τρεις κατηγορίες: • ή ήταν τιμάρια (κτήματα γης, που παραχωρούσε ο Οθωμανός σουλτάνος σε κάποιον υπήκοό του, ως ανταμοιβή για τις υπηρεσίες του) που ανήκαν σε Σπάχηδες (οθωμανικό ιππικό), • ή ανήκαν στο βακούφι του τού Γαζή Έβρενός Μπέη • ή ήταν χωρία Γιουρούκων (Yörüks: νομαδικοί λαοί , τούρκικης καταγωγής που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή των οθωμανικών κτήσεων και λειτουργούσαν ως βοηθητικά στρατιωτικά σώματα).
  • 8. Ο οικισμός Χαρμνάνκιοϊ –διοικητική υπαγωγή • Από τα τέλη του 17ου αι. το Χαρμάνκιοϊ σημειώνεται ως τσιφλίκι που υπάγεται στον καζά (διοικητική διαίρεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που διοικούνταν από τον καδή) της Θεσσαλονίκης και στον ναχιγιέ (χωριό- υποδιαίρεσή του καζά) του Παζαργκιάχ και αργότερα στον ναχιγιέ του Βαρδάρη. • Στα τέλη του 18ου αι. είχε 35 σπίτια και χριστιανούς κατοίκους. . • Σιγά-σιγά ο πληθυσμός του αυξήθηκε αρχικά στις αρχές του 19ου αι. με τους Βλάχους κτηνοτρόφους • Στις αρχές του 20ου αι. να είχε 217 «ελληνοφρονούσας ψυχάς» κυρίως γύρω από τον ιερό ναό του Αγίου Αθανασίου που είχε ανεγερθεί από το 1819. •
  • 9. κάτοικοι • Μέσα στο τσιφλίκι υπήρχαν μικρότερες ιδιοκτησίες αγροτεμαχίων. Τα περισσότερα κτήματα ήταν οθωμανικά εκτός από εκείνο που ανήκε στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Αν και αραιοκατοικημένο, παρουσίαζε σημαντική οικιστική και κοινωνική οργάνωση, πολύ μεγαλύτερη από τα γειτονικά του τσιφλίκια. • Οι κάτοικοι ασχολούνταν, πέρα από την παραγωγή ξυλοκάρβουνου, κυρίως με γεωργικές εργασίες και κυρίως την καλλιέργεια σιτηρών. • Στις αρχές του 19ου αι. προστέθηκαν και Βλάχοι κτηνοτρόφοι από το Πάικο που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή. • Στις αρχές του 20ου αι. και μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το Χαρμάνκιοϊ ήταν αμιγώς ελληνικός οικισμός με 300 και πλέον κατοίκους, χαμηλά σπίτια, που οι κάτοικοί του πέρα από γεωργικές εργασίες ασχολούνταν με την καλλιέργεια μεταξοσκώληκα.
  • 10. Η εξέλιξη στις αρχές του 20ου αι. και μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης • Κατά την περίοδο των Βαλκανικών πολέμων η περιοχή δέχτηκε πλήθος προσφύγων από τις βαλκανικές χώρες και κατά τον 1ο Παγκόσμιο πόλεμο εγκαθίστανται σ’ αυτήν τα συμμαχικά Γαλλικά στρατεύματα της στρατιάς της ανατολής τα οποία κάνουν αρκετά τεχνικά έργα για να καλύψουν τις ανάγκες του στρατού, όπως πηγάδια με πόσιμο νερό και φροντίζουν το πρόβλημα της ελονοσίας.
  • 11. Η άφιξη των προσφύγων • Από το 1914 μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1920 πέρασαν οι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή χιλιάδες πρόσφυγες από την Ανατολή. Αυτό προκάλεσε και την πρώτη διαίρεση του οικισμού. • Η περιοχή γύρω από το ναό του Αγίου Αθανασίου μετονομάστηκε σε Παλαιό Χαρμάνκιοϊ και αργότερα σε Νέο Κουκλουτζά, λόγω του ότι οι περισσότεροι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν εκεί προέρχονταν από τον Κουκλουτζά, προάστιο της Σμύρνης. • Η περιοχή του σημερινού Ελευθέριου- Κορδελιού αρχικά μετονομάστηκε σε Νέο ή Κάτω Χαρμάνκιοϊ και περιείχε τις σκηνές και τις εγκαταστάσεις της Στρατιάς της Ανατολής και μετά την έλευση των προσφύγων διαιρέθηκε σε δύο τμήματα.
