Skip to main content
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους Σχ.έτος 2014/15 
Ονοματεπώνυμο:………………………………………………………… 
Ε Π Α Ν Α Λ Η Π Τ Ι Κ Ε Σ Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ 
1. Κυκλώνω τα ουσιαστικά που βρίσκονται στην ονομαστική πτώση . ( για να το κάνω εύκολα ρωτάω «ποιος; , ποια; , ποιο; , ποιοι; , ποιες; , ποια;») 
Ο μαθητής βρίσκεται μέσα στην αίθουσα. 
Η Ελένη και ο Παύλος είναι στο πάρκο. 
Το δελφίνι ακολουθεί το καράβι . 
Οι πιλότοι μπαίνουν στο αεροπλάνο . 
Γράφει η μαμά τη συνταγή του γλυκού. 
2. Βρίσκω ποιες λέξεις είναι ουσιαστικά και τις υπογραμμίζω: 
(γήπεδο , αρχαίος , ποτίζει, αίθουσα , βουνά , ακριβό , κτίριο, ζωγραφίζουμε , έξυπνος, βάρκα , βιβλία, ακούν, κουδούνι, έξω, χορός , βάζο, βάζω, κουμπί , τραγούδι , τραγουδώ) 
3. Γράφω τα παραπάνω ουσιαστικά στον «άλλο αριθμό» 
γήπεδα
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους Σχ.έτος 2014/15 
Επαναληπτικές Ασκήσεις 
1.Στις παρακάτω προτάσεις συμπληρώνω τις καταλήξεις των ρημάτων. 
 Ο Κώστας ψωνίζ….. στην αγορά φρούτα και τα πηγαίν…… στο σπίτι. 
 Όλοι μας λερωνόμαστ…. στη γυμναστική. 
 Εσείς ταξιδεύετ…….. συχνά; 
 Κάθε μέρα πλέν…… ο Γιάννης την αυλή . 
 Όταν κοιματ…… δεν θέλει να την ενοχλούν. 
 Αποφασίσαμ…… να κάνουμ…… ένα ωραίο πάρτι γενεθλίων. 
 Κολυμπάτ……. κάθε μέρα σε αυτή την παραλία; 
2. Στο παρακάτω κείμενο κυκλώνω τα ουσιαστικά και υπογραμμίζω τα ρήματα. Ύστερα τα γράφω στον πίνακα. 
Ο Φάνης ανοίγει τα μάτια του. Από κάποιες τρύπες της καλύβας βλέπει ουρανό και καταλαβαίνει πως είναι ακόμα νύχτα. 
Μα δυσκολεύεται να κοιμηθεί άλλο. Ντύνεται και γλιστρά έξω από την καλύβα, θέλει να δει τη νύχτα στο δάσος. Κάθεται εκεί απέξω καταγής. Πρώτη φορά βλέπει τόσο βαθύ ουρανό. Πόσα άστρα! 
Ζ. Παπαντωνίου Τα ψηλά βουνά (διασκευή) 
3. Στο τετράδιο γραμματικής κλίνω τα ρήματα εγώ λερώνω-εγώ λερώνομαι και εγώ κρύβω-εγώ κρύβομαι. 
Ουσιαστικά 
Ρήματα
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους Σχ.έτος 2014/15 
Ονοματεπώνυμο:………………………………………………………… 
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΡΕΛΟΙ ΟΙ ΔΙΔΥΜΟΙ 
1. Μπορείς να χωρίσεις τις παρακάτω λέξεις σε οικογένειες λέξεων; 
γραφείο, τραγουδιστής , ψαρόβαρκα , τραγουδώ , ψαράς, γραμμένος , 
τραγούδι , γράφω , ψαρόσουπα, γραπτός , ψαρεύω, τραγουδώντας , αντιγραφή , τραγουδισμένος , ψάρεμα 
2. Μπορείς να σχηματίσεις οικογένειες 
λέξεων με τις λέξεις κήπος και θάλασσα ; 
Τι είναι οικογένειες λέξεων; 
Όλες οι λέξεις, παράγωγες και σύνθετες, που γίνονται από μια λέξη λέγονται συγγενικές λέξεις. Οι συγγενικές λέξεις αποτελούν όλες μαζί μια οικογένεια 
λέξεων. 