  • 12. Η άφιξη των προσφύγων • Δίπλα ακριβώς από το Νέο Χαρμάνκιοϊ που αντιστοιχεί στο σημερινό Ελευθέριο και στο οποίο εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από τον Πόντο και την ενδοχώρα της Μικράς Ασίας, δημιουργήθηκε ένας νέος οικισμός με το όνομα Νέο Κορδελιό. • Η ονομασία δεν είναι τυχαία, αφού οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή προήλθαν από το Κορδελιό της Σμύρνης και ειδικότερα από την παραλιακή περιοχή Παπά Σκάλα. Στους κατοίκους του Νέου Κορδελιού προστέθηκαν και πρόσφυγες από το Βασιλικό της ανατολικής Ρωμυλίας.
  • 13. Άγιος Αθανάσιος: Ο παλαιότερος μεταβυζαντινός ναός της Δυτικής Θεσσαλονίκης Ο ιερός ναός του Αγίου Αθανασίου αποτελεί τον παλαιότερο σωζόμενο μεταβυζαντινό ναό της Δυτικής Θεσσαλονίκης που με υπουργική απόφαση ανακηρύχθηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Υπήρξε ο πυρήνας του οικισμού του Χαρμάνκιοϊ.
  • 14. Άγιος Αθανάσιος Ευόσμου ιστορικά στοιχεία Η ιστορία του ναού ξεκινά στις αρχές του 19ου αι. Η περιοχή του Χαρμάνκιοϊ αποτελούσε τσιφλίκι και πολλά κτήματα της περιοχής δίνονταν σε Τούρκους, αλλά και εξισλαμισμένους Έλληνες ως ιδιοκτησία. Την περίοδο αυτή αναφέρεται ο εξισλαμισμός του ενήλικου γιου του Γεωργίου Τραγιανού, ο οποίος πήρε το όνομα Αλής και τέθηκε υπό την καθοδήγηση του Αράπ Χατζή Μεχμέτ. Ο εξισλαμισμένος Αλή έλαβε ως δώρο μεγάλο κτήμα.
  • 15. Άγιος Αθανάσιος Ευόσμου ιστορικά στοιχεία Σύμφωνα με την παράδοση , ο Αλή είδε σε όραμα τον Άγιο Αθανάσιο και μετά από αυτό αποφάσισε να παραχωρήσει μεγάλο τμήμα του κτήματός του -εκεί όπου υπήρχαν οι στάβλοι του- ώστε να χτιστεί από τους χριστιανούς ναός προς τιμήν του αγίου. Η παραχώρηση έγινε γύρω στα 1817.
  • 16. Άγιος Αθανάσιος Ευόσμου ιστορικά στοιχεία • Ο ναός άρχισε να οικοδομείται το 1817, σύμφωνα με άλλη εκδοχή το 1812- και αποπερατώθηκε το 1819, όπως προκύπτει από την κτιτορική επιγραφή στο τέμπλο του. • Ο ίδιος ο Αλή μάλιστα φαίνεται να προσέφερε χρήματα για την ανέγερσή του και «προικοδότησε» με επίσημο κιτάπι το ναό με σημαντική έκταση γύρω από αυτόν. • Σύμφωνα με την τοπική παράδοση λέγεται ότι πήγαινε κρυφά τα βράδια στην εκκλησία για να προσευχηθεί. • Πιθανόν πρόκειται για περίπτωση κρυπτοχριστιανισμού. Εξισλαμίστηκε για να εξασφαλιστούν οι ανάγκες των πιστών του τσιφλικιού.