3. Γράφω δυο προτάσεις χρησιμοποιώντας τις λέξεις υποδειγματικός 
και προικισμένος. 
…………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους Σχ.έτος 2014/15 
Ονοματεπώνυμο:……………………………………………… 
ΠΠρρέέππεειι νναα μμάάθθωω…… 
Ουσιαστικά λέγονται οι λέξεις που μας δείχνουν πρόσωπα (π.χ. ο μπαμπάς) , ζώα ( π.χ. η γάτα) ή πράγματα .( π.χ το μολύβι) Τα ουσιαστικά έχουν τρία γένη: αρσενικό (αρσενικού γένους είναι τα ουσιαστικά που μπροστά έχουν το άρθρο ο ), θηλυκό (θηλυκού γένους είναι τα ουσιαστικά που μπροστά έχουν το άρθρο η ) , ουδέτερο . (ουδετέρου γένους είναι τα ουσιαστικά που μπροστά έχουν το άρθρο το) 
1. Βάζω τα παρακάτω ουσιαστικά στο κατάλληλο γένος 
ο αρχηγός , η πωλήτρια, ο ναύτης , το καράβι, το θρανίο , η γειτονιά , οι κουρτίνες , οι άνθρωποι, ο καπετάνιος , η παρέα , τα γραφεία , τα τραγούδια 
ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΘΗΛΥΚΟ ΟΥΔΕΤΕΡΟ 
2. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίζω τα ουσιαστικά 
που είναι σε ονομαστική πτώση. 
Ο Γιάννης παίζει στην αυλή του σπιτιού. 
Βράχηκαν τα αγόρια από την δυνατή μπόρα. 
Οι ζέβρες ζούν στην Αφρική. 
Χορεύει η Κατερίνα και η Αθηνά τραγουδάει . 
Ο Γιώργος και οι φίλοι του παίζουν ποδόσφαιρο. 
Σήμερα η μέρα είναι φθινοπωρινή .
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους Σχ.έτος 2014/15 
ΠΠρρέέππεειι νναα μμάάθθωω….. 
Οι διάφορες μορφές που παίρνουν τα ουσιαστικά λέγονται πτώσεις. Οι πτώσεις είναι 4: ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ, ΓΕΝΙΚΗ, ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ, ΚΛΗΤΙΚΗ. Τα ουσιαστικά που απαντούν στην ερώτηση ποιος; ποια; ποιο; ποιοι; ποιες; ποια; βρίσκονται σε ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ.
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους Σχ.έτος 2014/15 
3. Να μεταφέρεις τις παρακάτω προτάσεις στον άλλο αριθμό. 
Ενικός αριθμός Πληθυντικός αριθμός 
 Ο εργάτης δουλεύει. Οι εργάτες δουλεύουν. 
…………………………… …………………………….. 
 Η γάτα χάθηκε . 
 Ο σταυρός είναι χρυσός. 
…………………………… …………………………… 
…………………………… …………………………….. 
…………………………… …………………………….. 
Τα βουνά είναι απότομα. 
Οι σημαίες ανεμίζουν . 
Οι γιαγιάδες προσέχουν τα μωρά. 
Τα λουλούδια μαράθηκαν. 
Ό,τι πρέπει να μάθω το γράφω μια φορά στο τετράδιο γραμματικής!!
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους. Σχ. έτος 2014/15 7 
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 
Όνομα ……………………………………………………………………………………………….. 
1. Στο παρακάτω κείμενο κυκλώνω τα ουσιαστικά . Ύστερα τα τοποθετώ στον πίνακα ανάλογα με το γένος τους. 
Ο Φουντούλης ακούμπησε με το χέρι του το σακούλι με τα κουλούρια. Μόλις τα άγγιξε, κατάλαβε πως η ζωή τους ήταν λίγη. Έφαγε δυο κουλούρια ,ύστερα άρπαξε ακόμα ένα και το δάγκωσε κοιτώντας το μουλάρι του. 
( Ζ.Παπαντωνίου, Τα ψηλά βουνά) 
Αρσενικά 
Θηλυκά 
ουδέτερα 
2. Συμπληρώνω στις λέξεις τα γράμματα που λείπουν 
Γραφ…….ο, ……θουσα, γ…..μναστής, ξ…..λομπογιά , βιβλιοθ……κη , κυλικ……ο , μαθ…..νω , μολ….βι, κ….μα , 
διευθ……ντης, π…..ζω, κιμ……λια , χαρτ….. , κ…..λλα βιβλιοπ….λ……ο. 
( Αν χρειαστείς βοήθεια οι λέξεις βρίσκονται στο Λεξιλόγιο ,στο τέλος της ενότητας του βιβλίου της Γλώσσας) 
3 .Κλίνω στον πίνακα το ουσιαστικό ο πιλότος
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους. Σχ. έτος 2014/15 8 
4 Γράφω προτάσεις με τις λέξεις 
γραφείο, προικισμένος, αίθουσα. κιμωλία 
……………………………………………………………………………………………………………………...…………… …………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… 
Ενικός αριθμός 
Πλ…………………… 
Ονομαστική 
o 
Ονομ. 
οι 
του 
τον 
-
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους. Σχ. έτος 2014/15 9 
Επαναληπτικές ασκήσεις 
1. Συμπληρώνω σωστά τον πίνακα 
Ενικός αριθμός 
εγώ είμαι 
εγώ έχω 
Πληθυντικός αριθμός 
εμείς είμαστε 
εμείς έχουμε 
2. Διαβάζω καλά τις λέξεις και τις χωρίζω σε ουσιαστικά και ρήματα 
γραφείο, γράφω, ξύνω, διευθυντής, ξύστρα, κολλάω, αίθουσα, ανεβαίνω, κυλικείο, 
κόλλα, διορθώνω, ημερολόγιο, διαλύω , διάλειμμα, προλαβαίνω 
Ουσιαστικά Ρήματα 
3. Συμπληρώνω τις προτάσεις με τα ρήματα είμαι και έχω. 
- Τι ………………….. να κάνεις σήμερα; 
-Άσε, ………………….. να διαβάσω πολλά για το σχολείο και ήδη …………………. κουρασμένος. 
-Γιατί ………………………. κουρασμένος; 
-Γιατί ……………………………… κανονίσει με τα παιδιά να παίξουμε μπάσκετ. 
- …………………….. κανονίσει και δεν είπες τίποτα; 
-Νόμιζα ότι θα …………………………….απασχολημένος. Γιατί ……………………… ακούσει ότι 
…………………………………..διαγώνισμα στα αγγλικά. Αλλά μην ανησυχείς, αύριο θα ………………… όλοι στο γήπεδο και φυσικά θα ………
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους. Σχ. έτος 2014/15 10 
Ασκήσεις επανάληψης 
Γράφω στο ημερολόγιό μου τι έκανα το Σάββατο ! 
Αγαπητό μου ημερολόγιο, 
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 
Οι παρακάτω ερωτήσεις θα με βοηθήσουν να γράψω στο ημερολόγιο μου!!!! 
Πώς ήταν ο καιρός το Σάββατο; 
Πήγες κάπου ; Mε ποιον ; 
Πέρασες όμορφα; Θα ήθελες να κάνεις κάτι άλλο το Σάββατο;
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους. Σχ. έτος 2014/15 11 
Πρέπει να μάθω Ρήματα λέμε τις λέξεις που μας δείχνουν ότι κάτι κάνω ( εγώ γράφω) ή κάτι παθαίνω (εγώ λερώνομαι). Τα ρήματα που μας δείχνουν ότι κάτι κάνω τελειώνουν σε –ω και πάντα γράφονται με ωμέγα! Τα ρήματα που μας δείχνουν ότι κάτι παθαίνω τελειώνουν σε –ομαι και πάντα γράφονται με -αι! Τα ρήματα κλίνονται και έχουν πρόσωπα. (εγώ-εμείς α’ πρόσωπο- εσύ, εσείς β΄ πρόσωπο- αυτός, αυτοί γ’ πρόσωπο). 
Αυτό που πρέπει να μάθω το γράφω μια φορά στο τετράδιο γραμματικής! 