  • 17. Ο ρυθμός του ναού-αρχιτεκτονική • Ο ρυθμός του ναού είναι τρίκλιτη βασιλική με ξύλινη δίρριχτη στέγη και ξύλινο περίστωο. Ο τύπος αυτός ήταν πολύ διαδεδομένος στην περιοχή της Θεσσαλονίκης. • Οι λόγοι της επικράτησής του ρυθμού αυτού, σύμφωνα με μελετητές, είναι αφενός διότι είναι εύκολος κατασκευαστικά και ευρύχωρος, ώστε να χωρά πολλούς πιστούς και αφετέρου γιατί ήταν ο τύπος του πατριαρχικού ναού της Κωνσταντινούπολης (1720) και το πατριαρχείο ήταν ο πνευματικός οδηγός όλου του υπόδουλου γένους. • Χωρίζεται σε τρία άνισα κλίτη με ψηλότερο και φαρδύτερο το μεσαίο.
  • 18. Ο ρυθμός του ναού-αρχιτεκτονική • Αρχικά δεν υπήρχε καμπαναριό, και εσκεμμένα ο ναός δεν ήταν επιβλητικός. Δεν έπρεπε να ξεχωρίζει και να προκαλεί τους Οθωμανούς. Το καμπαναριό χτίστηκε στα 1920, όπως αναγράφεται και στην επιγραφή του. • Η ανέγερση χριστιανικών μεταβυζαντινών ναών στο μακεδονικό χώρο κατά το 18ου αι. συμπίπτει με τη γενικότερη οικονομική και πνευματική άνθιση του Ελληνισμού, η οποία επήλθε ως αποτέλεσμα κάποιων ιστορικών γεγονότων και συνθηκών, όπως τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή το 1774, που είχαν επίδραση στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των χριστιανών υπηκόων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
  • 19. Εσωτερικός διάκοσμος • Εσωτερικά ο ναός στηρίζεται σε έξι κίονες που υποβαστάζουν την ξύλινη στέγη. • Ο διάκοσμος του ναού στο εσωτερικό του περιλαμβάνει τοιχογραφίες από τη ζωή των αγίων, οι οποίες στο πέρασμα των χρόνων επασβεστώθηκαν, όπως έγινε και με το εξωτερικό του ναού ,με το πρόσχημα του εξωραϊσμού του , αλλά ευτυχώς χωρίς να καταστραφούν. • Μετά την τελευταία αναπαλαίωση του ναού επανήλθε η αρχική μορφή τόσο του πέτρινου εξωτερικού όσο και των υπέροχων τοιχογραφιών στο εσωτερικό..
  • 20. Εικόνες • Οι δέκα παλαιότερες εικόνες του ναού χρονολογούνται από το 1819 με την οικονομική συνδρομή του κτίτορα Αλή και άλλων δωρητών. • ανήκουν στην τεχνική της επαρχιακής μακεδονικής αγιογραφίας του 19ου αι. • αποδίδονται πιθανότατα στον γνωστό αγιογράφο της εποχής, Μαργαρίτη Λάμπου από την Κολακιά (Πύργος, Χαλάστρα), χωρίο που είχε πλούσια παράδοση αγιογράφων με έργα στην ευρύτερη περιοχή της κεντρικής Μακεδονίας. • Κάποιες εικόνες είναι μάλιστα στολισμένες με φύλλα χρυσού και τοποθετημένες στο ξυλόγλυπτο τέμπλο.
  • 21. Εικόνες Οι εικόνες αυτές είναι: ο Εσταυρωμένος, ο Χριστός Παντοκράτορας, η Παναγία Ελεούσα, ο Άγ. Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο Άγ. Αθανάσιος,ο Άγ. Γεώργιος, Άγ. Δημήτριος, οι Άγ. Κωνσταντίνος και Ελένη, ο Άγ. Διονύσιος Ολύμπου και το Άγ. Μανδήλιον.
  • 22. Εικόνες • περιέχουν τα χαρακτηριστικά των Κολακιωτών ζωγράφων της εποχής, • σκούρο προπλασμό προσώπων, μεγάλα μάτια σχεδιασμένα με σκούρο χρώμα, γραμμικές ρυτίδες, • αλλά και τα χαρακτηριστικά της αγιογραφίας του 19ου αι. , χρυσοποίκιλτους θρόνους, φωτοστέφανα χρυσά με εμπίεστα αστέρια, διακοσμήσεις φυτικές στα υφάσματα και στα ρούχα των αγίων, κάποια ελευθερία στη σύνθεση των πολυπρόσωπων παραστάσεων, ακολουθώντας πάντα τα πρότυπα της εποχής.
  • 23. Η σημασία του • Υπήρξε ο πυρήνας του Χαρμάνκιοϊ- λατρευτικό κέντρο μέχρι σήμερα. • Στέγασε πολλούς πρόσφυγες κατά την περίοδο της Μικρασιατικής καταστροφής. • Πανηγυρίζει στις 2 Μαΐου, ημέρα ανακομιδής των λειψάνων του Αγίου Αθανασίου. • Τον εορτασμό και την πανήγυρη καθιέρωσαν οι ντόπιοι κάτοικοι και οι πρόσφυγες «αγκάλιασαν» το πανηγύρι από την πρώτη στιγμή. • αναπαλαιώθηκε το 2013 και επανήλθε στην αρχική πέτρινη μορφή του και έχει ανακηρυχθεί με υπουργική απόφαση ιστορικό διατηρητέο μνημείο
  • 24. Η σημασία του • Σήμερα, ο ναός του Αγίου Αθανασίου πέρα από την ιστορική αξία του, επιτελεί πολύπλευρο έργο αποτελώντας σύμβολο προσφοράς προς τον συνάνθρωπο. • Παρέχει βοήθεια και στήριξη σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, έχει πλούσιο φιλανθρωπικό έργο και στην αυλή του λειτουργούν παιδικός σταθμός, συσσίτιο, ιματιοθήκη και ο ξενώνας αγάπης με το όνομα «το σπίτι των αγγέλων». Συνέντευξη από τον ιερέα του ναού
  • 25. φωτογραφίες από την επίσκεψή μας
  • 26. Πηγές:  Βακουφάρης Π., Ελευθέρια Ν. Κορδελιό : πατρίδες τότε και τώρα. τόμος 1ος και 2ος Θεσσαλονίκη 1997 και 2002, Δήμος Ελευθερίου-Κορδελιού : Εκδοτικός Οίκος Μακεδνός, 1997  Δημητριάδης Β. (1980). Φορολογικές κατηγορίες των χωριών της Θεσσαλονίκης κατά την Τουρκοκρατία. Μακεδονικά, 20(1), 375–462. https://doi.org/10.12681/makedonika.413  Ευγενίδου Δ. (1982). Μια "συντεχνία" αγιογράφων του 19ου αιώνα από την Κολακιά. Μακεδονικά, 22(1), 180–204. https://doi.org/10.12681/makedonika.520  Χατζηκυριακίδης Κ. Σ. (2011). (Παλαιό) Χαρμάνκιοϊ Ιστορία, δημογραφία (τέλη 18ου αι. – αρχές δεκαετίας 1930). Μακεδονικά, 37, 173–192. https://doi.org/10.12681/makedonika.51  Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου - Κορδελιό - Εύοσμος (kordelio-evosmos.gr)  Κατακόμβη, Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, Ενορία Ι.Ν. Αγίου Αθανασίου Ευόσμου  Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ (1453-1912) (kaliterilamia.gr)  Στην πιο παλιά εκκλησία στα δυτικά | Parallaxi Magazine  Thes - Αγιος Αθανάσιος: Ο παλαιότερος μεταβυζαντινός ναός της Δυτικής Θεσσαλονίκης (ΒΙΝΤΕΟ & ΦΩΤΟ)  Elias Misketis.pdf  Τρισδιάστατη Αποτύπωση του Ι.Ν ΑΓ. Αθανασίου στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης, Ανθουλάκης Παναγιώτης Μεταπτυχιακή Εργασία, Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Γεωπληροφορική» Κατεύθυνση «Τοπογραφικές Εφαρμογές Υψηλής Ακρίβειας» Τμήμα Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, Πολυτεχνική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης  ΟΙ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΕΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΩΖΑΝΝΗΣ ,
  • 27. Ευχαριστούμε για την προσοχή σας! Μία εργασία των μαθητών/τριών της Γ΄ τάξης: Γίδαρη Μαρίας, Γιουμουσίδου Ιφιγένειας, Καζάκου Αργυρώς, Ιτσιόπουλου Πρόδρομου, Σοφιάδου Μαριάννας, Τσιαϊρη Ευθυμίας, Τσικάκη Παναγιώτη 1ο Γυμνάσιο Ελευθερίου-Κορδελιού, 2023-24