Φτιάχνω προτάσεις με τα παρακάτω ρήματα. 
Τρέχω, κάθομαι, ποτίζω, ανεβαίνω. 
………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους. Σχ. έτος 2014/15 12 
Επαναληπτικές ασκήσεις 
Όνομα:…………………………………………………………………… 
Διαβάζω το παρακάτω κείμενο και συμπληρώνω τις καταλήξεις των ρημάτων. 
Καμιά φορά στον ύπνο μου βλέπ…. διάφορα όνειρα. Άλλες φορές συναντ…… τον Ηρακλή να παλεύ……. με το λιοντάρι της Νεμέας και άλλα μυθικά όντα. Άλλοτε μαζί με φίλους μου προσπαθούμ……. να σπάσουμ…… τις αλυσίδες του Προμηθέα πάνω στον Καύκασο και βλέπουμ….. να έρχετ…… ο αϊτός του Δία. Τότε ξυπνά…… και καταλαβαίν……. πως λούζομ…… στον ιδρώτα από την αγωνία. Και σε σας ,άραγε, δε γίνετ……. το ίδιο; 
Όλοι οι άνθρωποι ονειρεύοντ……. τις νύχτες. Απλά κάποιοι δεν θυμούντ…… τα όνειρα που παρακολουθ…….. και τα ξεχν………. Κάποια όμως είν……. αδύνατο να μην τα θυμάσ…….!!! 
Κλίνω τα ρήματα εγώ εμποδίζω- εγώ εμποδίζομαι . 
Ενικός αριθμός 
Πληθυντικός αριθμός 
εγώ εμποδίζω 
Ενικός αριθμός 
Πληθυντικός αριθμός 
εγώ εμποδίζομαι 
Κλίνω το ουσιαστικό η συλλογή 
Ενικός αριθμός 
ονομαστική 
η συλλογή 
γενική 
αιτιατική 
κλητική
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους. Σχ. έτος 2014/15 13 
Τα παιδικά μου παιχνίδια 
Όνομα:……………………………………………………………………………………… 
Πρέπει να μάθω 
(Αυτά που πρέπει να μάθω τα αντιγράφω μια φορά στο τετράδιο γραμματικής) 
1.Στο παρακάτω κείμενο υπογραμμίζω τα επίθετα και τα γράφω στον πίνακα. 
Βρίσκω ένα επίθετο και το ταιριάζω με το ουσιαστικό : 
……………………………… ηλιοβασίλεμα , ………………………………… ταξίδι, 
Τα επίθετα 
Επίθετα λέγονται οι λέξεις που συνοδεύουν τα ουσιαστικά και τους δίνουν ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα ή μια ιδιότητα. (π.χ. Ο καιρός είναι βροχερός) 
Το επίθετο μπορεί να είναι πριν από το ουσιαστικό στην πρόταση, μπορεί να είναι όμως και μετά από αυτό. ( Μια μικρή αλεπού χάθηκε αλλά και Μια αλεπού μικρή χάθηκε). 
Τα επίθετα ,αντίθετα από τα ουσιαστικά ,διαθέτουν και τα τρία γένη : αρσενικό, θηλυκό και ουδέτερο : 
ο μικρός , η μικρή , το μικρό 
ο άσπρος, η άσπρη , το άσπρο 
Τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού πηγαίνω για μπάνιο στην καταγάλανη θάλασσα της μικρής μας πόλης. Στην όμορφη παραλία συναντώ τους φίλους μου, βουτάμε στο νερό και παίζουμε θεότρελα παιχνίδια. Σχεδόν κάθε μέρα, ένα νόστιμο παγωτό μας περιμένει όταν τελειώσουμε το παιχνίδι και, λίγο πριν γυρίσουμε στο σπίτι, δίνουμε ραντεβού για την καινούρια μέρα. Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο 
ο ζεστός
4ο Δημοτικό Σχολείο Άργους. Σχ. έτος 2014/15 14 
………………………… γιορτή,…………………………. τσάντα, …………………………ελέφαντας , 
…………………….. παιχνίδι, ……………………….. αέρας, …………………………. εκδρομή.